Lazkao

Lazkao
Gipuzkoa, Euskal Herria
Lazkaoko udaletxea, Euskadi enparantza eta pilotalekua.
Administrazioa
Estatua	Espainia
Erkidegoa	Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea	Gipuzkoa
Eskualdea	Goierri
Izen ofiziala	Lazkao
Alkatea	Kepa Joseba Zubiarrain Erauskin (Euzko Alderdi Jeltzalea)
Posta kodea	20210
INE kodea	20049
Herritarra	lazkaotar
Ezizena	antzarrak
Kokapena
Koordenatuak	43°02′05″N 2°11′15″W
Azalera	11,37 km²
Altitudea	160 m
Distantzia	42 km Donostiara
Demografia
Biztanleria	6.087 (2025:  32)
3.059 (%50,4)   (%49,6) 3.016
Dentsitatea	5,35 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak	% 65.56 + % 11.9 hartzaile (2021)
Etxeko erabilera	% 50.47 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera	1053
Webgunea	https://lazkao.eus
Oharrak	1 Idatzi historikoen arabera, urte hartan Lahçano izeneko herrigune bat zegoen.

Lazkao Gipuzkoako hegoaldeko udalerri bat da, Goierri eskualdeko herri jendetsuenetan hirugarrena, 5.888 biztanle baititu. Aralar mendilerroaren magalean dago, eta Oria ibaira doan Agauntza errekak zeharkatzen du herria. Itsas mailatik 160 m gorago kokatua, 11,4 km² ditu.

Dokumentuetan jaso den aipu zaharrena 1053koa da, eta ingurunea populaturik zegoela adierazten du. 1950 eta 1970eko hamarkaden artean izan zuen biztanleria hazkunderik handiena, industrializazioaren eraginez. 1980ko hamarkadatik aurrera hazkundea egonkortu egin zen.

Geografia

Udalerri mugakideak

Lazkao udalerriko San Prudentzio, Zubizkitza, Hirigoien eta Gurutze auzoetako etxebizitza eta eraikinak; eskuinera, Zubierreka industrialdea; urrutira, Txindoki mendia.

Auzoak

Lazkao udalerriak hiriguneaz gain hiru auzo ditu:

• Senpere: Beasainekin muga egiten duen auzoa. Bi herriek zatikatzen dute Senpere, udalerri bakoitzak auzo horren zati bat baitu. Auzo horretan daude Ibabe industrialdea eta CAF enpresa.
• Zubierreka: Ataunekin muga egiten duen auzoa. Han daude Lazkaoko presa txikia eta Zubierreka industrialdea. Auzo horretatik Agauntza erreka igarotzen da, eta leku paregabea da arrantza egiteko.
• Lazkaomendi: Ordizia eta Zaldibiarekin muga egiten duen auzoa. Lazkaomendi bere paisaia ikusgarriengatik da ezaguna. Han jaio zen Lazkao Txiki lazkaotar bertsolari ospetsua.

Historia

Armarria

Armarria

Lazkaoko udalerriko armarria honela osatzen da:

«

Armarri ebakia, 1. urdinez, urrezko izarra eta zilarrezko ilgora beherantz; gorriz margotua, bost urrezko sagar 2, 2 eta 1 eran jarrita; eta 2. urrez, sustrai gabeko artea berdez.

»

Olaberriakoaren ia berdina da, baina koloreak aldatuta, garai batean Olaberria Lazkaoko Kontzejuko auzoa baitzen.

Lazkanotarren Etxea

Lazkanotarren jauregia

Sakontzeko, irakurri: «Lazkanoko Jauna» eta «Lazkanotarren jauregia»

Lazkanotarren etxea edo jauregia, Lazkaoko noblezia-leinua da. Oinaztarren buruzagiak, Lazkaoko elizen eta Ataun eta Zumarragako herrien ugazabak izan ziren. Gaztelako Erregeen zerbitzura jarduteagatik izan ziren ezagunak. Etxe honen ondorengoek Valmedianoko Markes eta Infantadoko Dukea tituluak lortu zituzten, hala nola espainiar erregeek emandako hainbat titulu.

Gerrak

1792an, Suitzako erregimentuko batailoia Lazkaon

1792ko azaroaren 16an, Gipuzkoako probintziak Lazkaoko udalari ofizio idatzia bidali zion D. Antonio Ricardo Carrillo kapitain jeneralaren izenean. Horrek zioen Gipuzkoako probintzian biltzekoak zirela Kataluniako boluntarioen batailoia (800 gizonez osatua), Toledoko infanteriako 2. batailoia (indarrez aurrekoaren parekoa zena), Redingo suitzarrak eta Kataluniako infanteria, errege bidean ziren herriak babestera. Suitzarren errejimenduko batailoietako bat, gainera, Bergaran izango omen zen eta bestea, berriz, Ordizian eta Lazkaon. Toro eta Leongo miliziak Loiolan izango omen ziren, Kataluniako boluntarioak Oñatin, Infanteria arineko errejimendua Tolosan eta Toledoko 2. batailoia Gasteiztik Hernanira joatekoa omen zen. Probintziak Gipuzkoako herri guztiei, eta batez ere hemen aipatuei, armada eta soldadu haiei beharrezkoak zitzaizkien eraikin eta laguntza emateko eskatzen zien.

Nahiz eta Konbentzioko Gerra bukatu, lasaitasunik ez

XIX. mendearen hasiera ere ez zen lasaia izan. Nahiz eta Konbentzioko Gerra amaitu, egonkortasun eza nabaria izan zen. 1801eko abuztuaren 18an, adibidez, Andreas Grijalbok Burgosa zeramatzan bi presok Donostiako kartzelatik alde egin zutela eta, eskutitza jaso zuten Lazkaon galdetzen zuena ea presook han zeuden eta hala izan ezean, non zeuden begira zezaten agintzen zuena. Gerra eta gerrate garaiek egoera aldatu egiten dute. Zenbaitek gerra egitea bizimodu hartu zuten. Egonkortasun ezeko giroak aurrera egiten zuen neurrian, lapurretak eta liskarrak gero eta nabarmenagoak izan ziren.

1808an, Iberiar Penintsulako Gerra Lazkaon

1808tik aurrera, Iberiar penintsulako Gerraren hotsak ozenagotuz joan ziren. Herria, espainiar herria, ez zen Napoleonen agindupean jarraitzeko prest eta altxatzen hasi zen. Egoera horri aurre egiteko, Frantziatik errefortzuak, soldaduak etortzen hasi ziren, penintsula gerra eszenatoki bihurtuz. 1808ko uztailaren 15ean, Donostian, Jose Maria Soroa Soroak eta Manuel Joaquin Uzkangak, probintziaren izenean, honela esan zioten Lazkaori (herriak frantses tropei sostengua eman ziezaien, Elgoibarren 1808ko ekainaren 9an onartutako dekretu baten bitartez): 2.000.000 erreal beharko zirela gerrako gastuei aurre egiteko, eta horiek lortzeko zerga bilketa zuzenik ezin egingo zela (egoera hartan bertakoek zituzten baliabideak eskasak ziren). Herri bakoitzak bi epetan eman ahal izango zuela zegokiona (uztailaren 30ean eta irailaren 30ean), Lazkaoren kasuan 4.337 errealeko diru kopurua, eta herriek beharrezkoa zen dirua lortu ahal izateko, jabetzak saltzen eta galtzen hasi beharko zutela udalek (horien trukean jasotako dirua gerrako gastuak ordaintzeko erabiliko zela). Hala ere, dekretuak dekretu, Lazkao ez omen zen beti ordaintzeko unean behar bezain arin ibili.

1809ko uztailean, adibidez, Probintziak zegokion ordainketa egiteko erregutu zion (horrela egin ezean, probintziako zenbait mandatari heriotza-zigorrera kondenatuak izateko arriskuan ere egon baitzitezkeen). 1808ko irailaren 2an, Probintziak Lazkaori abisua eman zion: Tolosan 3.000 soldadu frantses bazirela (zalduneriakoak zati handi batean eta igarotzen ari ziren tropetako kideak gainontzekoak.

Tolosari Gerrako komisarioak biltegiak, labeak eta laurehun ohe eskatu zizkion. Tolosak ezin izan zion, ordea, behar horri erantzun eta Diputazioari eskatu zion laguntza, eta hark, berriz, inguruko herriei, tartean, Lazkaori. Lazkaok, ordea, ezin zuela lagundu esan zuen. Ezinezkoa zitzaiola. Aurreko urtean "Villafranca"k egin ziola eskaria eta hari utzi zizkiola zituen koltxoi eta mantak. Geroztik, gainera, Lazkaon bertan tokia egin behar izan zieten soldaduei, eta bertan ere oheak falta zirenez, ingurukoei eskatu beharrean aurkitu ziren, eta ingurukoek, ezin zietela lagundu, eurek ere “Villafranca”ri utziak zizkietela eta (erantzun hau 1808ko irailaren 8an eman zen). Ez zen txantxetakoa izan oheena: azaroaren 21ean, Probintziak deia egin zion berriro ere Lazkaori. Oherik ematen ez bazuten, soldaduak bertara bila joango zirela.

Horrela, 1808ko abenduaren 1ean, berriz, Probintziak Lazkaori frantses jeneral batek egindako gaztiguaren berri eman zion: armada berria zetorrela eta Tolosara haragia bidaltzeko, bestela arpilatzeak-eta gerta zitezkeela. “94 Raldes de carne Res viva” eskatzen zizkieten. 1809tik 1813ra bitartean, Probintzia gerrako gastuei aurre egiteko moldatu behar izan zen. Gizonek prest egon behar zuten gerrarako, eta etsaiekin batu zirenak zaintzen jarraitu beharra izan zuten etengabean. Horren adibide, Joaquin Mitxelenak, probintziako kontseilari izan eta poliziaz arduratzen zenak, Thouvenot baroiarengandik jaso zuen oharra (1811ko maiatzaren 30ean): “que le remita mensualmente una lista expresiva de los sugetos, que han dexado sus hogares para reunirse a las quadrillas con sus nombres, los de los pueblos de su naturaleza, su estado, edad, profesion u oficio, dias de su salida, vuelta a sus casas, y si son o no indultados anteriormente”.

Lazkao eta haren inguruan, gerra gogorkien 1813ko ekainetik abuztura bitartean bizi izan zen, baina azarora arte ez zen izan normaltasunik eta horri aurre egin behar zen. Herriaren ondasun zirenak salduz eta jabetza pribatu izatera pasa zitezen erraztuz. Gehiegi luzatu gabe, 1809tik 1819ra bitartean, Lazkaoko udalak saldutakoak ditugu honako hauek: Izagirreazpiko terrenua; Txentakadiko gaztainadiak; Zearrako gaztainadia; Amiribia etxea; Lapurzuloko gaztainadia; Erdikotrozoako gaztainadia; Umarkeriako hariztia; Otamendiazpiko gaztainadia, Urbarandian itxituraz mugatua zegoena; eta Altusoloburuko hariztia. Horiek guztiak 1810 eta 1811. urteen bitartean saldu ziren.

Honako jaun eta andere, besteak beste, izan ziren errenta gehien zutenak eta, beraz, diru gehien aurreratu zutenak, eta horregatik herri-lurren zati handienaren jabe egin zirenak: Juan Zeberio, Maria Abaria, Juan Bauptizta Beriztain, Jose Maria Lardizabal, Martin Ignacio Intsausti, Fermin Iztueta, Francisco Aldanondo, Juan Ramos Etxave, Manuel Matias Arana eta Jose Antonio Ubila. Orain artean aipaturiko gastuez gain, kontzejuek, baita Lazkaokoak ere, dirutan ere ordaindu zuten bere herriko mutilak soldaduskara joan ez zitezen. Adibide gisa dugu Probintziak ordainagiri gisa udalari ematen dion idatzia: “He recibido de la N. y L. Villa de Lazcano la cantidad de dos mil docientos cincuenta reales de vellon por lo que ha correspondido en el reparto del donativo gracioso ofrecido a S.M. en lugar del servicio personal para el reemplazo del Ejército, por el tercer plazo correspondiente al 30 de mayo último según lo acordado por esta M.N. y M.L. Provincia de Guipuzcoa en la Junta IIª de las Generales celebradas en la N.y L. Villa de Azpeitia en el año próximo pasado. San Sebastián, 9 de Junio de 1819”.

Jakina denez, euskal probintzietako mutilek ez zuten derrigorrezko soldadutzarik egin beharrik. Horren ordez, beren lurrak defendatzeko prestatzen ziren eta borroka beti horien muga barruetan egiten zuten, eta aldi berean, Koroa behar gorrienean zegoenean, diru-laguntzak ematen zizkioten euskal probintziek (probintzia bakoitzak bere herrietan biltzen zuen dirua). Modu berean, probintzia barruko preso eta polizien ardura ere probintzia bakoitzarena zen (eta horietako herri bakoitzarena). Elizbarrutiko agiritegian gordetzen da 1819ko abuztuaren 5ean osatutako zerrenda, zeinetan azaltzen den mutilak soldaduskara joan ez zitezen Koroari eman beharreko donatiboa zein den.

Gerrarteko Bakea (1814-1820), Hirurteko Liberala (1820-1823)

Nahiz eta Independentzia Gerra 1813an amaitu, 1820ra bitartean Fernando VII.a ez zen liberalen indar eta intentzioez fio, eta beti saiatu izan zen bere aldeko indar militarrak gordetzen. Hegoaldeko euskal probintzietan ere tertzio bezala ezagun zirenak mantendu egin ziren, bai eta indartu ere. Horiek, 1823tik 1833ra bitartean, batez ere, sendotu ziren, eta laster hastekoa zen gerratean, karlisten aldean hartu zuten parte. 1828an, berriz, arazoa sortu zen Lazkaoko udalaren eta Foru Aldundiaren artean. Izan ere, tertzioak nork gobernatu behar zituen erabakitzeko ez ziren ados jartzen. Diputazioan horretaz arduratzen zen Jose Joaquin de Gorosabelek tertzio guztiei dei egin zien: “para dejar arreglado todo lo concerniente al servicio de mis tercios, a los Reyes Ns. Ss”. Maiatzaren 29an Silvestre Txintxurretakoak agindua emana zuen tertzioak Tolosan bil zitezen, arropak hartzera eta erregeren guardiei ongi etorria egitera.

On Jose Astigarraga omen zen partidaren bigarren komandantea. Lazkaon bertako tertzioez arduratzen zena, berriz, On Jose Ignacio Arregikoa. Astigarragak Arregiri Gipuzkoako Foru Aldundiaren aginduaren berri ematen zionean, hark ez zuela beteko erantzungo zion, arautegiko 21. artikuluaren arabera, tertzioek ezin zutela inongo herri babesik gabe utzi eta ezin zietela dei arbitrarioei nolanahi erantzun. Ekainaren 1eko idazki batean, berriz, udalak dio, herriak bere tertzioen gaineko boterea galduz gero, erabaki ahalmena galduz gero, gorputz militar batez hitz egiten ariko zirela (tertzioak herriari lotutako gorputz bezala ulertzen zituzten). Tertzioak mantentzeaz gain, Espainiako erakundeetatik Hirurteko Liberalaren ondoren, kontrol zorrotza ezarri zen errejimen liberalaren aldeko izandakoak zaintzeko.

Hala, Kantabriako Purifikazio Juntak, 1826ko martxoaren 14an dei egin zuen Lazkaora, Juana Munduatekori buruz galdezka. Izan ere, hark semea, Juan Cruz Ibarguren, Gipuzkoako boluntarioetako kide izan omen zuen. Dei berean, haien emazte-amak, pobre gisa, 1820ko martxoaren 7aren aurretik eta ondoren zein jarrera izan zuen galdetzen zitzaion Lazkaoko Kontzejuari.

Lazkaoko San Jose auzoa, 1993

Lazkaoko erdigunea, 2008

Azpiegiturak

Gizarte zerbitzuak

• Eguneko zentroa
• Orobione Zentro Soziala
• Larrialdietarako etxea

Garraioak

• Hiri garrantzitsuetarako distantziak
  • Donostia: 45 km
  • Madril: 428 km
  • Bartzelona: 507 km
• Tren-geltokia
  • Ordizian: 2,5 km-tara
  • Beasainen: 2,5 km-tara

    

    Lazkaoren kokapena, Europan

• Errepideak honako herrietara
  • Ataun (GI-2120), Olaberria (GI-3560), Zaldibia (GI-3491),
    Ordizia (GI-2131) eta Beasain (N-634).
• Autobus zerbitzuak (Sakontzeko: Goierriko autobus lineak)
  • GO04: Legorreta-Itsasondo-Ordizia-Beasain-Lazkao-Ataun
  • GO05: Lazkao-Ordizia-Beasain-Ormaiztegi-Ezkio-Itsaso-Ospitalea
  • GO41G: Gauekoa (larunbatak)
• Gertueneko aireportuak
  • Hondarribiko aireportua (Donostia): 58 km
  • Forondako aireportua (Gasteiz): 77 km
  • Loiuko aireportua (Bilbo): 84 km
  • Noaingo aireportua (Iruñea): 85 km
  • Biarritz-Angelu-Baionako aireportua (Biarritz): 85 km

Ekonomia

Lazkaoko ekonomia, gorabehera askoren ondorio

Hainbat eta hainbat izan dira Lazkaoko ekonomian mugimenduak sortu dituzten faktoreak. Nekazaritza jarduerak, industriak... ere garrantzia izan dute ekonomian

Euskal Herri osoan bezala, Lazkao udalerriaren historia ekonomikoa nekazaritza eta abeltzaintzari lotuta egon da hasierako garaietatik. XVIII. mendetik jasotako datuen arabera, herria jardunean zeuden baserriz osatuta zegoen gehiengo handi batean (apaiza, mediku eta botikariaren etxeak izan ezik). Alde batetik, etxerako jana lortzeko era guztietako barazki eta fruituak landatzen ziren: garia, artoa, sagarrak, lekaleak, barazkiak…; eta bestetik etxeko abereentzako jana: arbia, alpapa…

Inguruko mendietan, Urbaraundin eta Iruremendin kasu, egurra ateratzen zuten eraikin, gurdi edo ikatzetarako. Aralar mendian kobre-meatzeak ere bazeuden. Basoetan ehiza ugari egiten zen, azeri, erbinude, basurde, orein… eta ibaietan arrantza, amuarrainak, barboak, aingirak harrapatzen ziren.

XX. mende hasierako Lazkaoren baserritar izaera ez da soilik nekazaritzaren garrantziaren ondorio, aitzitik industri sektorearen ahuleziaren ondorio ere bada. 1915ean Lazkaoko industri jarduera hiru lantegitara mugatzen zen: gurdiak eraikitzeko, aroztegi mekanikorako eta ferrak egiteko lantegiak. Egoerak bere horretan jarraitu zuen 1936ko Gerra Zibila arte.

Txindoki mendia, Lazkaomenditik

1940ko hamarkadaren amaieran hasi eta mendearen bigarren erdian izandako iraultza demografikoak Lazkaori, Euskal Herriko beste udalerri askori bezala, benetako iraultza ekarri zion. Lazkaon biztanleriaren hazkundea apartekoa izan zen; 1950 eta 1975 urteen artean Lazkao izan zen Gipuzkoan hazkunde handiena izan zuen bederatzigarren udalerria.

Esan bezala, aparteko hazkunde horrek Lazkaon benetako "iraultza" eragin zuen, bai paisaian, bai kulturan eta baita eguneroko bizimoduan ere. Hazkundea bi faktoreren ondorio izan zen: hazkunde naturala eta immigrazioa.

Immigrazioaren garrantzia

Hazkunde naturalaren garrantzia ukatu ezin bada ere, immigrazioa izan zen hazkunde horren zalantzagabeko protagonista. Immigrazio honen arrazoia 50, 60 eta 70eko hamarkadetako boom ekonomikoa izan zen. Euskal ekonomiaren bilakaera onak Espainiako gainbeheran zeuden hainbat eskualdetako milaka pertsona Euskal Herrira erakarri zituen bizimodu hobe baten bila. „Boom“ ekonomiko horren eragile nagusiena industria izan zen, modernizazio prozesuari ateak zabaldu baitzizkion.

Industriaren bilakaera

Lazkaon XX. mendeko lehen erdian berrogeita hamar enplegu industrial eta lantegi txiki zeuden. 1975ean industri sektore sendoa zuen herriak: hogeita zazpi lantegi eta 1.098 lanpostu zituen. Ildo horretan Lazkaoren eta Goierriko eskualdearen arteko harreman irekia azpimarratzea ezinbestekoa da (aipagarria da CAF enpresaren protagonismoa).

1970eko hamarkadatik aurrera egoera egonkortu egin zen: biztanleria 5.000 biztanle inguruan finkatu zen. Bestalde, industriak krisi eta birmoldaketa prozesu gogorra jasan badu ere, egun zalantzarik gabe esan daiteke Lazkao industri herria dela. Ibabeko industri gunea eta Zubierrekako gunea, zabaldu berria, egoera honen testigu garbiak dira.

Industri jardueraren nagusitasun horren ondoan azpimarratzekoa da hirugarren sektoreak gero eta garrantzi handiagoa duela, bai biztanleriari begiratuz eta baita ekonomi jarduerari dagokionez ere.

Egungo egoera

Beste garai batzuetan indartsu eta nagusi izan diren nekazaritza eta abeltzaintza beste maila batean gelditu dira: egun Lazkaomendira mugatzen dira jarduera hauek eta Lazkaoko biztanleria okupatuaren %2k bakarrik hartzen du zati bertan. Horrelakoa da mende amaierako Lazkao; demografikoki herri egonkorra, baina bizia; herri industriala eta modernoa; bere nortasuna gordetzen duen herria baina eskualdeari ateak irekitzen dizkiona; azken batez, bizi-kalitatea eta bertako gizon-emakumeen arteko bizikidetza hobetzeko erronkari aurre egin nahi dion herria; XXI. mendeko lazkaotarrek osatutako herria.

2017an sektore ekonomikoak honela banatzen ziren herrian: lehen sektorea BEGaren %0,9, bigarren sektorea %33,5, hirugarren sektorea %47,4. eraikuntza %18,3.

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.469 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 47.860 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (19.616 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 27.650 euro zen. Errenta gordina 23.332 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 26.353 eurokoa zen: gizonena 34.989 eurokoa eta emakumeena 17.612 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 49,7 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 23.258 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 50.198 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 17.939 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 107.117 euro baino gehiago.

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera

Errenta pertsonala (2023) Gipuzkoako mapa

◄ gizonakPemakumeak ►

 

 

 

17.474

P20

206

21.265

P25

2.800

24.777

P30

6.720

30.022

P40

12.249

34.989

P50

17.612

40.656

P60

22.184

45.252

P70

27.922

49.175

P75

30.911

53.866

P80

35.364

64.844

P90

46.486

72.913

P95

56.857

110.732

P99

83.996

18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.

Familia-errenta (2023) Gipuzkoako mapa

◄ gizonakPemakumeak ►

24.361

P10

12.144

33.623

P20

17.986

37.639

P25

20.567

41.820

P30

22.735

47.588

P40

29.238

54.520

P50

36.667

63.297

P60

46.687

73.787

P70

59.205

80.079

P75

66.457

87.942

P80

79.168

107.651

P90

103.814

128.888

P95

128.981

188.481

P99

170.996

Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.

Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 65 soldatak dira.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 24,9 da, probintziakoaren (27,3; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,3; Gipuzkoako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 16.427 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 116.900 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 14,1 zen (Gipuzkoa osoan, % 11,1; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 10.652 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 46.873 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 22,7 zen (Gipuzkoa osoan, % 21,2).

Errentaren bilakaera

Errenta pertsonala

20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.

Familia-errenta

20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.

Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Lazkao udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 2.938 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 58,8; gainerako % 41,2 inaktibo zeuden (erretiratuak % 46,9, beste inaktiboak % 35,6 eta ikasleak % 17,5). Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 63,5 zen eta emakumezkoena % 54,0; langabezia-tasa, aldiz, % 4,1 eta % 9,0 zen, hurrenez hurren.

Okupatuen kopurua 2.673 zen 2023ean, 2021eko 2.581etik gora. Emakumeek okupatuen % 44,4 osatzen dute, eta gizonek % 55,6.

2.673okupatu, 2023+% 3,6 2021etik

% 44,4emakumeak okupatuen artean

% 58,8jarduera-tasa, 2024

% 6,3langabezia-tasa, 2024

16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)

% 55,1

% 19,3

% 14,7

Okupatuak · % 55,1Langabeak · % 3,7Ikasleak · % 7,2Erretiratuak · % 19,3Beste inaktiboak · % 14,7

16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Lazkao, 2024

Egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Okupatuak	2.752	% 55,1	1.529	% 60,9	1.223	% 49,2
Langabeak	186	% 3,7	65	% 2,6	121	% 4,9
Inaktiboak	2.058	% 41,2	915	% 36,5	1.143	% 46,0
Guztira	4.996	% 100,0	2.509	% 100,0	2.487	% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 55,5), industria (% 37,2), eraikuntza (% 6,4) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,9). Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 36,9), ondoren merkataritza (% 11,2) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,7) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gipuzkoako mapa

% 37,2

% 55,5

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,9Industria · % 37,2Eraikuntza · % 6,4Zerbitzuak · % 55,5

Jarduera-adar zehatzak

Manufaktura-industria

% 36,9

Merkataritza

% 11,2

Osasuna eta gizarte-zerbitzuak

% 9,7

Hezkuntza

% 7,9

Eraikuntza

% 6,4

Ostalaritza

% 5,5

Garraioa eta biltegiratzea

% 3,8

Jarduera profesionalak

% 3,5

Gainerako 13 jarduera-adarrak

Administrazio publikoa

% 2,9

Administrazio-jarduera lagungarriak

% 2,8

Beste zerbitzu batzuk

% 2,1

Etxeetako jarduerak

% 2,1

Jarduera artistikoak eta aisialdikoak

% 1,5

Finantza- eta aseguru-jarduerak

% 1,2

Informazioa eta komunikazioak

% 1,0

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza

% 0,9

Ur-hornidura eta hondakinak

% 0,2

Higiezinen jarduerak

% 0,1

Erauzketa-industriak

% 0,0

Energia elektrikoa eta gasa

% 0,0

Lurraldez kanpoko erakundeak

% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 53,2; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 31,6), eta oinarrizko okupazioak % 9,5. Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,6 eta emakumeen % 45,1).

% 31,6

% 53,2

% 9,5

Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 31,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 53,2Oinarrizko okupazioak · % 9,5Ez dago jasota · % 5,7

Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Lazkao, 2023

Okupazioa	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak	845	% 31,6	368	% 24,8	477	% 40,2
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak	1.421	% 53,2	886	% 59,6	535	% 45,1
Oinarrizko okupazioak	255	% 9,5	130	% 8,7	125	% 10,5
Ez dago jasota	152	% 5,7	102	% 6,9	50	% 4,2
Guztira	2.673	% 100,0	1.486	% 100,0	1.187	% 100,0

Okupatuen % 79,7 besteren konturako langileak dira, eta % 20,3 norberaren konturakoak.

% 18,1

% 67,6

% 12,1

Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,2Norberaren kontura, langilerik gabe · % 18,1Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 67,6Besteren kontura, aldi baterakoa · % 12,1

Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Lazkao, 2023

Lan-egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Norberaren kontura	542	% 20,3	368	% 24,8	174	% 14,7
Besteren kontura	2.131	% 79,7	1.118	% 75,2	1.013	% 85,3
Guztira	2.673	% 100,0	1.486	% 100,0	1.187	% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 86,4 estatuan jaio zen, eta % 13,6 atzerrian. Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 59,9 okupatuak dira, % 27,7 erretiratuak, % 7,1 ikasleak, % 2,8 bestelako inaktiboak eta % 2,6 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,5 okupatuak dira, % 21,6 bestelako inaktiboak, % 10,2 langabeak, % 4,8 ikasleak eta % 2,8 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,0 okupatuak dira, % 23,5 bestelako inaktiboak, % 16,7 erretiratuak, % 6,7 ikasleak eta % 4,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 46,5 okupatuak dira, % 33,6 bestelako inaktiboak, % 13,5 langabeak eta % 4,4 ikasleak.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 59,9

Okupatuak

% 60,5

% 2,6

Langabeak

% 10,2

% 7,1

Ikasleak

% 4,8

% 27,7

Erretiratuak

% 2,8

% 2,8

Beste inakt.

% 21,6

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 49,0

Okupatuak

% 46,5

% 4,0

Langabeak

% 13,5

% 6,7

Ikasleak

% 4,4

% 16,7

Erretiratuak

% 1,9

% 23,5

Beste inakt.

% 33,6

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 86,5 estatuan jaio zen, eta % 13,5 atzerrian. Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 57,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 27,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 8,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 72,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 12,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 8,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 43,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 8,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 26,4 oinarrizko okupazioetakoak eta % 13,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 27,6

Goi eta erdi maila

% 8,0

% 57,5

Langile kualifikatuak

% 72,3

% 8,2

Oinarrizko okup.

% 12,2

% 6,8

Ez dago jasota

% 7,5

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 44,0

Goi eta erdi maila

% 13,5

% 43,6

Langile kualifikatuak

% 55,4

% 8,3

Oinarrizko okup.

% 26,4

% 4,1

Ez dago jasota

% 4,7

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 58,5 industrian ari dira, % 34,9 zerbitzuetan eta % 5,8 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 39,4 eraikuntzan ari dira, % 30,0 zerbitzuetan, % 26,8 industrian eta % 3,8 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 81,4 zerbitzuetan ari dira, % 17,1 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 87,8 zerbitzuetan ari dira, % 9,5 industrian eta % 2,7 eraikuntzan.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 0,8

Nekazaritza

% 3,8

% 58,5

Industria

% 26,8

% 5,8

Eraikuntza

% 39,4

% 34,9

Zerbitzuak

% 30,0

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 0,7

Nekazaritza

% 0,0

% 17,1

Industria

% 9,5

% 0,8

Eraikuntza

% 2,7

% 81,4

Zerbitzuak

% 87,8

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 265 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 11,4 km² denez, NAE lurraldearen % 23,3 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 94,3 larre iraunkorrak (250 ha, 25 ustiategitan), % 3,5 arbolak (9,2 ha, 20 ustiategitan), % 2 lur goldagarria (5,4 ha, 16 ustiategitan), % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,5 ha, 21 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,09 ha, 3 ustiategitan).

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)

NAE udalerriaren azaleran

23%

77%

NAE · 265 ha (% 23,3)Gainerako azalera · 872 ha (% 76,7)

NAE, lur-erabileraren arabera

94%

Lur goldagarria · 5,4 ha (% 2)Larre iraunkorrak · 250 ha (% 94,3)Arbolak · 9,2 ha (% 3,5)Baratzeak · 0,5 ha (% 0,2)Berotegiak · 0,09 ha (< % 0,1)

Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 365 behi, 908 ardi, 83 ahuntz, 4 txerri, 163 zaldi, 88 hegazti, 1 untxi eme eta 7 erlauntz zeuden.

Ibilgailu-parkea

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 3.785 gidari zeuden erroldatuta: 2.175 gizon (% 57,5) eta 1.610 emakume (% 42,5). Biztanleen % 62,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 4.292 ibilgailuk osatzen zuten: 3.058 turismo, 347 motozikleta, 344 furgoneta, 251 kamioi eta 77 ziklomotor. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 503 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (455) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,4 urtekoa zen; turismoen % 9,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 10,5k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 57,9 diesel zen eta % 40,2 gasolinazko; 25 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 23,3k ez zuen etiketarik.

Ibilgailu-parkea (2025)

Ingurumen-etiketa

38%

32%

23%

0 etiketa · 52 (% 1,2)ECO · 214 (% 5,1)C etiketa · 1.627 (% 38,5)B etiketa · 1.350 (% 31,9)Etiketarik gabe · 983 (% 23,3)

Turismoak, adinaren arabera

9%

17%

28%

35%

10%

< 4 urte · 280 (% 9,2)4–8 urte · 530 (% 17,3)8–15 urte · 866 (% 28,3)15–25 urte · 1.061 (% 34,7)≥ 25 urte · 321 (% 10,5)

Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Demografia

Dokumentuetan aurkitu eta guregana iritsi den Lazkao izenari erreferentzia egiten dion aipu zaharrena 1053. urteko idatzi batekoa da.Dokumentazioak jakinarazi digu XI. menderako Lazkao populatutako esparrua zela, eta, mende horren bigarren erdian, Diego Gonzalbez de Lazcano edo de Arramendi familiak bizi zirela bertan.

XII. mendeko ibarren gizarte maparen barruan, Lazkao Areriako eta Ozkueko ibarrek banatzen zuten. Egoera horrek herrixka sortzera, menditik jaistera, habitat berri bat ezartzera eta lurrak luberritzera eraman zuen eta batik bat aipagarria da hazkunde demografikoa, esparru tradizionala ere gainditu zuena, eta gune egonkorrak sortu zituena.

Urruneko garai haietatik mendez mende izandako garapenaren ondoren, 1900. urtean 947 biztanleko herria genuen. Ordutik hona, abiadura ezberdinean izan bada ere, biztanleria nabarmen hazi da. Hala, lehen hamarkadetan 1900-1930 (biztanleria 947tik 1.588ra pasatu zen) hazkuntza nahiko moderatua gertatu zen; batez ere, inguruko beste herrietakoekin alderatuz gero.

Aurrerago, 1930-1950 (1.588tik 1.817ra) artean, hazkuntza erritmo hori oraindik pittin bat moteldu zen. Hala, XX. mendearen lehen zatian biztanleria mende hasierakoaren bikoitza izatera apenas iritsi zen.

Aldaketa nagusiena 1950. urtetik aurrera gertatu zen, 1975. urtera arte iraun zuena. Ordura arte migrazio oso txikia izan zen, inoiz negatiboa izatera ere iritsi zena, baina 1950 eta 1970 urteen artean izandako "boom" industrialarekin batera, migrazio tasa oso handiak gertatu ziren. Urte horietan hazkuntza oso azeleratua izango da, eta populazioa ia hirukoiztu egin zen. 1980. urtetik aurrera, migrazioa dezente gutxitu zen eta hazkuntza erritmoa berriro ere makaldu egin zen.

1983. urtean erroldatutako biztanle kopuruen gailur bat gertatu zen (5.309). Harrezkero, biztanleak pixkanaka gutxitzen joan ziren. XXI. mendearen lehen hamarkadan populazioak berriro hazteari ekin zion, eta bigarren hamarkadan 5.400 biztanleren bueltan ari da mantentzen.

Egun, Lazkao biztanle kopururik nagusiena biltzen duen herriguneak eta bertako lurzoruetan barreiatutako baserriek eta auzo txikiek osatzen duten 5.400 biztanle inguruko herria dugu. Eustat-en arabera 5.549 biztanle zeuzkan 2019an.

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 3.016 gizon, 3.059 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.00   100+   0.07 0.10   95-99   0.36 0.66   90-94   1.24 1.13   85-89   2.88 1.92   80-84   2.75 3.58   75-79   3.86 4.28   70-74   4.48 5.57   65-69   5.43 6.30   60-64   7.09 7.82   55-59   6.34 7.73   50-54   6.15 9.25   45-49   8.76 7.69   40-44   6.86 5.90   35-39   5.98 5.67   30-34   5.69 5.24   25-29   5.26 5.70   20-24   4.74 6.86   15-19   6.51 5.67   10-14   5.69 4.61   5-9   5.17 4.31   0-4   4.71
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística

Hazkunde begetatiboa

Urtea	1975	1976	1977	1978	1979	1980	1981	1982	1983	1984	1985	1986	1987	1988	1989	1990	1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	88	73	54	82	45	1	−3	39	26	24	6	19	29	11	15	20	17	24	9	34	15	17	29	3	16	12	18	9	12	18	12	31	31	38	18	36	10	36	−9	−9	−3	−18	−6	−21	−1	2	−18	0	−4	−19	23

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera

Urtea	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Bizirik jaiotakoak	41	61	45	50	33	50	49	46	54	42	77	73	81	77	72	55	65	53	38	51	53	50	43	51	55	48	55	58	39	68

Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 41,6 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 46,1) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 12,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 13,8 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gipuzkoako mapa

Udal

Prob

Best

Esta

Udalerri berean · % 41,6Probintzia berean · % 30,7Erkidegoan · % 1,4Beste erkidegoa · % 12,6Estatutik kanpo · % 13,8

Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 73 Gipuzkoan, % 1,1 Bizkaian, eta % 0,4 Araban jaio ziren.

Jaioterria, lurralde historikoka

Gipu

EAEt

Gipuzkoa · % 73Bizkaia · % 1,1Araba · % 0,4EAEtik kanpo · % 25,4

Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 12,6k atzerriko nazionalitatea zuen. Atzerritarren artean, talde nagusiak Ekialdeko Europa (% 53,2), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 13,6), Magreb (% 11,7) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Errumania, Maroko, Nikaragua dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka

Amer

Euro

Afri

Amerika · % 36,5Europa · % 43,1Afrika · % 16,6Asia · % 3,8

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera

◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►

172

Errumania

132

41

Maroko

34

21

Honduras

37

23

Nikaragua

35

17

Ekuador

23

12

Kolonbia

21

14

Venezuela

13

13

Aljeria

12

16

Portugal

8

14

Argentina

9

6

Nigeria

13

13

Pakistan

4

7

Dominikar Errepublika

8

5

Txina

8

2

Mexiko

10

3

Kuba

8

7

Senegal

3

5

Uruguai

4

4

Brasil

3

3

Ukraina

4

4

Italia

0

2

Txile

2

1

Alemania

2

1

Ameriketako Estatu Batuak

2

2

Bulgaria

1

1

Frantzia

2

2

Moldavia

1

0

Peru

3

2

Erresuma Batua

0

0

Errusia

2

2

Herbehereak

0

1

India

1

0

Irlanda

1

1

Mauritania

0

0

Paraguai

1

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 2.708 etxebizitza zeuden: 2.395 (% 88,4) nagusiak eta 310 (% 11,4) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik). 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 250 (% 9,2) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 228 (% 8,4) hutsik zeuden. Etxebizitza nagusien % 84,3 jabetzan zegoen eta % 14,0 alokairuan.

2.708etxebizitza

2.395nagusi

Etxebizitza multzoa Gipuzkoako mapa (2024)

2.395

310

Nagusiak (2.395)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (310)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Gipuzkoako mapa (2021)

2.233

250

228

Okupatuak (2.233)Noizbehinkakoak (250)Hutsik (228)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Gipuzkoako mapa (2024)

2.020

335

Jabetzan (2.020)Alokairuan (335)Beste modu batean (40)

Guztira 2.395 etxegune zeuden, batez beste 2,5 egoiliarrekoak; horietatik 685 (% 28,6) pertsona bakarrekoak ziren.

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Gipuzkoako mapa (2024)

685

655

1.000

Egoiliar 1 (685)2 egoiliar (655)3-5 (1.000)6-9 (54)10 edo gehiago (1)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 87,8 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 42,8 urtekoa. Etxebizitzen % 9,4 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 16,7 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan. Etxebizitzen % 67,5 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

255

1.267

674

410

Etxebizitza 1 (255)2 (58)3-10 (1.267)11-20 (674)21-40 (410)41 edo gehiago (41)

Gela kopurua

354

1.966

230

1-3 gela (27)4 (354)5 (1.966)6 (230)7 edo gehiago (128)

Bainugela kopurua

2.203

490

Bainugela 1 (2.203)2 edo gehiago (490)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 4,2 berokuntza zentrala zuten, % 80,3 banakakoa eta % 15,1 noizean behingoa. Horrez gain, % 77,1 hodien bidezko gasa zuten eta % 69,8 igogailua.

Berogailu mota

% 80,3

% 15,1

Zentrala (% 4,2)Banakakoa (% 80,3)Noizean behingoa (% 15,1)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 77,1

Ur bero zentrala% 34,2

Igogailua% 69,8

Hezkuntza-maila

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 5.079 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 42,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,5; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 24,4; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,6. Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 40,9 zen 2021ean eta % 42,6 2024an; beraz, 1,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,2 izatetik % 13,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 42,0 ziren, eta gizonen artean % 43,1; 1,1 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 17,2 eta gizonen % 10,1 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

5.079biztanle 15 urte edo +, 2024

% 42,6goi-mailako ikasketak+1,6 puntu 2021etik mapa

% 13,6lehen hezkuntza edo gutxiago−2,6 puntu 2021etik mapa

% 11,7ikasten ari dira, 2024

% 13,6

% 24,4

% 19,5

% 42,6

Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 13,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 24,4Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,5Goi-mailako ikasketak · % 42,6

Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gipuzkoako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 53,6 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 46,4 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 19 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 45,9 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 54,1. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 2,6 ziren.

Ikasketa-maila xehatua

Ikasketarik gabe

% 2,6

Lehen hezkuntza

% 11,0

DBH eta antzekoak

% 24,4

Batxilergoa

% 8,9

Erdi-mailako LH

% 10,5

Goi-mailako LH

% 19,7

Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak

% 10,3

Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak

% 7,9

Masterrak eta espezialitateak

% 4,2

Doktoretzak

% 0,4

Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.

Sexuaren araberako banaketa

15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Lazkao, 2024

Ikasketa-maila	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Goi-mailako ikasketak	2.162	% 42,6	1.101	% 43,1	1.061	% 42,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa	989	% 19,5	558	% 21,9	431	% 17,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)	1.237	% 24,4	637	% 25,0	600	% 23,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago	691	% 13,6	257	% 10,1	434	% 17,2
Guztira	5.079	% 100,0	2.553	% 100,0	2.526	% 100,0

Urtez urteko bilakaera

Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Lazkao, 2021–2024

Urtea	Goi-mailakoak	Batx. / erdi LH	DBH	Lehen H. edo gutx.	15 urte edo +
2021	% 40,9	% 18,8	% 24,0	% 16,2	4.916
2022	% 41,6	% 19,0	% 24,4	% 15,0	4.948
2023	% 42,5	% 19,0	% 24,4	% 14,1	5.006
2024	% 42,6	% 19,5	% 24,4	% 13,6	5.079

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,7 ikasten ari zen (593 pertsona). Ikasten ari zirenetatik, % 44,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 37,3 batxilergoan, % 11,1 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 4,7 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 45,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 44,4; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 11,6 eta emakumeen % 10,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 95,5 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 44,7 eta 25–29 urtekoen % 13,4; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,7 baino ez. 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 47,8 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 35,3.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka

15–19 urte

% 95,5

20–24 urte

% 44,7

25–29 urte

% 13,4

30–34 urte

% 4,1

35–39 urte

% 3,3

40–44 urte

% 4,1

45–49 urte

% 2,1

50–54 urte

% 1,5

55 urte edo +

% 0,3

Egiten ari diren ikasketa-maila

Maila zehaztu gabe

% 1,7

Goi-mailako ikasketak

% 44,9

Erdi-mailako LH

% 11,1

Batxilergoa

% 37,3

DBH eta antzekoak

% 4,7

Lehen hezkuntza edo beheragokoa

% 0,3

Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 85,5 estatuan jaio zen, eta % 14,5 atzerrian. Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 47,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,6; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 17,8 eta % 29,8, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 44,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 25,3 eta % 27,8, hurrenez hurren.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 47,6

Goi-mailakoak

% 17,8

% 21,4

Batx. / erdi LH

% 24,3

% 24,4

DBH

% 28,2

% 6,6

Lehen H. edo gutx.

% 29,8

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 44,7

Goi-mailakoak

% 25,3

% 15,9

Batx. / erdi LH

% 24,4

% 24,0

DBH

% 22,4

% 15,5

Lehen H. edo gutx.

% 27,8

Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,6 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 6,1. Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 46,2 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 28,9 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Biztanleak (2019 urtea)	5.742
Estatukoak	5.161
Atzerritarrak	581

Alemania	2
Bulgaria	2
Frantzia	1
Italia	2
Polonia	1
Portugal	27
Erresuma Batua	2
Errumania	303
Errusia	1
Ukraina	14
Besteak: Europa	19

Aljeria	24
Maroko	48
Senegal	3
Nigeria	19
Besteak: Afrika	1

Txina	8
Pakistan	17
Besteak: Asia	0
Ozeania	0

Argentina	9
Brasil	2
Kolonbia	9
Kuba	9
Txile	9
Ekuador	5
Peru	2
Dominikar Errepublika	1
Venezuela	4
Besteak: Amerika	50

Iturria: Espainiako Estatistika Institutua (INE). 2019ko datuak.

Politika

Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Lazkaon»

2023-2027 legegintzaldia

2023ko hauteskundeen ondorengo Lazkaoko udalbatza
Alderdia		2023ko maiatzak 28
		Zinegotziak	Boto kopurua
	Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)	7 / 13	1.310 (% 48,61)
	Euskal Herria Bildu (EHB)	6 / 13	1.282 (% 47,57)
	Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE)	0 / 13	103 (% 3,82)
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Alkateak

Hauek izan dira Lazkaoko azken alkateak:

Alkatea	Agintaldi hasiera	Agintaldi amaiera	Alderdia
Diego Gurrutxaga Lombera	1979	1983		Euzko Alderdi Jeltzalea
Diego Gurrutxaga Lombera	1983	1987		Euzko Alderdi Jeltzalea
Diego Gurrutxaga Lombera	1987	1991		Euzko Alderdi Jeltzalea
Inazio Estensoro Eskisabel	1991	1995		Euzko Alderdi Jeltzalea
Inazio Estensoro Eskisabel	1995	1999		Euzko Alderdi Jeltzalea
Felix Maria Urkola Iriarte	1999	2003		Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna
Felix Maria Urkola Iriarte	2003	2007		Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna
Patxi Albisu Estensoro	2007	2011		Euzko Alderdi Jeltzalea
Azeari Sumakila Andonegi Beristain	2011	2015		Bildu
Felix Maria Urkola Iriarte	2015	2019		Euzko Alderdi Jeltzalea
Kepa Joseba Zubiarrain Erauskin	2019	2023		Euzko Alderdi Jeltzalea
Kepa Joseba Zubiarrain Erauskin	2023	Jardunean		Euzko Alderdi Jeltzalea

Udala

Osoko bilkura (2019-2023)

Sakontzeko, irakurri: «Lazkaoko Udalbatzen zerrenda»

• Alkatea: Kepa Zubiarrain (EAJ)
• Lehen alkateordea: Amagoia Naldaiz (EAJ)
• 2. alkateordea: Aitor Altuna (EAJ)
• 3. alkateordea: Joxemari Ormazabal (EH Bildu)
• 4. alkateordea: Maialen Amundarain (EH Bildu)
• Beste zinegotziak:
  • Eneritz Miranda (EAJ)
  • Iñaki Estensoro (EAJ)
  • Felix Urkola (EAJ)
  • Benita Goñi (EAJ)
  • Aitziber Azurmendi (EH Bildu)
  • Josu Sarriegi (EH Bildu)
  • Mariaje Insausti (EH Bildu)
  • Jon Garmendia (EH Bildu)

Batzordeak

• Ogasuna, Pertsonala, Kontratazioa eta Kontu Bereziak
• Etxebizitza eta Jarduera Ekonomikoa
• Gizarte Zerbitzuak
• Landa Lurra
• Kultura, Kirola eta Aisialdia
• Hezkuntza eta Euskara
• Hirigintza, Ingurugiroa, Obra eta Zerbitzuak
• Udal Gobernantza

Erakundeak

Lazkaoko Udalak, honako erakunde ezberdinetan parte hartzen du: Gipuzkoako Ur Kontsortzioa, Erinio-Aralar Mankomunitatea, Sasietako Mankomunitatea, GOIEKI, Tolosako Hiltegi Mankomunatua, Goierri Beheko Industrialdea, Goierriko Herrien Ekintza Fundazioa, Aralar Parke Naturala, GOIMEN, Ikaslan, EUDEL eta Drogamenpekotasun Batzordea.

Udaltzaingoa

Lazkaoko Udaltzaingoa (baita ere gaztelaniaz Policía Municipal de Lazkao), udalerriko segurtasunaz arduratzen den udal-polizia da. Honako betebeharrak betetzen ditu udaltzaingoak: trafikoaren antolaketa, jakinarazpenak, obren kontrola, azoka eta galdutako objektuak.

Bestelako gauzetarako Beasaingo ertzain-etxea.

Udaltzaingoaren telefonoa: 943 08 80 80

Udaltzaingoak lau agente ditu, bi auto eta motor bat. Udaltzaingoaren armarria, Lazkaokoaren berdina da, baina fondo urdinarekin.

Justizia administrazioa

Udaletxean bertan bake epaitegia dago, eta Ataun, Olaberria, Idiazabal eta Lazkao bake epaitegi barrutiko buru da. Lazkao Goierriko beste udalerriak bezalaxe, Tolosako barruti judizialera atxikituta dago.

Kultura

Kultur azpiegiturak

• Kultur etxea
• Ludoteka
• Liburutegia
• Erakusketa gela
• Areria Kultur gunea

Euskara

Lazkaoko Mertxe Esnaolaren pasartea, Lazkaomendiko eskolaren eta Beasaingo Karmeliten ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Lazkaoko euskalkia gipuzkera da, eta Goierriko euskararen ezaugarri gehienak edo denak biltzen ditu. Indartsu ageri dira gipuzkeraren bereizgarri gehienak. Hala ere, Euskal Herriko erdigunetik zabaldu den hainbat berrikuntza Lazkaora ere iritsi dira, eta nabariak dira mendebaleko euskararen zenbait ezaugarri, indartsuago edo ahulago.

2016an euskaldunen kopurua %64,67 zen.

Lazkaon dago Maizpide euskaltegi-barnetegia.

Hezkuntza

Ikastolaren eraikinetako bat.

Lazkaok hezkuntza-zentro bakarra du: San Benito Ikastola, HH, LH, DBH, eta Batxilergoa heziketa eskaintzen da bertan. Halaber, antzerki tailerra, hizkuntza akademia, jantoki zerbitzua eta garraio zerbitzuak eskaintzen ditu.

Eraikinak Euskadi enparantzan daude, plaza ondoan, eta 3 futbolerako zelai eta saskibaloirako hainbat kantxa ditu bere eremuan.

Gaztelekua ere badauka herriak (baina egun ez da erabiltzen).

Lazkaoko Martxa

2002ko herriko festetan, San Prudentzioetan alegia, lehen aldiz jo zen Lazkaoko martxa izenekoa San Benito ikastolako umeek jo zuten. Herriko musikari Jabier Muruamendiarazek konposatutakoa zen. Partiturak ez zuen letrarik eta herritarrek izatea eskatu zioten Muruarmendiarazi. Honela kontatzen du Andres Barandiaranek:

'Iazko jaietan Jabier Muruamendiaraz musikariak herriko martxaren doinua konpasatu zuen. Ordura arte danborradak ez zuen martxarik izaten eta hutsunea betetzeko asmoz doinua egin zuen, oso dotorea, gainera. Joan den urteko danborradan hitzez galdetu zioten herrian, eta orduan agindu zuen aurten hitzak izango zirela. Nire laguna da Jabier eta nire kontura utzi zuen letrarena.'

2003ko apirilaren 27n Lazkaoko martxa Andres Barandiaranek moldatutako hitzekin jo zen aldiz; San Benito ikastolako umeen danborradan hain justu.

Kirolak

Azpiegiturak

• Joxemiel Barandiaran Udal Kiroldegia
• Harizti Haundi Futbol Zelaia
• Pilotalekua
• San Prudentzio balioanitzeko kirol gunea
• Gurutze balioanitzeko gunea

Kirol elkarteak

• Lazkaoko Antzar Pilota Kirol Elkartea (LAPKE)
• Lazkaoko Xake Elkartea

Lazkaoko Beneditarren Fundazioa

Lazkaoko Beneditarren Fundazioa, Lazkaoko Beneditarren Fondoa deiturikoa gorde, osatu, garatu eta gizartearen esku jartzea helburu duen erakundea da.

Santa Ana Komentua

Ondasun nabarmenak

• Lazkaoko herrigune historikoa, monumentu multzo izendatua. Lazkaoko lau eraikin nagusik eta hauen inguruek osatzen dute:
  • Lazkanotarren jauregia: Herriaren erdigunean dagoen XVI. mendeko jauregi gaztelarra. Infantadoko Dukearena.
  • Santa Teresa beneditarren monasterioa: fraide beneditarrena, aurretik Karmeldar Oinutsena.
  • Santa Ana komentua: moja zistertarrena, 1646an sortua Maria Lazkanok.
  • San Migel Goiaingeruaren eliza: parrokia gotikoa. Barnean XIV. mendeko Itxaropenaren Ama Birjinaren taila dago.
• San Prudentzio baseliza: San Prudentzio kalean.
• San Joan Bautista Iribekoa baseliza: Ataunerako bidean, Zubierreka auzoan.
• San Joan Ante Portam Latinam ermita, San Joan Txiki izenez ere ezaguna: Lazkaomendi auzoan, Maiz baserrien multzoan dagoen ermita.
• Udaletxea: herriaren erdigunean dago.

Lazkaotar ospetsuak

Lazkaotar ospetsuenetako bat: Lazkao Txiki.

• Maria Lazkanokoa (?-1573), Antonio Okendo almirantearen emaztea.
• Josefa Ignacia Albisu Aranburu "Joxpinixi" (1859 - 1950), lehen emakumezko pilotaria.
• Francisco Areso (1872-1954) musikaria. Kale bat herrian bere omenez.
• Maria Jesus Ibaseta (1885-1976), maistra
• Eugenio Mari Erauskin (1902-1936), Gerra Zibilean eraildako beatoa.
• Anastasio Albisu (1915-), euskal idazlea.
• Gerardo Armesto Hernando (1919-1957) margolaria.
• Frantzisko Garmendia (1924-2005), Bronxeko apezpikua. New Yorkeko artxiodiozesioaren lehen apezpiku hispaniarra.
• Joxe Miel Iztueta "Lazkao Txiki" (1926-1993), bertsolaria.
• Dionisio Amundarain (1930-), itzultzailea, euskararen sustatzailea, euskara irakaslea, apaiz katolikoa eta beneditarra. Itsasondon jaioa, 10 urte zituenez geroztik Lazkaon bizi izan da gehienbat.
• Iñaki Larrañaga (1933-), soziolinguista.
• Santi Auzmendi (1940-2014), moda diseinatzailea eta jostuna.
• Felipe Barandiaran Mujika (1945-), aktorea.
• Jokin Lasa (1954-), Josu eta Jokin bikoteko abeslari ohia.
• Maria Jesus Intxausti (1956 ), abeltzain eta sindikalista.
• Josean Kerejeta (1957-), Saski Baskoniako jokalari izandakoa eta klubeko presidentea.
• Mertxe Urteaga (1960),  arkeologoa
• Joxemari Urteaga (1961-), euskal idazlea.
• Kaki Arkarazo (1961-), musikaria eta musika-ekoizlea.
• Francisco Puertas (1963-), errugbilaria.
• Nekane Arratibel (1968-), psikologoa eta soziolinguistikako aditua.
• Josune Bereziartu (1972-), eskalatzailea.
• Joseba Beloki (1973-), txirrindularia.
• Alaitz Guridi Agirrezabala (1975), irakasle, abeslari eta abesbatza-zuzendaria.
• Elordi García Insausti (1977), idazle, telebista aurkezle eta kazetaria
• Josu Sarriegi (1979-), futbol jokalaria.
• Garikoitz Bravo (1988-), txirrindularia.
• Inma Fernandez (1991), aktorea.
• Uxue Garmendia (1992), futbolaria.
• Laida Ruiz Juarros (1996) ilustratzailea .
• Miren Aranburu (2000 ), aktore, abeslari, margolari, eta bikoizlea.

Jaiak

Astotxo Eguna

Errege Egun ondorengo lehen igandean ospatzen da.

Urtean behin, Errege Egun ondorengo lehen igandean, Lazkaoko herrigune historikoa Judean bihurtzen da eta ia berrehun lazkaotarrek, Egiptorako Ihesa antzezten dute, non Herodes erregeak 2 urtetik beheko ume guztiak hiltzeko agindua ematen duen. Jose, Maria eta Jesusen laguntza bakarra astotxo bat da, eguneko protagonista.

1652 urtean hasi zen tradizio hori. Maria de Lazcano andreak, Antonio Okendo almirantearen emazteak, nahi izan zuen antzezpen hau egitea Lazkaoko moja zistertarren komentuan, berak aurretik eraikitzea bidali zuena. Antzezpena irudiekin egiten zen eta urte askoz, irudi horiek bisitatzea eta mojek egiten zituzten obleak jatea zen ohitura, noiz gaur egun oraindik saltzen dituzten.

Ume talde bat ibiltzen da fruta, barazki eta ogi postuetan zehar, eta bien bitartean, Herodesen soldaduak, beraien zaldietan, dena zaintzen dabiltza. Geroago, Errege Magoak iristen dira Betleemera. Momentu zirraragarriena Herodesen sarrerarekin hasten da.

San Prudentzio

Apirilaren 28an ospatzen da. Patroiaren egunaz gain, kuadrila eguna, haurren eguna eta kuadrillaren eguna ospatzen dira. Lazkaoko festak amaitu ondoren, Lazkaomendiko festak asten dira, asteburu bat irauten dutena.

San Migel

Irailaren 29an ospatzen da.

Gauean afari herrikoia izaten da plazan musikarekin.

Ikus, gainera

• 2009ko Lazkaoko atentatua
• Lazkanoko Jauna

Kanpo estekak

• Lazkaoko Udalaren webgune ofiziala
• Lazkaoko Xake Elkartearen webgune ez ofiziala (Gaztelaniaz)

• Datuak: Q932872
• Multimedia: Lazkao / Q932872
• Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Lazkao