Legazpi
- Artikulu hau Gipuzkoako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Legazpi (argipena)».
| Legazpi | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Euskal Autonomia Erkidegoa | ||||||||||
| Lurraldea | Gipuzkoa | ||||||||||
| Eskualdea | Goierri | ||||||||||
| Izen ofiziala | Legazpi | ||||||||||
| Alkatea | Eric Gálvez Álvarez | ||||||||||
| Posta kodea | 20230 | ||||||||||
| INE kodea | 20051 | ||||||||||
| Herritarra | legazpiar | ||||||||||
| Ezizena | ilintxak | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°03′18″N 2°20′06″W / 43.055°N 2.335°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 42 km² km² | ||||||||||
| Altitudea | 400 m | ||||||||||
| Distantzia | 59 km Donostiara km Donostiara | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 8.384 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 199,62 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[1] | % 60.31 + % 12.74 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | % 33.9 (2021) | ||||||||||
| Etxeko erabilera[3] | % 45.83 (2021) | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Sorrera | 1608 (juliotar egutegia) | ||||||||||
| Webgunea | https://www.legazpi.eus | ||||||||||
Legazpi Gipuzkoako hegoaldeko udalerri bat da, Goierri eskualdean dagoena, Aizkorri mendiaren magalean, 450 metroko garaieran. 8.377 biztanle zituen 2025. urtean. Herri industriala da, batez ere burdinaren eraldaketari lotua (fabrika nagusiak: Bellota Herramientas, FPL eta GSB). Izan ere, herri honetan aspalditik jarduera garrantzitsua izan da burdinaren ustiaketa eta eraldaketa, eta XV. mendeko burdinola bat ere badute, berritua eta erakustaldiak egiteko maiz samar lanean jartzen dutena: Mirandaola.
Herriari buruzko lehen aipamen idatzia 1290. urtekoa da eta VII. mendeurrena ospatzeko ekitaldiak izan ziren 1990an. Seguraren menpe zegoen orduan herria eta 1608an lortu zuen independentzia.
Ilintxak: legazpiarren ezizena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Legazpiarrei ilintxak ezizenaz deritzaie, ilintxa gaizki erretako ikatz zatia omen da[4][5], hortaz ezizenak jatorria meatzaritzan luke. Horregatik Legazpiko Ilintxa Kirol Elkarteak izen hori du.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ingurune naturala eta klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Legazpin jaiotzen da Zumaian itsasoratzen den Urola ibaia. Halaber, han dago Barrendiolako urtegia, eskualdea urez hornitzen duena. Legazpi mendiz inguraturik dago. Hona hemen nabarmenenak: Gorostiaga, herrian Korosti izenaz ezaguna (947 m), Trapaleta (604 m), Haizeleku (810 m), Arrolamendi (910 m), Arranoaitz (903 m), Jentiletxe (913 m), Oregi (924 m), Otaño (860 m), Artzanburu (1.360 m) eta Andraitz (1.450 m). Azken hirurak Aizkorri mendilerrokoak dira, eta lehenengo aipatuak Satuikoak.
Klima atlantikoa izan arren, bere garaiera dela eta, Gipuzkoako batez besteko tenperaturak baino lau gradu gutxiago izaten ditu, batez ere neguan. Neguero elurteak izaten dira.
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako hauek ditu mugakide: Iparraldean, Antzuola, Urretxu eta Zumarraga; mendebaldean, Oñati; hegoaldean, Zegama eta Altzaniako Partzuergoa; eta ekialdean, Zerain, Mutiloa eta Gabiria.
| Antzuola | Antzuola eta Urretxu | Urretxu eta Zumarraga | ||
| Oñati | Gabiria, Mutiloa eta Zerain | |||
| ||||
| Oñati eta Altzaniako Partzuergoa | Altzaniako Partzuergoa eta Zegama | Zegama |
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]XX. mendearen bigarren erdialdeko industrializazioari esker, Legazpi herri txiki bat izatetik 10.000 biztanle izatera igaro zen 40 urtetan. Hala ere, 1970eko hamarkadako krisialdiaren ondoren biztanleak galtzen hasi zen, eta galera horrek ez du etenik izan XXI. mendearen hasieran. 2019an 8.430 biztanle zituen. Horietatik %25,52k 65 urte edo gehiago zituen. Eta atzerrian jaiotakoak %5,26 ziren.[6]
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 4.239 gizon, 4.131 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[7] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Urtea | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | 128 | 105 | 111 | 125 | 96 | 91 | 71 | 49 | 66 | 42 | 15 | 47 | 22 | 30 | 12 | 7 | 3 | 4 | 11 | 14 | 13 | −12 | −13 | −7 | −4 | −20 | 5 | 4 | −2 | −25 | −7 | 16 | 26 | −3 | 25 | 11 | 0 | −9 | −35 | −17 | −13 | −47 | −55 | −43 | −31 | −56 | −50 | −54 | −55 | −58 | −72 |
| Urtea | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bizirik jaiotakoak | 79 | 78 | 62 | 68 | 60 | 67 | 82 | 82 | 57 | 69 | 83 | 96 | 71 | 84 | 78 | 86 | 84 | 64 | 68 | 77 | 70 | 61 | 45 | 49 | 54 | 54 | 53 | 62 | 44 | 43 |
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 53,2 udalerri berean jaioak ziren[10], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 15,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 11 —probintzian % 13,9—.
Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 69,9 Gipuzkoan, % 1,1 Araban, eta % 1,1 Bizkaian jaio ziren[11].
Biztanleria atzerritarra
2025. urtean, biztanleen % 9,4k atzerriko nazionalitatea zuen[12]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 26,8), Magreb (% 26,2), Asia eta Ozeania (% 13,9) ziren.
Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Pakistan, Honduras dira.[13]
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 4.233 etxebizitza zeuden: 3.648 (% 86,2) nagusiak eta 583 (% 13,8) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[14] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 375 (% 8,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 341 (% 8,0) hutsik zeuden.[15] Etxebizitza nagusien % 87,7 jabetzan zegoen eta % 10,7 alokairuan.[14]
Etxebizitza multzoa
Gipuzkoako mapa (2024)
Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021)
Gipuzkoako mapa (2021)
Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)
Gipuzkoako mapa (2024)
Guztira 3.648 etxegune zeuden, batez beste 2,3 egoiliarrekoak; horietatik 1.190 (% 32,6) pertsona bakarrekoak ziren.[14]
Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera
Gipuzkoako mapa (2024)
Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 85,1 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 51,2 urtekoa.[14] Etxebizitzen % 4,9 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 8,4 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[14] Etxebizitzen % 66,0 igogailua zuten.
Eraikineko etxebizitza kopurua
Gela kopurua
Bainugela kopurua
Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 16,4 berokuntza zentrala zuten, % 69,5 banakakoa eta % 12,7 noizean behingoa.[14] Horrez gain, % 68,4 hodien bidezko gasa zuten eta % 68,9 igogailua.
Berogailu mota
Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 7.304 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 38,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 25,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,1.[16] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 36,1 zen 2021ean eta % 38,1 2024an; beraz, 2,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 19,8 izatetik % 17,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 37,9 ziren, eta gizonen artean % 38,2; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 21,2 eta gizonen % 13,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 57,2 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 42,8 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 26 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 44,6 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 55,4. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,0 ziren.[16]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 2.780 | % 38,1 | 1.403 | % 38,2 | 1.377 | % 37,9 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 1.391 | % 19,0 | 744 | % 20,3 | 647 | % 17,8 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 1.886 | % 25,8 | 1.048 | % 28,5 | 838 | % 23,1 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 1.247 | % 17,1 | 476 | % 13,0 | 771 | % 21,2 |
| Guztira | 7.304 | % 100,0 | 3.671 | % 100,0 | 3.633 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 36,1 | % 18,2 | % 25,9 | % 19,8 | 7.257 |
| 2022 | % 36,8 | % 18,5 | % 25,9 | % 18,8 | 7.249 |
| 2023 | % 37,3 | % 18,4 | % 26,1 | % 18,2 | 7.270 |
| 2024 | % 38,1 | % 19,0 | % 25,8 | % 17,1 | 7.304 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,0 ikasten ari zen (728 pertsona).[17] Ikasten ari zirenetatik, % 48,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 30,8 batxilergoan, % 12,4 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 6,3 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 51,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 45,9; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 13,5 eta emakumeen % 11,2. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 93,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 52,6 eta 25–29 urtekoen % 11,3; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,6 baino ez.[18] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 56,1 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 39,6.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 89,8 estatuan jaio zen, eta % 10,2 atzerrian.[16] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 40,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 18,9 eta % 21,5, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 39,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 21,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 20,3 eta % 23,5, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 9,8 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 11,4.[17] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 53,8 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 11,8 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2011ko udal eta foru hauteskundeetan Bildu koalizioak gehiengo osoa eskuratu zuen, hamahiru zinegotzitik zazpi eskuratu baitzituen. Hori horrela izanik, udalean gehiengo osoa lortu zuten eta Kepa Urzelai alkate izendatu zuten.
2015eko udal hauteskundeetan, berriz, Euskal Herria Bilduk eta Eusko Alderdi Jeltzaleak berdindu egin zuten zinegotzi kopuruan, baina EAJk boto gehiago jaso zituen. Bigarren alderdi horretako Koldobide Olabide hautatu zuten alkate[19], bere taldearen botoei esker. Euskal Herria Bilduk eta Irabazik bakoitzak bere hautagaiari eman zion botoa, eta PSE-EEko zinegotziek zuri bozkatu zuten.
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EAJk 2.018 boto. EH Bilduk 1.783 boto. PSE-EEk 628 boto. Podemos-IU-EQUOk 329 boto. PPk 53 boto.[20] Koldobike Olabide aukeratu zuten berriro alkate.[21]
| Legazpiko udalbatza | |||||
| Alderdia | 2015 | 2019 | |||
| Zinegotziak | Boto kopurua | Zinegotziak | Boto kopurua | ||
| Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) | 5 / 13 |
1.905 (% 39,95) |
6 / 13 |
2.018 (% 41,95) | |
| Euskal Herria Bildu | 5 / 13 |
1.711 (% 35,89) |
5 / 13 |
1.783 (% 37,06) | |
| Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE)) | 2 / 13 |
643 (% 13,49) |
1 / 13 |
628 (% 13,05) | |
| Irabazi -> Ahal Dugu | 1 / 13 |
404 (% 8,47) |
1 / 13 |
329 (% 6,84) | |
| Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean | |||||
2023ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 1.611 boto (5 zinegotzi); EAJk 1.353 boto (5); PSE-EEk 728 boto (2); Berdeak 333 boto (1); PPk 39 boto (0).
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Legegintzaldia | Alkatea | Alderdia |
|---|---|---|
| Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian | ||
| 1931-1933 | Daniel Aranguren Mendizabal | EAJ-PNV[22][23] |
| 1933 | Itziar Arana Iraola | Kudeaketa batzordea[24] |
| 1933 | Ubaldo Segura Makibar | EAJ-PNV[25][23] |
| 1933-1934 | Eugenio Elorza Guridi | EAJ-PNV[25][23] |
| 1934-1936 | Santiago Andueza Lasa | Kudeaketa batzordea[26] |
| 1936 | Ubaldo Segura Makibar | EAJ-PNV[25][23] |
| Espainiako trantsizio garaian | ||
| 1975-1979 | Prudentzio "Prontxio" Larrañaga Irizar | |
| Espainiako trantsizioaz geroztik | ||
| 1979-1983 | Jose Inazio Elorza Oiarzabal | EAJ-PNV[27][28] |
| 1983-1987 | Jose Inazio Elorza Oiarzabal | EAJ-PNV[27] |
| 1987-1991 | Prudentzio "Prontxio" Larrañaga Irizar | Eusko Alkartasuna[28] |
| 1991-1995 | Jose Inazio Elorza Oiarzabal | EAJ-PNV[27][28] |
| 1995-1999 | Juan Ramon Larrañaga Mercero | Eusko Alkartasuna[29] |
| 1999-2003 | Juan Ramon Larrañaga Mercero | Eusko Alkartasuna[29] |
| 2003-2007 | Juan Ramon Larrañaga Mercero | Eusko Alkartasuna |
| 2007-2011 | Sotero Plazaola Odriozola | EAE-ANV[30] |
| 2011-2015 | Kepa Urzelai Goitia | Bildu[31] |
| 2015-2019 | Koldobike Olabide Huelga | EAJ-PNV[32] |
| 2019-2023 | Koldobike Olabide Huelga | EAJ-PNV[33] |
| 2023- | Eric Gálvez Álvarez | EAJ-PNV[34] |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %0,5. Bigarren sektorea %58,5. Hirugarren sektorea %36,3. Eraikuntza %4,8.[6]
Bidezko merkataritzaren aldeko hiria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2013ko azaroaren 8an, Emaus Gizarte Fundazioak bidezko merkataritzaren aldeko hiri izendatu zuen; izendapen hori jaso duen Euskal Herriko hirugarren udalerria eta Gipuzkoako lehena da Legazpi. Udalak erosketa publikoetan bidezko merkataritza sartu zuen; Legazpiko saltokiak inplikatu ziren; sentsibilizazio ekintzak antolatu ziren; ikastoletan ere bidezko merkataritza garatu zen; eta Legazpiko elkarteek, enpresek eta ostalariek ere parte hartu zuten.[36][35]
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.064 euro-koa zen[37], eta etxegune bakoitzeko 43.826 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (19.616 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 26.250 euro zen. Errenta gordina 22.547 euro-koa izan zen pertsonako.
Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 24.444 eurokoa zen[38][oh 1]: gizonena 33.807 eurokoa eta emakumeena 16.471 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 51,3 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 23.258 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 43.544 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 15.659 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 94.499 euro baino gehiago[39].
Diru-sarrera guztien artean % 55,9 soldatak dira[40].
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[41][oh 2]. Udalerrian indizea 24,8 da, probintziakoaren (27,3;
Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,3;
Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 13.792 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 105.922 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 13 zen[42] (Gipuzkoa osoan, % 11,1; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 9.760 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 43.120 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 22,6 zen[43] (Gipuzkoa osoan, % 21,2).
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Legazpi udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 3.772 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 52,1; gainerako % 47,9 inaktibo zeuden (erretiratuak % 55,1, beste inaktiboak % 31,3 eta ikasleak % 13,6).[44] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 54,9 zen eta emakumezkoena % 49,3; langabezia-tasa, aldiz, % 6,5 eta % 10,2 zen, hurrenez hurren.[44]
Okupatuen kopurua 3.417 zen 2023ean, 2021eko 3.294etik gora.[45] Emakumeek okupatuen % 45,8 osatzen dute, eta gizonek % 54,2.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 3.460 | % 47,8 | 1.866 | % 51,3 | 1.594 | % 44,3 |
| Langabeak | 312 | % 4,3 | 130 | % 3,6 | 182 | % 5,1 |
| Inaktiboak | 3.462 | % 47,9 | 1.638 | % 45,1 | 1.824 | % 50,7 |
| Guztira | 7.234 | % 100,0 | 3.634 | % 100,0 | 3.600 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 59,1), industria (% 34,7), eraikuntza (% 5,5) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,7).[45] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 34,1), ondoren osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,9) eta merkataritza (% 9,0) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 48,0; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 34,5), eta oinarrizko okupazioak % 12,4.[46] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 55,2), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 41,2).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 1.179 | % 34,5 | 534 | % 28,8 | 645 | % 41,2 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 1.639 | % 48,0 | 1.023 | % 55,2 | 616 | % 39,4 |
| Oinarrizko okupazioak | 425 | % 12,4 | 195 | % 10,5 | 230 | % 14,7 |
| Ez dago jasota | 174 | % 5,1 | 101 | % 5,5 | 73 | % 4,7 |
| Guztira | 3.417 | % 100,0 | 1.853 | % 100,0 | 1.564 | % 100,0 |
Okupatuen % 79,1 besteren konturako langileak dira, eta % 20,9 norberaren konturakoak.[47]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 713 | % 20,9 | 471 | % 25,4 | 242 | % 15,5 |
| Besteren kontura | 2.704 | % 79,1 | 1.382 | % 74,6 | 1.322 | % 84,5 |
| Guztira | 3.417 | % 100,0 | 1.853 | % 100,0 | 1.564 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 91,2 estatuan jaio zen, eta % 8,8 atzerrian.[44] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 51,9 okupatuak dira, % 36,6 erretiratuak, % 6,2 ikasleak, % 2,9 bestelako inaktiboak eta % 2,4 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 49,5 okupatuak dira, % 20,3 bestelako inaktiboak, % 15,4 langabeak, % 11,1 ikasleak eta % 3,6 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,4 okupatuak dira, % 24,2 bestelako inaktiboak, % 21,7 erretiratuak, % 6,0 ikasleak eta % 3,7 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 36,4 okupatuak dira, % 33,6 bestelako inaktiboak, % 19,8 langabeak, % 7,4 ikasleak eta % 2,8 erretiratuak.
Okupazioa
Okupatuen % 92,1 estatuan jaio zen, eta % 7,9 atzerrian.[46] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 54,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 30,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,6 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 65,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 21,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 9,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 43,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 39,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 11,6 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,5 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 34,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 8,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[48] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 54,1 industrian ari dira, % 37,6 zerbitzuetan eta % 7,7 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,0 zerbitzuetan ari dira, % 28,5 industrian, % 19,9 eraikuntzan eta % 4,6 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 82,5 zerbitzuetan ari dira, % 15,2 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 97,5 zerbitzuetan ari dira, % 2,5 industrian.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 441 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[49][oh 3]. Udalerriaren azalera 42 km² denez, NAE lurraldearen % 10,5 da[50]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 93,7 larre iraunkorrak (414 ha, 40 ustiategitan), % 4,1 arbolak (18,1 ha, 29 ustiategitan), % 1,7 lur goldagarria (7,6 ha, 28 ustiategitan), % 0,3 berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,2 ha, 4 ustiategitan) eta % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,78 ha, 26 ustiategitan)[oh 4].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 261 behi, 1.723 ardi, 67 ahuntz, 83 zaldi, 85 hegazti, 2 untxi eme eta 105 erlauntz zeuden[51][52].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 5.050 gidari zeuden erroldatuta: 3.007 gizon (% 59,5) eta 2.043 emakume (% 40,5)[53]. Biztanleen % 60,3 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 6.128 ibilgailuk osatzen zuten: 4.255 turismo, 531 furgoneta, 527 motozikleta, 336 kamioi eta 137 ziklomotor[53]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 508 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (455) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13 urtekoa zen; turismoen % 8,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,4k 25 urte baino gehiago[53]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 55,1 diesel zen eta % 43,7 gasolinazko; 32 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 29,7k ez zuen etiketarik[oh 5].
Azpiegiturak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Garraiobideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Renferen Madril-Irun trenbideak udalerria zeharkatzen du. Eta, trenbide horren barruan, C-1 Irun-Donostia-Brinkola lineako trenek bi geltoki dituzte udalerrian: Legazpiko hirigunekoa eta Brinkola auzokoa.
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Kultur etxea[54]. Bertan daude KZ gunea[55], liburutegia eta erakusketa aretoa. Bilera gelak, ikastaro gelak eta aretoa ere baditu.
- Latxartegi aretoa. Bertan egiten dira antzerkiak, kontzertuak, zine-kluba...[56]
- Lenbur museoa: Burdingintzak Erdi Arotik behintzat herrian duen tradizio sendoa baliatuz, Lenbur (Legazpi Natura eta Burdina) egitasmoa atera zuten aurrera 1992an. Hiru gune nagusi biltzen ditu: Mirandaola burdinola (aspaldi zaharberritu zuten, eta igandero martxan ikusi daiteke, duela sei mende bezala), Mirandaolako baseliza eta Euskal Herriko Burdinaren Museoa.[57] Langileen Ibilbidea deritzana ere erakusten du (50 hamarkadako bizimoduaren berri emanaz), artzaintza, ogia eta erlezaintzan dabiltzan baserriak eta Txillida lantokia ere erakusten du. Izan ere, Txillidaren Haizearen orraziaren fundizio lanak Legazpin burutu ziren. Hori dela eta, Jabondoko iturri inguruan (Artzanburu mendiaren magalean), Haizearen orraziaren itxurako maketa txiki bat badago.
- Gaztetxea[58]
- Bikuñako musika lokalak[59]
Hezkuntza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Gizarte zerbitzuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erdialdeko euskararen barruan, Goierriko euskara[71][72] da Legazpikoa. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Goierrikoak. Batasun eta nortasun handikoa da Goierriko euskara; hala ere, haren barruan, mendebaleko euskararen eragin handiena jaso duena da Legazpiko euskara, euskalki horrekin muga egiten baitu mendebaldean: Oñatiko euskara mendebaldeko euskalkikoa da, izan ere.[73]
2016an herritarren %60,77 euskalduna zen.[6]
Euskal prentsa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Legazpin sortuak dira XX. mende amaieran gisakoetan aitzindari izan ziren bi mugimendu: hots aldizkaria, literatur arloan eta Ene Bada! aldizkaria, herri prentsan.
Jaiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Festa nagusiak Santikutzak dira (maiatzaren 3an). Txirrindulari afizionatuen Santikutz Klasikoa jokatzen da. 2013an 80. urtemuga bete zuen, Telleriarteko Txirrindulari Elkarteak antolatuta.
Beste festa eta ospakizun batzuk: Santikutz Txiki edo Agorreko Santikutzak (iraila), Santa Ageda, Inauteriak, Legazpiko Oilar Jokoa, San Juanak, San Inazio, Egialdeko jaiak, Artzain eguna, San Nikolas, Brinkolako San Agustin jaiak ...
Legazpiko ereserkia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauek dira Legazpiko ereserkiaren hitzak:[74]
| « |
Aizkorriren itzalpean, Urola ibaiak bustiz, harrotuz jaio zera, Legazpi, gure herria. Sshu klan sshu klan klan. Ibaitik zeharrolak, mendietan haizeolak, olagizon, lurra, gure harroa, Mirandaola. Santikutzak babesten gaitu legazpiar guztiok. Gerora begira gu itxaropenez eta ilusioz. Legazpimendi tartean sarturik Euskal Herriko gurutzean, jende jatorra zabalean, gora Legazpi! |
» |
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Brinkola-Zegamako Estazio Megalitikoa
- Satui-Arrolamendiko Estazio Megalitikoa
- Andre Mariaren Jasokundearen eliza. Berpizkunde garaiko oina eta zutabeak ditu. Ganga gotikoa du.[75]
- Azpikoetxea paper-errota
- Bikuña jauregia. XVII. mende bukaerako eraikina.[75]
- Mirandaola burdinola: XVI. mendeko burdinola, Telleriarte auzoan. Gaur egun museoa da.
- Mirandaolako Santikutz baseliza
- Olaetxea dorretxea
- Udaletxea. 1730ean eraikia.[75] Euskal Herria plazan dago, herriaren erdigunean.
- Agirre-Etxeberria etxea
- Elorregi jauregia[75]
- Motxorroko San Migel baseliza[75]
Legazpiar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Gerhard Bähr (1900-1945), hizkuntzalaria.
- Martin Ugarte (1916 - 1996), euskal idazlea.
- Josu Zabaleta (1948-), gipuzkoar itzultzaile eta idazlea.
- Joxerra Garzia Garmendia (1953-), idazlea.
- Juan Garzia Garmendia (1955-), idazle eta itzultzailea.
- Rogelio Botanz (1956-), kantautorea.
- Aitor Arana (1963-), idazlea. Euskara-Esperantoa hiztegiaren egilea.
- Iñaki Garitaonaindia "Gari" (1964-), abeslaria, Hertzainak taldeko kide izandakoa.
- Arantza Sinobas (19??), telebista aurkezlea, aktorea, moda diseinatzailea eta estilista.
- Aintzane Bolinaga (19??-), telebista aurkezlea
- Marta Zabaleta (1969-), piano jotzailea.
- Jose Luis Padron (1970-), poeta.
- Agurtzane Elustondo (1975-), trikitilaria eta Euskal Herriko Trikitixa elkartearen presidentea.
- Nerea Elustondo (1981-), bertsolaria.
- Aintzane Gamiz (1981-), aktorea.
- Beñat Olea (1987) marrazkilaria.
- Amaia Urkia Goitia (19??-), telebista aurkezlea.
- Maria Redondo (2000-), aktorea
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Daniel Aranguren Mendizabal (1905- 1981), politikari jelkidea.
- Jose Ramon Beloki (1947-), kazetaria eta EAJko politikaria, Espainiako Kongresuko diputatua.
- Iñaki de Juana Chaos (1955-), ETAko kidea.
- Nekane Altzelai (1966) politikaria.
- Marian Beitialarrangoitia (1968-), kazetari eta politikaria.
- Miren Larrion (1969) ingeneritzako irakaslea eta politikaria.
Kirola
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Antonio Elortza Muxika (1911 - 1976), kirolen —bereziki txirrindularitzaren— sustatzailea, eta Gipuzkoako, Espainiako nahiz nazioarteko hainbat kirol erakundetako kidea.
- Irene Paredes (1991-), futbolaria.
Erlijioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Josu Iriondo (1938-), elizgizona eta New Yorkeko Gotzain Laguntzaile ohia.
Ikerketa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Pilar Zabala (1951): ikertzailea, historia irakaslea Yucatango Unibertsitatean.
- Ainhoa Murua Ugarte (1979-2012), EHUko irakaslea, CIBER-BBN zentroko eta Gasteizko NanoBioCel taldeko ikertzailea.
Enpresa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Patrizio Etxeberria (1882-1972), industrialaria, Bellota Herramientas enpresaren sortzailea.
Argazki galeria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Elorregi jauregia
- Brinkola auzoa
- Mirandaola
- CIE lantegia
- Kale Nagusia
- Tren geltokia
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ Ilintxa: carbón mal cocido. Elhuyar Hiztegia
- ↑ Ilintxa, Auñamendi Entziklopedia (Gaztelaniaz)
- 1 2 3 «Web Eustat. Datos Estadísticos de Legazpi» www.eustat.eus (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
- ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
- ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
- 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ «Koldobike Olabide Legazpiko alkateari elkarrizketa» Goierriko Hitza 2015-10-16 (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ «Makilak aldatu dira eskuz» Goierriko Hitza 2019-06-17 (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Legazpiko Udala, Legazpi 1936, 189. or.; Daniel Aranguren 1931ko apiriletik 1933ko urtarrilera bitartean alkate izan zela jasotzen du.
- 1 2 3 4 Burdinola, Txinpartak, 28. zk., 6. or.; Daniel Aranguren Mendizabal, Ubaldo Segura Makibar eta Eugenio Elorza Guridi PNVko kide gisa jasotzen ditu.
- ↑ Aitor Ibáñez de Garatxana, «Homenaje a la generación olvidada», Txinpartak, 27. zk., 10-11. or.; 1933an María Iciar Arana buru zuen behin-behineko kudeaketa batzordea izendatu zela jasotzen du.
- 1 2 3 Burdinola, Txinpartak, 25. zk., 17. or.; Ubaldo Segura 1933ko uztailaren 11n kargutik kendu zutela, Eugenio Elorzak uztailaren 15ean hartu zuela alkatetza eta Ubaldo 1936ko amnistiaren ondoren berriz ezarri zutela jasotzen du.
- ↑ Aitor Ibáñez de Garatxana, «La Segunda República (1931-1936)», Txinpartak, 24. zk., 30. or.; Santiago Andueza Lasa kudeaketa batzordeko alkate gisa jasotzen du, 1934-1936.
- 1 2 3 Burdinola, Txinpartak, 33. zk., 23. or.; Jose Ignacio Elorza 1979-1983, 1983-1987 eta 1991-1995 legegintzaldietan Legazpiko alkate izan zela jasotzen du.
- 1 2 3 Burdinola, Txinpartak, 50. zk., 7. or.; José Ignacio Elorza EAJ/PNVko alkate gisa eta Prudencio Larrañaga EAko alkate gisa jasotzen ditu.
- 1 2 «Absuelto el alcalde de Legazpi de negarse a colaborar con el Ejército», El País, 1998-05-05; Juan Ramón Larrañaga Eusko Alkartasunako Legazpiko alkate gisa identifikatzen du.
- ↑ «Funeral civil en recuerdo de Sotero Plazaola, exalcalde de Legazpi», Gara, 2015-07-16; 2007-2011 bitartean alkate izan zela eta EAE-ANVren zerrendaburua izan zela jasotzen du.
- ↑ «Bildu instalará a la vez el ‘puerta a puerta’ y el quinto contenedor en Legazpi», El País, 2013-04-30; Kepa Urzelai Legazpiko alkate eta Bilduko kide gisa identifikatzen du.
- ↑ Eusko Jaurlaritza, «2015eko Udal hauteskundeak. Euskal Autonomia Erkidegoko alkateen zerrenda»; Legazpi: Koldobike Olabide Huelga, EAJ-PNV.
- ↑ Eusko Jaurlaritza, «Elecciones Municipales 2019. Relación de alcaldesas y alcaldes en Euskadi»; Legazpi: Koldobike Olabide Huelga, EAJ-PNV.
- ↑ «Eric Gálvez (PNV), nuevo alcalde de Legazpi», Noticias de Gipuzkoa, 2023-06-17.
- 1 2 Emaus Gizarte Fundazioa. (2014-01-24). «Legapzi, Euskal Herriko hirugarren bidezko merkataritzaren aldeko herria» Comerciojusto.org (Coordinadora Estatal de Comercio Justo) (kontsulta data: 2026-09-03).
- ↑ Emaus Gizarte Fundazioa. (2013-11-18). «Legazpia, Gipuzkoako Bidezko Merkataritzaren Aldeko lehen herria» Comerciojusto.org (Coordinadora Estatal de Comercio Justo) (kontsulta data: 2026-09-03).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1113716.
- ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Kultur etxea» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Kzgunea» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Latxartegi aretoa» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ «Lenbur lurralde museoa», Eusko Jaurlaritzaren turismo webgunea.
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Gaztetxea» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Bikuñako Musika lokalak» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- 1 2 Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Haurreskolak» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- 1 2 3 4 5 Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Ikastetxeak» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Musika eskola» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Udal Euskaltegia» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ «Udal Euskaltegiak - Legazpiko Euskaltegia» www.udaleuskaltegiak.eus (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Gizarte Zentroa» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Eguneko zentroa» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Zaharren Egoitza» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Udala, Legazpiko. (2014-01-14). «Meazti» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ Karmele. (2014-05-15). «LANBIDE» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
- ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-06-14).
- ↑ «Legazpi - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-06-01).
- ↑ «Goierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-06-01).
- ↑ Koldo ZUAZO: «Euskalkiak, gaur», Fontes Linguae Vasconum, 78, 227.
- ↑ «Legazpiko Himnoa», Legazpiko Udalaren webgunea.
- 1 2 3 4 5 Karmele. (2014-11-06). «Ondarea» .: Legazpiko Udala :. Webgune ofiziala .: Ayuntamiento de Legazpia :. (kontsulta data: 2020-05-10).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Legazpiko Udalaren webgunea
- Goierriko hitza: Eskualdeko berriak egunero, euskaraz. Baita Legazpikoak ere.
- Lenbur Fundazioa. Urola Garaiko burdinaren kultura eta natur eta kultur ondarea bultzatzea du helburu.
- Zingi Zango euskara elkartea: Legazpin euskara sustatzeko sorturiko elkartea.
- Bidezko Merkataritzaren aldeko Hiriak (Legazpiko fitxa)
| Legazpiko auzoak | ||
|---|---|---|
|
Brinkola • Elbarrena • Guriditegi • Hegialde • Mantxola • Motxorro • Olaberri • San Inazio • San Joan • San Jose • Telleriarte • Urtatza | ||




