Edukira joan

Wyoming

Aldatu loturak
Wikipedia, Entziklopedia askea
Wyoming
 Ameriketako Estatu Batuak
Ereserkia
Wyoming
Administrazioa
Izen ofizialaState of Wyoming
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
ISO 3166-2US-WY
HiriburuaCheyenne
Governor of Wyoming (en) ItzuliMark Gordon
Zatiketa
Geografia
Koordenatuak43°00′N 107°30′W / 43°N 107.5°W / 43; -107.5
Azalera253.348 km²
MugakideakMontana, Hego Dakota, Nebraska, Colorado, Utah eta Idaho
Punturik altuenaGannett tontorra
Demografia
Biztanleria576.851 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea2,28 bizt/km²
Etxebizitzak233.231
Hizkuntza ofizialaingeles
Ordu eremuaUTC−07:00, Mendiko ordu-zona eta America/Denver
wyoming.gov

Wyoming (ⓘ) Ameriketako Estatu Batuen mendebaldeko Mendialdeko Mendebaldean dagoen estatu bat da, itsasorako irteerarik gabea. Iparraldean eta ipar-mendebaldean Montanarekin egiten du muga; ekialdean, Hego Dakota eta Nebraskarekin; mendebaldean, Idahorekin; hego-mendebaldean, Utahrekin; eta hegoaldean, Coloradorekin. 2024an 587.618 biztanle zituela kalkulatzen da;[1] beraz, biztanle gutxien dituen estatua da, azaleraz hamargarren handiena izan arren, eta biztanle-dentsitate txikiena duen bigarrena. Hiriburua eta hiririk populatuena Cheyenne da.[2]

Wyomingen mendebaldeko erdia, nagusiki, Mendi Harritsuetako mendilerroek eta larreek osatzen dute; ekialdeko erdia, berriz, garaiera handiko larredia da, eta Goi Lautadak deritzo. Wyomingeko klima erdi-lehorra da zenbait lekutan eta kontinentala beste batzuetan; oro har, beste estatuak baino lehorragoa eta haizetsuagoa da, eta tenperatura-muturrak handiagoak dira. Gobernu federalak Wyomingeko lurren erdia pasatxo du bere jabetzan; estatua seigarrena da gobernu federalaren jabetzako lur-kopuruan, eta bosgarrena proportzioan.[3] Lur federalen artean daude bi parke nazional (Grand Teton eta Yellowstone), aisialdirako bi eremu nazional, bi monumentu nazional eta hainbat baso nazional, baita leku historikoak, arrain-haztegiak eta basabizitzaren babeslekuak ere.

Herri indigenak milaka urtez bizi izan dira eskualdean. Wyoming bihurtuko zen lurraren zati bat Estatu Batuen subiranotasunaren menpe geratu zen Louisianaren Erosketaren bidez, beste zati bat Oregongo Itunaren bidez eta, azkenik, Mexikoren lagapenaren bidez. Oregongo Bidea, Mormoien Bidea eta Kaliforniako Bidea ireki zirenean, aitzindari ugarik zeharkatu zituzten lehenago batez ere larru-ehiztariek ibilitako estatuaren zatiak, eta horrek gotorlekuak sortzea bultzatu zuen, Fort Laramie kasu; gaur egun biztanle-guneak dira.[4] 1867an, Trenbide Transkontinentalak ordezkatu zituen gurdi-bideak, Wyomingen hegoaldetik igarotzen zen ibilbide batekin,[5] eta kolono berriak ekarri zituen, baita herri berriak sortu ere, Cheyenne hiriburua barne.[6] 1890eko uztailaren 10ean, Wyoming Batasuneko 44. estatu bihurtu zen.[7]

Wyomingeko emakumeen boto-eskubidea 1869koa da: urte hartan, lurraldea zela, emakumeei botoa emateko eskubidea aitortu zien, eta 1890ean emakume herritarrei botoa ematen utzi zien lehen estatua izan zen. Gainera, emakumeei hautetsi-karguak betetzen utzi zien lehen estatua izan zen, baita emakume bat gobernadore hautatu zuen lehena ere: Nellie Tayloe Ross. Historiaren alderdi hori omentzeko, haren ezizen ofiziala «Berdintasunaren Estatua» (The Equality State) da, eta estatuko lelo ofiziala «Eskubide berdinak» (Equal Rights).[7] Nekazaritzak eta abeltzaintzak, eta haiekin batera izandako larre-gerrek, leku nabarmena dute estatuaren historian. Wyomingeko ekonomia, neurri handi batean, turismoan eta mineralen erauzketan oinarritzen da, hala nola ikatza, gas naturala, petrolioa eta trona. Nekazaritza-produktuen artean daude garagarra, belar ondua, abereak, azukre-erremolatxa, garia eta artilea.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Muga hauek ditu: iparraldean eta ipar-mendebaldean, Montana; ekialdean, Hego Dakota eta Nebraska; hegoaldean, Colorado; hego-mendebaldean, Utah; mendebaldean, Idaho.

1.500-2.000 metro arteko goi-lautada da Wyoming-eko lurraldea, mendikateek eta sakanek hautsita. Ekialdeko eskualdeak Missouri ibaiaren adarrek ureztatzen dituzte (Powder, Cheyenne, Belle Fourche, North Platte). Hego Dakotako mugan Black Hills mendiak daude. Estatuko erdialdea eta mendebaldea Rocky Mountains sistemaren barnean daude, eta han daude lurraldeko mendialde eta mendi garaienak: Laramie, Big Horn, Absaroka, Teton, Wyoming eta Wind (4.207 m Gannett mendian). Mendialdeon artean sakanak daude, Yellowstone Parke Nazionala esaterako, izen bereko aintzira barne.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, estatuko urteko batez besteko tenperatura 5,7 °C-koa izan zen.[8][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (19,2 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 27,8 °C) eta hotzena abendua (−5,7 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −11,5 °C). Urteko prezipitazioa 407 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (61 mm) eta lehorrena urtarrila (24 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,3 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (4,9 °C) baino 1,2 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2012, 2015, 2024 eta 2025). Urterik beroena 2012 izan zen (7,1 °C) eta hotzena 1895 (3,3 °C).[8]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 4569 berokuntza-gradu-egun eta 154 hozte-gradu-egun izan ziren.[8]


    Datu klimatikoak (Wyoming)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 0.2 1.6 7.1 11.4 16.7 22.9 27.8 26.9 21.3 13.1 5.4 0.1 12.9
Batez besteko tenperatura (ºC) -5.7 -4.6 0.4 4.3 9.5 14.8 19.2 18.1 13.0 5.9 -0.8 -5.7 5.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -11.6 -10.8 -6.3 -2.7 2.2 6.7 10.5 9.4 4.7 -1.4 -7.1 -11.5 -1.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 24 25 31 46 61 44 30 26 32 36 26 26 407
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (4,9 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+2,4+1,6+2,3+0,8+0,8+0,9+1,1+1,2+1,5+0,7+0,6+1,5
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −10 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (4,9 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Lehen Fort Laramie, 1840 aurretik zuen itxuraz (Alfred Jacob Millerren oroimenezko margolana)

Hasieran, natibo amerikarren hainbat talde bizi ziren gaur egun Wyoming deritzon eskualdean. Crowak, arapahoak, lakotak eta shoshoneak esploratzaile europarrek eskualdea lehen aldiz bisitatu zutenean aurkitu zituzten jatorrizko biztanleetako batzuk baino ez ziren. Gaur egungo Wyomingen hego-mendebaldea Espainiar Inperioak aldarrikatu zuen, hego-mendebaldean eta Mexikon zehar hedatzen baitzen. 1821ean Mexikok independentzia lortu zuenean, Goi Kaliforniaren partetzat hartu zen. Estatu Batuen hedapenak lurraldearen kontrolaren alde borrokatu zuten kolonoak ekarri zituen. Mexikok lurralde horiek laga zituen 1848an, Mexiko eta Ameriketako Estatu Batuen arteko gerran garaitua izan ondoren.

XVIII. mendearen amaieratik aurrera, Quebecetik eta Montrealetik etorritako tranpa-ehiztari kanadar frantsesak maiz sartzen ziren eremuan, tribuekin merkataritzan aritzeko. Téton eta La Ramie bezalako toponimo frantsesak historia horren arrastoak dira.[9]

John Colter estatubatuarrak idatzi zuen eskualdearen lehen deskribapena ingelesez, 1807an. Lewis eta Clarken espedizioako kidea zen; espedizioaren gidariak Toussaint Charbonneau kanadar frantsesa eta haren emazte gazte shoshonea, Sacagawea, izan ziren. Garai hartan, Colterrek Yellowstone eremuari buruz egindako txostenak asmakizuntzat hartu ziren.[10] Astoriatik itzultzean, Robert Stuartek eta bost gizonek South Pass mendatea aurkitu zuten 1812an.[9]

Geroago, Oregongo Bideak ibilbide hori bera jarraitu zuen, emigranteak mendebaldeko kostaldera zihoazela. 1850ean, Jim Bridger mendiko gizonak dokumentatu zuen lehen aldiz gaur egun Bridger Pass deritzon mendatea.[11] Bridgerrek Yellowstone ere esploratu zuen, eta eskualdeari buruzko txostenak aurkeztu zituen; Colterrenak bezala, garai hartan kontu harrigarritzat hartu ziren neurri handi batean. Union Pacific Railroad trenbide-konpainiak Bridger Passetik eraiki zuen trenbidea 1868an.[11] 90 urte geroago, ibilbide bera erabili zen mendietan barrena Interstate 80 autobidea eraikitzeko.[12]

1867an Union Pacific trenbidea Cheyennera iritsi ondoren, biztanleria hazten hasi zen. Gobernu federalak Wyoming Lurraldea sortu zuen 1868ko uztailaren 25ean.[13] Urre- eta zilar-meategi garrantzitsurik ez zuenez, mineraletan aberatsa zen Coloradok ez bezala, Wyomingek ez zuen halako biztanleria-leherketarik izan. Hala ere, South Pass Cityk gorakada labur bat izan zuen 1867an Carissa meatzea urrea ekoizten hasi ondoren.[14] Kobrea ustiatu zen Sierra Madre mendien eta Snowy Range mendilerroaren arteko zenbait eremutan, Grand Encampmentetik gertu.[15]

Gobernuak babestutako espedizioak Yellowstone eskualdera iristen hasi zirenean, Colterrek eta Bridgerrek eskualdeko paisaiaz egindako deskribapenak berretsi ziren. 1872an, Yellowstoneko Parke Nazionala sortu zen, munduko lehen parke nazionala, eremu hori babesteko. Parkearen ia osoa Wyomingen ipar-mendebaldeko muturrean dago.

1940ko uztailaren 10ean, Estatu Batuetako Posta Bulegoak Wyomingen estatu izaeraren 50. urteurrena oroitzeko posta-zigilua argitaratu zuen. Grabatuak Wyomingeko zigilua irudikatzen du; erdian emakume bat ageri da, «equal rights» (eskubide berdinak) dioen banda baten aurrean

1869ko abenduaren 10ean, John Allen Campbell lurraldeko gobernadoreak emakumeei eman zien boto-eskubidea, eta horrela Wyoming hori egin zuen lehen lurraldea izan zen; estatu bihurtu zenean, emakumeen sufragioa aitortu zuen lehen estatua izan zen.[16] Emakumeak lehen aldiz Wyomingen aritu ziren epaimahaikide (Laramien, 1870ean). Wyoming aitzindaria izan zen emakumeak hauteskunde-politikan onartzen ere.[17] Herrialdeko lehen emakume auzitegi-aguazila (Mary Atkinson, Laramie, 1870) eta lehen emakume bake-epailea (Esther Hobart Morris, South Pass City, 1870) izan zituen. 1924an, Wyoming emakume bat gobernadore hautatu zuen lehen estatua izan zen: Nellie Tayloe Ross, 1925eko urtarrilean kargua hartu zuena.[18] Eskubide zibilen arloko historia horregatik, Wyomingen ezizenetako bat «Berdintasunaren Estatua» (The Equality State) da, eta estatuko lelo ofiziala «Eskubide berdinak» (Equal Rights).[7]

Wyomingeko konstituzioak ur-eskubideei buruzko artikulu aitzindari bat ere jaso zuen.[19] Wyoming Lurraldea Batasunean onartzeko lege-proposamenak Senatuan eta Ordezkarien Ganberan aurkeztu ziren 1889ko abenduan. 1890eko martxoaren 27an, Ganberak lege-proposamena onartu zuen, eta Benjamin Harrison presidenteak Wyomingen estatu izaeraren legea sinatu zuen; Wyoming Batasuneko 44. estatu bihurtu zen 1890eko uztailaren 10ean.[7]

Wyomingen gertatu zen 1892ko Johnson konderriko gerra, lehian zeuden abeltzain-taldeen artean. Homestead Legea onartzeak abeltzain txiki ugari ekarri zituen. Larre-gerra piztu zen, talde batek edo biek lur publikoen erabilerako lehia komertziala gatazka bortitzaren bidez konpontzea erabaki zutenean.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 576.851 biztanle zeuden. Batez besteko adina 38,7 urtekoa zen ( Wyomingeko mapa), 38,1 urtekoa gizonezkoen artean eta 39,4 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 23,5 18 urtetik beherakoak ziren eta % 17,7 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 102,8 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 101,7 gizon zeuden adin-talde horretan.[20][21]

Mapa
Biztanleria (2025, estimazioa)
Biztanleak (2025)
  • 2.341 – 6.840(3)
  • 7.597 – 7.852(2)
  • 8.634 – 8.908(2)
  • 8.929 – 12.640(3)
  • 13.824 – 14.013(2)
  • 20.728 – 21.180(2)
  • 23.333 – 33.241(3)
  • 38.558 – 39.464(2)
  • 41.267 – 48.145(2)
  • 80.526 – 102.938(2)
Mapa
Biztanle-dentsitatea (2025)
Dentsitatea
  • 0,3 bizt./km² – 0,7 bizt./km²(3)
  • 0,8 bizt./km² – 0,9 bizt./km²(2)
  • 1,1 bizt./km²(2)
  • 1,3 bizt./km² – 1,5 bizt./km²(3)
  • 1,5 bizt./km² – 1,6 bizt./km²(2)
  • 1,6 bizt./km² – 1,7 bizt./km²(2)
  • 2,0 bizt./km² – 2,2 bizt./km²(3)
  • 3,5 bizt./km² – 3,8 bizt./km²(2)
  • 3,9 bizt./km² – 5,1 bizt./km²(2)
  • 5,8 bizt./km² – 14,8 bizt./km²(2)

BiztanleriaUrtea0100.000200.000300.000400.000500.000600.0001860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 292.413 gizon, 284.438 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.27
 
85+
 
2.14
1.74
 
80-84
 
2.06
2.95
 
75-79
 
3.16
4.65
 
70-74
 
4.77
6.24
 
65-69
 
6.37
7.07
 
60-64
 
7.23
6.28
 
55-59
 
6.59
5.40
 
50-54
 
5.46
5.64
 
45-49
 
5.50
6.15
 
40-44
 
6.00
6.84
 
35-39
 
6.66
6.67
 
30-34
 
6.49
6.14
 
25-29
 
5.98
6.31
 
20-24
 
5.91
6.83
 
15-19
 
6.49
7.15
 
10-14
 
6.94
6.69
 
5-9
 
6.49
5.99
 
0-4
 
5.78
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[22]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, estatuan 576.851 biztanle zeuden. Herritarren % 10,2 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 90,7 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 81,4[oh 3]; % 0,9 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,8; % 1,0 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,9; % 4,6 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,1; % 2,3 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,0; % 0,1 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 0,5 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4.[oh 4][23]

Arraza/etnia Wyomingeko mapa
Etnizitatea
2000
93,6 %
6,4 %
2010
91,1 %
8,9 %
2020
89,8 %
10,2 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
92,1 %
2010
94,2 %
2020
90,7 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 41,6 estatu berean jaiotakoak, % 54,0 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 3,5 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 44,7 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 55,3 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 52,0, biztanleria osoaren % 1,8); ondoren Asian (% 18,9, % 0,7), Europan (% 18,8, % 0,7), Ipar Amerikan (% 6,2, % 0,2) eta Afrikan (% 2,8, % 0,1).[oh 6][24]

Jaioterria eta jatorria Wyomingeko mapa
Jaioterria
41,6 %
54,0 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
44,7 %
55,3 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
52,0 %
18,9 %
18,8 %
6,2 %
Latinoamerika Asia Europa Ipar Amerika Afrika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Estatuan 271.887 etxebizitza zeuden, horietatik % 86,4 okupatuta eta % 13,6 hutsik.[25] Okupatutako etxebizitzen artean, % 69,4 jabeek okupatutakoak ziren eta % 30,6 errentan hartutakoak.[21] Estatuan 234.965 etxegune zeuden guztira, horietatik % 63,2 familia-etxeguneak ziren eta % 36,8 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 77,8 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 22,2 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 80,8 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 19,2 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[26] Talde-bizilekuetan bizi ziren 13.328 pertsona (biztanleria osoaren % 2,3); horietatik 3.694 zuzentze- eta gazte-egoitzetan, 4.457 unibertsitateko ikasleen egoitzetan eta 596 egoitza militarretan bizi ziren.[25]

271.887etxebizitza
234.965okupatuak
13.328talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Wyomingeko mapa

162.984
71.981
36.922
Jabetzan (162.984) Alokairuan (71.981) Hutsik (36.922)

Etxegune motak

115.480
20.915
69.898
16.606
Ezkondutako bikotea (115.480) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (12.066) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (20.915) Bakarrik bizi (69.898) Beste norbaitekin (16.606)

Talde-bizilekuetako biztanleria

3.694
4.457
4.581
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (3.694) Unibertsitateko egoitzak (4.457) Egoitza militarrak (596) Beste (4.581)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 94,2k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 30,6k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 11,5k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[27]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Turismoa (Yellowstongo eta Great Tetongo parke nazionalak), meategiak (petrolioa, gasa, ikatza, uranioa, burdina, fosfatoak), abere-hazkuntza (ardi- eta behi-azienda), basogintza eta sakanetan eta ibaien ertzetan egiten den laborantza (azukre-erremolatxa, garia, garagarra, patata) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Industria (petrolio-findegiak, zurgintza, janari-industria) hiri nagusietan baizik ez dago.

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 76.176 $ zen ( Wyomingeko mapa), eta familiena, 96.997 $. Per capita errenta 42.668 $ zen. Biztanleriaren % 10,5 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[28] Etxeguneen artean, % 4,5k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 8,5k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[29]

76.176 $etxegunearen errenta mediana
96.997 $familiaren errenta mediana
42.668 $biztanleko errenta
% 10,5pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,9
% 10,1
% 13,7
% 11,0
% 8,0
% 9,5
% 8,5
< 10.000 $ — % 4,5 (11.032) 10.000-14.999 $ — % 3,1 (7.422) 15.000-19.999 $ — % 3,3 (8.062) 20.000-24.999 $ — % 3,4 (8.360) 25.000-29.999 $ — % 3,5 (8.629) 30.000-34.999 $ — % 3,8 (9.288) 35.000-39.999 $ — % 3,8 (9.309) 40.000-44.999 $ — % 3,5 (8.436) 45.000-49.999 $ — % 3,3 (8.015) 50.000-59.999 $ — % 6,9 (16.749) 60.000-74.999 $ — % 10,1 (24.509) 75.000-99.999 $ — % 13,7 (33.446) 100.000-124.999 $ — % 11,0 (26.700) 125.000-149.999 $ — % 8,0 (19.356) 150.000-199.999 $ — % 9,5 (23.223) ≥ 200.000 $ — % 8,5 (20.782)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak estatu osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, estatuko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman auto izeneko erreferentziarako
  2. ↑ Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman QF izeneko erreferentziarako
  3. ↑ Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman maineenvironment.org izeneko erreferentziarako
  4. ↑ (Ingelesez) Trails across Wyoming: The Oregon, Mormon Pioneer and California Routes. WyoHistory.org.
  5. ↑ (Ingelesez) Industry, Politics and Power: the Union Pacific in Wyoming. WyoHistory.org.
  6. ↑ (Ingelesez) Cheyenne, Magic City of the Plains. WyoHistory.org.
  7. 1 2 3 4 (Ingelesez) Wyoming Facts and Symbols. State of Wyoming jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2016-09-20).
  8. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  9. 1 2 (Ingelesez) The Fur Trade in Wyoming. WyoHistory.org.
  10. ↑ (Ingelesez) The Yellowstone National Park. Project Gutenberg.
  11. 1 2 (Ingelesez) A Map of the West in his Head: Jim Bridger, Guide to Plains and Mountains. WyoHistory.org.
  12. ↑ (Ingelesez) Jim Bridger: The man, the myth, the legend. The Seattle Times 2016-02-06.
  13. ↑ (Ingelesez) State of Wyoming – General Facts About Wyoming. State of Wyoming jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2007-09-27).
  14. ↑ (Ingelesez) South Pass City Historic Site. Wyoming State Parks, Historic Sites & Trails jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2009-02-27).
  15. ↑ (Ingelesez) Stevens, Horace Jared; Walter Harvey Weed et al.. (1911). Mines Register: Successor to the Mines Handbook and the Copper Handbook, Describing the Non-ferrous Metal Mining Companies in the Western Hemisphere. .
  16. ↑ (Ingelesez) Women's History Collections. American Heritage Center.
  17. ↑ (Ingelesez) Helton, Jennifer. (2020-08-14). How the American West Led the Way for Women in Politics. Smithsonian.
  18. ↑ (Ingelesez) Larson, T. A.. (1990). History of Wyoming. University of Nebraska Press ISBN 978-0-803-27936-0..
  19. ↑ (Ingelesez) Sodaro, Craig; Randy Adams. (1996). Frontier Spirit: The Story of Wyoming. Johnson Books, 136–139 or. ISBN 978-1-55566-163-2..
  20. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  21. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  22. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  23. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  24. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  25. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  26. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  27. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  28. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  29. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Wyoming&oldid=11840142"(e)tik eskuratuta