Edukira joan

Burlata

Wikipedia, Entziklopedia askea
Burlata
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Burlatako biribilgunea.
Burlatako bandera
Bandera

Burlatako armarria
Armarria

Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Zangoza
EskualdeaIruñerria
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofiziala Burlada <> Burlata
AlkateaBerta Arizkun González (Euskal Herria Bildu)
Posta kodea31600
INE kodea31060
Herritarraburlatar
Geografia
Koordenatuak42°49′35″N 1°36′56″W / 42.82648°N 1.61563°W / 42.82648; -1.61563
Azalera2,12 km²
Garaiera420 metro
Distantzia3 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria21.280 (2025:  202)
alt_left 11.009 (%51,9) (%48,1) 10.220 alt_right
Dentsitatea8.674,06 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 14.6 + % 14.1 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.burlada.es

Burlata[3][a] (eguesibarreraz: Burleta)[b] Nafarroa Garaiko erdialdeko udalerri bat da, Iruñerrikoa, Zangozako merindadekoa. 2025. urtean 21.280 biztanle zituen.

1970ean Eguesibartik banandu zenean bilakatu zen udalerri.

Iruñerriko Mankomunitatea arduratzen da zaborra biltzeaz, ur-horniduraz eta bestelako zerbitzuez, Iruñeko metropolitar guneko beste hainbat herritan bezala.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burlata Nafarroa Garaiaren ekialdean dago, Iruñeko metropolitar guneko ipar-ekialdean. Udalerriak Atarrabia eta Ezkabarterekin egiten du muga iparraldean, Iruñearekin mendebaldean, eta Uharte eta Eguesibarrekin ekialdean. Burlata 420 metroko garaieran dago, Nafarroako hiriburutik hiru kilometrora. Belosoko zubiak eta Arga ibaiak Iruñeko Beloso auzotik banatzen dute.

Mugak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Burlata eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima eta landaredia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burlatako klima, klima atlantikoaren eta mediterraneoaren arteko trantsizioko klima da. Urtero 800mm inguruko prezipitazioak izaten dira, oro har Iruñerrian jausten den euriaren batez- bestekoa baino gehiago. Izan ere, gune metropolitarraren iparraldean dauden herriek hegoaldekoek baino euri gehiago jasotzen dute.

Hamarkadetako hiritartzearen ondorioz, jatorrizko landaredia ia erabat galdu da eta gaur egun mal eta lesión hektarea bakan batzuk baino ez dira.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historian zehar hainbat izenekin agertu izan da Burlata agiri ofizialetan, 1097. urteko latinezko agiri batean, Bruslata eta Buruslata izenekin esaterako. XII. mende eta XV. mendeen artean Bruslada deitzen zioten herriari bertako bizilagunek. Gaskoieraz Bruslade izena ere erabili izan zen. Udalerriak gaur egun duen izena XV. mendetik erabili izan da, Burlada hizkuntza erromantzeen hiztunen artean eta Burlata edo Burleta euskaldunen artean.

Ongietorri kartela.

Erdi Aroan zehar Burlata eliza-jaurerri bat izan zen, garai hartan ohikoa zenez. XII. mendean elizako apezpikuak bere mendeko lurrak, mahastiak, eta hainbat ondasun zituen. Burlatarrek urtero gariaren uztaren zati bat eman beharra zuten zerga moduan. XIV. mendean udalerria Karlos Noblea erregearen familiaren bizitoki bihurtu zen. Jauregi hori mendebaldera begira kokaturik zegoen, elizaren ondoan. Eraikinak arku zorrotz bat zeukan hegoaldeko fatxadan, eta trazeria gotikoko matakanek fatxada apaintzen zuten.

1494. urtean Nafarroako erresumako auzitegiak berriztu ziren Burlatan eginiko gorteetan. 1630ean erregeak Burlatako bere jabetzak Antso Monreali saldu zizkion. Ondorengo hamarkadetan, jaurerriko ondasun horien jabe bilakatu nahi zuten hainbat kanpotarren arteko borrokak izan ziren. Ondasun horien artean jauregi bat aipagarri zen, San Martin Etxea edo pabolleten Etxea izenez ezagutua. Burlata jaurerri izan zen XIX. mendera arte.

XX. mendearen hasieran, Burlatako kontzejuak 297 biztanle zituen. Orduan, pixkanaka historikoki garrantzi handia izan zuen nekazaritza alde batera utzi eta Iruñaren hazkundeak irentsi zuen Burlata. Urteetan saiatu ondoren (lehen saioa 1950ean egin zen), 1970. urtean Eguesibarko kontzeju izateari utzi, eta udalerri independente bilakatu zen. Burlatako lehen udala 1970eko irailaren 25ean eratu zen.

Burlatako morea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2008an Nafarroako gobernuak 1.116 etxebitza berri eraikitzeko proiektua onartu zuen. Egitasmoa Burlata eta Iruñea bitartean eraikiko da, Txantreako udalaren mugan. Proiektuaren erabera 6 eta 12 solairu bitarteko eraikinak altxatuko dira, eta eskualdeko biztanleentzat parke berri bat.[4]

Ondare nabarmena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Industrialdeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Iturrondo Industrialdea
  • Mugazuri Industrialdea

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.325 euro-koa zen[5], eta etxegune bakoitzeko 40.718 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 22.102 euro zen. Errenta gordina 18.823 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 63,6[6]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,1), beste diru-sarrerak (% 8,5), langabezia-prestazioak (% 2,2), beste prestazioak (% 4,6).

64%
21%
9%
Soldata · % 63,6Pentsioak · % 21,1Langabezia · % 2,2Beste prestazioak · % 4,6Beste sarrerak · % 8,5
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[7][oh 1]. Udalerrian indizea 26,6 da, probintziakoaren (30,9; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Burlada/Burlata udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 10.645 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 59,8; gainerako % 40,2 inaktibo zeuden (erretiratuak % 45,7, beste inaktiboak % 38,0 eta ikasleak % 16,3).[8] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 10,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 61,8 zen eta emakumezkoena % 57,9; langabezia-tasa, aldiz, % 8,8 eta % 12,0 zen, hurrenez hurren.[8]

Okupatuen kopurua 9.366 zen 2023ean, 2021eko 8.395etik gora.[9] Emakumeek okupatuen % 49,9 osatzen dute, eta gizonek % 50,1.

9.366okupatu, 2023+% 11,6 2021etik
% 49,9emakumeak okupatuen artean
% 59,8jarduera-tasa, 2024
% 10,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 53,5
% 18,4
% 15,3
Okupatuak · % 53,5Langabeak · % 6,2Ikasleak · % 6,5Erretiratuak · % 18,4Beste inaktiboak · % 15,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Burlada/Burlata, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak9.535% 53,54.771% 56,44.764% 51,0
Langabeak1.110% 6,2461% 5,4649% 6,9
Inaktiboak7.163% 40,23.232% 38,23.931% 42,1
Guztira17.808% 100,08.464% 100,09.344% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 72,4), industria (% 20,2), eraikuntza (% 6,7) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,7).[9] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 19,1), ondoren merkataritza (% 13,8) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,2) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa
% 20,2
% 72,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,7Industria · % 20,2Eraikuntza · % 6,7Zerbitzuak · % 72,4
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 19,1
Merkataritza
% 13,8
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 11,2
Ostalaritza
% 7,8
Hezkuntza
% 7,6
Eraikuntza
% 6,7
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 5,2
Administrazio publikoa
% 5,1
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Garraioa eta biltegiratzea
% 5,1
Jarduera profesionalak
% 5,0
Etxeetako jarduerak
% 3,0
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,9
Beste zerbitzu batzuk
% 2,7
Informazioa eta komunikazioak
% 1,9
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,9
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,7
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,6
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,4
Higiezinen jarduerak
% 0,2
Erauzketa-industriak
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 49,6; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 30,4), eta oinarrizko okupazioak % 15,3.[10] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 53,5 eta emakumeen % 45,7).

% 30,4
% 49,6
% 15,3
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 30,4Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 49,6Oinarrizko okupazioak · % 15,3Ez dago jasota · % 4,7
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Burlada/Burlata, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak2.846% 30,41.303% 27,81.543% 33,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak4.646% 49,62.511% 53,52.135% 45,7
Oinarrizko okupazioak1.431% 15,3616% 13,1815% 17,4
Ez dago jasota443% 4,7260% 5,5183% 3,9
Guztira9.366% 100,04.690% 100,04.676% 100,0

Okupatuen % 89,0 besteren konturako langileak dira, eta % 11,0 norberaren konturakoak.[11]

% 9,7
% 73,3
% 15,7
Norberaren kontura, langileak dituena · % 1,3Norberaren kontura, langilerik gabe · % 9,7Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 73,3Besteren kontura, aldi baterakoa · % 15,7
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Burlada/Burlata, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura1.029% 11,0575% 12,3454% 9,7
Besteren kontura8.337% 89,04.115% 87,74.222% 90,3
Guztira9.366% 100,04.690% 100,04.676% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 77,4 estatuan jaio zen, eta % 22,6 atzerrian.[8] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,2 okupatuak dira, % 27,6 erretiratuak, % 7,7 ikasleak, % 4,8 langabeak eta % 4,7 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,2 okupatuak dira, % 24,9 bestelako inaktiboak, % 8,3 langabeak, % 3,4 ikasleak eta % 3,1 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,9 okupatuak dira, % 18,9 bestelako inaktiboak, % 18,3 erretiratuak, % 7,4 ikasleak eta % 5,4 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,1 okupatuak dira, % 28,3 bestelako inaktiboak, % 11,9 langabeak, % 4,6 ikasleak eta % 3,1 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 55,2
Okupatuak
% 60,2
% 4,8
Langabeak
% 8,3
% 7,7
Ikasleak
% 3,4
% 27,6
Erretiratuak
% 3,1
% 4,7
Beste inakt.
% 24,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 49,9
Okupatuak
% 52,1
% 5,4
Langabeak
% 11,9
% 7,4
Ikasleak
% 4,6
% 18,3
Erretiratuak
% 3,1
% 18,9
Beste inakt.
% 28,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 76,3 estatuan jaio zen, eta % 23,7 atzerrian.[10] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 50,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 33,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 63,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 19,3 oinarrizko okupazioetakoak eta % 9,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 40,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 48,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 38,7 oinarrizko okupazioetakoak eta % 8,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 33,7
Goi eta erdi maila
% 9,8
% 50,3
Langile kualifikatuak
% 63,5
% 11,1
Oinarrizko okup.
% 19,3
% 4,9
Ez dago jasota
% 7,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 40,2
Goi eta erdi maila
% 8,8
% 44,9
Langile kualifikatuak
% 48,2
% 11,1
Oinarrizko okup.
% 38,7
% 3,8
Ez dago jasota
% 4,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[12] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 58,3 zerbitzuetan ari dira, % 33,7 industrian eta % 7,4 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,3 zerbitzuetan ari dira, % 26,0 eraikuntzan, % 18,9 industrian eta % 2,8 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 86,9 zerbitzuetan ari dira, % 11,4 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 91,4 zerbitzuetan ari dira, % 7,2 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 0,6
Nekazaritza
% 2,8
% 33,7
Industria
% 18,9
% 7,4
Eraikuntza
% 26,0
% 58,3
Zerbitzuak
% 52,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,3
Nekazaritza
% 0,2
% 11,4
Industria
% 7,2
% 1,4
Eraikuntza
% 1,1
% 86,9
Zerbitzuak
% 91,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 11.835 gidari zeuden erroldatuta: 6.720 gizon (% 56,8) eta 5.115 emakume (% 43,2)[13]. Biztanleen % 55,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 12.734 ibilgailuk osatzen zuten: 9.688 turismo, 1.128 motozikleta, 758 furgoneta, 588 kamioi eta 242 ziklomotor[13]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 456 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 12,7 urtekoa zen; turismoen % 11,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,1k 25 urte baino gehiago[13]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 51 diesel zen eta % 47,5 gasolinazko; 132 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 24,2k ez zuen etiketarik[oh 2].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
39%
30%
24%
0 etiketa · 210 (% 1,7)ECO · 644 (% 5,1)C etiketa · 4.979 (% 39,4)B etiketa · 3.753 (% 29,7)Etiketarik gabe · 3.058 (% 24,2)
Turismoak, adinaren arabera
12%
16%
23%
38%
11%
< 4 urte · 1.119 (% 11,6)4–8 urte · 1.518 (% 15,7)8–15 urte · 2.276 (% 23,5)15–25 urte · 3.697 (% 38,2)≥ 25 urte · 1.078 (% 11,1)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burlatak, Iruñerriko hainbat udalerrik bezala, hazkunde demografiko handia izan du XX. mendean zehar. Mendearen hasieran 297 biztanle baino ez zituen Burlatak. Baina mendearen bigarren erditik hasita Nafarroa guztitik eta Espainiar estatutik etorritako ehunka etorkinek herriaren itxura erabat aldatu zuten. Ehunka etxebizitza eraiki ziren, gehienak inolako plangintzarik jarraitu gabe eraikiak.

Hazkunde azkar horrek arazo handiak ekarri zituen, izan ere Burlata Eguesibarko kontzeju bat baino ez zen. Eguesibarko udalak ezin izan zion aurre egin hazkunde azkar hari, eta azpiegitura, eskola eta bestelakoen gabezia erabatekoa izan zen. Testuinguru hartan azaltzen da Burlatako bizilagunek desiratzen zuten udaletxe propio hori izateko gogoa. 1950eko hamarkadan Eguesibarri eginiko lehen eskaerak ezetza jaso zuen. Baina egoera okertuz joan zen, eta azkenik 1970ean Burlata Eguesibarretik desanexionatu zen.

Azken urteetan Burlatako biztanleriak hazten jarraitu du, gehienbat nazioartetik hara joandako immigrazio oldea dela eta. 2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 2.217 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %12,09 (Nafarroako batezbestekoaren gainetik).

Biztanleriaren tamainaUrtea12.00014.00016.00018.00020.00022.0001970198019902000201020202030BurlataBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 10.220 gizon, 11.009 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.03
0.08
 
95-99
 
0.27
0.50
 
90-94
 
1.24
1.76
 
85-89
 
2.41
2.44
 
80-84
 
3.60
3.25
 
75-79
 
4.39
3.18
 
70-74
 
3.89
4.86
 
65-69
 
4.81
6.75
 
60-64
 
6.88
7.89
 
55-59
 
7.98
7.50
 
50-54
 
7.70
7.58
 
45-49
 
7.32
7.02
 
40-44
 
7.28
7.50
 
35-39
 
6.71
6.41
 
30-34
 
5.92
6.04
 
25-29
 
5.91
6.66
 
20-24
 
5.49
5.25
 
15-19
 
4.72
5.44
 
10-14
 
4.29
5.57
 
5-9
 
4.82
4.32
 
0-4
 
4.33
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−300306090120150180200820112014201720202023Burlada / BurlataHazkunde begetatiboa
Urtea20082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024
Hazkunde begetatiboa 153154061331−5−211745715−115−1305
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[14] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea3738394041424344200320072011201520192023Burlada / BurlataBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 37,9938,1238,2738,5238,7939,0139,3539,8140,2440,6340,9541,3441,6642,1242,3542,5442,6642,7242,8842,6842,843,0243,18
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[15] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 17,1 udalerri berean jaioak ziren[16], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 15,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 21,9 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 17,1Probintzia berean · % 46Beste erkidegoa · % 15,1Estatutik kanpo · % 21,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 4.645 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 65)[17]. Jaiotza herrialde nagusiak Ekuador, Kolonbia, Peru dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 65Europa · % 19,2Afrika · % 11,3Asia · % 4,4Ozeania · % 0,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
443
Ekuador
453
302
Kolonbia
373
205
Peru
296
152
Errumania
108
113
Maroko
88
89
Bulgaria
102
57
Bolivia
96
68
Venezuela
63
59
Dominikar Errepublika
65
44
Honduras
61
33
Brasil
66
53
Moldavia
40
42
Ukraina
45
56
Pakistan
28
42
Argentina
41
40
Txina
41
54
Aljeria
26
48
Portugal
31
40
Senegal
27
20
Nikaragua
44
26
Kuba
31
27
Frantzia
24
23
Nigeria
26
18
Txile
22
28
Mali
7
21
Ghana
10
3
Errusia
22
5
Ameriketako Estatu Batuak
15
11
Italia
9
6
Polonia
13
7
Mexiko
11
6
Alemania
8
3
Paraguai
11
7
Uruguai
7
6
Ginea Ekuatoriala
4
7
Erresuma Batua
1
5
Kanada
3
4
Suitza
4
4
Belgika
3
3
Mauritania
3
1
Filipinak
2
0
Gambia
2
1
Ginea
1
1
India
1
1
Irlanda
1
0
Bangladesh
1
1
Danimarka
0
0
Finlandia
1
0
Herbehereak
1
1
Lituania
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 8.363 etxebizitza zeuden: 7.496 (% 89,6) nagusiak eta 867 (% 10,4) ez-nagusiak.[18] Kontsumo elektrikoaren arabera, 775 (% 9,3) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 458 (% 5,5) hutsik zeuden.[19] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 9 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 39 plazarekin (4,33 plaza etxebizitzako).[20]

8.363etxebizitza
7.496etxegune
458hutsik (% 5,5)
9etxebizitza turistiko (2026) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

7.496
867
Etxebizitza nagusia (7.496)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (867)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Nafarroako mapa

7.130
775
Okupatuak (7.130)Noizbehinkakoak (775)Hutsik (458)

Guztira 7.496 etxegune zeuden, eta horietatik 1.914 (% 25,5) pertsona bakarrekoak ziren.[21]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 11.914
2 pertsona2.062
3 pertsona1.596
4 pertsona1.308
5 edo gehiago616

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 18.018 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 39,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 22,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,2; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,6.[22] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 36,0 zen 2021ean eta % 39,6 2024an; beraz, 3,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 11,5 izatetik % 9,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 41,6 ziren, eta gizonen artean % 37,3; 4,3 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 10,3 eta gizonen % 8,9 ziren.

18.018biztanle 15 urte edo +, 2024
% 39,6goi-mailako ikasketak+3,6 puntu 2021etik mapa
% 9,6lehen hezkuntza edo gutxiago−1,9 puntu 2021etik mapa
% 11,4ikasten ari dira, 2024
% 9,6
% 28,2
% 22,6
% 39,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 9,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 28,2Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 22,6Goi-mailako ikasketak · % 39,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 59,0 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 41,0 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 151 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 50,1 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 49,9. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,0 ziren.[22]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 1,0
Lehen hezkuntza
% 8,7
DBH eta antzekoak
% 28,2
Batxilergoa
% 11,3
Erdi-mailako LH
% 11,3
Goi-mailako LH
% 16,2
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 11,6
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 7,2
Masterrak eta espezialitateak
% 3,7
Doktoretzak
% 0,8
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Burlada/Burlata, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak7.130% 39,63.200% 37,33.930% 41,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa4.065% 22,62.079% 24,21.986% 21,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)5.088% 28,22.538% 29,62.550% 27,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago1.735% 9,6759% 8,9976% 10,3
Guztira18.018% 100,08.576% 100,09.442% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Burlada/Burlata, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 36,0% 22,3% 30,2% 11,516.921
2022% 37,2% 22,6% 29,8% 10,317.407
2023% 38,4% 22,8% 28,7% 10,017.801
2024% 39,6% 22,6% 28,2% 9,618.018

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,4 ikasten ari zen (2.053 pertsona).[23] Ikasten ari zirenetatik, % 52,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 22,0 batxilergoan, % 19,1 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 4,7 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 56,2 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 47,8; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 20,9 eta emakumeen % 17,6. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 91,3 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 45,3 eta 25–29 urtekoen % 14,5; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,2 baino ez.[24] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 46,1 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 33,5.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 91,3
20–24 urte
% 45,3
25–29 urte
% 14,5
30–34 urte
% 6,3
35–39 urte
% 4,8
40–44 urte
% 3,4
45–49 urte
% 2,8
50–54 urte
% 1,4
55 urte edo +
% 0,6
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,8
Goi-mailako ikasketak
% 52,3
Erdi-mailako LH
% 19,1
Batxilergoa
% 22,0
DBH eta antzekoak
% 4,7
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 1,1
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 77,0 estatuan jaio zen, eta % 23,0 atzerrian.[22] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 42,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 21,8 eta % 12,8, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 45,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 27,7 eta % 11,8, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 42,0
Goi-mailakoak
% 21,8
% 21,2
Batx. / erdi LH
% 34,2
% 29,1
DBH
% 31,2
% 7,7
Lehen H. edo gutx.
% 12,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 45,7
Goi-mailakoak
% 27,7
% 17,4
Batx. / erdi LH
% 33,3
% 26,9
DBH
% 27,3
% 9,9
Lehen H. edo gutx.
% 11,8
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,4 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 8,1.[23] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 53,7 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 45,1 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Burlatako politika»

Udaletxea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egungo Burlatako udaletxea itxura modernoko eraikin sinplea da, 2008an eraikia, aurrekoa, aldiz, 1971 eta 1973 urteen artean eraikia izan zen. Herriko parrokia zaharra zegoen tokian eraiki zen eta fatxada karabista adreiluzkoa da. Burlatako kontzeju eta udaletxeak hiru egoitza desberdin izan dituzte historian zehar, 1968ra arte, Mártires de la Patria kalean, 1969an parrokian eta 1970etik 1973ra San Blas kaleko eraikin batean.

  • HELBIDEA: Baratzeen Plaza, z/g

Udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalbatza alkateak eta hamasei zinegotzik osatzen dute.

2007an José Muñoz Arias (PSN) atera zen alkate. Orduan alderdirik bozkatuena UPN izan zen, guztira bost zinegotzi eskuratu zituen. PSNek (4), Nafarroa Baik (4) eta NEBek (1) akordioa egin zuten eta Muñoz alkate izendatu zuten. Udalbatza Eusko Abertzale Ekintzak (2) eta CDNk (1) osatu zuten.

2011ko udal hauteskundeetan zerrendarik bozkatuena izateagatik alkatetza UPNko Juan Carlos Gonzálezentzat izan zen; PSNk uko egin zion beste alderdiekiko akordioak egiteari eta NaBai 2011k I-Eko zinegotzi bakarrari bere hiru botoak eman bazizkion ere, ez zen nahikoa izan UPNren aurreko gehiengo osoa lortzeko

2015eko udal hauteskundeetan aldaketa nabarmena gertatu zen: Burlata Aldatuz herritar plataformak eskuratu zituen boto gehien, eta alderdi horretako Txema Noval hautatu zuten alkate, bigarren geratu zen Euskal Herria Bildu alderdiaren botoei esker. Ordura arte nagusi izandako UPN hirugarren geratu zen hauteskundeetan.

Burlatako udalbatza
Alderdia 2015eko maiatzaren 24a 2011ko maiatzaren 22a
Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Burlata Aldatuz
5 / 17
2.424 (% 26,80)
Euskal Herria Bildu
5 / 17
2.265 (% 25,04)
4 / 17
1.548 (% 19,64)
Nafar Herriaren Batasuna (UPN)
4 / 17
1.774 (% 19,61)
4 / 17
1.759 (% 22,32)
Nafarroako Alderdi Sozialista (PSN-PSOE)
2 / 17
1.312 (% 14,50)
4 / 17
1.618 (% 20,53)
Izquierda-Ezkerra
1 / 17
701 (% 7,75)
1 / 17
585 (% 7,42)
Nafarroako Alderdi Popularra (PPN)
0 / 17
373 (% 4,12)
1 / 17
663 (% 8,41)
Nafarroa Bai (NaBai) (2011)
3 / 17
1.346 (% 17,08)
Datuen iturria: 2015eko hauteskundeen emaitzak interior.es webgunean, 2011ko hauteskundeen emaitzak mir.es webgunean

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Burlatako azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[25]
Rafael Perez Rivas[26] 1979 1983 Euskadiko Alderdi Sozialista
Rafael Perez Rivas[26] 1983 1987 Nafarroako Alderdi Sozialista
Maria Pilar Aramburu Gonzalez[27] 1987 1991 Nafarroako Alderdi Sozialista
Maria Pilar Aramburu Gonzalez[27] 1991 1995 Nafarroako Alderdi Sozialista
Jose Luis Gongora Setuain[28] 1995 1999 Nafar Herriaren Batasuna
Jose Luis Gongora Setuain[28] 1999 2003 Nafar Herriaren Batasuna
Jose Muñoz Arias[29] 2003 2007 Nafarroako Alderdi Sozialista
Jose Muñoz Arias[30] 2007 2011 Nafarroako Alderdi Sozialista
Juan Carlos Gonzalez Muñoz[31][32] 2011 2015 Nafar Herriaren Batasuna
Jose Maria Noval Galarraga[25] 2015 2019 Burlata Aldatuz
Ana Maria Gongora Urzaiz[25] 2019 2023 Navarra Suma
Berta Arizkun Gonzalez[25] 2023 Jardunean EH Bildu

Garraioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 5 linea daude:

Horrez gain, Nafarroako ipar-ekialdeko hainbat herri Iruñearekin batzen dituen Autobus Artieda konpainiaren linea batek geltokia dauka Burlatan. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

Konpainia beraren bigarren lineak (Eugi eta Iruñea bitartekoa), geltokia dauka herrian. Ibilbidea honakoa da.

Gainera, Conda autobus konpainiaren Otsagabia eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:

Konpainia beraren beste linea batek Irunberri eta Iruñea batzen ditu, Irunberritik aurrera aurreko lineak duen ibilbide berarekin.

Orbaizeta eta Iruñea batzen dituen lineak Agoitz ere zeharkatzen du, eta honako ibilbidea egiten du:

Hirugarren linea batek Agoitz eta Iruñea batzen ditu, hiru zerbitzu baino ez ditu eguneko eta Agoitz eta Iruñea batzen ditu Eguesibar, Urrotz eta Lintzoain zeharkatuz.

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Donibanetik   Donejakue bidea
Nafar bidea		 Donejakuera
Atarrabia
(1,7 km)		    Burlata    Iruñea
(3,2 km)


Jaiak eta ospakizunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burlatar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ /buɾláta/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza bigarren silaban
  2. ↑ /buɾléta/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza bigarren silaban

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  4. ↑ Diario de Navarra egunkaria.
  5. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
  6. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
  7. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  14. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  15. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  16. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  17. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  19. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  20. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  21. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  22. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-05-13).
  26. 1 2 (Gaztelaniaz) «Rafael Pérez Rivas abandona la presidencia de la Federación Navarra» Noticias de Navarra 2010-11-23 (kontsulta data: 2021-12-26).
  27. 1 2 (Gaztelaniaz) «Dimite una diputada socialista navarra por el rechazo al Presupuesto» El País 2002-12-28 ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2021-12-26).
  28. 1 2 (Gaztelaniaz) «Fallece el exalcalde de Burlada José Luis Góngora» Noticias de Navarra 2014-02-28 (kontsulta data: 2021-12-26).
  29. ↑ (Gaztelaniaz) «Los cinco alcaldes que desobedecieron al PSOE» El País 2003-06-21 ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2021-12-26).
  30. ↑ (Gaztelaniaz) «La edil de CDN llega a un acuerdo con el alcalde de Burlada (PSN)» Diario de Navarra 2009-11-04 (kontsulta data: 2021-12-26).
  31. ↑ (Gaztelaniaz) «Juan Carlos González (UPN) consigue la alcaldía de Burlada» Noticias de Navarra 2011-06-11 (kontsulta data: 2021-12-26).
  32. ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Burlada aún no valora las críticas de su socio» Diario de Navarra 2012-06-13 (kontsulta data: 2021-12-26).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Aipuaren errorea: tags exist for a group named "oh", but no corresponding tag was found.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Burlata&oldid=11783468"(e)tik eskuratuta