Edukira joan

Bertizarana

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bertizarana
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Bertizaranako mendien ikuspegia
Bertizaranako bandera
Bandera

Bertizaranako armarria
Armarria

Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Iruñea
EskualdeaMalerreka
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofiziala Bertizarana
AlkateaAntonio Erregerena Bera (Bildu)
Posta kodea31793
INE kodea31054
Herritarrabertizarandar
Geografia
Koordenatuak43°08′01″N 1°37′38″W / 43.13364°N 1.62725°W / 43.13364; -1.62725
Azalera39,56 km²
Garaiera134 metro
Distantzia50 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria668 (2025:  14)
alt_left 339 (%49,9) (%50,1) 340 alt_right
Dentsitatea16,52 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 76.2 + % 11.0 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 

Bertizarana[3] ([bertis̻aɾana]) Nafarroako ipar-mendebaldean dagoen udalerria da, Malerreka ibarrean, Baztan-Bidasoa eskualdean. Bertizaranak hiru kontzeju ditu (Narbarte —herriburua—, Legasa eta Oieregi), eta bost auzo (Bertiz, Erreparatzea, Santalokadia, Tipulatze eta Zeberia).

Bertizaranak 679 biztanle zituzten 2025. urtean, eta 654 2024an.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bertizarana Iruñeko merindadearen iparraldean dago, Nafarroako hiriburutik 50 bat kilometrora. Iparraldean Etxalar, hegoaldean Donamaria, ekialdean Baztan eta mendebaldean Doneztebe eta Donamaria mugakide ditu.

Bidasoa ibaiak zeharkatzen du udalerria. Halaber, Oteitzoiana (685 m) mendira igotzeko abiapuntu egokia da Narbarte (138 m).[4]

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bertizaraneko Bertizen, itsasoaren mailatik 147 metrora, Nafarroako gobernuak 1992an jarritako estazio meteorologikoa dago.[5]

Bertizko Jaurerria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Bertizko Jaurerria»

Bertiz antzinako jaurerri bat da. Oihan zabal batek estaltzen du eta 1984tik natura parke izendaturik dago. 2.040 hektareako azalera du, hots, udalerriaren erdia baino gehiago.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Etxalar, Donamaria, Baztan, Doneztebe, Sunbilla eta Oronoz-Mugairi.

Mapa
Bertizarana eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bertizko jaurerriari buruzko lehen dokumentu idatzia 1392koa da. Garai hartan, jaurerriaren jabe Pedro Miguel Bertiz zen, eta familia beraren eskuetan izan zen XIX. mendearen erdialdera arte. 50 urtez, Iruñeko bikote batek erosi eta berriztatze lanak egin zituzten, 1949an Nafarroako Foru Aldundiaren eskuetan utziz senar-emazteak hil eta gero.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea550600650700750800850900189019201950198020102040BertizaranaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 340 gizon, 339 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.29
 
95-99
 
0.29
0.88
 
90-94
 
0.88
1.76
 
85-89
 
2.65
4.12
 
80-84
 
2.95
5.59
 
75-79
 
6.49
4.71
 
70-74
 
7.37
7.65
 
65-69
 
4.72
4.71
 
60-64
 
6.78
5.29
 
55-59
 
4.42
7.65
 
50-54
 
6.78
6.47
 
45-49
 
6.78
8.82
 
40-44
 
7.08
8.82
 
35-39
 
5.31
3.53
 
30-34
 
6.19
3.82
 
25-29
 
3.24
5.00
 
20-24
 
4.13
3.82
 
15-19
 
4.42
5.88
 
10-14
 
9.73
5.59
 
5-9
 
5.60
5.59
 
0-4
 
4.13
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−6−4−20246200820112014201720202023BertizaranaHazkunde begetatiboa
Urtea20082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024
Hazkunde begetatiboa 53144−345−656104−333
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[6] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea40414243444546200320072011201520192023BertizaranaBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 40,8540,5540,8940,514141,742,142,0442,1342,6943,4543,4143,543,8143,8643,8343,9544,5745,0745,0744,2544,3244,34
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[7] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 45,1 udalerri berean jaioak ziren[8], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 10 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 11 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 45,1Probintzia berean · % 33,9Beste erkidegoa · % 10Estatutik kanpo · % 11
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 75 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 38,7)[9]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Portugal, Frantzia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 38,7Europa · % 37,3Afrika · % 21,3Asia · % 2,7
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
8
Maroko
5
7
Portugal
3
3
Frantzia
6
5
Bolivia
2
2
Ekuador
5
2
Nikaragua
4
2
Errumania
3
2
Argentina
1
1
Bulgaria
2
1
Dominikar Errepublika
1
2
Mali
0
1
Ameriketako Estatu Batuak
0
0
Filipinak
1
1
Honduras
0
1
Kolonbia
0
0
Peru
1
1
Suitza
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 390 etxebizitza zeuden: 218 (% 55,9) nagusiak eta 172 (% 44,1) ez-nagusiak.[10] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 3 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 24 plazarekin (8 plaza etxebizitzako).[11]

390etxebizitza
218etxegune
3etxebizitza turistiko (2026) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

218
172
Etxebizitza nagusia (218)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (172)

Guztira 218 etxegune zeuden, eta horietatik 57 (% 26,1) pertsona bakarrekoak ziren.[12]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 157
2 pertsona60
3 pertsona39
4 pertsona31
5 edo gehiago31

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 544 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 31,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 25,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 36,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,6.[13] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 27,8 zen 2021ean eta % 31,6 2024an; beraz, 3,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 6,9 izatetik % 6,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 35,4 ziren, eta gizonen artean % 27,9; 7,5 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 6,7 eta gizonen % 6,5 ziren.

544biztanle 15 urte edo +, 2024
% 31,6goi-mailako ikasketak+3,8 puntu 2021etik mapa
% 6,6lehen hezkuntza edo gutxiago−0,3 puntu 2021etik mapa
% 6,8ikasten ari dira, 2024
% 36,6
% 25,2
% 31,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 6,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 36,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 25,2Goi-mailako ikasketak · % 31,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 54,1 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 45,9 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 2 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 36,5 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 63,5. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,3 ziren.[13]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 1,3
Lehen hezkuntza
% 5,3
DBH eta antzekoak
% 36,6
Batxilergoa
% 9,2
Erdi-mailako LH
% 16,0
Goi-mailako LH
% 14,5
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 9,9
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 4,2
Masterrak eta espezialitateak
% 2,6
Doktoretzak
% 0,4
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Bertizarana, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak172% 31,677% 27,995% 35,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa137% 25,284% 30,453% 19,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)199% 36,697% 35,1102% 38,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago36% 6,618% 6,518% 6,7
Guztira544% 100,0276% 100,0268% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Bertizarana, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 27,8% 26,4% 38,8% 6,9492
2022% 29,5% 25,2% 38,4% 6,8511
2023% 30,6% 25,2% 37,0% 7,2540
2024% 31,6% 25,2% 36,6% 6,6544

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 6,8 ikasten ari zen (37 pertsona).[14] Ikasten ari zirenetatik, % 45,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 32,4 batxilergoan, % 18,9 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 2,7 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 43,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 50,0; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 14,3 eta emakumeen % 21,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 95,8 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 24,1 eta 25–29 urtekoen % 13,0; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 0,9 baino ez.[15] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 13,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 21,4.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 95,8
20–24 urte
% 24,1
25–29 urte
% 13,0
30–34 urte
% 2,6
35–39 urte
% 0,0
40–44 urte
% 1,8
45–49 urte
% 4,2
50–54 urte
% 0,0
55 urte edo +
% 0,0
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,0
Goi-mailako ikasketak
% 45,9
Erdi-mailako LH
% 18,9
Batxilergoa
% 32,4
DBH eta antzekoak
% 2,7
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 86,9 estatuan jaio zen, eta % 13,1 atzerrian.[13] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 4,6; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 23,1 eta % 17,9, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 37,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 5,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 21,9 eta % 18,8, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 28,7
Goi-mailakoak
% 23,1
% 29,5
Batx. / erdi LH
% 35,9
% 37,1
DBH
% 23,1
% 4,6
Lehen H. edo gutx.
% 17,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 37,3
Goi-mailakoak
% 21,9
% 18,6
Batx. / erdi LH
% 28,1
% 39,0
DBH
% 31,3
% 5,1
Lehen H. edo gutx.
% 18,8
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 7,6 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 1,4.[14] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 44,4 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 100,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 52 etorkin bizi ziren udalerrian, biztanleriaren %7,85 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.013 euro-koa zen[16], eta etxegune bakoitzeko 39.854 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 22.579 euro zen. Errenta gordina 18.332 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 57,3[17]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 26,9), beste diru-sarrerak (% 11,2), langabezia-prestazioak (% 1,1), beste prestazioak (% 3,5).

57%
27%
11%
Soldata · % 57,3Pentsioak · % 26,9Langabezia · % 1,1Beste prestazioak · % 3,5Beste sarrerak · % 11,2
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[18][oh 1]. Udalerrian indizea 26,8 da, probintziakoaren (30,9; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Bertizarana udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 302 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,6; gainerako % 44,4 inaktibo zeuden (erretiratuak % 55,2, beste inaktiboak % 34,4 eta ikasleak % 10,4).[19] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 58,9 zen eta emakumezkoena % 52,2; langabezia-tasa, aldiz, % 4,3 eta % 8,6 zen, hurrenez hurren.[19]

Okupatuen kopurua 276 zen 2023ean, 2021eko 239etik gora.[20] Emakumeek okupatuen % 44,9 osatzen dute, eta gizonek % 55,1.

276okupatu, 2023+% 15,5 2021etik
% 44,9emakumeak okupatuen artean
% 55,6jarduera-tasa, 2024
% 6,3langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 52,1
% 24,5
% 15,3
Okupatuak · % 52,1Langabeak · % 3,5Ikasleak · % 4,6Erretiratuak · % 24,5Beste inaktiboak · % 15,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Bertizarana, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak283% 52,1155% 56,4128% 47,8
Langabeak19% 3,57% 2,512% 4,5
Inaktiboak241% 44,4113% 41,1128% 47,8
Guztira543% 100,0275% 100,0268% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 63,8), industria (% 19,9), eraikuntza (% 8,7) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 7,2).[20] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 19,9), ondoren merkataritza (% 12,3) eta ostalaritza (% 12,0) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa
% 19,9
% 8,7
% 63,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 7,2Industria · % 19,9Eraikuntza · % 8,7Zerbitzuak · % 63,8
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 19,9
Merkataritza
% 12,3
Ostalaritza
% 12,0
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 9,1
Hezkuntza
% 8,7
Eraikuntza
% 8,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 7,2
Garraioa eta biltegiratzea
% 6,5
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 3,6
Administrazio publikoa
% 2,9
Jarduera profesionalak
% 2,5
Beste zerbitzu batzuk
% 2,2
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 2,2
Informazioa eta komunikazioak
% 1,1
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,4
Etxeetako jarduerak
% 0,4
Erauzketa-industriak
% 0,0
Higiezinen jarduerak
% 0,0
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,0
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 60,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 23,6), eta oinarrizko okupazioak % 13,0.[21] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 63,8 eta emakumeen % 55,6).

% 23,6
% 60,1
% 13,0
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 23,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 60,1Oinarrizko okupazioak · % 13,0Ez dago jasota · % 3,3
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Bertizarana, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak65% 23,626% 17,139% 31,5
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak166% 60,197% 63,869% 55,6
Oinarrizko okupazioak36% 13,025% 16,411% 8,9
Ez dago jasota9% 3,34% 2,65% 4,0
Guztira276% 100,0152% 100,0124% 100,0

Okupatuen % 80,8 besteren konturako langileak dira, eta % 19,2 norberaren konturakoak.[22]

% 18,5
% 68,8
% 12,0
Norberaren kontura, langileak dituena · % 0,7Norberaren kontura, langilerik gabe · % 18,5Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 68,8Besteren kontura, aldi baterakoa · % 12,0
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Bertizarana, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura53% 19,230% 19,723% 18,5
Besteren kontura223% 80,8122% 80,3101% 81,5
Guztira276% 100,0152% 100,0124% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 87,2 estatuan jaio zen, eta % 12,8 atzerrian.[19] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 54,3 okupatuak dira, % 33,8 erretiratuak, % 5,6 ikasleak, % 4,3 bestelako inaktiboak eta % 2,1 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 69,4 okupatuak dira, % 19,4 bestelako inaktiboak eta % 11,1 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,2 okupatuak dira, % 22,7 bestelako inaktiboak, % 22,3 erretiratuak, % 4,4 ikasleak eta % 3,5 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 okupatuak dira, % 40,6 bestelako inaktiboak eta % 9,4 langabeak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 54,3
Okupatuak
% 69,4
% 2,1
Langabeak
% 11,1
% 5,6
Ikasleak
% 0,0
% 33,8
Erretiratuak
% 0,0
% 4,3
Beste inakt.
% 19,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 47,2
Okupatuak
% 50,0
% 3,5
Langabeak
% 9,4
% 4,4
Ikasleak
% 0,0
% 22,3
Erretiratuak
% 0,0
% 22,7
Beste inakt.
% 40,6
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 85,1 estatuan jaio zen, eta % 14,9 atzerrian.[21] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 67,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 18,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,8 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 40,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 12,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 56,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 33,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 6,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 25,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 18,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 18,1
Goi eta erdi maila
% 12,0
% 67,7
Langile kualifikatuak
% 44,0
% 11,8
Oinarrizko okup.
% 40,0
% 2,4
Ez dago jasota
% 4,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 33,3
Goi eta erdi maila
% 18,8
% 56,5
Langile kualifikatuak
% 50,0
% 6,5
Oinarrizko okup.
% 25,0
% 3,7
Ez dago jasota
% 6,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[23] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 43,3 zerbitzuetan ari dira, % 37,0 industrian, % 15,0 eraikuntzan eta % 4,7 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,0 zerbitzuetan ari dira, % 28,0 nekazaritzan, % 16,0 eraikuntzan eta % 4,0 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 86,1 zerbitzuetan ari dira, % 6,5 industrian eta % 5,6 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 93,8 zerbitzuetan ari dira, % 6,3 nekazaritzan.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 4,7
Nekazaritza
% 28,0
% 37,0
Industria
% 4,0
% 15,0
Eraikuntza
% 16,0
% 43,3
Zerbitzuak
% 52,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 5,6
Nekazaritza
% 6,3
% 6,5
Industria
% 0,0
% 0,9
Eraikuntza
% 0,0
% 86,1
Zerbitzuak
% 93,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 410 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[24][oh 2]. Udalerriaren azalera 39,6 km² denez, NAE lurraldearen % 10,4 da[25]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 99,7 larre iraunkorrak (409 ha, 12 ustiategitan), % 0,2 lur goldagarria (1 ha, ustiategi batean), norberaren kontsumorako baratzeak (0,11 ha, 4 ustiategitan) eta arbolak (0,06 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
10%
90%
NAE · 410 ha (% 10,4)Gainerako azalera · 3.546 ha (% 89,6)
NAE, lur-erabileraren arabera
100%
Lur goldagarria · 1 ha (% 0,2)Larre iraunkorrak · 409 ha (% 99,7)Arbolak · 0,06 ha (< % 0,1)Baratzeak · 0,11 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 195 behi eta 720 ardi eta ahuntz zeuden[26][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 423 gidari zeuden erroldatuta: 231 gizon (% 54,6) eta 192 emakume (% 45,4)[27]. Biztanleen % 62,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 661 ibilgailuk osatzen zuten: 383 turismo, 95 furgoneta, 75 kamioi, 52 motozikleta eta 14 ziklomotor[27]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 564 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14 urtekoa zen; turismoen % 5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,6k 25 urte baino gehiago[27]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 70,9 diesel zen eta % 28,8 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 35,8k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
28%
34%
36%
0 etiketa · 3 (% 0,5)ECO · 11 (% 1,7)C etiketa · 184 (% 28,5)B etiketa · 217 (% 33,6)Etiketarik gabe · 231 (% 35,8)
Turismoak, adinaren arabera
15%
23%
43%
15%
< 4 urte · 19 (% 5)4–8 urte · 56 (% 14,6)8–15 urte · 89 (% 23,2)15–25 urte · 163 (% 42,6)≥ 25 urte · 56 (% 14,6)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007ko udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007 eta 2010 artean Bertizaranako Elkartaldea (BE) herri ekimeneko Andrés Etxenike Iriarte izan zen alkatea. 2007ko udal hauteskundeetan BEk 203 boto eta lau zinegotzi lortu zituen, gehiengo osoa udalean. Bertizarana Baik 102 boto eta 2 zinegotzi erdietsi zituen eta Eusko Abertzale Ekintzak 70 boto eta zinegotzi bat. Boto zuriak hamar izan ziren (%2,60), eta baliogabeko botoak hamabi (%3,02). Abstentzioa %29,98koa izan zen.

2011ko udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko udal hauteskundeetan Bilduk gehiengo osoa lortu zuen eta Antonio Erregerena Berak eskuratu zuen alkatetza[28].

Bertizaranako Udala (2011)
AlderdiaBotoakZinegotziak
Bildu2034
Bertizaranako Elkartaldea1373

Udaletxea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bertizaranako udaletxea Narbarten dago, eta inguruko eraikinen ezaugarri berak dituen harrizko eraikina da. Udaletxearen atariaren gainean Bertizaranako armarria dago. Udalak alkatea eta sei zinegotzi dauzka.

  • HELBIDEA: Frontoiaren plaza, 11 (Narbarte)

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
2007-2011Andrés Etxenike IriarteBertizaranako Elkartaldea
2011-Antonio Erregerena BeraBildu

Bertizarandar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  4. ↑ Oteitzoiana "Mendikat" webgunean.
  5. ↑ Nafarroako Meteorologi Agentziaren webgunea.
  6. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  7. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  8. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  9. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  13. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
  17. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
  18. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  19. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  20. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  21. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  22. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  25. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1643873.
  26. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  27. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  28. ↑ Berria.info: Udal eta foru hauteskundeak 2011[Betiko hautsitako esteka]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Bertizarana&oldid=11783454"(e)tik eskuratuta