Madril

Madril Madrid
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Espainia
Autonomia	Madrilgo Erkidegoa
Alkatea	José Luis Martínez-Almeida
Izen ofiziala	Madrid
Jatorrizko izena	Madrid
Posta kodea	28001–28081
INEk ezarritako kodea	28079
Geografia
Koordenatuak	40°25′01″N 3°42′12″W
Azalera	604,4551 km²
Altitudea	663 m
Mugakideak	Alcorcón, Alcobendas, Leganés, Pozuelo de Alarcón, Getafe, Rivas-Vaciamadrid, San Fernando de Henares, Coslada, Paracuellos de Jarama, San Sebastián de los Reyes, Colmenar Viejo, Tres Cantos, Hoyo de Manzanares, Torrelodones, Las Rozas de Madrid eta Majadahonda
Demografia
Biztanleria	3.506.730 (2025)
1.846.375 (%53,1)   (%46,9) 1.631.122
Dentsitatea	5.801 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia	91
Hiri senidetuak	Buenos Aires, Abu Dhabi, Asuncion, Pekin, Berlin, Bogota, Bordele, Budapest, Caracas, Guatemalako Hiria, Habana, La Paz, Lima, Lisboa, Managua, Manila, Mexiko Hiria, Montevideo, New York, Nuakxot, Panama Hiria, Quito, Praga, Rabat, Rio de Janeiro, San José, San Juan, San Salvador, Santiago, Santo Domingo, Sarajevo, Sofia, Tegucigalpa, Tripoli, Varsovia, Cannes, La Serena, Chimbote, Brusela, Atenas, Damasko, Miami, Tirana, Maui konderria, Marrakex, Hama, Mosku eta Kiev
Matrikula	M
madrid.es

Madril (gaztelaniaz eta ofizialki: Madrid, maˈðɾið ahoskatua) Espainiako eta Madrilgo Erkidegoko hiriburua eta hiri nagusia da, Iberiar penintsularen erdialdean dagoena. Azken erroldaren arabera 3.506.730 biztanle zituen 604,5 km²-ko azaleran. Horrenbestez, Europar Batasuneko hirugarren metropoli-barrutirik handiena osatzen du.

Espainiako Gobernuaren eta Gorteen egoitza da, baita Administrazio Zentralaren eta Estatuaren erakundeen bilgunea ere. Ekonomian, finantza eta industria gune garrantzitsua da, Espainiako eta nazioarteko enpresa askoren egoitza baita. Espainiari dagokionez, berebiziko garrantzia du kultur arloan, bertan baitaude Pradoko Museoa, Thyssen-Bornemisza eta Reina Sofía museoak.

Geografia

Kokapena

Madril Iberiar Penintsulako erdialdean dago, Cerro de los Ángeles muino lekukotik kilometro gutxitara. Hiriko koordenadak 40°26′N 3°41′W dira eta batez besteko altuera 667 metrokoa denez, Europako hiriburu altuenetariko bat da.

Geografiaz eta meteorologiaz, Iberiar goi-lautadako hegoaldean dago, Guadarramako mendilerrotik kilometro batzuk hegoalderantz.

Hidrografia

Hidrografikoki, Tajoaren arroan dago. Hiriko ibai nagusia Manzanares da, El Pardo inguruan izen bereko urtegian Madrilen sartzen dena. Ibai horren zenbait ibai-adarrek ere hiria zeharkatzen dute, Meaques edo Leganitos tartean. Gainera, Jaramaren ibai-adar Moraleja, De la Vega, Valdelamasa edo Viñuelas errekek edo Guadarramaren ibai-adar Cedrón errekak udalerria ere zeharkatzen dute.

Klima

Madrilgo klimak klima kontinental eta klima mediterraneo nahasten ditu, hiriko ezaugarrien eragina jasan ondoren. Bataz besteko tenperatura 14,5 °C eta 15.0 °C artekoa da.

Neguak hotzak dira, bataz besteko tenperatura 4-5 °C-koa, sarritan izozteak dituztenak. Udak, berriz, beroak dira eta bataz besteko tenperatura 24 °C-koa izanik, nahiz eta batzutan 35 °C-koak baino altuagoak ere izan. Oszilazio termikoa handiagoa da periferian erdialdean baino, gizakien eragina zela eta. Urtean 400 mm-ko baino prezipitazio handiagoak dituzte, ekainetik irailera hilabete lehorragoak izanik.

Datu klimatikoak (Madril, Retiroko lorategiak)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	9.7	12.0	15.7	17.5	21.4	26.9	31.2	30.7	26.0	19.0	13.4	10.1	19.4
Batez besteko tenperatura (ºC)	6.2	7.9	10.7	12.4	16.1	21.0	24.8	24.5	20.5	14.6	9.7	7.0	14.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	2.6	3.7	5.6	7.2	10.7	15.1	18.4	18.2	15.0	10.2	6.0	3.8	9.7
Pilatutako prezipitazioa (mm)	37	35	26	47	52	25	15	10	28	49	56	56	436
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm)	6	6	5	7	8	4	2	2	3	6	6	7	63
Eguzki orduak	148	157	214	231	272	310	359	335	261	198	157	124	2769
Iturria: Agencia Estatal de Meteorología

Datu klimatikoak (Madril-Barajas aireportua, hiriaren erdigunetik 9 kilometrora)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	10.6	12.9	16.3	18.0	22.3	28.2	33.0	32.4	27.6	20.6	14.7	11.0	20.6
Batez besteko tenperatura (ºC)	5.4	7.2	9.8	11.7	15.6	20.7	24.5	24.2	20.2	14.4	9.2	6.4	14.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	0.3	1.5	3.2	5.4	8.4	13.0	16.1	16.0	12.7	8.3	3.8	1.8	7.6
Pilatutako prezipitazioa (mm)	33	34	23	39	47	26	11	12	24	39	48	48	386
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm)	6	5	4	6	7	4	2	2	3	6	6	7	58
Eguzki orduak	140	164	221	219	256	299	344	328	252	198	155	115	2658
Iturria: Agencia Estatal de Meteorología

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alcorcón, Alcobendas, Leganés, Pozuelo de Alarcón, Getafe, Rivas-Vaciamadrid, San Fernando de Henares, Coslada, Paracuellos de Jarama, San Sebastián de los Reyes, Colmenar Viejo, Tres Cantos, Hoyo de Manzanares, Torrelodones, Las Rozas de Madrid eta Majadahonda.

Historia

Hiriaren jatorria zehatzeke dago, hilobi bisigodoak eta aurreerromatar aztarnategiak (zeltar carpetani) topatu dituztelako. Madrilgo hiria musulmanek sortu zuten IX. mendean (arabieraz: مجريط Maǧrīţ), Matrice izeneko vicus bisigodoa zegoen tokian. Mohamed I.a emirrak ibaiaren ondoan (egun Madrilgo Errege Jauregia hantxe dago) gotorleku bat eraiki zuen, Guadarramako mendilerroa babesteko eta iparraldeko erresumetara zihoazen razziek geltokia izan zezaten. 1023 eta 1030 artean, Maǧrīţ Santaverreko Banu Dhi l-Nun leinuaren eskuetan zegoen, Toledoko taifa gobernatzen zuena.

1083an Alfontso VI.a Leon eta Gaztelakoak hiria konkistatu zuen. 1123an hiribildu izendatu zuten eta kontzeju bilakatu zen (Comunidad de Villa y Tierra). 1188an lehendabizikoz Gaztelako Gorteetan parte hartu zuen eta 1202an Alfontso VIII.ak lehenengo forua eman zion.

1520an Karlos I.a iritsi baino lehen, Gaztelako Komunitateen Gerran, Juan de Zapatak zuzendua komuneroen alde egin zuen baina, Villalarreko gudua eta gero, erregearen gudarosteek hartu zuten. Filipe II.ak aukeratu zuen Gorteen egoitza izateko 1561ean. Orduz geroztik, bere horretan segitu du, 1601. eta 1606. urteen arteko epe laburrean izan ezik, Valladolida aldatu baitzuten orduan hiriburutza. Bestalde, Gerra Zibilean zehar, Espainiako gobernua Valentziara aldatu zen lehenengo, eta Bartzelonara ondoren. Hala ere, gerra bukatu zenean Madrilek hartu zuen berriz lekukoa, eta horrela mantendu da gaur egun arte.

Madrilgo hitzarmenak 1616an egin ziren lehen aldiz. Espainiako Karlos V.aren eta Frantziako Frantzisko I.aren arteko hitzarmena izan zen (1616ko urtarrilaren 14). Frantziako erregea Espainiako enperadorearen eskuetan zegoen Madrilen, Paviako borrokaren ondoren. Hitzarmen honen bidez Frantziako erregeak Burgundiako dukerria emango zuela, Italiari eta Flandesko Jaurgoari buruz zituen asmoak baztertuko zituela eta Leonorrekin, Karlos V.aren arrebarekin, ezkonduko zela agindu zuen. Hala ere, askatu zutenean ez zituen akordioak onartu eta hitzarmena indarrik gabe geratu zen.

Madrilgo bigarren hitzarmenak 1621ean egin ziren. Espainiako Gortearen eta Frantziako eta Vatikanoko ordezkarien artean sinatutako akordioa. Hitzarmen horren bidez Grisoietako Errepublika Valtelina izenekoaz jabetu zen berriro (1621eko apirilaren 26). Ez zen bete hitzarmen honetan erabakitakoa.

Hiriburu bilakatu zenetik, Madrilgo biztanleriak hasi eta hasi egin du eta 1625ean harresiak bota zituzten, jadanik gaindituak zituztelako. Espainiako Ondorengotza Gerran Filipe V.aren hiriburua izan zen eta, austriarren aldekoek bitan hartu zuten, 1706an eta 1710ean hain zuzen ere.

1721ean, Madrilgo azken hitzarmena gertatu zen. Espainiaren, Frantziaren eta Ingalaterraren artean egindako hitzarmena, Utrecht, Baden eta Londreseko hitzarmenak bateratzen zituena. Hitzarmen honen asmoa Espainiaren eta Erresuma Batuko Inperioaren arteko arazoak konpontzea zen.

Borboitarrek Erdi Aroko hiria berreraiki zuten eta Francesco Sabatini, Ventura Rodríguez edo Juan de Villanueva bezalako arkitektoei esker, 1755erako Karlos III.ak europar hiriburu neoklasikoa zuen. Madrildarrek, berriz, ez ziren kontent eta 1766an Esquilacheren aurkako matxinada piztu zen.

Borboitarrek artisautza babestu zuten, XIX. mendearen erditik aurrera industria bilakatu eta Espainiako ekonomiaren eragile bihurtu zen (kimika, metalurgia, elektronika, farmazeutikoa). Hala ere, XX. mendearen hasieran Madril hiri modernoarena baino herri txikiaren irudia zuen. Lehenengo herenean biztanleria bikoiztu eta 950.000 biztanle izatera ailegatu zen. Las Ventas, Tetuán edo El Carmen bezalako aldiri berriak langileen etxeez bete ziren, erdi-mailako klaserako zabalgune bat eraiki zuten bitartean.

Espainiako Bigarren Errepublika Puerta del Solen aldarrikatu zuten eta Gerra Zibila piztean legitimitatearen alde egin zuen. Hori zela eta, 1936 eta 1939 artean setioa jasan zuen. Frankismoan barneko immigrazioak hiriaren biztanleria handitu zuen eta txabolismoa sortu.

1983an Madrilgo Erkidegoa sortu zutenean, haren hiriburu izendatu zuten. Harrezkero, hiriak bere etengabeko hazkunde ekonomikoari ekin zion baina une latzak ere jasan zituen: 2004an Madrilgo aldirikoen tren sareko 4 trenetan egindako eraso terroristak izan ziren, Espainia eta Europako historian handienak izan zirenak. Komando islamista batek ia 200 hildako eta 2.000tik gora zauritu eragin zituen.

Demografia

Biztanleria

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 1.631.122 gizon, 1.846.375 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.02   100+   0.08 0.19   95-99   0.54 0.83   90-94   1.73 1.53   85-89   2.62 2.59   80-84   3.72 3.27   75-79   4.32 3.68   70-74   4.48 4.90   65-69   5.51 6.25   60-64   6.61 7.04   55-59   7.13 7.67   50-54   7.43 7.87   45-49   7.45 7.36   40-44   6.82 7.33   35-39   6.66 7.98   30-34   7.26 7.38   25-29   6.94 6.02   20-24   5.41 5.14   15-19   4.37 4.73   10-14   4.03 4.31   5-9   3.64 3.89   0-4   3.26
Iturria: Instituto Nacional de Estadística

Jatorria

Espainiako hiriburua izanda, Madrilera Penintsulako leku guztietatik ailegatu ziren, tartean euskaldun asko. Euskaldunek Madrilgo Euskal Etxea eratu zuten, Jovellanos kalearen 3.ean dagoena.

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 46,6 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 33,5) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 22,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 29,3 —probintzian % 24,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Madrilgo mapa

Udal

Best

Esta

Udalerri berean · % 46,6Probintzia berean · % 1,7Beste erkidegoa · % 22,4Estatutik kanpo · % 29,3

Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 1.017.120 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 72,6). Jaiotza herrialde nagusiak Venezuela, Kolonbia, Peru dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka

Amer

Euro

Asia

Amerika · % 72,6Europa · % 13Afrika · % 5,7Asia · % 8,6Ozeania · % 0,1

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera

◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►

61.306

Venezuela

67.963

47.334

Kolonbia

57.520

45.304

Peru

57.217

43.351

Ekuador

51.696

20.636

Dominikar Errepublika

27.882

12.222

Honduras

25.685

18.277

Argentina

19.189

16.031

Txina

18.950

19.216

Maroko

15.411

12.014

Paraguai

21.990

11.980

Bolivia

18.042

12.621

Errumania

15.847

11.669

Kuba

12.739

7.360

Filipinak

13.943

8.243

Mexiko

11.004

8.092

Brasil

10.571

7.829

Frantzia

8.471

6.177

Ameriketako Estatu Batuak

8.361

7.580

Italia

5.991

4.184

Ukraina

7.028

3.348

Nikaragua

7.138

4.696

Txile

5.454

5.140

Erresuma Batua

4.362

6.821

Bangladesh

2.118

4.010

Alemania

4.330

3.850

Portugal

3.987

2.341

Errusia

3.949

2.497

Bulgaria

3.263

1.622

Polonia

2.681

2.013

Uruguai

2.007

2.143

India

1.788

2.667

Senegal

738

1.586

Suitza

1.570

1.488

Aljeria

734

862

Ginea Ekuatoriala

1.326

1.147

Belgika

1.001

1.509

Pakistan

574

1.858

Mali

181

1.033

Herbehereak

793

834

Nigeria

532

722

Irlanda

539

894

Ginea

316

538

Kanada

635

473

Moldavia

646

391

Suedia

399

355

Ghana

115

360

Mauritania

106

240

Danimarka

151

307

Gambia

59

120

Finlandia

205

92

Lituania

171

122

Norvegia

130

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etorkin gehien dituzten barrutiak honakoak dira: Centro (% 27,22), Tetuán (% 19,58), Carabanchel (% 17,34) eta Usera (% 16,29). Immigrazio gutxien dutenak, ordea, honako hauek dira: Moratalaz (% 7,63), Fuencarral-El Pardo (% 8,43), Retiro (% 8,75) eta Hortaleza (% 8,84).

Etxebizitza

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 1.533.221 etxebizitza zeuden: 1.322.855 (% 86,3) nagusiak eta 210.366 (% 13,7) ez-nagusiak. Kontsumo elektrikoaren arabera, 100.087 (% 6,5) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 96.921 (% 6,3) hutsik zeuden. Etxebizitza nagusien % 70,1 jabetzan zegoen eta % 24,0 alokairuan. INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 10.836 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 38.513 plazarekin (3,55 plaza etxebizitzako).

1.533.221etxebizitza

1.322.855etxegune

96.921hutsik (% 6,3)

10.836etxebizitza turistiko (2026) Madrilgo mapa

Etxebizitza multzoa Madrilgo mapa

1.322.855

210.366

Etxebizitza nagusia (1.322.855)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (210.366)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Madrilgo mapa

1.336.213

Okupatuak (1.336.213)Noizbehinkakoak (100.087)Hutsik (96.921)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

927.975

317.766

Jabetzan (927.975)Alokairuan (317.766)Beste erregimen bat (77.114)

Guztira 1.322.855 etxegune zeuden, eta horietatik 397.447 (% 30,0) pertsona bakarrekoak ziren. Etxeguneen % 65,0 familia batek osatzen zuen eta % 4,6 familiarik gabeko etxegune anitzak ziren.

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1397.447

2 pertsona380.686

3 pertsona251.859

4 pertsona190.474

5 edo gehiago102.389

Etxeguneak motaren arabera

397.447

860.327

Pertsona bakarrekoa (397.447)Familia bakarrekoa (860.327)Familiarik gabeko etxegune anitza (60.728)Bi familia edo gehiago (4.353)

Etxebizitzen % 66,4 1980 baino lehen eraiki ziren, eta % 14,7 2001etik aurrera. Etxebizitzen % 47,2 60 m²-tik beherako azalera zuten eta % 6,1 120 m²-tik gorakoa.

Eraikuntza garaia

1900 aurretik16.328

1900-192074.456

1921-194093.505

1941-195056.596

1951-1960184.107

1961-1970360.734

1971-1980231.957

1981-1990131.767

1991-2000151.837

2001-2010178.371

2011-202046.484

Azalera erabilgarria

< 30 m²49.752

30-45 m²238.528

46-60 m²435.750

61-75 m²347.199

76-90 m²227.128

91-105 m²86.649

106-120 m²48.687

121-150 m²43.463

151-180 m²22.445

> 180 m²27.229

Hezkuntza-maila

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 3.007.939 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 46,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 18,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,1. Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 44,8 zen 2021ean eta % 46,8 2024an; beraz, 2,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 13,2 izatetik % 11,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 46,2 ziren, eta gizonen artean % 47,6; 1,4 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 13,2 eta gizonen % 8,6 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

3.007.939biztanle 15 urte edo +, 2024

% 46,8goi-mailako ikasketak+2,0 puntu 2021etik mapa

% 11,1lehen hezkuntza edo gutxiago−2,1 puntu 2021etik mapa

% 9,9ikasten ari dira, 2024

% 11,1

% 18,9

% 23,2

% 46,8

Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 11,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 18,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,2Goi-mailako ikasketak · % 46,8

Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Madrilgo mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 84,9 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 15,1 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 86.332 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 69,7 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 30,3. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,6 ziren.

Ikasketa-maila xehatua

Ikasketarik gabe

% 1,6

Lehen hezkuntza

% 9,5

DBH eta antzekoak

% 18,9

Batxilergoa

% 16,1

Erdi-mailako LH

% 7,0

Goi-mailako LH

% 7,1

Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak

% 13,8

Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak

% 16,3

Masterrak eta espezialitateak

% 6,7

Doktoretzak

% 2,9

Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.

Sexuaren araberako banaketa

15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Madrid, 2024

Ikasketa-maila	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Goi-mailako ikasketak	1.408.553	% 46,8	662.084	% 47,6	746.469	% 46,2
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa	696.743	% 23,2	333.543	% 24,0	363.200	% 22,5
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)	568.944	% 18,9	275.313	% 19,8	293.631	% 18,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago	333.699	% 11,1	120.056	% 8,6	213.643	% 13,2
Guztira	3.007.939	% 100,0	1.390.996	% 100,0	1.616.943	% 100,0

Urtez urteko bilakaera

Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Madrid, 2021–2024

Urtea	Goi-mailakoak	Batx. / erdi LH	DBH	Lehen H. edo gutx.	15 urte edo +
2021	% 44,8	% 22,5	% 19,5	% 13,2	2.852.743
2022	% 45,6	% 22,7	% 19,5	% 12,2	2.852.087
2023	% 46,3	% 23,0	% 19,0	% 11,7	2.925.135
2024	% 46,8	% 23,2	% 18,9	% 11,1	3.007.939

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 9,9 ikasten ari zen (297.567 pertsona). Ikasten ari zirenetatik, % 55,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 25,6 batxilergoan, % 11,7 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 4,3 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 56,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 55,0; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 11,9 eta emakumeen % 11,6. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 85,5 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 40,5 eta 25–29 urtekoen % 11,5; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,3 baino ez. 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 38,2 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 34,4.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka

15–19 urte

% 85,5

20–24 urte

% 40,5

25–29 urte

% 11,5

30–34 urte

% 6,2

35–39 urte

% 4,3

40–44 urte

% 3,5

45–49 urte

% 2,7

50–54 urte

% 2,1

55 urte edo +

% 0,7

Egiten ari diren ikasketa-maila

Maila zehaztu gabe

% 1,7

Goi-mailako ikasketak

% 55,9

Erdi-mailako LH

% 11,7

Batxilergoa

% 25,6

DBH eta antzekoak

% 4,3

Lehen hezkuntza edo beheragokoa

% 0,8

Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 69,9 estatuan jaio zen, eta % 30,1 atzerrian. Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 52,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 36,2 eta % 13,0, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 49,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 37,8 eta % 15,2, hurrenez hurren.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 52,3

Goi-mailakoak

% 36,2

% 21,6

Batx. / erdi LH

% 29,8

% 19,3

DBH

% 21,0

% 6,8

Lehen H. edo gutx.

% 13,0

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 49,9

Goi-mailakoak

% 37,8

% 19,6

Batx. / erdi LH

% 28,9

% 18,2

DBH

% 18,1

% 12,3

Lehen H. edo gutx.

% 15,2

Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 6,8. Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 56,2 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 54,8 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Madrilgo biztanleriak gorakada nabarmena izan du hiriburu izendatu zutenetik. Hazkunde horrek izandako garairik aipagarriena 1940. eta 1970. urte bitartekoa izan zen, barne-immigrazioaren gorakadaren ondorioz. 1970eko hamarkadaren ondoren, ordea, hazkunde horrek behera egin zuen, biztanleria jaisten ere hasi zela, baina 1995. urteaz geroztik berriro ere hazten ari da, oraingo honetan kanpo-immigrazioaren ondorioz.

Datu publikoen arabera, 3.155.359 biztanle zituen hiriak 2005eko uztailaren 1ean eta 2001ean, berriz, 2.938.723 zituen.

Biztanleria aldaketak

Jaiotzak

2004. urtean 32.851 jaiotza izan ziren hirian, aurreko urtean baino gehiago. Azken urteotan jaiotza kopuruak joera gorakor etengabea izan du, jaiotza tasa 10,38ra iritsi da.

Heriotzak

2004. urtean 26.527 heriotza izan ziren hirian, 2003an baino gehixeago, baina 2000, 2001 eta 2002an baino gutxiago. Heriotza tasa 8,38koa da, azken urteetan baino baxuagoa.

Antolaketa politiko-administratiboa

Madrilgo Udalak zuzentzen du hiria. Udaleko arduradunak lau urtean behin aukeratzen dira, 18 urtetik gorako biztanle guztien botoekin. 2015tik hona, Manuela Carmena izan da hiriburuko alkate.

Hiria 21 barrutitan dago zatituta, eta horiek auzoetan antolatuta daude. Barruti bakoitza "Barrutiko Udal Batzordea" deituriko organoak administratzen du, hiritarren parte-hartzea bideratzea helburu duena. Madrilen azken zatiketa administratiboa 1988koa da, eta honako barruti eta auzo hauetan banatzen du hiria:

Madrilgo mapa barrutitan banatuta

1. Centro: Palacio, Embajadores, Cortes, Justicia, Universidad, Sol.
2. Arganzuela: Imperial, Acacias, Chopera, Legazpi, Delicias, Palos de Moguer, Atocha.
3. Retiro: Pacífico, Adelfas, Estrella, Ibiza, Jerónimos, Niño Jesús.
4. Salamanca: Recoletos, Goya, Fuente del Berro, Guindalera, Lista, Castellana.
5. Chamartín: El Viso, Prosperidad, Ciudad Jardín, Hispanoamérica, Nueva España, Castilla.
6. Tetuán: Bellas Vistas, Cuatro Caminos, Castillejos, Almenara, Valdeacederas, Berruguete.
7. Chamberí: Gaztambide, Arapiles, Trafalgar, Almagro, Vallehermoso, Ríos Rosas.
8. Fuencarral-El Pardo: El Pardo, Fuentelarreina, Peñagrande, Barrio del Pilar, La Paz, Valverde, Mirasierra, El Goloso.
9. Moncloa-Aravaca: Casa de Campo, Argüelles, Ciudad Universitaria, Valdezarza, Valdemarín, El Plantío, Aravaca.
10. Latina: Los Cármenes, Puerta del Ángel, Lucero, Aluche, Las Águilas, Campamento, Cuatro Vientos.
11. Carabanchel: Comillas, Opañel, San Isidro, Vista Alegre, Puerta Bonita, Buenavista, Abrantes.
12. Usera: Orcasitas, Orcasur, San Fermín, Almendrales, Moscardó, Zofío, Pradolongo.
13. Puente de Vallecas: Entrevías, San Diego, Palomeras Bajas, Palomeras Sureste, Portazgo, Numancia.
14. Moratalaz: Pavones, Horcajo, Marroquina, Media Legua, Fontarrón, Vinateros.
15. Ciudad Lineal: Ventas, Pueblo Nuevo, Quintana, La Concepción, San Pascual, San Juan Bautista, Colina, Atalaya, Costillares.
16. Hortaleza: Palomas, Valdefuentes, Canillas, Pinar del Rey, Apóstol Santiago, Piovera.
17. Villaverde: San Andrés, San Cristóbal, Butarque, Los Rosales, Los Ángeles.
18. Villa de Vallecas: Casco Histórico de Vallecas, Santa Eugenia.
19. Vicálvaro: Casco Histórico de Vicálvaro, Ambroz.
20. San Blas: Simancas, Hellín, Amposta, Arcos, Rosas, Rejas, Canillejas, Salvador.
21. Barajas: Alameda de Osuna, Aeropuerto, Casco Histórico de Barajas, Timón, Corralejos.

Metropoli eremua

Sakontzeko, irakurri: «Madrilgo metropoli eremua»

Madrilgo metropoli eremua Madril hiriaz eta inguruko berrogei udalerriez osatuta dago. 6.271 milioi laguneko biztanleria eta 4.609,7 km² azalera ditu. Espainiako metropoli eremurik handiena eta, Londres eta Parisen ondoren, Europar Batasuneko hirugarrena.

Mota horretako metropoli eremu asko bezala, Madrilgo metropoli eremua bi gunetan banatu ohi da:

• Barnealdeko eraztuna (primera corona): Alcorcón, Leganés, Getafe, Móstoles, Fuenlabrada, Coslada, Alcobendas, Pozuelo de Alarcón, San Fernando de Henares.
• Kanpoaldeko eraztuna (segunda corona): Villaviciosa de Odón, Parla, Pinto, Valdemoro, Rivas-Vaciamadrid, Torrejón de Ardoz, Alcalá de Henares, San Sebastián de los Reyes, Tres Cantos, Las Rozas de Madrid, Majadahonda, Boadilla del Monte.

Aldiririk jendetsuenak hegoaldean daude, normalean Madriletik ateratzen diren errepideen ondoan.

Madrilgo eremu azpimetropolitarrak

Eremu azpimetropolitarrak	Azalera (km²)	Biztanleria (bizt.)	Dentsitatea (bizt./km²)
Madril – Majadahonda	996,1	3.580.828	3.595
Móstoles – Alcorcón	315,1	430.349	1.365,6
Fuenlabrada – Leganés – Getafe – Parla – Pinto – Valdemoro	931,7	822.806	883,1
Alcobendas	266,4	205.905	772,9
Arganda del Rey – Rivas-Vaciamadrid	343,6	115.344	335,7
Alcalá de Henares – Torrejón de Ardoz	514,6	360.380	700,3
Colmenar Viejo – Tres Cantos	419,1	104.650	249,7
Collado Villalba	823,1	222.769	270,6
Madrigo metropoli eremua	4.609,7	5.843.031	1.267,6

Ekonomia

2003an Madrilgo barne produktu gordina 79.785.000.000 €-koa zen, Espainiako osoko % 10a zena. Sektore ekonomiko nagusia hirugarrena da, hiriko ekonomiaren % 85,09a dena. Honen barruan finantza-zerbitzuak (BPGren % 31,91a) eta merkatal-zerbitzuak (BPGren % 31,84a) nagusiak dira. Industriak % 8,96a eta eraikuntzak %5,93a osatzen dute. Nekazaritza, berriz, hondarrekoa da, apenas BPGren % 0,03a izanik.

Madril Espainiako enpresa-gunerik inportanteena da: 2008an, Espainiako 2.000 enpresa handienen % 72ak Madrilen zuen bere egoitza. Egun, Espainiako 5.000 enpresa nagusien diru-sarreren % 50,1a Madrilen egoitza duten enpresak izaten dituzte, nahiz eta % 31,8a baino ez direlako.

Erakustazokak antolatzen ere Espainiako hiririk nagusiena da, eta baita Europa mailan ere. IFEMA erakundeak FITUR, Madrid Fusión, ARCO, SIMO TCI, Automobil Azoka edo Cibeles Madrid Fashion Week antolatzen ditu.

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.632 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 49.916 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (18.142 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 22.750 euro zen. Errenta gordina 25.397 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 63. Gainerako iturriak: pentsioak (% 17,1), beste diru-sarrerak (% 15,9), langabezia-prestazioak (% 1), beste prestazioak (% 3,1).

63%

17%

16%

Soldata · % 63Pentsioak · % 17,1Langabezia · % 1Beste prestazioak · % 3,1Beste sarrerak · % 15,9

Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 37,5 da, probintziakoaren (35,1; Madrilgo mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 3,2 da, probintziakoaren (3; Madrilgo mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Madrid udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.697.735 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 57,1; gainerako % 42,9 inaktibo zeuden (beste inaktiboak % 45,1, erretiratuak % 42,0 eta ikasleak % 13,0). Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 60,5 zen eta emakumezkoena % 54,1; langabezia-tasa, aldiz, % 6,8 eta % 8,9 zen, hurrenez hurren.

Okupatuen kopurua 1.507.303 zen 2023ean, 2021eko 1.409.072etik gora. Emakumeek okupatuen % 50,5 osatzen dute, eta gizonek % 49,5.

1.507.303okupatu, 2023+% 7,0 2021etik

% 50,5emakumeak okupatuen artean

% 57,1jarduera-tasa, 2024

% 7,9langabezia-tasa, 2024

16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)

% 52,6

% 18,0

% 19,4

Okupatuak · % 52,6Langabeak · % 4,5Ikasleak · % 5,6Erretiratuak · % 18,0Beste inaktiboak · % 19,4

16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Madrid, 2024

Egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Okupatuak	1.564.226	% 52,6	774.917	% 56,4	789.309	% 49,3
Langabeak	133.509	% 4,5	56.114	% 4,1	77.395	% 4,8
Inaktiboak	1.277.963	% 42,9	543.542	% 39,5	734.421	% 45,9
Guztira	2.975.698	% 100,0	1.374.573	% 100,0	1.601.125	% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 90,1), eraikuntza (% 4,9), industria (% 4,7) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,3). Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 12,9), ondoren jarduera profesionalak (% 11,1) eta administrazio-jarduera lagungarriak (% 9,3) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Madrilgo mapa

% 90,1

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,3Industria · % 4,7Eraikuntza · % 4,9Zerbitzuak · % 90,1

Jarduera-adar zehatzak

Merkataritza

% 12,9

Jarduera profesionalak

% 11,1

Administrazio-jarduera lagungarriak

% 9,3

Informazioa eta komunikazioak

% 8,4

Osasuna eta gizarte-zerbitzuak

% 7,8

Ostalaritza

% 7,7

Hezkuntza

% 7,4

Administrazio publikoa

% 5,9

Gainerako 13 jarduera-adarrak

Garraioa eta biltegiratzea

% 5,0

Eraikuntza

% 4,9

Etxeetako jarduerak

% 4,4

Finantza- eta aseguru-jarduerak

% 4,0

Manufaktura-industria

% 3,9

Beste zerbitzu batzuk

% 2,6

Jarduera artistikoak eta aisialdikoak

% 2,3

Higiezinen jarduerak

% 1,1

Ur-hornidura eta hondakinak

% 0,4

Energia elektrikoa eta gasa

% 0,3

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza

% 0,3

Lurraldez kanpoko erakundeak

% 0,1

Erauzketa-industriak

% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 45,2; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 39,4), eta oinarrizko okupazioak % 10,3. Bi sexuetan goi eta erdi maila dira nagusi (gizonen % 45,6 eta emakumeen % 44,9).

% 45,2

% 39,4

% 10,3

Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 45,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 39,4Oinarrizko okupazioak · % 10,3Ez dago jasota · % 5,0

Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Madrid, 2023

Okupazioa	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak	681.772	% 45,2	340.656	% 45,6	341.116	% 44,9
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak	594.371	% 39,4	317.159	% 42,5	277.212	% 36,5
Oinarrizko okupazioak	155.650	% 10,3	50.352	% 6,7	105.298	% 13,8
Ez dago jasota	75.510	% 5,0	38.657	% 5,2	36.853	% 4,8
Guztira	1.507.303	% 100,0	746.824	% 100,0	760.479	% 100,0

Okupatuen % 87,7 besteren konturako langileak dira, eta % 12,3 norberaren konturakoak.

% 9,9

% 78,3

% 9,4

Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,4Norberaren kontura, langilerik gabe · % 9,9Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 78,3Besteren kontura, aldi baterakoa · % 9,4

Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Madrid, 2023

Lan-egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Norberaren kontura	185.444	% 12,3	112.221	% 15,0	73.223	% 9,6
Besteren kontura	1.321.859	% 87,7	634.603	% 85,0	687.256	% 90,4
Guztira	1.507.303	% 100,0	746.824	% 100,0	760.479	% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 71,5 estatuan jaio zen, eta % 28,5 atzerrian. Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,8 okupatuak dira, % 26,5 erretiratuak, % 7,3 bestelako inaktiboak, % 6,4 ikasleak eta % 4,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 56,7 okupatuak dira, % 30,8 bestelako inaktiboak, % 4,7 langabeak, % 4,3 ikasleak eta % 3,5 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,4 okupatuak dira, % 21,7 erretiratuak, % 20,5 bestelako inaktiboak, % 5,6 ikasleak eta % 4,8 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,8 okupatuak dira, % 34,1 bestelako inaktiboak, % 5,4 langabeak, % 4,7 ikasleak eta % 4,1 erretiratuak.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 55,8

Okupatuak

% 56,7

% 4,0

Langabeak

% 4,7

% 6,4

Ikasleak

% 4,3

% 26,5

Erretiratuak

% 3,5

% 7,3

Beste inakt.

% 30,8

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 47,4

Okupatuak

% 51,8

% 4,8

Langabeak

% 5,4

% 5,6

Ikasleak

% 4,7

% 21,7

Erretiratuak

% 4,1

% 20,5

Beste inakt.

% 34,1

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 70,5 estatuan jaio zen, eta % 29,5 atzerrian. Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 37,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 4,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 25,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 12,5 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 55,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 34,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 5,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 39,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 33,1 oinarrizko okupazioetakoak eta % 21,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 53,5

Goi eta erdi maila

% 25,2

% 37,3

Langile kualifikatuak

% 55,7

% 4,5

Oinarrizko okup.

% 12,5

% 4,6

Ez dago jasota

% 6,7

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 55,3

Goi eta erdi maila

% 21,6

% 34,9

Langile kualifikatuak

% 39,8

% 5,1

Oinarrizko okup.

% 33,1

% 4,6

Ez dago jasota

% 5,4

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 87,2 zerbitzuetan ari dira, % 7,0 industrian eta % 5,4 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 79,0 zerbitzuetan ari dira, % 16,1 eraikuntzan eta % 4,4 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 94,4 zerbitzuetan ari dira, % 3,5 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 96,9 zerbitzuetan ari dira.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 0,3

Nekazaritza

% 0,5

% 7,0

Industria

% 4,4

% 5,4

Eraikuntza

% 16,1

% 87,2

Zerbitzuak

% 79,0

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 0,2

Nekazaritza

% 0,1

% 3,5

Industria

% 2,0

% 1,7

Eraikuntza

% 1,0

% 94,4

Zerbitzuak

% 96,9

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 109 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.030 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 604,5 km² denez, NAE lurraldearen % 3,4 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 89,6 lur goldagarria (1.819 ha, 15 ustiategitan), % 6,8 arbolak (139 ha, 94 ustiategitan), % 3,5 larre iraunkorrak (71,7 ha, 12 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,5 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,13 ha, 3 ustiategitan).

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)

NAE udalerriaren azaleran

97%

NAE · 2.030 ha (% 3,4)Gainerako azalera · 58.415 ha (% 96,6)

NAE, lur-erabileraren arabera

90%

Lur goldagarria · 1.819 ha (% 89,6)Larre iraunkorrak · 71,7 ha (% 3,5)Arbolak · 139 ha (% 6,8)Baratzeak · 0,13 ha (< % 0,1)Berotegiak · 0,5 ha (< % 0,1)

Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.011 ardi eta ahuntz zeuden.

Ibilgailu-parkea

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.757.275 gidari zeuden erroldatuta: 981.945 gizon (% 55,9) eta 775.330 emakume (% 44,1). Biztanleen % 50,5 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 1.845.030 ibilgailuk osatzen zuten: 1.360.704 turismo, 226.927 motozikleta, 117.129 furgoneta, 70.422 kamioi eta 30.365 ziklomotor. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 391 turismokoa zen (probintziako 2. baxuena), probintziako batez bestekoaren (579) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 11,1 urtekoa zen; turismoen % 17,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 5,9k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 55,1 gasolinazko zen eta % 39,9 diesel; 52.294 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 2,9; probintzian % 2,9). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 17,4k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 12,4k ez zuen etiketarik.

Ibilgailu-parkea (2025)

Ingurumen-etiketa

13%

44%

27%

12%

0 etiketa · 87.717 (% 4,8)ECO · 231.822 (% 12,7)C etiketa · 798.890 (% 43,6)B etiketa · 487.020 (% 26,6)Etiketarik gabe · 226.920 (% 12,4)

Turismoak, adinaren arabera

17%

19%

27%

31%

< 4 urte · 235.261 (% 17,3)4–8 urte · 251.870 (% 18,5)8–15 urte · 364.612 (% 26,8)15–25 urte · 428.529 (% 31,5)≥ 25 urte · 80.432 (% 5,9)

Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Kultura

Ondasun nabariak

Museoak

Madrilek museo garrantzitsuak ditu, hiriko gune-turistiko nagusiak direnak. Ezagunenak artearen hirukia osatzen duten hiru museoak dira:

Pradoko Museoa

• Pradoko Museoa: Espainiako margolan museo garrantzitsuena da eta Europako nagusienetarikoa. XX. mende aurreko pinturan espezializatua da, batez ere margolan italiar, espainiar eta flamenkoan. Bertan dauden bilduma inportanteenak Velázquez, Goya, El Greco edo Van der Weyden margolarienak dira. Margoen artean, nabarmenenak Las Meninas, La Fragua de Vulcano, El Descendimiento... edota Bosco-ren El jardín de las delicias aipa daitezke.
• Thyssen-Bornemisza Museoa: munduko arte-bilduma pribatu handienetarikoa da. Kronologikoki antolatuta daude bildumok, Pizkundean hasi eta XX. mendean amaituta. Bigarren solairuan, Pizkundea, Klasizismoa eta Quattrocentoan zehar ibilbide bat egiten da bertan, eta Europako margolari garrantzitsuenei dedikatutako galeria bat ere badago. Honako artista hauek lanekin: Tiziano, Tintoretto, El Greco, Durero eta Jan Van Eyck, besteak beste. Beheko solairuan, XX. mendeko artelanak biltzen dira, kubismotik Pop Art mugimendura, Picassoren eta bera bezalako beste artista nagusien obrak haien artean.
• Reina Sofía Museoa: XX. mendeko arte espainiarraren museo nazionala da. Pablo Picasso eta Salvador Dalí bezalako artisten bildumak ditu, Picassoren Gernika lanik ezagunena delarik. Joan Miró, Julio González, Eduardo Chillida, Pablo Palazuelo, Antoni Tàpies, Pablo Gargallo, Lucio Muñoz, Luis Gordillo edo Jorge Oteiza artisten lanak ere aurki daitezke museo honetan.

Monumentuak

• Zibeles iturria
• Neptunoren iturria
• Alcalako atea
• La Almudena katedrala
• Madrilgo Errege Jauregia.

Parkeak

Madril biztanle bakoitzeko gune berde gehien duen Europako hirietako bat da (70 metro koadro). Horien artean ezagunenak hauexek dira:

• Parque del Buen Retiro: hiriaren erdialdean kokatuta dago, eta 118 hektareako azalera du.
• Casa de Campo: Moncloa-Aravacako barrutian kokatuta dago, eta hiriko parkerik handiena da, 1.722,60 hektarea baititu.
• Parque del Oeste.
• Parque del Capricho.
• Real Jardín Botánico.
• Parque Juan Carlos I.
• Dehesa de la Villa.
• Parque de Enrique Tierno Galván.

Etxe-orratzak

Hauek dira Madrilgo hirian dauden etxe orratz garaienak:

Sailkapena	Eraikina	garaiera	Solairu kopurua	Inaugurazio urtea
1	Torre Caja Madrid	250 m	45	2009
2	Torre de Cristal	249 m	45	2008
3	Torre Sacyr Vallehermoso	236 m	52	2008
4	Torre Espacio	236 m	53	2007
5	Torrespaña	231 m	4 eta zutoina	1982
6	Torre Picasso	157 m	43	1988
7	Torre de Madrid	142 m	34	1957
8	Torre Europa	121 m	35	1985
9	Edificio España	117 m	25	1953
10	Puerta de Europa I eta II	114 m	26	1996

Musika

Klasikoa

Espainiako Orkestra Nazionalak hiri horretan dauka egoitza nagusia. Bestela, aipatzekoak dira Madrilgo Errege Antzokia eta Madrilgo Auditorio Nazionala aretoak.

Pop-rock

Sakontzeko, irakurri: «La movida madrileña»

1980ko hamarkadan mugimendu "kontra-kulturala" sortu zen Espainiako hiriburuan, irratsaio batzuk bultzatuta eta telebistan "La bola de cristal" saioa ikur nagusitzat zeukana. Nacha Pop, Alaska y los Pegamoides, Radio Futura, Los Secretos, Gabinete Caligari, Tequila eta Ramoncín nabarmendu ziren musika arloan, baina mugimenduak zinema, literatura, komikiak eta fanzineak ere barne hartu zituen. Enrique Tierno Galván alkatearen sasoiarekin bat egin zuen, eta honek nolabait mugimendua sostengatu egin zuen.

Gastronomia

Txibi-ogitartekoa, Madrilgo gastronomiaren plater ezaguna.

Hiriburuko gastronomia tradizionala Espainiako gastronomiaren barnean, eta batez ere, Gaztelako gastronomiaren barnean sailkatu dezakegu, nahiz eta Filipe II.aren Gortearen garaiko plater berezi batzuk mantendu: eltzeko Madrilgo erara, tripakiak Madrilgo erara, baratxuri-zopa, barrukiak orotara edo erroskilla tontas y listas, santu-hezurrak edo ogi-torrada bezalako azken burukoak.

Madrilgo sukaldaritzaren usain gozoa frijituarena da: txurroak, patata-arrautzopila, txibi-ogitartekoak edo patata bravak kalean erosi eta jaten dituzte. Hala ere, egun sarritan janari lasterreko jatetxeak edo kebabak ikusiko ditugu eta baita etorkinek ekarritako txinatar, ekuadortar edo errumaniar platerak ere.

Jaiegunak

Hona hemen Madrilgo jaiegun eta verbena jendetsuenak:

• Urtarrilaren 17: San Antonio Abad, San Anton elizaren inguruan.
• Martxo edo apirila: Aste Santua (prozesio eta pausoak).
• Maiatzaren 1: Santiago el Verde, XVIII. mendearen hasieran desagertu zena.
• Maiatzaren lehenengo igandea: las Mayas.
• Maiatzaren 15: San Isidro Nekazaria, hiriko zaindaria dena.
• Ekainaren hasieran: Corpus Christi
• Ekainaren 13: San Antonioren verbena.
• Uztailaren 16: Karmengo Ama Birjina, Puente de Vallecas eta Chamberíko zaindaria.
• Abuztuaren 7: San Cayetano, Cascorroko zaindaria.
• Abuztuaren 10: San Lorenzo, Lavapiésko zaindaria.
• Abuztuaren 15: Palomaren Ama Birjina, Centro eta Arganzuelako zaindaria.
• Irailaren 8: Melonera, Arganzuelan.
• Irailaren 9: María de la Cabeza.
• Urriaren 12: Pilareko Ama Birjina, Salamanca eta El Pilarreko zaindaria.
• Azaroaren 9: Almudenaren Ama Birjina, Madrilgo zaindaria.

Artea

Austriarrak aginpidean izan ziren garaiaren aurretik ez zen izan Madrilen monumentu edo artelan aipagarririk. Filipe III.ak, Madril hiri handi bihurtzeko asmoz, Plaza Mayor izenekoa eraikitzea agindu zuen (1617an hasia, Gómez de Moraren zuzendaritzapean). Plaza hori lauki zuzena da, eta hiru solairuko etxeek inguratzen dute.

XVIII. mendeko eraikuntzarik azpimarragarriena Palacio Real edo Palacio de Oriente da. G. Sachetti italiar arkitektoak egin zuen, Filipe V.aren aginduz; aipagarriak dira eskailera eta elipse formako oin planoa duen kapera. Beste eraikuntza nagusi bat San Francisco el Grande izeneko eliza da (1784), Goyaren eta Zurbaránen koadroekin.

San Antonio de la Florida Madrilgo monumentu azpimarragarriena da, Goya margolariak hango hormetan margoturiko freskoei esker. Karlos III.aren aginduz eraiki zen Museo del Prado ezaguna, Juan de Villanuevaren lana, estilo neoklasikokoa. Gaur egungo arkitekturak eman dituen lanen artean Zarzuelako Hipodromoa aipa daiteke (E. Torroja, 1935).

Garraioak

Autobideak

Madrilgo autobide nagusiek ibilbide erradiala dute.

Garrantzitsuenak honako hauek dira:

• A-1: Madril – Aranda de Duero – Burgos – Miranda Ebro – Gasteiz – Donostia;
• A-2: Madril – Guadalajara – Zaragoza – Lleida – Bartzelona;
• A-3: Madril – Valentzia;
• A-4: Madril – Kordoba – Sevilla – Jerez de la Frontera – Cádiz;
• A-5: Madril – Talavera de la Reina – Mérida – Badajoz – Portugalgo muga;
• A-6: Madril – Arévalo – Tordesillas – Benavente – Ponferrada – Lugo – A Coruña.

Madrilgo hiriak, gainera, inguratzen dituen errepideak ere baditu. Hauek hiriko eta gune metropolitarreko leku ezberdinen artean garraiatzea ahalbidetzen dute, hiri barrutik pasatu beharrik gabe.

Honako hauek dira:

• M-30: hiriaren erdigunea inguratzen du;
• M-40: hiriaren egoitzaldea inguratzen du;
• M-45: udalerri osoa inguratzen du;
• M-50: gune metropolitarra inguratzen du.

Metroa

Sakontzeko, irakurri: «Madrilgo metroa»

Madrilgo metroaren sarea

Madrilgo metro-sarea Europako handienetakoa da, Londreskoaren eta Pariskoaren atzetik, betiere.

Metro-sarea 226.729 km luze da, eta 13 lineak osatzen dute (12 linea + adar bat). Horietatik bederatzi, Madrilgo udalerrian bertan daude osorik; hiru, udalerritik kanpo ibiltzen dira zati batean; eta beste linea bat osorik dabil Madrilgo hiritik kanpo. 238 geltoki ditu metroak, eta horien artean 151 dira bakunak, 26 bikoitzak, 10 hirukoitzak, eta bat laukoitza (Avenida de América). Horrez gain, hiru tranbia linea ditu, Metro Ligero (metro arina) izenekoak, bai eta Renfe Aldirikoak zerbitzuarekin lotunea duten 19 geraleku ere.

2000ko ekainean, Metro Sur izeneko linea jarri zen abian. Linea horren helburua da Madril hiria eta erkidegoko hegoaldeko hiriak lotzea. Ibilbide zirkularra du, Móstoles, Leganés, Fuenlabrada edota Getafe udalerriak haien artean eta hiriburuarekin batera lotzeko. Milioi bat biztanleri eskaintzen die zerbitzu eraginkor, arin eta ekologikoa Metro Surrek.

Datozen urteotan, Madrilgo metroa izugarri handitzeko asmoa dago, hiriburuko biztanle guztiek etxetik hurbil metro-geltokia izan dezaten.

Trenak

AVE Talgo 350

Renfe Operadora eta Adif dira Madrildik igarotzen diren tren guztiez arduratzen diren enpresak. Geltokirik garrantzitsuenak Madrid-Atocha geltokia eta Madrid-Chamartín geltokia dira, Merkantzien garraiorako, ordea, Vicalvaroko geltokia da ezagunena.

Autobusak

Hiri barruko autobusen kudeaketaz CTM eta EMT arduratzen dira, guztira 2.000 auto eta 194 linea dituelarik. Ibilbide luzeko autobusentzako geltokirik garrantzitsuenak Avenida de America eta Mendez Alvarokoa dira.

Hegazkinak

Madrilgo aireportu nagusia Madril-Barajas aireportua da (IATA: MAD, OACI: LEMD), hiriaren ipar-ekialdean dagoena, erdialdetik 12 kilometrora. 1928an hasi zen zerbitzua eskaintzen, ofizialki 1931n inauguratu zen arren.

Bigarren mailako aireportu bat ere badu Madrilek, Cuatro Vientoskoa, nagusiki erabilera militarra duena.

Hedabideak

Espainiako hedabide nagusien egoitzak Madril inguruan daude. Telebisten artean, Televisión Españolak Pozuelo de Alarcónen, Antena 3ek eta LaSextak San Sebastián de los Reyesen eta Telecincok Fuencarral auzoan eta irrati nagusiak (Radio Nacional de España, SER edo COPE) ere bai.

Egunkari orokor nagusien artean "ABC", "El Mundo", "El País" eta "La Razón" nagusitzen dira, eta kirol egunkarien artean, "As" eta "Marca".

Kirola

Madrilgo futbol talderik ezagunena Real Madrid da: munduan talderik ospetsuenetako bat da eta 9 Txapeldunen Liga irabazi ditu. Arerio nagusia Atlético Madrid du. 1982an, Santiago Bernabeu estadioan 1982ko Munduko Futbol Txapelketaren finalaren egoitza izen zen. Rayo Vallecano eta Getafe CF eskualdeko taldeak Espainiako Ligako lehen mailan ere aritzen dira.

Espainiako saskibaloi ligako (ACB Liga) bi talde ere baditu: Real Madrid Baloncesto eta Estudiantes, hainbat titulu lortu dituztenak.

Tenisean Mutua Madrileña Madrid Open txapelketaren egoitza da, ATP World Tour Masters 1000 txapelketarako baliagarria dena. Formula 1eko HRT F1 Team ere bertan du bere egoitza, Jaramako zirkuitua gertu izanik. Urtero Espainiako Vuelta bertan du amaiera, Parisen Frantziako Tourra amaitzen den moduan.

Historian 1972, 2012 eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetarako bere hautagaitza prestatu arren, ez du inoiz lortu. 2011n, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako ere hautagaia izango dela esan zuten.

Klub	Liga	Kirol	Estadio	Sorrera	Edukiera
Real Madrid	BBVA Liga	Futbola	Santiago Bernabéu	1902	85.454
Atlético de Madrid	BBVA Liga	Futbola	Vicente Calderón	1903	54.851
Rayo Vallecano	BBVA Liga	Futbola	Estadio de Vallecas	1924	15.500
Real Madrid Castilla	Adelante Liga	Futbola	Alfredo di Stéfano	1930	6.000
Real Madrid Baloncesto	ACB	Saskibaloia	Palacio de Deportes de Madrid	1932	16.000
Club Baloncesto Estudiantes	ACB	Saskibaloia	Palacio de Deportes de Madrid	1948	16.000
BM Atlético Madrid	ASOBAL	Eskubaloia	Palacio Vistalegre	2011	15.000

Madrildar ezagunak

Sakontzeko, irakurri: «Madrildar ezagunen zerrenda»

Espainiako hiriburuan jaiotako pertsona ezagunen artean Gregorio Marañón medikua, Lope de Vega, Calderón de la Barca eta José Echegaray idazleak, Plácido Domingo tenorea, Joaquín Sabina abeslaria ditugu, besteak beste.

Herri eta hiri senidetuak

Madril ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

Abu Dhabi (Arabiar Emirreri Batuak) Beijing (Txina) Belgrad (Serbia) Berlin (Alemania)

Bordele (Frantzia) Brusela (Belgika) Budapest (Hungaria) Erroma (Italia)

Maui (Hawaii) (Ameriketako Estatu Batuak) Mosku (Errusia) Móstoles (Espainia) New York (New York) (Ameriketako Estatu Batuak)

Nuakxot (Mauritania) Paris (Frantzia) Praga (Txekia) Rabat (Maroko)

Sarajevo (Bosnia-Herzegovina) Sofia (Bulgaria) Tripoli (Libia) Varsovia (Polonia)

Madril Iberoamerikako Hiriburu Hirien Batasunaren (gaztelaniaz: Unión de Ciudades Capitales Iberoamericanas – UCCI) (portugesez: União de Cidades Capitais Ibero-americanas) partaide da, 1982ko urriaren 12tik, jarraian agertzen diren hiriekin senidetarsun erlazioak hasiz:

Andorra la Vella (Andorra) Asuncion (Paraguai) Bogota (Kolonbia) Brasilia (Brasil) Buenos Aires (Argentina) Caracas (Venezuela)

Davao Hiria (Filipinak) Guatemala Hiria (Guatemala) Habana (Kuba) La Paz (Bolivia) Lima (Peru) Lisboa (Portugal)

Managua (Nikaragua) Manila (Filipinak) Mexiko Hiria (Mexiko) Montevideo (Uruguai) Panama Hiria (Panama) Quito (Ekuador)

Rio de Janeiro (Brasil) San Jose (Costa Rica) San Juan de Puerto Rico (Puerto Rico) San Salvador (El Salvador) Santiago (Txile) Santo Domingo (Dominicar Errepublika)

Sucre (Bolivia) Tegucigalpa (Honduras)

Ikus, gainera

• Espainia
• Madrilgo Erkidegoa
• Madrilgo Erkidegoko Gobernua

Kanpo estekak

• Madrilgo Udalaren webgunea (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
• Madrili buruzko entziklopedia askea (Gaztelaniaz)

• Datuak: Q2807
• Multimedia: Madrid / Q2807