Edukira joan

Eslaba

Wikipedia, Entziklopedia askea
Eslaba
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Eslabako ikuspegia hegoaldetik
Eslaba bandera
Bandera

Eslaba armarria
Armarria

Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Zangoza
EskualdeaZangozerria
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
BarrutiaAgoitz
Izen ofiziala Eslava
Alkatea
(2019-2023)		Ignacio Barber Zulet
(kudeaketa-batzordea)
Posta kodea31494
INE kodea31094
Herritarraeslabar
Geografia
Koordenatuak42°33′50″N 1°27′30″W / 42.563889°N 1.458333°W / 42.563889; -1.458333
Azalera19,26 km²
Garaiera437-991 metro
Distantzia54,6 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria97 (2025:  −9)
alt_left 50 (%51,5) (%48,5) 47 alt_right
Dentsitatea0,05 bizt/km²
Euskara
Eremuaeremu ez-euskalduna
Euskaldunak[1]% 8.8 + % 13.6 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 

Eslaba[3][a] Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Zangozerria eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 54,6 kilometrora. Altuera 437 eta 991 metro artekoa da, eta 19,26 km²-ko azalera hartzen du. 97 biztanle zituen 2025. urtean.

Oibar ibarrean dago, eta, eskualdeko beste hainbat herri bezala, muino baten inguruan dago. Muino horren gainean Eslabako gaztelua zegoen, gaur egun suntsituta eta desagertuta dagoena. Bere udalerrian dago Santakriz hiri erromatarra, 2016an Interes Kulturaleko Ondasun izendatua. Euskal Herriko erromatar aztarnategi garrantzitsuenetako bat da. Arkitekturari dagokionez, txandakatuta daude harriak pilatuz egindako eraikinak eta harrizko erliebeak dituzten horma zuridun eraikinak.

Bertako biztanleak eslabarrak dira.

Izena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslaba beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[4]

  • Stelaua (1035)
  • Estelaba (1059)
  • Stelaba (1087)
  • Estellaba (1145)
  • Eslaua (1178)
  • Ezlaua (1183)
  • Eslava (1268)
  • Eslaua (1366)
  • Eslava (1534)
  • Eslaba (1587)
  • Estalava (1670)
  • Eslaba (1802)
  • Eslava (1866)
  • Eslaba (1974)
  • Eslaba (1994)

Etimologia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bai Eslaba (euskara) bai Eslava (erromantze) izen bera dira, hizkuntza bakoitzaren ortografiara egokituak. Beraz, jatorri berekoak dira. Mikel Belaskoren ustez, izena Nafarroako beste izen batzuekin (Izaba, Orbaibar, Ezkaba) edo mugakide diren eremuekin (Sadaba) lotu daiteke, baina Patxi Salaberrik adierazten duen bezala, izen horietan sufjio berak parte hartzen duen edo kointzidentzia hutsa den ere ezin da zehaztu.

Julio Caro Barojak eta Ricardo Zierbidek erronkaribarrerako aba ("aho") pentsatu dute, baina ez oso sinesgarria. Bestalde, Alfonso Reta Janarizek, antzinako Estellaba izena ikusita, latinezko Stella ("izar") eta euskal -ba (behe, beheko aldea) dela uste du. Patxi Salaberrik dio ez dela ezagutzen -ba kasurik, behe-ren aldaerarik, baina aitortu du "izar" ugari daudela Lizarra, Izarbeibar, Izarra, etab. toponimian.

Ezaugarriak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armarria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslabako armarriak honako blasoi hau du:[5]

« Armarri kuartelatua itxoroski-forman: lehen eta laugarren hondo hori batez eta aurrean otso beltz osatuta dago; bigarren eta hirugarren hondo zuri batez eta aurrean arrano beltz batez osatuta dago. »

Bandera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslabako banderak Eslabako armarria dauka hondo marroi baten gainean. Armarriak kasket bat du gainean.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslaba Oibar ibarrean dago, Zangozerria eskualdean, Nafarroa Garaia herrialdearen ekialdean.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Eslaba eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Inguru naturala eta kokapena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herria Nafarroa erdialde-ekialdean kokatzen da. Herrira heltzeko N-240 errepidea hartu behar da Iruñea-Irunberriko norabidean. Behin Irunberrira iritsitakoan Oibarrera doan errepidea hartu ondoren, bertan hasten den beste errepide bat hartu behar da Eslabara iristeko, Tafallako norabidean.

Klima eta landaredia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslabako klima mediterraneo motakoa da, nahiz eta iparraldean klima kontinentalaren ezaugarriak izan. Iparraldeko gune menditsuenetan prezipitazioak ugariagoak dira, urtero 800mm inguru, baina zenbat eta hegoalderago urriagoak, herrigunean, esaterako, 500mm euri baino ez dira jausten urtero. Batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu artekoa da eta urteroko egun euritsuak 80 eta 100 bitartekoak.

Eslabako basoak asko gutxitu dira denboraz, gaur egun, jatorrizko haritzen eta arteen hedadura 223 hektareakoa baino ez dela. Arteei eta haritzei XIX. mendetik birlandatutako pinu lariziar austriarrak batu arren, basoak herriko azaleraren %7,1 baino ez ziren XX. mendearen amaieran.

Estazio meteorologikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslaban ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Lerga pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 612 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.[6]

    Datu klimatikoak (Lerga, 1974-2020)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 17.0 21.5 25.5 27.0 34.5 38.0 40.0 40.0 37.5 31.0 23.0 19.0 40
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 8.2 10.0 13.4 15.2 19.8 24.7 28.2 28.1 23.9 18.1 11.9 8.8 17.5
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.7 6.0 8.8 10.6 14.6 18.8 21.7 21.7 18.2 13.6 8.4 5.5 12.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 1.3 1.9 4.2 5.9 9.4 12.9 15.1 15.3 12.5 9.1 4.9 2.2 7.9
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -10.0 -10.0 -10.0 -1.5 0.0 4.0 8.0 5.0 4.0 -1.0 -6.5 -8.5 -10
Batez besteko prezipitazioa (mm) 61.8 52.7 57.2 86.6 62.2 49.6 28.9 29.0 66.4 78.2 82.7 74.0 729.2
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) 48.6 34.5 68.7 59.0 37.0 54.2 42.5 86.3 118.5 64.7 78.7 54.7 118.5
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 10.9 10.0 9.3 13.0 11.9 7.6 5.8 6.1 8.0 12.3 12.7 12.3 119.8
Elur egunak (≥ 1 mm) 2.3 2.7 1.5 0.9 0.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.1 0.1 3.2
Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[7]

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antzinaroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erromatar garaiko elementurik nabarmenena Maximianoko miliarioa da (238. urtekoa), 1,95 x 2 metrokoa. Pisaldea dermioan, herrigunearen hegoaldean eta Mairuen iturriaren errekan aurkitu zuten. Aurreko miliar harriaren ondoan hiri baten hondakinak ere agertu ziren, non toskanar kapitelak, korintoarrak, fuste zatiak... dauden. Horrek guztiak Santakrizko aztarnategia osatzen du, 2016. urteaz geroztik Kultur Intereseko Ondasuna dena. Mendiaren goialdean Burdin Aroko herri harresitua dago eta metro eskasetara erromatar garaiko hiria. Erromatar hiriaren nekropoliaren parte bat ere azaleratu dute arkeologia ikeketek.[8]

Milarioak inskripzio hau zeukan:

Latinez Euskaraz (itzulpena)
IMP. CAESAR. C. IVLIVS. VERVS.
MAXIMINVS. PF. AVG. GERMAN.
ICVS. MAXIMVS. DACICVS. MAXIMVS.
SARMATICVS. MAX. IMVS. PONTIFEX.
MAXIMVS. TRIBUNICIE POTESTATIS.
V. IMP II. P. P. COS. PROCOS. ET. C.
IVLIVS VERVS MAXIMVS. NOBILISSIMVS.
CAESAR. GERMA- NICVS. MAXIMVS.
DACICVS. MAXIMVS. SAR- MATICVS.
MAXIMVS. PRINCEPS. IVVENTVTIS.
FILIVS. D. N. IMP. G. IVLI. VERI.
MAXIMINI. P. F. AVG.		 Zesar Kaio Julio Vero Maximino enperadorea,
jainkozalea, zoriontsua eta augustoa,
germaniar maximoa, daziko gorena,
sarmatiko gorena, santu gorena,
bosgarrenez tribuniziorako ahalmena
egikaritzen duena, bigarrenez enperadore
goretsia, Aberriaren Aita, kontsul, prokontsul,
eta Kaio Julio Vero Maximo, daziko gorena,
gure Prantziar Jaun Karlaria eta Sarmatiko.

Harrizko aldare bat ere aurkitu zen, 0,66 x 0,40 metrokoa, honako hau dioena: IOVI. OPTI MO MAX FLAV VO. LIB PER. Bere itzulpena "Jupiterri, Onenari eta Handienari, Flavok gustora bete zuen bere botoa" da.

Erdi Aroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Santakrizko aztarnategia

Eslaba Antso III.a Nagusiak Ramiro I.a Aragoikoari emaniko herrietako bat izan zen. 1035. urtearen inguruko dokumentu baten arabera, Ramirori emaniko lurrak honako mugetan zehaztu ziren "Matidero (Boltanya) eta Vadoluengo (Zangoza) arteko lur guztiak, Loarre eta Sant Mitier kenduta, ondoko herriekin batera bere beste seme Ontzalurentzat direnak, Arrosta eta kontzejuak eta Petillako herrien salbuespenaz, hauek Gartzia oinordekoarentzat izango direla".

Hala ere, Vadoluengoko zatian espresuki aipatzen dira Ramiro I.ra Oibar eta Galipentzuri utzitako tokiak, beren hiribildu guztiekin, Leatxe, Sabaitza eta Eslaba beren ondasun guztiekin, Allotz Aztobietarekin, Arbontze eta Burutain beren hiribilduekin, Aratzuri bereekin, Sarriguren eta Ibero beren hiribilduekin, Tabar, Olatz eta Etxarriekin. Berrotzan gezurretan ari dira "Ligiera" eta "Taroca" (¿Errioxako Daroca?), Mañueta eta "Sotomalo" (¿Errioxako Somalo?). Gaztelan, azkenik, Rubena.[9]

Dagoeneko amaitua dagoen gaztelu baten existentzia, Nafarroako Kontuen Ganberako artxiboan frogatuta dago. Oinarri angeluzuzeneko gaztelua Cisnerosek 1516an eraisteko agindu zuenetako bat izan zen; "Gaztelu" izeneko termino bat mantentzen da, baina ezta zutik ere, eraisteko dekretuak eragina izan zuela frogatuz. 1219an, Gartzia Semenetz Oharrizkoa jaunak gobernatzen zuen gotorleku hori, eta nortasun hori lagun izan zuen Antso VII.a Nafarroakoa erregeak Navas de Tolosako gudua garailean.

Eskualde hau asko sufritu zuen agramondarren eta beaumontarren borroketan, Nafarroako Erresumaren heriotzaren aitzindari izan ziren XV. mendean zehar. 1271n Henrike I.a Nafarroakoa erregeak betiko ordaindu zizkien Eslabako laborariei bertan zituen lursail guztiak, petxarekin eta erroldarekin, urteko 1200 soldatarekin.

1319an, Filipe II.a Nafarroakoa Leireko monasterioari 15 libera tornesa eman zizkion Oibar ibarreko Eslaba hiribilduaren errenten gainean. Eslaba Leringo konderriko herrietako bat izan zen 1425ean Karlos III.a Nafarroakoa erregeak sortu zuenean. Karlos Nobleak bere sasi-alabari, Joana andreari eta bere senar Luis Beaumontekoari eman zien dohaintza 1425ean. Dohaintza ezkontza zela eta egin zen, eta Leringo kondeak eta Nafarroako Kondestableak Erresumako beste hiribildu batzuk ere jaso zituen. 1476an Eslabaren lekuaren bularra, hau da, 18 libera eta 15 sause Leireko monasterioarena zen, eta gainerakoa Leringo kondearena, bere amaren oinordeko Leringo kondesarena.[9]

XII. mendetik Iruñeko katedralak eta XIII. mendetik Jerusalemgo San Joan Ospitaleek ere ondasunak izan zituzten udalerrian. 1095ean Gurutze Santuari eskainitako eliza bat zegoen herrian. Titularra Olibako monasterioan sartu zuten 1408n, Piarres Azkoiengoa patroiak baiezkoa eman ondoren.1495ean Eslaba herriak 30 bizilagun zituen.

Aro Garaikidea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Nabralifteko prototipoa

1810eko maiatzaren 13an, Frantzisko Espotz Minaren gerrilariek hemen gaua igarotzen zuen zutabe frantses bati eraso zioten Eslaban. Ekintza gaueko hamabietan izan zen, eta ondorioz soldadu frantziar asko hil ziren eta gainerakoak espetxeratu.

1802an, Albako dukeek, herriko jaunek, izendatzen zuten alkate arrunt batek gobernatzen zuen, baita herritarren artean aukeratutako erregidore batek ere. Erretorea, bestalde, Martzillako monasterioko abadea zen, eta berak bikario bat eta Eslabarentzako onuradun bat izendatzen zituen. 1847an eskola bat zuen, eta bertako irakasleak urtean 2000 erreal hautematen zituen; legoa erdiko dehesa bat, neguko larreak 1500 ardi elikatzeko modukoak, eta komunikazioak mandazaintzako bideetara mugatzen ziren. XX. mendean, eskola bitan banatu zen, bata mutikoena eta bestea neskatoena, eta olio-errota bat instalatu zen.[8]

2018an, Izkoko mendietan, Eslaba udalerrian, haize-sorgailuen prototipo bat instalatu zen, Iberiar Penintsulako aerosorgailurik handiena eta munduko handienetako bat izatearen berezitasuna duena. Prototipoa Nafarroako enpresa batena da, Nabralift, eta 160 metroko buje altuera izango du, Iruñeko Singular eraikinak neurtzen duenaren bikoitza baino gehiago.[10]

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

97 biztanle zituen 2025. urtean Eslabak.[11]

1842 1857 1860 1877 1887 1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2011 2021
461 491 523 527 577 570 588 565 537 522 529 559 524 371 270 210 163 124 106
Biztanleriaren tamainaUrtea0100200300400500600189019201950198020102040EslabaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 47 gizon, 50 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
2.00
0.00
 
90-94
 
0.00
10.64
 
85-89
 
2.00
4.26
 
80-84
 
8.00
6.38
 
75-79
 
14.00
10.64
 
70-74
 
4.00
8.51
 
65-69
 
4.00
12.77
 
60-64
 
6.00
14.89
 
55-59
 
14.00
8.51
 
50-54
 
6.00
2.13
 
45-49
 
14.00
2.13
 
40-44
 
6.00
0.00
 
35-39
 
0.00
10.64
 
30-34
 
0.00
0.00
 
25-29
 
0.00
6.38
 
20-24
 
0.00
0.00
 
15-19
 
14.00
2.13
 
10-14
 
4.00
0.00
 
5-9
 
2.00
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−4−3−2−101200820112014201720202023EslavaHazkunde begetatiboa
Urtea200820092010201120122015201620172018201920202021202220232024
Hazkunde begetatiboa 1−1−1−31−11−2−2−1−4−1−4−1−3
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[12] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea50525456586062200320072011201520192023EslavaBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 51,0752,1652,252,5253,3454,5854,8755,1356,756,4953,4254,5356,1556,9658,5658,8459,7860,0158,5457,3654,6855,3256,84
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[13] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 35,1 udalerri berean jaioak ziren[14], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 2,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 2,1 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 35,1Probintzia berean · % 60,8Beste erkidegoa · % 2,1Estatutik kanpo · % 2,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 2 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 100)[15]. Jaiotza herrialde nagusiak Portugal, Alemania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Euro
Europa · % 100
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
0
Alemania
1
1
Portugal
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 124 etxebizitza zeuden: 47 (% 37,9) nagusiak eta 77 (% 62,1) ez-nagusiak.[16]

124etxebizitza
47etxegune

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

47
77
Etxebizitza nagusia (47)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (77)

Guztira 47 etxegune zeuden, eta horietatik 9 (% 19,1) pertsona bakarrekoak ziren.[17]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 19
2 pertsona22
3 pertsona11
4 pertsona4
5 edo gehiago1

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 100 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 17,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 46,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,0.[18] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 22,0 zen 2021ean eta % 27,0 2024an; beraz, 5,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 21,0 izatetik % 10,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 25,5 ziren, eta gizonen artean % 28,6; 3,1 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 15,7 eta gizonen % 4,1 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

100biztanle 15 urte edo +, 2024
% 27,0goi-mailako ikasketak+5,0 puntu 2021etik mapa
% 10,0lehen hezkuntza edo gutxiago−11,0 puntu 2021etik mapa
% 10,0
% 46,0
% 17,0
% 27,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 10,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 46,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 17,0Goi-mailako ikasketak · % 27,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Eslava, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak27% 27,014% 28,613% 25,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa17% 17,012% 24,55% 9,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)46% 46,021% 42,925% 49,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago10% 10,02% 4,18% 15,7
Guztira100% 100,049% 100,051% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Eslava, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 22,0% 14,0% 43,0% 21,0100
2022% 24,0% 14,6% 46,9% 14,696
2023% 25,3% 14,7% 47,4% 12,695
2024% 27,0% 17,0% 46,0% 10,0100
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 21.377 euro-koa zen[19], eta etxegune bakoitzeko 49.880 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 25.128 euro zen. Errenta gordina 26.563 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 36,4[20]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,8), beste diru-sarrerak (% 36,4), langabezia-prestazioak (% 0,6), beste prestazioak (% 4,8).

36%
22%
36%
Soldata · % 36,4Pentsioak · % 21,8Langabezia · % 0,6Beste prestazioak · % 4,8Beste sarrerak · % 36,4
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[21][oh 1]. Udalerrian indizea 37,2 da, probintziakoaren (30,9; Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 3,7 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Eslava udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 43 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 43,9; gainerako % 56,1 inaktibo zeuden.[22] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 0,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 44,9 zen eta emakumezkoena % 42,9; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 0,0 zen, hurrenez hurren.[22]

Okupatuen kopurua 41 zen 2023ean, 2021eko 42etik behera.[23] Emakumeek okupatuen % 51,2 osatzen dute, eta gizonek % 48,8.

41okupatu, 2023−% 2,4 2021etik
% 51,2emakumeak okupatuen artean
% 43,9jarduera-tasa, 2024
% 0,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 43,9
% 56,1
Okupatuak · % 43,9Langabeak · % 0,0Inaktiboak · % 56,1
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Eslava, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak43% 43,922% 44,921% 42,9
Langabeak0% 0,00% 0,00% 0,0
Inaktiboak55% 56,127% 55,128% 57,1
Guztira98% 100,049% 100,049% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 46,3), industria (% 29,3), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 14,6) eta eraikuntza (% 9,8).[23]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa
% 14,6
% 29,3
% 9,8
% 46,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 14,6Industria · % 29,3Eraikuntza · % 9,8Zerbitzuak · % 46,3

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 51,2; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 19,5), eta oinarrizko okupazioak % 12,2.[24] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 45,0 eta emakumeen % 57,1).

% 19,5
% 51,2
% 12,2
% 17,1
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 19,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 51,2Oinarrizko okupazioak · % 12,2Ez dago jasota · % 17,1
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Eslava, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak8% 19,54% 20,04% 19,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak21% 51,29% 45,012% 57,1
Oinarrizko okupazioak5% 12,21% 5,04% 19,0
Ez dago jasota7% 17,16% 30,01% 4,8
Guztira41% 100,020% 100,021% 100,0

Okupatuen % 63,4 besteren konturako langileak dira, eta % 36,6 norberaren konturakoak.[25]

% 36,6
% 63,4
Norberaren kontura · % 36,6Besteren kontura eta beste egoera bat · % 63,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Eslava, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura15% 36,68% 40,07% 33,3
Besteren kontura26% 63,412% 60,014% 66,7
Guztira41% 100,020% 100,021% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 38 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.131 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[26][oh 2]. Udalerriaren azalera 19,3 km² denez, NAE lurraldearen % 58,7 da[27]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 65,9 lur goldagarria (745 ha, 33 ustiategitan), % 20,6 larre iraunkorrak (233 ha, 4 ustiategitan), % 13,5 arbolak (152 ha, 33 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,32 ha, 12 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
59%
41%
NAE · 1.131 ha (% 58,7)Gainerako azalera · 795 ha (% 41,3)
NAE, lur-erabileraren arabera
66%
21%
13%
Lur goldagarria · 745 ha (% 65,9)Larre iraunkorrak · 233 ha (% 20,6)Arbolak · 152 ha (% 13,5)Baratzeak · 0,32 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 56 gidari zeuden erroldatuta: 38 gizon (% 67,9) eta 18 emakume (% 32,1)[28]. Biztanleen % 57,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 128 ibilgailuk osatzen zuten: 71 turismo, 29 kamioi, 11 furgoneta, 6 motozikleta eta 3 ziklomotor[28]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 732 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,1 urtekoa zen; turismoen % 11,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 19,7k 25 urte baino gehiago[28]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 67,7 diesel zen eta % 32,3 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,4k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,2k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
27%
25%
45%
0 etiketa · 1 (% 0,8)ECO · 2 (% 1,6)C etiketa · 34 (% 27,4)B etiketa · 31 (% 25)Etiketarik gabe · 56 (% 45,2)
Turismoak, adinaren arabera
11%
13%
21%
35%
20%
< 4 urte · 8 (% 11,3)4–8 urte · 9 (% 12,7)8–15 urte · 15 (% 21,1)15–25 urte · 25 (% 35,2)≥ 25 urte · 14 (% 19,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslabako udaletxea herrigunean dago, eta idazkaria, era berean, Zareko eta Lergako Udaletako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak osatzen du. Egungo alkatea Ignacio Barber Zulet da, kudeaketa-batzordeko ordezkari gisa aurkeztu zena.

Hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Alderdia Legealdiko eserlekuak, hasiera-urtearen arabera
1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019
Santakriz - - - - - - - 5 - 4 -
Eslabako independenteak - - - 5 - - - - - - -
Zentro Demokratikoaren Batasuna 7 - - - - - - - - - -

Foru hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:

2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
Alderdia Bozak
guztira % +/-
 Navarra Suma 35 48,61 -
 Nafarroako Alderdi Sozialista 19 26,39 ▲ 5
 Geroa Bai 10 13,89 ▲ 3
 Euskal Herria Bildu 5 6,94 ▼ 1
 Equo 1 1,39 ▲ 1
 Libertate Nafarra 1 1,39 ▲ 1
 Ahal Dugu 1 1,39 ▼ 4
2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
Alderdia Bozak
guztira % +/-
 Nafar Herriaren Batasuna 42 51,22 ?
 Nafarroako Alderdi Sozialista 14 17,07 ?
 Geroa Bai 7 8,54 ?
 Euskal Herria Bildu 6 7,32 ?
 Ahal Dugu 5 6,10 ?
 Nafarroako Alderdi Popularra 3 3,66 ?
 Nafarroako Ordezkaritza Kannabikoa 1 1,22 ?
 Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia 1 1,22 ?

Udala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalaren egoitza eta udaletxea erdialdean dago.

  • HELBIDEA: Sortzez Garbiaren kalea, 11

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1979tik, Eslabak 4 alkate izan ditu:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[29]
? 1979 1983 Zentro Demokratikoaren Batasuna
? 1983 1991 kudeaketa-batzordea
? 1991 1995 Eslabako independenteak
? 1995 2007 kudeaketa-batzordea
Felix Maria Bariain Zaratiegi[30] 2007 2011 Santakriz
Felix Maria Bariain Zaratiegi[30] 2011 2015 kudeaketa-batzordea
Felix Maria Bariain Zaratiegi[30] 2015 2019 Santakriz
Ignacio Barber Zulet[31] 2019 jardunean kudeaketa-batzordea

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Eslaba atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.[32]

Koldo Zuazok, 2010ean, Eslaba ez-euskal-eremuan sailkatu zen.[33]

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Eslaba eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %0,62k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 0,63k eta 2018n % 3,00k.

Jaiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • San Migelgo jaiak, irailaren azken asteburuan

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Ikus zerrenda: «Eslabako kultura ondasunak»

Ibilaldi megalitikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2010eko hamarkadan, Felix Zaratiegi eskultore eslabarrak Eslabako ondarea, historia eta kultura islatzen duten sei lanaren ibilbidea eraiki zuen, herriko gainerako bizilagunen laguntzarekin. Hona hemen ibilbidea:

  1. Bost Nekostak
  2. Orratzak
  3. Korrontxoak
  4. Begiratokia
  5. Caminant
  6. Enigma

Irudiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ /esláβ̞a/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza bigarren silaban

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  4. ↑ «Eslaba - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2021-08-30).
  5. ↑ Otazu Ripa, Jesús Lorenzo. (D.L. 1977). Heraldica municipal, merindad de Sangüesa (I) : Abaurrea-Izalzu. Diputación Foral de Navarra, Dirección de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular ISBN 84-235-0076-4. PMC 911388951. (kontsulta data: 2021-08-31).
  6. ↑ Meteo Navarra. «Estazioko datuak - Oibar» meteoeu.navarra.es (kontsulta data: 2021-09-01).[Betiko hautsitako esteka]
  7. ↑ Lergako estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
  8. 1 2 (Gaztelaniaz) «ESLABA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2022-04-16).
  9. 1 2 Nafarroako Entziklopedia Handia | ESLABA. (kontsulta data: 2022-04-16).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Estatuko dorre eolikorik altuena jarri dute Eslaban, Nafarroan» EITB 2018-09-02 (kontsulta data: 2022-04-16).
  11. ↑ «Eslaba» www.ine.es (Espainiako Estatistika Institutua) (kontsulta data: 2021-08-31).
  12. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  13. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  14. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  15. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
  20. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
  21. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  22. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  26. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  27. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1641801.
  28. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  29. ↑ (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-05-05).
  30. 1 2 3 (Gaztelaniaz) NAVARRA, DIARIO DE. (2020-08-26). «Nafarroako Gobernuak Enderitz eta Eslaba herrietako kudeatzeko batzordeak izendatu ditu» diariodenavarra.es (kontsulta data: 2022-05-03).
  31. ↑ (Gaztelaniaz) Noticias, Diario de. «Eslabako alkateak despopulazioaz ohartarazi ditu gazteak» www.noticiasdenavarra.com (kontsulta data: 2022-05-03).
  32. ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
  33. ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Aipuaren errorea: tags exist for a group named "oh", but no corresponding tag was found.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Eslaba&oldid=11783492"(e)tik eskuratuta