Zestoa
| Zestoa | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Zestoa. | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Euskal Autonomia Erkidegoa | ||||||||||
| Lurraldea | Gipuzkoa | ||||||||||
| Eskualdea | Urola Kosta | ||||||||||
| Izen ofiziala | Zestoa | ||||||||||
| Posta kodea | 20740 | ||||||||||
| INE kodea | 20027 | ||||||||||
| Herritarra | zestoar | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°14′24″N 2°15′31″W / 43.2401°N 2.2586°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 43,69 km² | ||||||||||
| Distantzia | 33 km Donostiara | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 3.933 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 0,9 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[1] | % 83.21 + % 5.81 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | % 78.3 (2021) | ||||||||||
| Etxeko erabilera[3] | % 70.48 (2021) | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Sorrera | 1383 | ||||||||||
| Webgunea | https://www.zestoa.eus | ||||||||||
| Hiri senidetuak | Bir Zeit | ||||||||||
Zestoa Gipuzkoako iparraldean dagoen barrualdeko udalerri bat da, Urola Kosta eskualdekoa. 3.908 biztanle zituen 2025. urtean.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Urola ibaiak herria zeharkatzen du. Pagoetako natura parkearen zati bat Zestoa udalerrikoa da.
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mendebaldean Deba, iparraldean Zumaia eta Aizarnazabal, ekialdean Aia eta hegoaldean Azpeitia eta Errezil ditu mugakide.
Auzoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zestoako auzoak honakoak dira:
- Beduako lonja-etxea, Beduan.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aurrehistoria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zestoa aberatsa da oso historiaurreko ondareari dagokionez. Ekain Debako udalerriko lurretan dagoen leizea da, Goi Paleolitokoa, baina irismen eta bide naturala Zestoako herrigunetik du. Ezaguna da batez ere Madeleine aldikoak diren labar-pinturak direla-eta. Erreplika museoa, Ekainberri, Zestoako terminoan dago kokatua. Nahiz eta fisikoki leizea Debako lurretan kokatu, Zestoako muga-mugan dago eta Zestoako udaletxea berak erosi zituen bertako lurrak leizea babestu ahal izateko.
Beste aldetik kobarako sarbidea Zestoako kaskotik hurbil da, eta hau dela eta, Ekainberri 2008ko abuztuan Zestoan zabaldu zuten Ekainberri zentroa, labar-pinturen kopiak eta kobazuloaren egitura bera barne hartzen dituena. Zentroa bisitagai dago eta ireki zenetik dozenaka mila bisitari bertatik igaro dira jada[4].
2008an UNESCOk kobazuloak Gizateriaren Ondare izendatu zituzten, Santimamiñe eta Altxerrirekin batera.
Aizarna auzoan, Erralla eta Amalda kobak daude. Bi leize hauetan garrantzi handiko aztarnategi arkeologikoak aurkitu eta industu dituzte. Danbolinzulo leizean ere agertu dira aztarnak, arte labarrekoak 18.000 eta 33.000 urteen artean datatuak. 2015ean gutxienez bost animalia irudi aurkitu zituztela eman zuten jakitera, orein emeenak eta ahuntzenak, eta beste hiru irudi ere bazeudela baina egoera kaskarrean. Irudiak burdin oxidoz eginak daude eta gorriak dira. Irudi batzuetan trazatua ikus daiteke halaber[5].
Irudiak Paleolito garaiko labar artearen bilakaeraren antzinako denbora batekoak direla dio ikerketak, izan ere, pinturak duela 18.000 urte baino lehenagokoak dia; agian duela 33.000 urtekoak[5].
2009ko abuztuaren 14ean Aranzadi Zientzia Elkarteak duela 250.000 urte Homo heidelbergensis gizakiak erabilitako sutondo baten aurkikuntzaren berri eman zuen. Aurkikuntza Zestoako Irikaitzeko aztarnategian egin zuten, herriko interes arkeologiko handiko beste gune bat, Zestoako kaskoko futbol zelaian kokatzen dena. Adituen ustez, aurkikuntza horrek Homo heidelbergensisek sua egiteko zuen ahalmenaren berri emango du.[6]
- Ibex akerra, Ekaingo harrizko xafla batean aurkitua.
- Ekainberriko zaldiak.
Garraiobideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2019an 3.833 biztanle zituen herriak. Horietatik %19,18k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %9,57 ziren.[7]
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 2.052 gizon, 1.880 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[8] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Urtea | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | 36 | 41 | 36 | 24 | 16 | 16 | 24 | −5 | 13 | 14 | 2 | 8 | 6 | −1 | 2 | −3 | −5 | 9 | −11 | −8 | −15 | −10 | −19 | −35 | −22 | −10 | −4 | −14 | −14 | 4 | 18 | 17 | 0 | 10 | 26 | 27 | 12 | 18 | −13 | 12 | −9 | −4 | −7 | −1 | 6 | −14 | −5 | −11 | −4 | −19 | −12 |
| Urtea | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bizirik jaiotakoak | 32 | 26 | 19 | 18 | 31 | 35 | 20 | 29 | 35 | 47 | 45 | 42 | 49 | 59 | 54 | 46 | 45 | 32 | 50 | 37 | 45 | 32 | 35 | 43 | 25 | 30 | 44 | 34 | 23 | 37 |
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 49,7 udalerri berean jaioak ziren[11], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 5,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 13,1 —probintzian % 13,9—.
Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 78,3 Gipuzkoan, % 2,4 Bizkaian, eta % 0,5 Araban jaio ziren[12].
Biztanleria atzerritarra
2025. urtean, biztanleen % 9,4k atzerriko nazionalitatea zuen[13]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Magreb (% 37,2), Hego Amerika (% 16,8), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 13,6) ziren.
Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Aljeria, Pakistan dira.[14]
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 1.857 etxebizitza zeuden: 1.487 (% 80,1) nagusiak eta 368 (% 19,8) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[15] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 161 (% 8,6) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 191 (% 10,1) hutsik zeuden.[16] Etxebizitza nagusien % 83,7 jabetzan zegoen eta % 14,0 alokairuan.[15] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 6 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 21 plazarekin (3,5 plaza etxebizitzako).[17]
Etxebizitza multzoa
Gipuzkoako mapa (2024)
Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021)
Gipuzkoako mapa (2021)
Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)
Gipuzkoako mapa (2024)
Guztira 1.487 etxegune zeuden, batez beste 2,6 egoiliarrekoak; horietatik 450 (% 30,3) pertsona bakarrekoak ziren.[15]
Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera
Gipuzkoako mapa (2024)
Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 108,3 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 47 urtekoa.[15] Etxebizitzen % 19,6 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 2,9 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[15] Etxebizitzen % 53,4 igogailua zuten.
Eraikineko etxebizitza kopurua
Gela kopurua
Bainugela kopurua
Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 13,7 berokuntza zentrala zuten, % 58,0 banakakoa eta % 26,4 noizean behingoa.[15] Horrez gain, % 22,8 hodien bidezko gasa zuten eta % 59,2 igogailua.
Berogailu mota
Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 3.221 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 37,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,5; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,9.[18] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 35,1 zen 2021ean eta % 37,1 2024an; beraz, 2,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,5 izatetik % 13,9 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 40,2 ziren, eta gizonen artean % 34,2; 6,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 16,7 eta gizonen % 11,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 57,4 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 42,6 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 18 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 41,1 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 58,9. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,7 ziren.[18]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 1.195 | % 37,1 | 565 | % 34,2 | 630 | % 40,2 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 661 | % 20,5 | 385 | % 23,3 | 276 | % 17,6 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 917 | % 28,5 | 517 | % 31,3 | 400 | % 25,5 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 448 | % 13,9 | 186 | % 11,3 | 262 | % 16,7 |
| Guztira | 3.221 | % 100,0 | 1.653 | % 100,0 | 1.568 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 35,1 | % 19,8 | % 28,7 | % 16,5 | 3.127 |
| 2022 | % 36,2 | % 19,7 | % 28,7 | % 15,4 | 3.127 |
| 2023 | % 36,3 | % 19,7 | % 29,3 | % 14,7 | 3.160 |
| 2024 | % 37,1 | % 20,5 | % 28,5 | % 13,9 | 3.221 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,7 ikasten ari zen (345 pertsona).[19] Ikasten ari zirenetatik, % 45,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 33,9 batxilergoan, % 16,5 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 3,2 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 49,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 41,5; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 19,3 eta emakumeen % 13,8. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 91,7 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 47,1 eta 25–29 urtekoen % 9,4; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,5 baino ez.[20] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 50,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 34,6.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 86,8 estatuan jaio zen, eta % 13,2 atzerrian.[18] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 16,1 eta % 25,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 43,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 19,9 eta % 27,2, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 7,3.[19] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 45,9 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 41,9 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %2. Bigarren sektorea %51,4. Hirugarren sektorea %43,5. Eraikuntza %3,1.[7]
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.430 euro-koa zen[21], eta etxegune bakoitzeko 44.253 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (19.616 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 25.550 euro zen. Errenta gordina 20.497 euro-koa izan zen pertsonako.
Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 23.013 eurokoa zen[22][oh 1]: gizonena 29.372 eurokoa eta emakumeena 16.856 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 42,6 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 23.258 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 46.099 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 15.648 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 93.953 euro baino gehiago[23].
Diru-sarrera guztien artean % 60,3 soldatak dira[24].
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[25][oh 2]. Udalerrian indizea 24,1 da, probintziakoaren (27,3;
Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,3;
Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 14.519 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 105.045 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 13,8 zen[26] (Gipuzkoa osoan, % 11,1; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 10.175 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 40.407 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 25,2 zen[27] (Gipuzkoa osoan, % 21,2).
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Zestoa udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.825 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 57,5; gainerako % 42,5 inaktibo zeuden (erretiratuak % 53,6, beste inaktiboak % 31,9 eta ikasleak % 14,5).[28] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 60,4 zen eta emakumezkoena % 54,4; langabezia-tasa, aldiz, % 7,5 eta % 11,4 zen, hurrenez hurren.[28]
Okupatuen kopurua 1.645 zen 2023ean, 2021eko 1.587etik gora.[29] Emakumeek okupatuen % 44,7 osatzen dute, eta gizonek % 55,3.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 1.655 | % 52,1 | 911 | % 55,9 | 744 | % 48,2 |
| Langabeak | 170 | % 5,4 | 74 | % 4,5 | 96 | % 6,2 |
| Inaktiboak | 1.349 | % 42,5 | 645 | % 39,6 | 704 | % 45,6 |
| Guztira | 3.174 | % 100,0 | 1.630 | % 100,0 | 1.544 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 62,4), industria (% 28,9), eraikuntza (% 5,6) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 3,0).[29] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 27,8), ondoren merkataritza (% 11,6) eta hezkuntza (% 9,4) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 52,8; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 29,0), eta oinarrizko okupazioak % 13,6.[30] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,0 eta emakumeen % 45,2).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 477 | % 29,0 | 202 | % 22,2 | 275 | % 37,4 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 869 | % 52,8 | 537 | % 59,0 | 332 | % 45,2 |
| Oinarrizko okupazioak | 223 | % 13,6 | 120 | % 13,2 | 103 | % 14,0 |
| Ez dago jasota | 76 | % 4,6 | 51 | % 5,6 | 25 | % 3,4 |
| Guztira | 1.645 | % 100,0 | 910 | % 100,0 | 735 | % 100,0 |
Okupatuen % 83,3 besteren konturako langileak dira, eta % 16,7 norberaren konturakoak.[31]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 274 | % 16,7 | 165 | % 18,1 | 109 | % 14,8 |
| Besteren kontura | 1.371 | % 83,3 | 745 | % 81,9 | 626 | % 85,2 |
| Guztira | 1.645 | % 100,0 | 910 | % 100,0 | 735 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 87,6 estatuan jaio zen, eta % 12,4 atzerrian.[28] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 57,6 okupatuak dira, % 29,5 erretiratuak, % 5,5 ikasleak, % 3,7 langabeak eta % 3,7 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,0 okupatuak dira, % 27,3 bestelako inaktiboak, % 15,5 langabeak, % 3,6 erretiratuak eta % 2,6 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 50,6 okupatuak dira, % 20,1 erretiratuak, % 19,7 bestelako inaktiboak, % 5,8 ikasleak eta % 3,9 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,9 bestelako inaktiboak dira, % 36,3 okupatuak, % 17,4 langabeak, % 4,2 erretiratuak eta % 3,2 ikasleak.
Okupazioa
Okupatuen % 89,8 estatuan jaio zen, eta % 10,2 atzerrian.[30] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 59,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 23,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 57,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 25,3 oinarrizko okupazioetakoak eta % 11,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 40,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 39,1 oinarrizko okupazioetakoak eta % 7,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[32] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 45,7 zerbitzuetan ari dira, % 42,8 industrian, % 8,8 eraikuntzan eta % 2,7 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 43,4 zerbitzuetan ari dira, % 39,4 industrian, % 10,1 nekazaritzan eta % 7,1 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 83,3 zerbitzuetan ari dira, % 12,3 industrian eta % 2,4 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 84,1 zerbitzuetan ari dira, % 11,6 industrian eta % 2,9 nekazaritzan.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 122 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.122 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[33][oh 3]. Udalerriaren azalera 43,7 km² denez, NAE lurraldearen % 25,7 da[34]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 91,6 larre iraunkorrak (1.028 ha, 115 ustiategitan), % 6,2 arbolak (69,8 ha, 79 ustiategitan), % 1,9 lur goldagarria (21,8 ha, 72 ustiategitan), % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (2,1 ha, 72 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,02 ha, ustiategi batean)[oh 4].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.528 behi (probintziako 2. kopururik handiena), 2.450 ardi, 64 ahuntz, 440 txerri, 207 zaldi, 5.970 hegazti, 34 untxi eme eta 62 erlauntz zeuden[35][36].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 2.377 gidari zeuden erroldatuta: 1.369 gizon (% 57,6) eta 1.008 emakume (% 42,4)[37]. Biztanleen % 60,5 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 2.965 ibilgailuk osatzen zuten: 1.987 turismo, 295 motozikleta, 238 furgoneta, 223 kamioi eta 52 ziklomotor[37]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 505 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (455) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,4 urtekoa zen; turismoen % 6,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,3k 25 urte baino gehiago[37]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 63,1 diesel zen eta % 35,9 gasolinazko; 18 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 28,2k ez zuen etiketarik[oh 5].
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zestoako udalerrian EH Bildu koalizioak lortu du alkatetza azkeneko hauteskundeetan. Zestoako udalak 11 zinegotzi ditu guztira.
Zestoako alkatea EH Bildu koalizioko Mikel Arregi Urrutia da 2019ko udal hauteskundeez geroztik[38]. Udaleko hamaika zinegotzietatik sei lortu zituen. Baliogabeko botoak 33 izan ziren (emandako guztien %1,67) eta 30 boto zuri izan ziren (botoen %1,52). Abstentzioa %28,52koa izan zen.[39]
| Alderdi politikoa | 2019 | 2015 | ||
|---|---|---|---|---|
| Botoak | Zinegotziak | Botoak | Zinegotziak | |
| EH Bildu | 1083 | 6 | 880 | 5 |
| Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV) | 793 | 5 | 907 | 6 |
| PSE-EE/PSOE | 36 | 0 | 40 | 0 |
| PP | - | - | 10 | 0 |
Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herriko hizkera Urolaldeko hizkera da, hau erdialdeko euskara edo gipuzkeraren aldaera bat da. Zestoak bere bertso-eskola du.
2016an herritarren %81,48 euskalduna zen.[7]
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Izarraizko Estazio Megalitikoa
- Altzolaras jauregia, Aizarnan. XV. mendeko gotikoa.
- Amaldako leizea: Aizarna auzoan.
- Andre Mariaren Jasokundearen eliza: Aizarnako parrokia
- Arotzena hotela (1908).[42]
- Arretxea: XVI. mendeko etxea.
- Baltzola jauregia.
- Beduako lonja.
- Foru plaza: Zestoako udaletxea (1601), eliza eta Toriles etxea.
- Herri sarrerako arkuak: Andre Maria Sortzez Garbiaren arkua (XVIII. mendea).[43] San Jose Arkua (XV. mendea)[44]
- Iraeta etxea.
- Irikaitz aztarnategia.
- Lauiturrieta (XVIII. mendekoa).
- Lili multzoa: Lili jauregia (XV-XVI. mendeko gotikoa)[45], Lilibe etxea eta antzinako Errotatxo eta Errotazar errotak. Altzolaras jauregia. Bekolako Ola eta errota.

Torrea etxea - Lizarraitz baserria: Gutxienez XV. mendekoa.
- Lizentziadonekoa: XVI. mendeko hiri-jauregia.
- San Esteban eliza: Arroako parrokia.
- San Lorentzo baseliza: Agote auzoan.
- Santa Engrazia baseliza: Aizarnako Santa Engrazia mendiaren gailurrean dago.
- San Sebastian Soreasukoa eliza: Zestoako eliza.
- San Joan Bataiatzailearen baseliza: Aizarna auzoan.
- San Martin baseliza: Aizarna auzoan.
- Torilak: XVIII. mendean zezenketak ikusteko eraikina.
- Torrea etxea: XVIII. mendeko eraikina.
- Pio Baroja plaza.
- Bainuetxea (1804).
- Zestoako bainuetxeko geltokia (1926).
- Zestoako gurutzea: XVII. mende ingurukoa.
- Zestoako udaletxea: XVII. mende hasierao eraikina.[46]
- Zubi Zaharra (XVI. mendekoa).
Baliabide modernoak:
- Ekaingo leizearen erreplika museoa: Ekainberri.
- Portalekoa etxea, kultura ete lburutegia.
Argazki galeria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Portalekoa etxea, herriko kultur etxea.
- Torilak, jaietako zezenketetarako prest Foruen Plazan.
Zestoar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Juan Altzolaras (XVI. mendea), predikaria.
- Canuto Ignacio Muñoz (1835-1884), enpresaburu eta kultura ekintzailea.
- Ignacio K. Nuñez (1881-1910), idazlea.
- Rufina Azkue (1898-1971), idazle eta kazetaria.
- Eloy Erentxun (1904-1987), margolaria.
- Narciso Balentziaga (1905-1935), margolaria.
- Manuel Olaizola "Uztapide" (1909-1983), bertsolari eta idazlea.
- Donato Errasti (1910-1983), mugalari eta kontrabandista.
- Francisco Larrañaga "Txikito Iraetakoa" (1913-), pilotaria.
- Joxe Mari Urbieta "Egañazpi" (1920-2006), trikilaria.
- José Manuel Ibar Aspiazu "Urtain" (1943-1992), boxeolaria.
- Joxe Mari Korta (1943-2000), enpresaburua. ETAk eraila.
- Gloria Agirre "Txikita Aizarnakoa" (1945-), pilotari erraketista.
- Iñaki Azkune (1945-), idazle eta itzultzailea.
- Luisa Etxeberria (1946-), olerkari, psikologo eta filologoa.
- Agustin Ostolaza (1946-), harri-jasotzailea.
- Benantxio Irureta (1953-2013), alpinista.
- Jesus Egiguren (1954-), politikaria.
- Jexux Iribar "Olalde" (1956-), bertsolaria.
- Kontxi Aizarna (1958-), irakaslea eta musika-pedagogoa.
- Maribel Aizarna (1961-), kazetari eta telebista aurkezlea.
- Felix Izeta (1961-), xakelaria.
- Mikel Ibarguren (1967-), idazlea.
- Garikoitz Mendizabal (1973-), txistularia.
- Joseba Ostolaza (1973-), harri-jasotzailea.
- Unai Osa (1975-), txirrindularia.
- Beñat Arrue (1978-2001), alpinista.
- Amancay Gaztañaga (1980-), antzerkigile eta abeslaria.
- Eneko Larrañaga "Enekora" (1982-), musikaria.
- Tania de Sousa (1987-), musikaria.
- Miren Nogales (1991-), aktorea.
- Mikel Ibarguren Egibar (1995-), aktorea.
- Lin Ton Taun musika taldea
Hiri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2009ko apirilaren 30ean, Palestinako Bir-zeit hiria eta Zestoa senidetu ziren udaletxeko areto nagusian egindako ekitaldian. Erabakia zinegotzi guztiek aho batez hartu zuten, Yousef Nasser, Bir-Zeiteko alkatea eta Palestinaren Askapenerako Herri Frontearen kidea, bertan zegoela[47].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ Ekainberriko inagurazioa[Betiko hautsitako esteka] Berrian
- 1 2 Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan:
ez da testurik eman
aaizeneko erreferentziarako - ↑ https://www.berria.eus/kultura/duela-250000-urteko-sutondo-bat-aurkitu-dute-zestoan_35570_102.html
- 1 2 3 «Web Eustat. Zestoako datu estatistikoak» eu.eustat.eus (kontsulta data: 2020-07-21).
- ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
- ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
- ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
- 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1618393.
- ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ «Mikel Arregi Zestoako alkate izendatu dute» Urola Kostako Hitza 2019-06-15 (kontsulta data: 2020-07-21).
- ↑ www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-21).
- ↑ Zestoako ahozko ondarea, Ahotsak.com webgunean bildua.
- ↑ Ahotsak.com. Youtube (2013ko abendua). Zestoako ahozko ondarea. http://www.youtube.com/watch?v=qywMKJx1SHQ
- ↑ «Arozena hotela. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-21).
- ↑ «Andre Maria Sortzez Garbiaren Arkua. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-21).
- ↑ «San Jose Arkua. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-21).
- ↑ «LILI JAUREGIA. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-21).
- ↑ «Consistorial etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-21).
- ↑ Birzeit eta Zestoa senideturik. Gara egunkariaren artikulua

