Labaien
| Labaien | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Labaien udalerriaren ikuspegi orokorra. Aurrealdean, Labaien herria dago, atzealdean berriz Beintza herria. | |||||||||||
| |||||||||||
![]() | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea | |||||||||||
| Lurraldea | |||||||||||
| Merindadea | |||||||||||
| Eskualdea | Malerreka | ||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | |||||||||||
| Erkidegoa | |||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Alkatea | Francisco Javier Otxandorena Juanotena (Urradi, indep.) | ||||||||||
| Posta kodea | 31753 | ||||||||||
| INE kodea | 31137 | ||||||||||
| Herritarra | labaiendar, labaindar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°05′14″N 1°44′20″W / 43.087222222222°N 1.7388888888889°W | ||||||||||
| Azalera | 28 km² | ||||||||||
| Garaiera | 450 metro | ||||||||||
| Distantzia | 58 km (Iruñetik) | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 228 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 8,14 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[1] | % 64.3 + % 14.2 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | % | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Webgunea | http://www.labaien.org/ | ||||||||||
Labaien[3] ([laβai.en]; Labaina [laβaina] Malerrekako hizkeraz) Nafarroa Garaiko iparraldeko udalerri bat da, Malerreka ibarrekoa, Baztan-Bidasoa eskualdekoa. Iruñeko merindadean dago, hiriburu Iruñetik 58 kilometro iparraldera. 229 biztanle zituen 2025. urteko erroldaren arabera, eta bi herrigune: Beintza eta Labaien. Horregatik sarritan Beintza-Labaien ([beints̻a laβai.en]) izena eman izan zaio.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Iruñeko merindadearen iparraldean dago, Basaburua ibarrean. Herria Saldias eta Doneztebe bitarteko errepideak zeharkatzen du (NA-121A errepidea).
Ingurune naturala eta klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Labaienek klima atlantiko epela dauka, prezipitazioak ugari dira eta urte osoan zehar banatzen dira. Aldaketa termikoa neurrizkoa da eta ez da hilabete idorrik izaten uda garaian. Urteko batez besteko tenperatura 12-13 gradukoa eta prezipitazioak 1.800 eta 2.000mm artekoak izaten dira. Urteroko egun euritsuak 180 edo gehiago izan daitezke.
Beintza-Labaienek baso ugari dauzka, hosto erorkor eta landare higrofiloz beterikoak. Zuhaitz ugarienen artean, pagoak, haritzak, eta gaztainondoak nabarmentzen dira. Pagoak udalerriko gunerik menditsuenetan daude, haritzek, berriz, mendeetako mozketen ondorioz, euren azaleratik asko galdu dute. Landaturiko espezieak (139 hektarea) pinu insignisa eta alertzeak dira, azken hau Japoniatik ekarritako espeziea.
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Iparraldean mugakide ditu Goizueta, Zubieta eta Ituren, ekialdean Urroz, mendebaldean Eratsun eta Saldias, eta hegoaldean Basaburua eta Ultzama.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 128 gizon, 101 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 43,7 udalerri berean jaioak ziren[6], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 18,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 9,6 —probintzian % 19,8—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 22 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 77,3)[7]. Jaiotza herrialde nagusiak Brasil, Peru, Portugal dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 164 etxebizitza zeuden: 96 (% 58,5) nagusiak eta 68 (% 41,5) ez-nagusiak.[8]
Etxebizitza multzoa
Nafarroako mapa
Guztira 96 etxegune zeuden, eta horietatik 43 (% 44,8) pertsona bakarrekoak ziren.[9]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 201 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 29,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,4.[10] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 25,9 zen 2021ean eta % 27,9 2024an; beraz, 2,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 22,8 izatetik % 20,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 29,5 ziren, eta gizonen artean % 26,5; 3,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 21,6 eta gizonen % 19,5 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 56 | % 27,9 | 30 | % 26,5 | 26 | % 29,5 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 44 | % 21,9 | 24 | % 21,2 | 20 | % 22,7 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 60 | % 29,9 | 37 | % 32,7 | 23 | % 26,1 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 41 | % 20,4 | 22 | % 19,5 | 19 | % 21,6 |
| Guztira | 201 | % 100,0 | 113 | % 100,0 | 88 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 25,9 | % 19,3 | % 32,0 | % 22,8 | 197 |
| 2022 | % 24,6 | % 19,0 | % 32,8 | % 23,6 | 195 |
| 2023 | % 25,5 | % 20,5 | % 31,0 | % 23,0 | 200 |
| 2024 | % 27,9 | % 21,9 | % 29,9 | % 20,4 | 201 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.600 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 35.994 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 24.021 euro zen. Errenta gordina 19.609 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 48,5[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 33), beste diru-sarrerak (% 9,6), langabezia-prestazioak (% 1,3), beste prestazioak (% 7,6).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 28,1 da, probintziakoaren (30,9;
Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,6;
Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Beintza-Labaien udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 102 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 51,0; gainerako % 49,0 inaktibo zeuden.[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 51,8 zen eta emakumezkoena % 50,0; langabezia-tasa, aldiz, % 6,9 eta % 6,8 zen, hurrenez hurren.[14]
Okupatuen kopurua 93 zen 2023ean, 2021eko 87etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 41,9 osatzen dute, eta gizonek % 58,1.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 95 | % 47,5 | 54 | % 48,2 | 41 | % 46,6 |
| Langabeak | 7 | % 3,5 | 4 | % 3,6 | 3 | % 3,4 |
| Inaktiboak | 98 | % 49,0 | 54 | % 48,2 | 44 | % 50,0 |
| Guztira | 200 | % 100,0 | 112 | % 100,0 | 88 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 48,4), industria (% 30,1), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 11,8) eta eraikuntza (% 9,7).[15]
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 75,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 17,2), eta oinarrizko okupazioak % 6,5.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 81,5 eta emakumeen % 66,7).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 16 | % 17,2 | 7 | % 13,0 | 9 | % 23,1 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 70 | % 75,3 | 44 | % 81,5 | 26 | % 66,7 |
| Oinarrizko okupazioak | 6 | % 6,5 | 2 | % 3,7 | 4 | % 10,3 |
| Ez dago jasota | 1 | % 1,1 | 1 | % 1,9 | 0 | % 0,0 |
| Guztira | 93 | % 100,0 | 54 | % 100,0 | 39 | % 100,0 |
Okupatuen % 74,2 besteren konturako langileak dira, eta % 25,8 norberaren konturakoak.[17]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 24 | % 25,8 | 16 | % 29,6 | 8 | % 20,5 |
| Besteren kontura | 69 | % 74,2 | 38 | % 70,4 | 31 | % 79,5 |
| Guztira | 93 | % 100,0 | 54 | % 100,0 | 39 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 827 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[18][oh 2]. Udalerriaren azalera 28 km² denez, NAE lurraldearen % 29,5 da[19]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 99,2 larre iraunkorrak (820 ha, 43 ustiategitan), % 0,4 lur goldagarria (3,3 ha, 10 ustiategitan), % 0,4 arbolak (2,9 ha, 6 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,26 ha, 12 ustiategitan)[oh 3].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 162 behi, 2.735 ardi eta ahuntz eta 193 txerri zeuden[20][oh 4].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 145 gidari zeuden erroldatuta: 93 gizon (% 64,1) eta 52 emakume (% 35,9)[21]. Biztanleen % 63,3 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 253 ibilgailuk osatzen zuten: 139 turismo, 43 furgoneta, 32 kamioi, 13 motozikleta eta 6 ziklomotor[21]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 607 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 14,5 urtekoa zen; turismoen % 3,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,5k 25 urte baino gehiago[21]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 73,2 diesel zen eta % 26 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,8; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 0,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 42,3k ez zuen etiketarik[oh 5].
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Labaiengo alkatea Urradi herri ekimeneko Francisco Javier Otxandorena Juanotena da 2007ko udal hauteskundeez geroztik, bere taldeak udaleko zazpi ordezkariak lortu zituen, eta beraz gehiengo osoa udalean. Baliogabeko zazpi boto izan ziren (emandako boto guztien %6,86) eta boto zuriak hamar izan ziren (%10,53). Abstentzioa %61,94koa izan zen.
| Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
| Urradi (U) | 85 | 7 |
2011n, ordea, ez zen zerrendarik aurkeztu. Otxandorenak jarduneko alkate segitzen du[22].
2019an eta 2023an Herriarengatik hautagaitzak lortu zituen 5 zinegotziak.[23]
Udaletxea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Labaiengo udaletxeko idazkaria Oitz, Donamaria eta Urrozko idazkari ere bada.
- HELBIDEA: Udaletxeko Karrika 9, 2. solairua
Alkateen zerrenda
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| 2007-2011 | Francisco Javier Otxandorena Juanotena | Urradi |
| 2011- | Francisco Javier Otxandorena Juanotena | Jardunean |
Azpiegiturak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerria Malerrekako Zerbitzuen Mankomunitateko kidea da.
Jaiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Labaiengo jaiak abuztuaren lehen asteburuan ospatzen dira.
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]San Pedro eliza: estilo gotikoa eta pizkundetarra batzen ditu. Eliza barruan XVIII. mendeko erretaula barrokoa dago. Ondare erlijisoari dagokionez, Salbatore baseliza, eta errotaren ondoko XVI. mendeko Gurutzea nabarmentzen dira.
Arkitektura zibilari dagokionez, XVIII. mende eta XIX. mendeko etxe ugari daude, Arretxea dorretxea esaterako, Labaiengo herrigunean kokaturik.
Argazki galeria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1763727.
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerria 2011n[Betiko hautsitako esteka] Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioaren webgunean.
- ↑ Berria.eus. (2023-06-04). «Udal eta foru hauteskundeak - M28» Berria (kontsulta data: 2023-06-04).
Bibliografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. LVIII, Iruñea, 1999. ISBN 84-235-1874-4
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Beintza-Labaiengo udala
- "Ttipi-ttapa" eta Erran.eus eskualdeko euskarazko hedabideak
- (Gaztelaniaz) Beintza-Labaieni buruzko informazioa Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuaren webgunean.
| Labaiengo auzoak | ||
|---|---|---|
| Malerrekako udalerri aurkibidea | ||
|---|---|---|
|
Beintza-Labaien • Bertizarana • Donamaria • Doneztebe • Elgorriaga • Eratsun • Ezkurra • Ituren • Oiz • Saldias • Sunbilla • Urroz • Zubieta | ||

