Oibar
| Oibar | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Oibarko ikuspegia hegomendebaldetik | |||||||||||
| |||||||||||
![]() | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea | |||||||||||
| Lurraldea | |||||||||||
| Merindadea | |||||||||||
| Eskualdea | Zangozerria | ||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | |||||||||||
| Erkidegoa | |||||||||||
| Barrutia | Agoitz | ||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Alkatea (2017-2023) | Aritz Burguete Blasco (AGEIZIA) | ||||||||||
| Posta kodea | 31460 | ||||||||||
| INE kodea | 31009 | ||||||||||
| Herritarra | oibartar, oibarrear | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°35′22″N 1°21′40″W / 42.58952811°N 1.36115273°W | ||||||||||
| Azalera | 43,79 km² | ||||||||||
| Garaiera | 380-953 metro | ||||||||||
| Distantzia | 42,9 km (Iruñetik) | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 754 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 0,17 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Eremua | eremu mistoa | ||||||||||
| Euskaldunak[1] | % 11.0 + % 17.8 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | % | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Webgunea | www.aibar-oibar.org | ||||||||||
Oibar[3][a] (zaraitzueraz: Oibarre)[b] Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Zangozerria eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 42,9 kilometrora. Altuera 380 eta 953 metro artekoa da, eta 47,79 km²-ko azalera hartzen du. Azken zentsuaren arabera 754 biztanle zituen.
Oibar, inguruko beste hainbat herri bezala, muino baten inguruan dago, eta muino horren gainean, antzina, izen bereko gaztelua zegoen. Bere ibarreko ibarburu, Irunberri eta Kaseda arteko eta Zangoza eta Tafalla arteko bidegurutzean dago. Paper handia izan zuen Iruñeko Erresuman eta sortzen ari zen Nafarroako Erresuman, eta Antsa Oibarkoa bezalako Nafarroako errege familiako kide batzuen jaiolekua izan zen. Herriaren inguruan Oibarko gudua ere gertatu zen, Nafarroako Gerra Zibilari hasiera eman ziona Bianako Printzearen espetxeratzearekin. Oibar Nafarroako Gorteetan jarlekudun hiria izan zen.
Oibar ibarreko ibarburua da. Bertako biztanleak oibartarrak (zaraitzueraz: oibarrearrak) dira.
Izena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibar edo Oibarre beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
- gaztelaniaz: Aibar
- nafar erromantzez edo aragoieraz: Aibar
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[4]
- Oiuarr (1072)
- Agibar (1073)
- Ayvar (1150)
- Aivar (1157)
- Aywarr (1188)
- Ayuar (1254)
- Aybar (1320)
- Ayuar (1366)
- Aibar (1534)
- Aybar (1587)
- Ayuar (1638)
- Aibar (1800)
- Aibar (1829)
- Oibar (1926)
- Oibarre (1961)
- Oibar (1986)
- Oibar (1994)
Etimologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herriaren izenaren jatorriari dagokionez, Oibar, Mikel Belaskok zalantzazkotzat jotzen du, baina ibar hitzaren ondoan dagoen partikula ezezagun batek osatzen duela dio. Patxi Salaberrik ere ez du herri honen izenari buruzko azalpen osorik aurkitzen, baina euskarazko eta erromantzeko izendapenari buruzko datu interesgarriak ematen ditu. Jakina denez, Aibar da erromantzez erabiltzen den izena, eta Oibar euskaraz. Biak antzinatik erabili izan dira, baina zaila da zehaztea bi aldaeretatik zein den zaharrena, nahiz eta Salaberrik esan nahi duen euskal forma dela forma primitiboa. Salaberrik Oibar izeneko beste leku batzuk aipatzen ditu Imozko Erason, Orbaibarran eta Gipuzkoako Zarautzen.
Zaraitzun, herria Oibarre izena du.
1979ko Euskal Herriko udalen izendegian, Euskaltzaindiak Ahibarre forma proposatzen zuen, 1990ean atzera egin eta Oibar aukeratu zuen arren.
Ezaugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Armarria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibarko armarriak honako blasoi hau du:[5]
| « | Hondo gorri batez eta aurrean urrezko hiru dorredun gaztelu batez osatuta dago, erdikoa handiagoa izanik. Azpian bi urrezko giltza gurutzatuta daude. | » |
Bandera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibarko banderak Oibarko armarria dauka hondo gorri baten gainean.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibar izen bereko ibarrean dago, Zangozerria eskualdean, Nafarroa Garaia herrialdearen ekialdean.
Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Leatxe | Urraulbeiti | Irunberri | ||
| Zangoza | ||||
| ||||
| Zare | Kaseda |
Inguru naturala eta kokapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibar Nafarroa Garaiko erdialde-mendebaldean kokatzen da, Zangozako merindadearen hegoaldean. Herrian guztira 456 etxebizitza-eraikin daude. Udalerriko punturik garaiena Izkoko mendietan dago, itsasoaren mailatik 960 bat metrora, eta baxuena Aragoi ibaiaren ertzean, itsasoaren mailatik 380 metrora.
Klima eta landaredia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibarko klima mediterraneo motakoa da, nahiz eta iparraldean klima kontinentalaren ezaugarriak izan. Iparraldeko gune menditsuenetan prezipitazioak ugariagoak dira, urtero 800mm inguru, baina zenbat eta hegoalderago urriagoak, herrigunean, esaterako, 500mm euri baino ez dira jausten urtero. Batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu artekoa da eta urteroko egun euritsuak 80 eta 100 bitartekoak.
Oibarko basoak asko gutxitu dira denboraz, gaur egun, jatorrizko haritzen eta arteen hedadura 223 hektareakoa baino ez dela. Arteei eta haritzei XIX. mendetik birlandatutako pinu lariziar austriarrak batu arren, basoak herriko azaleraren %7,1 baino ez ziren XX. mendearen amaieran.
Estazio meteorologikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibarren dagoen, itsasoaren mailatik 556 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.[6]
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 19.0 | 23.0 | 28.0 | 29.0 | 36.0 | 39.0 | 41.0 | 41.0 | 40.0 | 31.0 | 25.0 | 19.0 | 41 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.8 | 11.1 | 14.7 | 16.2 | 20.9 | 26.1 | 29.7 | 29.5 | 25.2 | 19.4 | 12.9 | 9.4 | 18.7 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.2 | 6.7 | 9.7 | 11.2 | 15.3 | 19.6 | 22.5 | 22.5 | 19.0 | 14.4 | 9.1 | 6.0 | 13.4 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.6 | 2.3 | 4.6 | 6.2 | 9.7 | 13.1 | 15.3 | 15.6 | 12.8 | 9.5 | 5.3 | 2.5 | 8.2 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -11.0 | -8.0 | -10.0 | -2.0 | 1.0 | 5.0 | 7.0 | 6.0 | 4.0 | -1.0 | -7.0 | -10.0 | -11 |
| Batez besteko prezipitazioa (mm) | 50.1 | 48.6 | 47.1 | 73.6 | 57.9 | 47.4 | 28.9 | 30.7 | 57.2 | 77.2 | 57.3 | 68.12 | 654.2 |
| Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) | 44.0 | 43.4 | 47.5 | 54.0 | 56.0 | 88.5 | 31.0 | 68.0 | 75.5 | 66.5 | 43.1 | 58.0 | 88.5 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 8.4 | 7.7 | 6.5 | 10.1 | 8.6 | 5.6 | 4.1 | 3.7 | 5.4 | 8.6 | 9.6 | 9.6 | 87.7 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 0.8 | 0.9 | 0.7 | 0.2 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.2 | 0.8 | 3.5 |
| Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[7] | |||||||||||||
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerrian, Brontze Aroko aizkora leundu batzuk jaso ziren. Oibarren erromatarren garaiko aztarna ugari aurkitu dira, Llano, Soreta eta Solano izeneko guneetan. Solanon esaterako, Jupiter jainkoaren omenezko aldarea eta brontzezko irudia aurkitu zuten duela urte batzuetako indusketetan.
Erdi Aroa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
IX. mendearen erdialdean, Oibar, Iruñeko Erresumaren gotorleku garrantzitsuenetakoa zen. Banukasitarren familia buruzagietako bat, Muhammad ibn Lubb, bere familiaren aurka oldartu eta Zaragoza, Balterra, Tutera eta Deiuko handitu zituen bere jabetzak. Iruñeko Erresuman sartu eta Gartzia Enekoitz erregearen aurka borrokatu zen. 882. urtean, Oibarko gaztelua suntsitu egin zuen, eta gaur egun gotorlekutik ezer ez da geratzen, gaztelua zegoen lekuari "inguraketa" deritzo.
XI. mendean, Antso III.a Gartzeitz erregeak eta Antsa Oibarkoa andreak Ramiro izeneko semea izan zuten, ondorengo urteetan Ramiro I.a Aragoikoa erregea izango zena. Semeak, Aragoiko lurrez gain, Oibarko jaurerria jaso zuen ondorengotzan eta horrela Oibarko jaurerria Aragoiren jabetza izan zen 1062ra arte. 1200ean herria aragoitarren esku geratu zen berriz ere, Antso VII. Nafarroakoak Aragoiko Erresumarekin zeukan gerra zela eta. Aragoiko Erresuma Gaztelakoarekin batu eta Araba eta Gipuzkoa kendu zizkion Nafarroako Erresumari. Nafarroako erregeak dena den, Oibar aragoitarrei kentzea lortu zuen, betiko Nafarroako Erresumari lotuz.[8]
Ondoz ondoko tenenteen kategoriak adierazten du bere garrantzia: Antso Ramiritz (1091-1100), izen bereko erregearen anaia; Antso Antzeitz kondea (1105), Ladron Enekoitz (1135) eta Vela Ladron semea (1136-1147), Gartzea Almorabide (1153-1155), Orixo Ramiritz Oteitzakoa (1171-1179) eta Eneko Oritz (1198). Errege hiribildu gisa, koroari bularra ordaintzen jarraitu zuen, 1368an prestazioen salbuespena lortu zuen arte, afaria barne.
Oibarrek, koroaren jaurerri gisa, koroari ordaindu behar zizkion petxak urtero. Petxa horiek etxeko urteroko bi soldatetan ezarri zituen Karlos III.a Nafarroakoa erregeak. 1397ko martxoaren 27an, erregeak, kapare egin zituen herritar guztiak, koroari erakutsitako leialtasuna eskertuz. 1451. eta 1452. urteetan, Nafarroako errege zen Joan II.a Aragoikoa Bianako printzearekin borrokatu zen, jaurerriaren jabetzaren inguruan eta Nafarroak bizi zuen gerra zibil egoeraren barnean. 1451ko urriaren 23an bertan alde bien arteko gudu nagusia borrokatu zuten. Oibar Bianako printzea zen Karlos jaunaren alde agertu zen.[9]
Gaur egun Santa Zilia eta Artamendia herri hustuak daude, eta XV. mendean hutsik geratu ziren. Bere bizilagunek erregeari 1263n bere elizetako patronatua eman zioten.
Aro Modernoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herriak "hiribildu onaren" titulua izan zuen, eta jarlekua Nafarroako Gorteetan. XVI. mendea oparoa izan zen herriaren garapenerako, garai horretakoa da esaterako San Petri elizaren aurrealde erromanikoa gurutzadura eta aurrealde plateresko batekin ordezkatu ziren lanak. Horrez gain, herrian, bi jauregi eraiki ziren: gainekoa batetik, eta pekoa, bestetik. Horrez gain, herrian San Petri eta Andre Maria omenezko elizak eta gaur egun desagertu baselizak diren San Julian, San Felizes, San Jakue, San Joan Bataiatzailea, San Laurendi, San Mikel, San Milian, San Roke, Santa Zilia, Santa Luzia eta Santa Romanaren omenezkoak.
Garai modernoetan, Oibarrek izena ematen dion eta buru duen ibarra osatzen zuten Ageza, Arteta, Epaiz, Eslaba, Ezporogi, Galipentzu, Gardalain, Getadar, Julio, Leatxe, Lerga, Loia, Moriones, Sabaitza, Usunbeltz eta Zare. Zenbait dokumentuk, batzuetan, honako herri hauek biltzen dituzte ibarrean: Irunberri, Izko, Peña, Rocaforte eta Xabier. 1844an, Oibar herriak ibarretik bereiztea lortu zuen Nafarroako Foru Aldunditik, komunitateko gainerako kideak aurka egon arren; baina 1846an gauzatu zen neurria, eta, aldi berean, ibarra osoa desegin zen hainbat udalerritan.[8]
Aro Garaikidea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Iberiar Penintsulako gerran zehar, frantziarrek alkatea, bikarioa eta hiru oibartar fusilatu zituzten. Horrez gain, biztanleetako asko Frantziara erbesteratu zituzten, eta ondasun askoren jabe egin ziren.
Udalerriak, 1802an, irin-errota bat eta hiru olio-errota zituen Aragoi ibaiaren gainean. Gorteetan eserlekua eta botoa zuen hiribilduetako bat zen. 1894an bilketa eta behartsuentzako ospitale bat zituen. Bere iturburuak hain ziren aberatsak, ezen Zangozako bizilagunei saltzen baitzieten ura; bere muinoak 6000 labore lapurtu eta 2000 landugabe hartzen zituen. Bere zuhaiztia oso handia zen Iberiar Penintsulako gerra baino lehen. 1830eko izozteek olibondo gehienak baliogabetu zituzten, eta olio-ekoizpena nabarmen murriztu zen. Industriak olio-errotak eta pattar-fabrika bat besterik ez zituen; lihoak, kalamuak, olioa eta janari-gaiak inportatzen zituen, Frantziatik, Aragoitik eta Kataluniatik zetozenak, eta soberako fruituak esportatzen zituen, batez ere pattarra, Zaraitzun eta Erronkaribarren saltzen zuena.[9]
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]754 biztanle zituen 2025. urtean Oibarrek.[10]
| 1842 | 1857 | 1860 | 1877 | 1887 | 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1443 | 1692 | 1706 | 1625 | 1651 | 1643 | 1747 | 1619 | 1560 | 1606 | 1516 | 1547 | 1466 | 1198 | 981 | 965 | 932 | 874 | 782 |
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 413 gizon, 346 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 34,9 udalerri berean jaioak ziren[13], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 7,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 5,9 —probintzian % 19,8—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 45 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 60)[14]. Jaiotza herrialde nagusiak Nikaragua, Kolonbia, Errumania dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 547 etxebizitza zeuden: 325 (% 59,4) nagusiak eta 222 (% 40,6) ez-nagusiak.[15]
Etxebizitza multzoa
Nafarroa Garaiko mapa
Guztira 325 etxegune zeuden, eta horietatik 107 (% 32,9) pertsona bakarrekoak ziren.[16]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 693 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 37,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 32,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,1.[17] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 35,6 zen 2021ean eta % 37,8 2024an; beraz, 2,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 12,4 izatetik % 9,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 40,1 ziren, eta gizonen artean % 35,8; 4,3 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 11,9 eta gizonen % 6,7 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 60,3 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 39,7 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 6 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 42,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 57,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,6 ziren.[17]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 262 | % 37,8 | 134 | % 35,8 | 128 | % 40,1 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 144 | % 20,8 | 91 | % 24,3 | 53 | % 16,6 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 224 | % 32,3 | 124 | % 33,2 | 100 | % 31,3 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 63 | % 9,1 | 25 | % 6,7 | 38 | % 11,9 |
| Guztira | 693 | % 100,0 | 374 | % 100,0 | 319 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 35,6 | % 20,0 | % 32,0 | % 12,4 | 716 |
| 2022 | % 36,1 | % 20,2 | % 32,8 | % 10,9 | 723 |
| 2023 | % 36,9 | % 21,4 | % 31,9 | % 9,9 | 700 |
| 2024 | % 37,8 | % 20,8 | % 32,3 | % 9,1 | 693 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,2 ikasten ari zen (71 pertsona).[18] Ikasten ari zirenetatik, % 57,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 23,9 batxilergoan, % 12,7 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 5,6 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 60,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 55,8; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 14,0 eta emakumeen % 10,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 82,9 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 53,7 eta 25–29 urtekoen % 21,9; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,2 baino ez.[19] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 55,6 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 52,2.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 94,4 estatuan jaio zen, eta % 5,6 atzerrian.[17] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,3 eta % 11,1, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 40,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,1 eta % 9,5, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 10,3.[18] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 56,7 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 75,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibarko udalerriaren mugetan, Izkoko mendietan, eta Irunberri eta Urraulbeiti bitartean, Nafarroako Gobernuak eraikitako "Oibar" izeneko parke eolikoa dago. Ezarritako potentzia 36,64 megawattekoa da. Parkearen jabea Acciona da gaur egun.
Horrez gain, Izko mendizerran "Izko" izeneko parkea ere badago, ezarritako potentzia 33,00 megawattekoa da, eta jabea Acciona Energia da. Eta Zangozan eta Irunberrin, berriz, "Salajones" izeneko 19,14 megawatteko parkea dago.
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.805 euro-koa zen[20], eta etxegune bakoitzeko 45.973 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 27.021 euro zen. Errenta gordina 24.264 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 50[21]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 27,6), beste diru-sarrerak (% 17,2), langabezia-prestazioak (% 1,3), beste prestazioak (% 4).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[22][oh 1]. Udalerrian indizea 30,5 da, probintziakoaren (30,9;
Nafarroa Garaiko mapa) parean eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,6;
Nafarroa Garaiko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Aibar/Oibar udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 360 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 52,6; gainerako % 47,4 inaktibo zeuden (erretiratuak % 62,0, beste inaktiboak % 26,2 eta ikasleak % 11,7).[23] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 52,8 zen eta emakumezkoena % 52,4; langabezia-tasa, aldiz, % 5,6 eta % 12,1 zen, hurrenez hurren.[23]
Okupatuen kopurua 323 zen 2023ean, 2021eko 343etik behera.[24] Emakumeek okupatuen % 44,3 osatzen dute, eta gizonek % 55,7.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 329 | % 48,1 | 184 | % 49,9 | 145 | % 46,0 |
| Langabeak | 31 | % 4,5 | 11 | % 3,0 | 20 | % 6,3 |
| Inaktiboak | 324 | % 47,4 | 174 | % 47,2 | 150 | % 47,6 |
| Guztira | 684 | % 100,0 | 369 | % 100,0 | 315 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 52,0), industria (% 35,9), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 6,8) eta eraikuntza (% 5,3).[24] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 33,7), ondoren osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 12,1) eta hezkuntza (% 9,3) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 47,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 33,7), eta oinarrizko okupazioak % 14,9.[25] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 52,2 eta emakumeen % 42,0).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 109 | % 33,7 | 50 | % 27,8 | 59 | % 41,3 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 154 | % 47,7 | 94 | % 52,2 | 60 | % 42,0 |
| Oinarrizko okupazioak | 48 | % 14,9 | 26 | % 14,4 | 22 | % 15,4 |
| Ez dago jasota | 12 | % 3,7 | 10 | % 5,6 | 2 | % 1,4 |
| Guztira | 323 | % 100,0 | 180 | % 100,0 | 143 | % 100,0 |
Okupatuen % 81,7 besteren konturako langileak dira, eta % 18,3 norberaren konturakoak.[26]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 59 | % 18,3 | 29 | % 16,1 | 30 | % 21,0 |
| Besteren kontura | 264 | % 81,7 | 151 | % 83,9 | 113 | % 79,0 |
| Guztira | 323 | % 100,0 | 180 | % 100,0 | 143 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 94,4 estatuan jaio zen, eta % 5,6 atzerrian.[23] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 48,3 okupatuak dira, % 37,3 erretiratuak, % 8,5 ikasleak eta % 4,2 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 okupatuak dira, % 27,8 bestelako inaktiboak, % 11,1 langabeak, % 5,6 erretiratuak eta % 5,6 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 42,4 okupatuak dira, % 22,4 erretiratuak, % 22,4 bestelako inaktiboak, % 7,9 langabeak eta % 4,9 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,7 okupatuak dira, % 28,6 bestelako inaktiboak eta % 4,8 langabeak.
Okupazioa
Okupatuen % 92,9 estatuan jaio zen, eta % 7,1 atzerrian.[25] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 52,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 28,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 22,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 22,2 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 45,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 41,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 12,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 42,9 oinarrizko okupazioetakoak eta % 7,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[27] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 52,0 industrian ari dira, % 29,8 zerbitzuetan, % 9,4 nekazaritzan eta % 8,8 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,7 zerbitzuetan ari dira, % 33,3 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 76,7 zerbitzuetan ari dira, % 17,1 industrian eta % 4,7 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 85,7 zerbitzuetan ari dira, % 14,3 industrian.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 95 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 3.572 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[28][oh 2]. Udalerriaren azalera 43,8 km² denez, NAE lurraldearen % 81,6 da[29]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 67,5 lur goldagarria (2.413 ha, 87 ustiategitan), % 26,7 larre iraunkorrak (953 ha, 7 ustiategitan), % 5,8 arbolak (206 ha, 76 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,2 ha, 9 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,03 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 3.634 ardi eta ahuntz eta 103.700 hegazti zeuden[30][oh 4].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 457 gidari zeuden erroldatuta: 287 gizon (% 62,8) eta 170 emakume (% 37,2)[31]. Biztanleen % 60,2 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 770 ibilgailuk osatzen zuten: 507 turismo, 78 furgoneta, 72 kamioi, 58 motozikleta eta 28 ziklomotor[31]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 668 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,8 urtekoa zen; turismoen % 9,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,4k 25 urte baino gehiago[31]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,2 diesel zen eta % 38,6 gasolinazko; 14 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,8; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 34,3k ez zuen etiketarik[oh 5].
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibarreko udaletxea herrigunean dago, eta idazkaria, era berean, Leatxeko Udalako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Aritz Burguete Blasco da, Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea zerrendako hautagai gisa aurkeztu zena.
Hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Alderdia | Legealdiko eserlekuak, hasiera-urtearen arabera | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1979 | 1983 | 1987 | 1991 | 1995 | 1999 | 2003 | 2007 | 2011 | 2015 | 2019 | |
| Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea | 5 | 4 | 5 | 4 | 7 | 7 | 7 | 7 | 4 | 5 | 7 |
| Gure Herria, Oibar | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 2 | - |
| Oibarko Talde Independentea | 4 | 3 | 4 | 3 | - | - | - | - | - | - | - |
Foru hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Udala
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalaren egoitza eta udaletxea erdialdean dago.
Antzinako udaletxea alde zaharrean egon zen, elizaren ondoan. Gaur egun eraikina parrokiaren zine emanaldietarako erabiltzen da. Gaur egungo udaletxea Andra Mari plazan dago, eta XIX. mendean eraiki zen.
- HELBIDEA: Udaletxe Plaza, 38
Egungo banaketa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibarreko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Aritz Burguete Blasco da, Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentekoa. Zinegotziak 6 daude:[32]
- Ricardo Cumba Altzorritz (Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea)
- Beatriz Olague Turrillas (Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea)
- Carlos Arbeloa Ibero (Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea)
- Izaskun Martinez Zabaleta (Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea)
- Javier Manjon Goñi (Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea)
- Alberto Goñi Diez (Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea)
Batzordeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oibarreko Udalan 6 batzorde ditu:[32]
- Kontuak, Ogasuna eta Langileria
- Nekazaritza, Abeltzaintza, Ingurumena eta Komunalak
- Hirigintza eta Obrak
- Kultura, Kirola, Gazteria eta Jaiak
- Gizarte Politikak, Eguneko Zentroa, Berdintasuna, Hezkuntza eta Osasuna
- Turismoa eta Informazioa
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Atal hau hutsik dago, xehe-xehe edo osatu gabe. Zure laguntza ongi etorria da! |
1979tik, Oibarrek 4 alkate izan ditu:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia[33] | |
| ? | 1979 | 2003 | Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea | |
| Manuel Martinez Alduate | 2003 | 2011 | Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea | |
| Pedro Jose Lanas Arbeloa[34] | 2011 | 2017 | Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea | |
| Aritz Burguete Blasco[35] | 2017 | jardunean | Oibarko Ezkerren Hauteskunde-elkarte Independentea | |
Garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]La Veloz Sangüesina edo "Zangozar Azkarra" izeneko autobus konpainiak Oibar Zangoza, Iruñea eta inguruko herriekin batzen ditu. Linea nagusiak honakoak dira:
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Oibar atzerakada-eremuan sailkatu zuen, non euskarak hain atzerakada handia izan zuen, non bertako hiztunik apenas geratzen zen.[36]
Koldo Zuazok, 2010ean, Oibar ez-euskal-eremuan sailkatu zuen.[37]
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Oibar eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori zela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %5,10k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 5,11k eta 2018n % 6,40k.
2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Oibar) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako Parlamentuan. Nafar Herriaren Batasuna ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, Nafarroako Alderdi Sozialistaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.[38]
2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.[39][40][41]
Jaiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Agate Deunaren jaia, otsailaren 5ean
- Babeseko Kristo Santuaren jaia, maiatzaren 3an
- San Petriko jaia, ekainaren azken igandean
- San Rokeko jaiak, abuztuaren hirugarren asteburuan
- Ertaroko azoka, azaroaren lehen asteburuan
- Olentzeroko jaia, abenduaren 24an
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Andre Maria eliza, XII. mendeko kristiau eliza, erromaniko estiloan.
- San Petri eliza, XII. mendeko kristiau eliza, erromaniko estiloan.
- San Joakin baseliza, XVIII. mendeko kristiau eliza, barroko estiloan.
- Oibarko gaztelua, Erdi Aroko gaztelu zaharra.
- Lanbideen eta Memoriaren museo-etxea, Zangozerriko kultura tradizionalari buruzko museoa.
- Energia Berriztagarrien Gela, energia berriztagarriekiko hurbilketa didaktikorako gunea.
Oibartar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Antsa Oibarkoa (995-1070), Antso III.a Gartzeitz Iruñeko erregearen maitalea.
- Andres Azkarate (1891-1981), apaiz eta monjea.
- Crispín Martínez (1903-1957), margolari eta eskultorea.
- Carmelo Erdozain (1939-), musikagile eta apaiza.
Irudiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Udaletxe enparantza
- Karrika bat
- Etxe bat
- Landa
- Karrika bat
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. ISBN 84-235-1505-2.
- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
- ↑ «Oibar - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2021-08-30).
- ↑ Otazu Ripa, Jesús Lorenzo. (D.L. 1977). Heraldica municipal, merindad de Sangüesa (I) : Abaurrea-Izalzu. Diputación Foral de Navarra, Dirección de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular ISBN 84-235-0076-4. PMC 911388951. (kontsulta data: 2021-08-31).
- ↑ .
- ↑ Oibarreko estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
- 1 2 Nafarroako Entziklopedia Handia | OIBAR. (kontsulta data: 2022-04-15).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «OIBAR - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2022-04-15).
- ↑ «Oibar» www.ine.es (Espainiako Estatistika Institutua) (kontsulta data: 2021-08-31).
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1645830.
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 «Zinegotziak» Ayuntamiento de Aibar-Oibarko Udala (kontsulta data: 2022-04-15).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-05-05).
- ↑ (Gaztelaniaz) Noticias, Diario de. «Pedro Lanas Arbeloa gure lankidea 58 urterekin hil da» www.noticiasdenavarra.com (kontsulta data: 2022-05-03).
- ↑ (Gaztelaniaz) Noticias, Diario de. «"Oibar da gertatutakoak argitzeko interesa duen lehena"» www.noticiasdenavarra.com (kontsulta data: 2022-05-03).
- ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
- ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
- ↑ Euskarakultur.com webguneko albistea.
- ↑ «Lexnavarra» www.lexnavarra.navarra.es (kontsulta data: 2024-07-05).
- ↑ SL, TAI GABE DIGITALA. (2017-06-22). ««Nafarrak berdintasunez hartuko dituen Euskararen Legea» aldarrikatu du Kontseiluak» naiz: (kontsulta data: 2024-07-05).
- ↑ «Vascuencearen Legetik Euskararen Legera - Nafarroa» euskalerriairratia.eus (kontsulta data: 2024-07-05).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
tags exist for a group named "oh", but no corresponding tag was found.



