Cascante

Cascante
Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Bandera Armarria
Kokapena
Herrialdea	Euskal Herria
Lurraldea	Nafarroa Garaia
Merindadea	Tutera
Administrazioa
Estatua	Espainia
Erkidegoa	Nafarroa
Izen ofiziala	Cascante
Alkatea	Alberto Añón (Navarra Suma)
Posta kodea	31520
INE kodea	31068
Herritarra	cascantear
Geografia
Koordenatuak	41°59′57″N 1°40′44″W
Azalera	63,1 km²
Garaiera	356 metro
Distantzia	104 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria	4.231 (2025:  100)
2.103 (%49,8)   (%50,2) 2.118
Dentsitatea	63,39 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak	% 1.1 + % 9.2 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera	%
Datu gehigarriak
Sorrera	K. a. 76
Webgunea	http://www.cascante.com

Cascante Nafarroako hegoaldean dagoen udalerria da. Nafarroako Erribera eta Tuterako merindadean kokatua, Nafarroako hiriburutik 63 kilometrora. 2025. urtean 4.221 biztanle zituen.

Tuteraldeko bosgarren udalerririk populatuena da.

Geografia

Inguru naturala eta kokapena

Cascantera heltzeko N-121C errepidea hartu behar da Tutera eta Tarazona bitartean. Tuteratik hamar kilometrora, eskuinerantz doan herri-errepidea kilometro batez jarraituta ailegatzen da herrira.

Cascantek, Tuterarekin egiten du muga iparraldean, Barillas, Tulebras eta Monteagudorekin ekialdean, eta Tarazonarekin hegoaldean, Espainiako Zaragozako probintzian. Lodosako ubideak herria zeharkatzen du ipar-ekialdeko norabidean. Geografikoki, iparraldean Tuterako mugan 660 metroko altuerako mendixka sare txikia dago, eta hegoaldean Queiles ibaiaren ibilbidea itsasoaren mailatik 330 metro ingurura.

Klima eta landaredia

Cascantek Ebro ibarreko berezko klima mediterraniar-kontinentala dauka. Urteko batez besteko tenperatura 13º eta 14º bitartekoa da, eta prezipazioak nekez izaten dira 400mm baino ugariagoak. Urteroko egun euritsuak 60 inguru izaten dira. Udak idorrak izaten dira, eta prezipitazioak irregularrak dira urte osoan zehar. Horrez gain, aldaketa termikoa nahiko handia izaten da.

Lor aintzira

Lor aintzira.

Sakontzeko, irakurri: «Lor aintzira»

Lor aintzira Cascanteren hego-ekialdean kokatzen den aintzira da, bertan ahate eta hegazti espezie ugari bizi dira.

Udaberri eta udazkenean antizikloia Europan sartzearekin batera, laino itxiko egunak ohikoak izaten dira Ebro ibar guztian. Landarediari dagokionez, basoak nahiko urriak dira, eta Lertxundi eta birlandaturiko (Pinus halepensis) pinuetara mugatzen da.

Estazio meteorologikoa

Herrigunearen kanpoaldean, itsasoaren mailatik 330 metrora, Espainiako Nekazaritza ministerioaren estazio meteorologikoa dago.

---

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Ablitas, Barillas, Tulebras, Monteagudo, Tarazona, Tutera eta Murchante.

Historia

Cascanteko udalerrian, eneolito garaiko hiru aztarnategi daude, horietako bat Pedreñales izeneko gunean. Gaur egungo herria kokatzen den tokian, Cascantum izeneko egoitza kokatzen zen, Tarragona eta Astorgako bide erromatarraren ertzean. Erromatarren etorreran aurretik, herrixka beroi edo baskoi bat existitu zen bertan, Kaiskat izenekoa. 1970ean eginiko indusketetan, k. a. 70. urteko zoladura aberatseko etxebizitza baten aztarnak aurkitu ziren iztukaturiko hormekin.

Kristautasunaren lehen aipamena 465. urtekoa da. Ondorengo mendeetako inbasio musulmanaren datu gutxi heldu dira gaur egunera, baina Nafarroako erresumak herria birkonkistatzean ere, jatorri musulmaneko biztanle ugari bizi izan zen Cascanten. Musulmanen aztarna nabarmenetakoa, Cascanteko ureztalurraren lexikoan geratu zen.

1119ko otsailean, Tuterako barrutiaren barnean, herri kristau bihurtu zen. Cascanteko lehen jauna Damilan izan zen, ziurrenik jatorri frantsesekoa. XV. mendetik XVII. mendera nobleziako familia ezberdinen eskuetatik igaro zen, Vianako printzeak Leringo kondeari eman zion 1446. urtean, ondoren Joanes II.ak Gaztelako bere laguntzaile bati utzi zion 1452 eta 1471 urteen artean. Azkenik, 1551. urtean, jaurerria herriak berak erosi zuen 15.000 dukaten truke.

XII. mendearen erdialdetik gaztelua izan zuen. Udalerri moduko lehen antolakuntza 1281. urtetik izan zuen, eta 1630. urtean Espainiako erregeak eskumen gehiago eman zizkion eta azkenik 1633ko uztailaren 18an, herri izendatu zuten, erreinuko gorteetan jarlekua lortu eta Tuterako merindadetik banatzeko eskubidea lortuz. Cascanteko jatorrizko eliza Santa Maria la Alta izan zen, baina 1476an, parrokia berri bat eraikitzeko baimena lortu eta Jasokundearen eliza eraiki zen. Jatorrizko eliza Cascanteko herrigunetik urrutiegi kokatzen zen.

1802. urtean Cascantek, errotak, lantegiak eta iturburuak zituen, eta 1850an eskola eta irakaslea eta 1920. urtean upategiak eta Guardia Zibilaren postu bat. 1916. urtean Cascantek ospitalea izan zuen, eta herriko umezurtzak eta edadeko pertsonei arreta emateko babes-etxe bi, bata San Leandrokoa 1885. uretan sortua, eta bestea Sortzez Garbikoa 1917. urtean sortua.

Ekonomia

Cascanteko ekonomia nekazaritza eta industrian oinarritzen da. Historikoki nekazaritza izan da Cascanteko ekonomiaren ardatza, udalerriaren lurren %39,8a (3.769 hektarea inguru) herri lurrak dira, 2.736 hektarea lehorreko landaketentzako erabiltzen da, 446 hektareatan mahastiak daude, eta gainontzeko 587 hektareak animalientzako larre moduan erabiltzen dira.

Industriaren garapena XX. mendean gauzatu zen, nekazaritzatik eratorritako produktuen transformaziorako industriak izan ziren batez ere. XX. mendearen bigarren erdian, Tuterarekiko hurbiltasunak, bestelako industriak garatzen lagundu du.

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.732 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 35.239 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.391 euro zen. Errenta gordina 16.510 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 54,5. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,7), beste diru-sarrerak (% 17), langabezia-prestazioak (% 1,8), beste prestazioak (% 5).

55%

22%

17%

Soldata · % 54,5Pentsioak · % 21,7Langabezia · % 1,8Beste prestazioak · % 5Beste sarrerak · % 17

Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 32,8 da, probintziakoaren (30,9; Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 3 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Cascante udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.891 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,6; gainerako % 44,4 inaktibo zeuden (erretiratuak % 50,4, beste inaktiboak % 35,9 eta ikasleak % 13,7). Aktiboen artean, langabezia-tasa % 12,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,9 zen eta emakumezkoena % 51,3; langabezia-tasa, aldiz, % 7,4 eta % 17,8 zen, hurrenez hurren.

Okupatuen kopurua 1.604 zen 2023ean, 2021eko 1.553etik gora. Emakumeek okupatuen % 44,2 osatzen dute, eta gizonek % 55,8.

1.604okupatu, 2023+% 3,3 2021etik

% 44,2emakumeak okupatuen artean

% 55,6jarduera-tasa, 2024

% 12,2langabezia-tasa, 2024

16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)

% 48,8

% 22,4

% 16,0

Okupatuak · % 48,8Langabeak · % 6,8Ikasleak · % 6,1Erretiratuak · % 22,4Beste inaktiboak · % 16,0

16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Cascante, 2024

Egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Okupatuak	1.660	% 48,8	939	% 55,4	721	% 42,2
Langabeak	231	% 6,8	75	% 4,4	156	% 9,1
Inaktiboak	1.512	% 44,4	680	% 40,1	832	% 48,7
Guztira	3.403	% 100,0	1.694	% 100,0	1.709	% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 59,8), industria (% 25,9), eraikuntza (% 7,7) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 6,5). Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 25,1), ondoren merkataritza (% 14,3) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,6) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa

% 25,9

% 59,8

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 6,5Industria · % 25,9Eraikuntza · % 7,7Zerbitzuak · % 59,8

Jarduera-adar zehatzak

Manufaktura-industria

% 25,1

Merkataritza

% 14,3

Osasuna eta gizarte-zerbitzuak

% 9,6

Eraikuntza

% 7,7

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza

% 6,5

Ostalaritza

% 6,2

Garraioa eta biltegiratzea

% 5,0

Hezkuntza

% 5,0

Gainerako 13 jarduera-adarrak

Administrazio publikoa

% 4,4

Administrazio-jarduera lagungarriak

% 3,6

Jarduera profesionalak

% 2,7

Beste zerbitzu batzuk

% 2,4

Jarduera artistikoak eta aisialdikoak

% 2,4

Finantza- eta aseguru-jarduerak

% 1,6

Etxeetako jarduerak

% 1,4

Informazioa eta komunikazioak

% 0,9

Ur-hornidura eta hondakinak

% 0,6

Higiezinen jarduerak

% 0,2

Energia elektrikoa eta gasa

% 0,2

Erauzketa-industriak

% 0,1

Lurraldez kanpoko erakundeak

% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 53,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 24,7), eta oinarrizko okupazioak % 16,7. Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 56,1 eta emakumeen % 50,2).

% 24,7

% 53,5

% 16,7

Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 24,7Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 53,5Oinarrizko okupazioak · % 16,7Ez dago jasota · % 5,1

Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Cascante, 2023

Okupazioa	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak	396	% 24,7	193	% 21,6	203	% 28,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak	858	% 53,5	502	% 56,1	356	% 50,2
Oinarrizko okupazioak	268	% 16,7	153	% 17,1	115	% 16,2
Ez dago jasota	82	% 5,1	47	% 5,3	35	% 4,9
Guztira	1.604	% 100,0	895	% 100,0	709	% 100,0

Okupatuen % 80,1 besteren konturako langileak dira, eta % 19,9 norberaren konturakoak.

% 16,6

% 66,5

% 13,7

Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,2Norberaren kontura, langilerik gabe · % 16,6Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 66,5Besteren kontura, aldi baterakoa · % 13,7

Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Cascante, 2023

Lan-egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Norberaren kontura	319	% 19,9	190	% 21,2	129	% 18,2
Besteren kontura	1.285	% 80,1	705	% 78,8	580	% 81,8
Guztira	1.604	% 100,0	895	% 100,0	709	% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 78,5 estatuan jaio zen, eta % 21,5 atzerrian. Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 52,6 okupatuak dira, % 34,2 erretiratuak, % 5,7 ikasleak, % 4,3 langabeak eta % 3,2 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 57,9 okupatuak dira, % 23,0 bestelako inaktiboak, % 12,1 langabeak, % 4,1 ikasleak eta % 2,8 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,5 okupatuak dira, % 21,6 erretiratuak, % 20,7 bestelako inaktiboak, % 7,4 ikasleak eta % 5,8 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 35,2 bestelako inaktiboak dira, % 31,9 okupatuak, % 25,9 langabeak, % 4,2 ikasleak eta % 2,7 erretiratuak.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 52,6

Okupatuak

% 57,9

% 4,3

Langabeak

% 12,1

% 5,7

Ikasleak

% 4,1

% 34,2

Erretiratuak

% 2,8

% 3,2

Beste inakt.

% 23,0

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 44,5

Okupatuak

% 31,9

% 5,8

Langabeak

% 25,9

% 7,4

Ikasleak

% 4,2

% 21,6

Erretiratuak

% 2,7

% 20,7

Beste inakt.

% 35,2

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 79,4 estatuan jaio zen, eta % 20,6 atzerrian. Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 27,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 57,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 35,3 oinarrizko okupazioetakoak eta % 3,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 50,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 31,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 12,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 38,7 oinarrizko okupazioetakoak eta % 10,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 27,6

Goi eta erdi maila

% 3,6

% 55,6

Langile kualifikatuak

% 57,6

% 11,0

Oinarrizko okup.

% 35,3

% 5,8

Ez dago jasota

% 3,6

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 31,8

Goi eta erdi maila

% 10,4

% 50,7

Langile kualifikatuak

% 47,2

% 12,3

Oinarrizko okup.

% 38,7

% 5,1

Ez dago jasota

% 3,8

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,8 zerbitzuetan ari dira, % 32,2 industrian, % 11,8 eraikuntzan eta % 6,3 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 37,1 zerbitzuetan ari dira, % 31,3 industrian, % 20,1 nekazaritzan eta % 11,6 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 77,8 zerbitzuetan ari dira, % 17,1 industrian, % 2,8 eraikuntzan eta % 2,2 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 68,9 zerbitzuetan ari dira, % 25,5 industrian eta % 4,7 nekazaritzan.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 6,3

Nekazaritza

% 20,1

% 32,2

Industria

% 31,3

% 11,8

Eraikuntza

% 11,6

% 49,8

Zerbitzuak

% 37,1

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 2,2

Nekazaritza

% 4,7

% 17,1

Industria

% 25,5

% 2,8

Eraikuntza

% 0,9

% 77,8

Zerbitzuak

% 68,9

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 342 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 4.280 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 63,1 km² denez, NAE lurraldearen % 67,8 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 63,3 lur goldagarria (2.710 ha, 238 ustiategitan), % 35,7 arbolak (1.529 ha, 320 ustiategitan), % 0,8 larre iraunkorrak (33,2 ha, 21 ustiategitan), % 0,2 berotegiak edo babes garai irisgarriak (7 ha, 7 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,97 ha, 29 ustiategitan).

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)

NAE udalerriaren azaleran

68%

32%

NAE · 4.280 ha (% 67,8)Gainerako azalera · 2.030 ha (% 32,2)

NAE, lur-erabileraren arabera

63%

36%

Lur goldagarria · 2.710 ha (% 63,3)Larre iraunkorrak · 33,2 ha (% 0,8)Arbolak · 1.529 ha (% 35,7)Baratzeak · 0,97 ha (< % 0,1)Berotegiak · 7 ha (% 0,2)

Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 390 behi, 2.605 ardi eta ahuntz eta 9.801 txerri zeuden.

Ibilgailu-parkea

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 2.747 gidari zeuden erroldatuta: 1.610 gizon (% 58,6) eta 1.137 emakume (% 41,4). Biztanleen % 65,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 3.596 ibilgailuk osatzen zuten: 2.183 turismo, 481 ziklomotor, 335 motozikleta, 237 furgoneta eta 233 kamioi. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 517 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) parean.

Turismoen batez besteko adina 14 urtekoa zen; turismoen % 7,8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 10,1k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 51,1 diesel zen eta % 47,8 gasolinazko; 17 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 34,8k ez zuen etiketarik.

Ibilgailu-parkea (2025)

Ingurumen-etiketa

29%

32%

35%

0 etiketa · 30 (% 0,8)ECO · 109 (% 3,1)C etiketa · 1.037 (% 29,2)B etiketa · 1.141 (% 32,1)Etiketarik gabe · 1.238 (% 34,8)

Turismoak, adinaren arabera

12%

24%

46%

10%

< 4 urte · 170 (% 7,8)4–8 urte · 272 (% 12,5)8–15 urte · 520 (% 23,8)15–25 urte · 1.001 (% 45,9)≥ 25 urte · 220 (% 10,1)

Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Demografia

XX. mendean zehar Cascanteko biztanleria aski egonkor mantendu zen, beheranzko joera txiki batekin. XXI. mendearen lehen hamarkadan igoea esanguratsua izan zuen, baina oraindik 1990. urtean zuen populaziora iritsi gabe.

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 2.118 gizon, 2.103 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.00   100+   0.10 0.38   95-99   0.52 0.76   90-94   1.81 1.18   85-89   2.38 3.12   80-84   4.76 4.20   75-79   4.23 4.30   70-74   4.14 6.23   65-69   5.94 6.70   60-64   6.70 6.80   55-59   6.47 8.88   50-54   8.37 7.37   45-49   7.18 6.89   40-44   5.90 6.52   35-39   5.80 6.33   30-34   4.90 4.01   25-29   5.61 4.49   20-24   4.66 5.71   15-19   5.61 6.42   10-14   6.09 5.34   5-9   4.90 4.39   0-4   3.95
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística

Hazkunde begetatiboa

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Batez besteko adina

Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 32,2 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 14,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 23,9 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa

Udal

Prob

Best

Esta

Udalerri berean · % 32,2Probintzia berean · % 29,3Beste erkidegoa · % 14,7Estatutik kanpo · % 23,9

Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 1.007 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 62,3). Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Ekuador, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka

Amer

Euro

Afri

Amerika · % 23Europa · % 13,3Afrika · % 62,3Asia · % 1,3Ozeania · % 0,1

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera

◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►

309

Maroko

243

63

Ekuador

52

24

Errumania

26

29

Aljeria

16

15

Kolonbia

30

13

Nigeria

10

6

Lituania

11

8

Peru

7

8

Portugal

6

4

Dominikar Errepublika

8

5

Bulgaria

6

1

Paraguai

7

4

Polonia

4

4

Frantzia

3

2

Venezuela

5

6

Brasil

0

5

Alemania

0

2

Bolivia

3

0

Nikaragua

5

4

Pakistan

1

2

Ukraina

3

1

Txile

3

0

Argentina

3

2

Ghana

1

1

Italia

2

1

Uruguai

2

2

Erresuma Batua

0

1

Herbehereak

1

0

Honduras

2

0

India

2

1

Suitza

1

1

Belgika

0

0

Filipinak

1

1

Gambia

0

1

Kuba

0

1

Mauritania

0

1

Moldavia

0

1

Senegal

0

0

Txina

1

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 2.265 etxebizitza zeuden: 1.547 (% 68,3) nagusiak eta 718 (% 31,7) ez-nagusiak. Kontsumo elektrikoaren arabera, 250 (% 11,0) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 274 (% 12,1) hutsik zeuden. INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 12 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 55 plazarekin (4,58 plaza etxebizitzako).

2.265etxebizitza

1.547etxegune

274hutsik (% 12,1)

12etxebizitza turistiko (2026) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

1.547

718

Etxebizitza nagusia (1.547)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (718)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Nafarroako mapa

1.741

250

274

Okupatuak (1.741)Noizbehinkakoak (250)Hutsik (274)

Guztira 1.547 etxegune zeuden, eta horietatik 444 (% 28,7) pertsona bakarrekoak ziren.

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1444

2 pertsona400

3 pertsona326

4 pertsona260

5 edo gehiago117

Hezkuntza-maila

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 3.452 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 25,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 16,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 39,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,4. Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 23,8 zen 2021ean eta % 25,1 2024an; beraz, 1,3 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 21,2 izatetik % 19,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 26,6 ziren, eta gizonen artean % 23,6; 3,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 22,4 eta gizonen % 16,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

3.452biztanle 15 urte edo +, 2024

% 25,1goi-mailako ikasketak+1,3 puntu 2021etik mapa

% 19,4lehen hezkuntza edo gutxiago−1,8 puntu 2021etik mapa

% 10,0ikasten ari dira, 2024

% 19,4

% 39,5

% 16,0

% 25,1

Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 19,4Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 39,5Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 16,0Goi-mailako ikasketak · % 25,1

Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 62,7 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 37,3 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 11 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 53,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 47,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 5,7 ziren.

Ikasketa-maila xehatua

Ikasketarik gabe

% 5,7

Lehen hezkuntza

% 13,8

DBH eta antzekoak

% 39,5

Batxilergoa

% 8,5

Erdi-mailako LH

% 7,5

Goi-mailako LH

% 9,4

Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak

% 7,7

Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak

% 5,4

Masterrak eta espezialitateak

% 2,4

Doktoretzak

% 0,3

Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.

Sexuaren araberako banaketa

15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Cascante, 2024

Ikasketa-maila	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Goi-mailako ikasketak	866	% 25,1	405	% 23,6	461	% 26,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa	553	% 16,0	285	% 16,6	268	% 15,5
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)	1.362	% 39,5	747	% 43,5	615	% 35,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago	671	% 19,4	282	% 16,4	389	% 22,4
Guztira	3.452	% 100,0	1.719	% 100,0	1.733	% 100,0

Urtez urteko bilakaera

Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Cascante, 2021–2024

Urtea	Goi-mailakoak	Batx. / erdi LH	DBH	Lehen H. edo gutx.	15 urte edo +
2021	% 23,8	% 15,7	% 39,3	% 21,2	3.296
2022	% 24,3	% 16,0	% 39,5	% 20,3	3.312
2023	% 24,8	% 15,8	% 39,0	% 20,4	3.385
2024	% 25,1	% 16,0	% 39,5	% 19,4	3.452

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,0 ikasten ari zen (345 pertsona). Ikasten ari zirenetatik, % 47,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 27,0 batxilergoan, % 15,9 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 8,4 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 52,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 41,4; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 17,1 eta emakumeen % 15,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 93,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 45,3 eta 25–29 urtekoen % 8,7; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,6 baino ez. 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 47,4 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 29,8.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka

15–19 urte

% 93,6

20–24 urte

% 45,3

25–29 urte

% 8,7

30–34 urte

% 4,5

35–39 urte

% 5,8

40–44 urte

% 1,8

45–49 urte

% 3,6

50–54 urte

% 1,4

55 urte edo +

% 0,2

Egiten ari diren ikasketa-maila

Maila zehaztu gabe

% 0,6

Goi-mailako ikasketak

% 47,5

Erdi-mailako LH

% 15,9

Batxilergoa

% 27,0

DBH eta antzekoak

% 8,4

Lehen hezkuntza edo beheragokoa

% 0,6

Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 77,4 estatuan jaio zen, eta % 22,6 atzerrian. Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 7,7 eta % 33,9, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 31,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,2; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 9,5 eta % 42,0, hurrenez hurren.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 28,6

Goi-mailakoak

% 7,7

% 17,8

Batx. / erdi LH

% 12,6

% 42,7

DBH

% 45,8

% 10,9

Lehen H. edo gutx.

% 33,9

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 31,2

Goi-mailakoak

% 9,5

% 16,0

Batx. / erdi LH

% 13,6

% 35,7

DBH

% 34,9

% 17,2

Lehen H. edo gutx.

% 42,0

Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,9. Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 50,5 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 28,3 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 436 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %11,07a (Nafarroako batezbestekoaren gainetik).

Politika

Udal hauteskundeak

Cascanteko alkatea Nafarroako Alderdi Sozialistako Antonio Irujo Redrado aukeratu zuten 2007ko udal hauteskundeetan. Zinegotzietan UPNrekin berdindurik geratu arren, PSNek Cascanteko Ezkerren Koalizioa (edo Coalición de Izquierdas de Cascante, CIC, ezkerrekoak) herri ekimeneko zinegotziaren botuari esker lortu zuen alkatetza.

Baliogabeko botoak 60 izan ziren (emandako guztien %2,39a) eta zurizko 47 boto izan ziren (botoen %1,92a). Abstentzioa %19,71koa izan zen.

2011n egoera bertsua eman zen: UPN (5 hautetsi) bozkatuena baina koporu berarekin PSNko José Gómara alkate izendatua, Cascanteko Ezkerren Koalizioak lortu zuen bakarraren botoaz.

Udal Hauteskundeak Cascanten

Alderdi politikoa	2011		2007		2003		1999		1995		1991		1987
	Botoak	Zinegotziak	Botoak	Zinegotziak	Botoak	Zinegotziak	Botoak	Zinegotziak	Botoak	Zinegotziak	Botoak	Zinegotziak	Botoak	Zinegotziak
Nafar Herriaren Batasuna (UPN)	%45,13	5	%42,64	5	%37,59	5	%45,06	5	%38,81	5	%40,07	5	%45,28	5
Nafarroako Alderdi Sozialista (PSN)	%40,01	5	%44,03	5	%37,51	4	%42,33	5	%48	6	%47,12	6	%42,9	5
Cascanteko Ezkerren Koalizioa (CIC)	%12,35	1	%11,41	1	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Batzarre	-	-	-	-	%11,23	1	-	-	-	-	-	-	-	-
(APC)	-	-	-	-	%9,01	1	-	-	-	-	-	-	-	-
Nafarroako Ezker Batua (NEB)	-	-	-	-	-	-	%11,24	1	%4,74	0	%7,71	0	-	-
(AIC)	-	-	-	-	-	-	-	-	%6,66	0	-	-	-	-
Herri Batasuna (HB)	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	%4,03	0	%9,58	1

Alkateen zerrenda

2015	Alberto Añón (Navarra Suma)	class="taulapolita"	2011	José Gómara Ruiz (PSN)
2007	Antonio Irujo Redrado (PSN)
2003	María Ángeles Otxoa (UPN)
1999	Jesús Ascensión García Barea (PSN)
1995	José Gómara Ruiz (PSN)
1991	José Gómara Ruiz (PSN)
1990	Francisco Sola (UPN)
1987	Gregorio Moneo (PSN)
1983	Gregorio Moneo (PSN)
1979	Gregorio Moneo (PSN)

Udaletxea

Udaletxea herriko plaza nagusian dago, elizaren ondoan. Eraikinari buruzko lehen dokumentu idatzia XVI. mendekoa da. Dokumentu hortan, 1566an Juan de San Juanek burututako eraikuntza lanak aipatzen dira. Egiturak bi solairu eta ganbara dauzka, goikaldean kanpandorre barrokoa dagoelarik. Jatorrizko fatxadak hainbat aldaketa jasan ditu eraiki zenetik.

Kokagune honen aurretik, udaletxea Puerta Baja izeneko auzoan egon zen, gaur egun Juan Burgos kalea dagoen tokitik gertu. Udalak alkatea eta hamar zinegotzi ditu.

• HELBIDEA: Foruen Plaza, 1

Azpiegitura eta garraioak

Alberto Elcarte autobus konpainiak Cascante Tuterarekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

• Barillas - Ablitas - Cascante - Murchante eta Tutera

Kultura

Euskara

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Cascante eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %0,69k zekien euskaraz hitz egiten.

Jaiak eta ospakizunak

Cascanteko herri jaiak, ez dira data jakin batean ospatzen, iraila hasieran izaten da normalean jaien hasiera, lehen asteburuan, eta hurrengo astebururaino luzatzen dira. Jaiak, Erromeroko Ama Birjinaren omenez ospatzen dira, jaiegun nagusia jaiak hasi eta hurrengo igandean delarik. Jaiak amaitu eta hurrengo egunean herriko lagunarte guztien arteko anaitasun bazkaria antolatzen da. Ospakizunek hamar egun irauten dute.

Jatorrian, jaiak Abuztuaren 15eko Ama Birjinaren omenez antolatzen ziren, baina 1765ean irailera aldatu zituzten, abuztuan burutzen diren zerealen biltze lanak ez oztopatzeko.

Bestelako ospakizunak

• Cabezo de la Crucetarako erromeria, maiatzeko larunbat batean ospatzen dira 1998. urteaz geroztik. Lehenago, Jasokundearen egunaren hurrengo astelehenean ospatzen zen. Erromeria antolatzen den egunean, herritarrak, hogei metroko altuera duen gurutze ikusgarriraino joaten dira, apaindutako karrozetan eta oinez. Ondoren, cascantearrak herrira bueltatzen dira, eta udalak, ondoen apainduriko karrozak saritzen ditu herriko plazan.
• Milokogi ihardunaldiak: Asteburu bat irauten dute.
• Pinchorrazo: Herriko lagunarteek antolaturiko urteroko pintxo lehiaketa.

Ondasun nabarmenak

• Jasokundeko Andre Mariaren eliza, XVI. mendeko eraikina da, 1939an berreraikia, elizak jasandako sute baten ostean. Jatorrizko elizatik, sarrerako portada bakarrik kontserbatzen da.
• La victoriako eliza, estilo gotiko-errenazentistako parrokia da, Minimoen komentuaren zati izan zen XVI. mendean eraiki zenean.
• Erromeroko Andre Mariaren santutegia, XVII. mende bukaerako eraikin barrokoa.

Herri senidetuak

Cascante Castillon-la-Bataille herri frantsesarekin dago senideturik. Bi herrien arteko anaiartea, 1995eko apirilaren 15ean sinatu zen Frantzian, Castillon-la-Batailleko alkate M. Michel Jouano, eta Cascanteko Jose Gomara Ruiz alkateen eskutik eta urtebete beranduago, 1996ko maiatzaren 12an Cascanten.

Cascantear ezagunak

• Pedro Malon Etxaide (1530- 1589), elizgizon mistikoa eta humanista.
• Maria Tadea Verdejo y Durán (1830-1854), idazle erromantikoa, emakumeen eskubideen aldekoa.
• Vicenta María López Vicuña (1847-1890), erlijiosoa, 1975ean santu izendatua.
• Nicasio Sierra (1890-1936), erlijiosoa, 1992an dohatsu izendatua.
• Adela Bazo (1905-1984), margolaria.
• Lucio Urtubia (1931-2020), hargin eta militante anarkista.
• Manuel Clemente Ochoa (1937-), margolari, eskultore, irarle eta irakaslea.
• Francisco Javier Hernández Arnedo (1941-), Tianguáko apezpikua.
• Charo Fuentes (1943-), kultura-ekintzaile, idazle eta poeta.
• Nerea Loron "La Furia" (1983-), hip hop abeslaria.
• Kike Sola (1986-), futbol aurrelaria.
• Alejandro Remiro (1995-), atezaina Real Sociedad-ean.
• Javi Areso (1997-), futbolaria.
• Jesus Areso (1999-), futbolaria.

Ikus, gainera

• Nafarroako udalerrien zerrenda

Kanpo estekak

• (Gaztelaniaz) Cascanteko udalaren webgunea.
• (Gaztelaniaz) Cascanteri buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
• Cascanteko Gurutze Altua kalea Google Street View-n.

• Datuak: Q986089
• Multimedia: Cascante / Q986089
• Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Cascante