Edukira joan

Minnesota

Aldatu loturak
Wikipedia, Entziklopedia askea
Minnesota
 Ameriketako Estatu Batuak
Ereserkia
Hail! Minnesota (en) Itzuli
Administrazioa
Izen ofizialaState of Minnesota
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
ISO 3166-2US-MN
HiriburuaSaint Paul
Governor of Minnesota (en) ItzuliTim Walz
Zatiketa
Geografia
Koordenatuak46°N 94°W / 46°N 94°W / 46; -94
Azalera225.163 km²
MugakideakManitoba, Ontario, Wisconsin, Hego Dakota, Iowa, Ipar Dakota, Michigan, Kanadako Probintzia Batua, Ruperten Lurraldea, Ipar-mendebaldeko Lurraldeak eta District of Keewatin (en) Itzuli
Punturik altuenaEagle Mountain (en) Itzuli
Demografia
Biztanleria5.706.494 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea25,34 bizt/km²
Etxebizitzak2.207.988
Hizkuntza ofizialabaliorik ez
Ordu eremuaUTC−06:00, Erdialdeko Ordu Estandarra eta America/Chicago
mn.gov

Minnesota Ameriketako Estatu Batuetako Mendebalde ertainean dagoen estatua da. Iparraldean eta ekialdean Kanadako Manitoba eta Ontario probintziekin egiten du muga, ekialdean Estatu Batuetako Wisconsin estatuarekin, hegoaldean Iowarekin eta mendebaldean Ipar Dakota eta Hego Dakotarekin. Ipar-ekialdeko izkinak ur-muga bat du Minnesotaekin. Estatu Batuetako hamabigarren estaturik handiena da azalerari dagokionez, eta hogeita bigarren populatuena, 5,8 milioi biztanle ingururekin. Minnesota «10.000 lakuen lurraldea» deitzen zaio, hamar akre baino gehiago dituzten 14.420 ur gezako masa baititu[1]. Estatuaren herena, gutxi gorabehera, basoz estalita dago. Gainerakoaren zati handi bat belardiak eta laborantzarako lurrak dira. Minnesotako biztanleen % 60 baino gehiago (3,71 milioi inguru) Minneapolis-Saint Paul metropoli-eremuan bizi dira, «hiri bikiak» bezala ezagutzen dena, Minnesotako gune politiko, ekonomiko eta kultural nagusia eta Estatu Batuetako hamaseigarren metropoli-area handiena dena[2]. Beste eremu txikiago batzuk Duluth, Mankato, Moorhead, Rochester eta St. Cloud dira.

Minnesota izena dakota hizkuntzatik dator. Woodland garaitik, K. a. XI. mendetik, amerindiar leinuak bizi izan dira bertan. K. o. 200 eta 500 urteen artean, gutxi gorabehera, Hopewell indigenen tradizioaren bi eremu sortu ziren: Laurel konplexua, iparraldean, eta Trocraleau Hopewell, Mississippi ibaiaren haranean, hegoaldean. Goi Mississippiko kultura, Oneota herriak eta siouar hizkuntzetako beste hiztun batzuek osatua, K.o. 1000. urtearen inguruan sortu zen eta europarrak XVII. mendean iritsi arte iraun zuen. Esploratzaile eta misiolari frantsesak izan ziren eskualdean sartu ziren lehenengo europarrak, eta han aurkitu zituzten dakota, ojibwe eta zenbait tribu anishinaabe. Gaur egun Minnesota denaren zati handi bat, Estatu Batuek 1803an erosi zuten Louisiana frantziar jabetza zabalaren parte zen. Hainbat lurralde-berrantolaketaren ondoren, Minnesotako lurraldea Batasunean 32. estatu gisa onartu zen 1858an. Minnesotako lelo ofiziala, L'Étoile du Nord («Iparraldeko izarra»), frantsesezko estatu lelo bakarra da. Esaldi hori estatua sortu eta gutxira onartu zen, eta estatuko lehen esploratzaile frantsesak eta ondoko Estatu Batuetako iparraldekoena islatzen ditu.

Estatu Batuetako Mendebalde Urrunaren parte bezala, Minnesotak herrialde osoko kolonoak eta baserritarrak erakarri zituen. Hasieran, zurgintzan, nekazaritzan eta trenbideen eraikuntzan oinarritu zen. XX. mendearen hasieran, Europako etorkin ugari etorri ziren, bereziki Eskandinaviatik, Alemaniatik eta Erdialdeko Europatik. Horietako asko 1848ko porrot egindako iraultzei lotuta zeuden, eta horrek, neurri batean, estatuaren garapenean eragin zuen, lan- eta gizarte-aktibismoaren gune gisa. Minnesotako industrializazio eta urbanizazio azkarrak aldaketa sozial, ekonomiko eta politiko handiak eragin zituen XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran; estatua abangoardian egon zen lan-eskubideei, emakumeen sufragioari eta erreforma politikoari dagokienez. Ondorioz, Minnesota nahiko bakarra da Mendebalde Erdiko estatuen artean, Alderdi Demokratarentzat oinarri fidagarria delako, izan ere, presidentetzarako hautagai demokrata guztiei eman die botoa 1976az geroztik, Estatu Batuetako beste edozein estatuk baino denbora gehiago[3].

XX. mendearen amaieratik, Minnesotako ekonomia dibertsifikatu egin da, eta industria tradizionaletatik (nekazaritza eta baliabideen erauzketa) zerbitzuetara, finantzetara eta osasun-arretara igaro da. Minnesotak leku nabarmena du estatuko batezbestekoen artean bizi-itxaropenari, osasun-arretaren mailari eta hezkuntzari dagokienez, eta batezbestekoa baino altuagoa da per capita errentari dagokionez. Minnesotan gobernu federalak onartutako 11 erreserba indigena amerikar daude (zazpi ojibwe eta lau dakota), eta bertako kulturak, demografiak eta panorama erlijiosoak Eskandinaviako eta Alemaniako eragina islatzen dute. Ondare horrek estatuko arrazen demografian eragina izaten jarraitzen du, AEBn aniztasun gutxien duen estatuetako bat izanik. Hala ere, azken hamarkadetan Minnesota kulturaniztunagoa bihurtu da, bai barne-migrazio handiagoaren ondorioz, bai Latinoamerikatik, Asiatik, Afrikako Adarretik eta Ekialde Ertainetik datorren immigrazioaren ondorioz. Estatuak herrialdeko somaliar estatubatuarren populaziorik handiena du, eta bigarren hmong komunitaterik handiena[4].

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mississippi ibaiaren iturburua Itasca aintziran

Misisipi ibaia estatu honetan sortzen da, eta bertatik Wisconsinerantz abiatzen da.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Minnesotak klima kontinentalaren berealdiko tenperatura aldaketak ditu, negu hotzekin eta udara beroekin. Tenperatura errekorrak neguan, -51 °C izan ziren 1996. urteko Otsailean Tower herrian eta 46 °C udaran Moorhead herrian 1936.urtean.

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, estatuko urteko batez besteko tenperatura 5,4 °C-koa izan zen.[5][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (20,6 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 26,7 °C) eta hotzena urtarrila (−12,2 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −17,3 °C). Urteko prezipitazioa 726 mm-koa da; hilabeterik euritsuena ekaina da (113 mm) eta lehorrena otsaila (20 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,4 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (4,5 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik bi 2000tik aurrerakoak dira (2012 eta 2024). Urterik beroena 2024 izan zen (7,5 °C) eta hotzena 1917 (2,0 °C).[5]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 4741 berokuntza-gradu-egun eta 253 hozte-gradu-egun izan ziren.[5]


    Datu klimatikoak (Minnesota)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -7.1 -4.0 3.3 11.7 19.2 24.4 26.7 25.6 21.0 12.8 3.3 -4.1 11.1
Batez besteko tenperatura (ºC) -12.2 -9.6 -2.3 5.5 12.7 18.2 20.6 19.3 14.8 7.3 -1.2 -8.6 5.4
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -17.3 -15.3 -7.9 -0.7 6.1 12.0 14.5 13.1 8.6 1.8 -5.8 -13.1 -0.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 20 20 33 59 88 113 101 90 79 64 34 25 726
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (4,5 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+2,6+2,5+1,4+0,5+0,9+1,1+0,5+0,9+1,1+0,5+0,9+2,4
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −15 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (4,5 °C)
+4 °C−4 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 5.706.494 biztanle zeuden. Batez besteko adina 38,4 urtekoa zen ( Minnesotako mapa), 37,7 urtekoa gizonezkoen artean eta 39,3 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 23,1 18 urtetik beherakoak ziren eta % 16,6 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 98,8 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 97,0 gizon zeuden adin-talde horretan.[6][7]

Mapa
Biztanleria (2025, estimazioa)
Biztanleak (2025)
  • 3.130 – 6.085(9)
  • 6.288 – 9.524(9)
  • 9.747 – 12.406(9)
  • 13.686 – 16.252(8)
  • 16.628 – 22.369(9)
  • 23.603 – 30.545(9)
  • 31.430 – 40.120(8)
  • 40.971 – 59.142(9)
  • 61.041 – 159.017(9)
  • 164.110 – 1.284.784(8)
Mapa
Biztanle-dentsitatea (2025)
Dentsitatea
  • 0,6 bizt./km² – 3,1 bizt./km²(9)
  • 3,2 bizt./km² – 4,1 bizt./km²(9)
  • 4,3 bizt./km² – 6,0 bizt./km²(9)
  • 6,1 bizt./km² – 8,2 bizt./km²(8)
  • 8,2 bizt./km² – 10,3 bizt./km²(9)
  • 10,3 bizt./km² – 14,1 bizt./km²(9)
  • 15,1 bizt./km² – 20,0 bizt./km²(8)
  • 21,5 bizt./km² – 30,4 bizt./km²(9)
  • 33,5 bizt./km² – 89,2 bizt./km²(9)
  • 98,4 bizt./km² – 1.228,2 bizt./km²(8)

BiztanleriaUrtea01.000.0002.000.0003.000.0004.000.0005.000.0006.000.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 2.835.448 gizon, 2.871.046 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.50
 
85+
 
2.58
1.69
 
80-84
 
2.18
2.66
 
75-79
 
3.11
4.06
 
70-74
 
4.42
5.41
 
65-69
 
5.63
6.53
 
60-64
 
6.65
6.81
 
55-59
 
6.81
6.07
 
50-54
 
6.02
5.78
 
45-49
 
5.62
6.23
 
40-44
 
5.98
7.00
 
35-39
 
6.83
6.92
 
30-34
 
6.74
6.54
 
25-29
 
6.31
6.39
 
20-24
 
6.15
6.73
 
15-19
 
6.41
6.91
 
10-14
 
6.52
6.62
 
5-9
 
6.24
6.14
 
0-4
 
5.79
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[8]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, estatuan 5.706.494 biztanle zeuden. Herritarren % 6,1 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 81,2 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 76,3[oh 3]; % 7,3 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 6,9; % 5,5 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 5,2; % 4,4 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,1; % 1,1 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,0; eta % 0,4 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4.[oh 4][9]

Arraza/etnia Minnesotako mapa
Etnizitatea
2000
97,1 %
2010
95,3 %
2020
93,9 %
6,1 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
89,4 %
2010
87,2 %
2020
81,2 %
7,3 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 67,1 estatu berean jaiotakoak, % 23,4 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 8,7 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 58,9 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 41,1 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 34,8, biztanleria osoaren % 3,0); ondoren Afrikan (% 28,6, % 2,5), Latinoamerikan (% 25,0, % 2,2), Europan (% 8,7, % 0,8) eta Ipar Amerikan (% 2,4, % 0,2).[oh 6][10]

Jaioterria eta jatorria Minnesotako mapa
Jaioterria
67,1 %
23,4 %
8,7 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
58,9 %
41,1 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
34,8 %
28,6 %
25,0 %
8,7 %
Asia Afrika Latinoamerika Europa Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Estatuan 2.485.558 etxebizitza zeuden, horietatik % 90,7 okupatuta eta % 9,3 hutsik.[11] Okupatutako etxebizitzen artean, % 70,6 jabeek okupatutakoak ziren eta % 29,4 errentan hartutakoak.[7] Estatuan 2.253.990 etxegune zeuden guztira, horietatik % 63,4 familia-etxeguneak ziren eta % 36,6 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 77,0 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 23,0 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 78,8 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 21,2 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[12] Talde-bizilekuetan bizi ziren 138.293 pertsona (biztanleria osoaren % 2,4); horietatik 18.023 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 45.260 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[11]

2.485.558etxebizitza
2.253.990okupatuak
138.293talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Minnesotako mapa

1.590.421
663.569
231.568
Jabetzan (1.590.421) Alokairuan (663.569) Hutsik (231.568)

Etxegune motak

1.101.273
218.533
649.639
174.598
Ezkondutako bikotea (1.101.273) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (109.947) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (218.533) Bakarrik bizi (649.639) Beste norbaitekin (174.598)

Talde-bizilekuetako biztanleria

18.023
45.260
75.010
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (18.023) Unibertsitateko egoitzak (45.260) Beste (75.010)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 93,9k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 39,4k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 13,8k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[13]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 89.062 $ zen ( Minnesotako mapa), eta familiena, 113.993 $. Per capita errenta 48.237 $ zen. Biztanleriaren % 9,3 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[14] Etxeguneen artean, % 3,8k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 13,8k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[15]

89.062 $etxegunearen errenta mediana
113.993 $familiaren errenta mediana
48.237 $biztanleko errenta
% 9,3pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,4
% 9,1
% 13,2
% 11,1
% 8,5
% 11,2
% 13,8
< 10.000 $ — % 3,8 (87.165) 10.000-14.999 $ — % 2,7 (61.988) 15.000-19.999 $ — % 2,6 (59.232) 20.000-24.999 $ — % 2,7 (61.707) 25.000-29.999 $ — % 2,7 (62.576) 30.000-34.999 $ — % 2,9 (66.902) 35.000-39.999 $ — % 3,1 (71.265) 40.000-44.999 $ — % 3,1 (71.758) 45.000-49.999 $ — % 3,1 (72.462) 50.000-59.999 $ — % 6,4 (148.597) 60.000-74.999 $ — % 9,1 (210.709) 75.000-99.999 $ — % 13,2 (304.114) 100.000-124.999 $ — % 11,1 (255.890) 125.000-149.999 $ — % 8,5 (196.685) 150.000-199.999 $ — % 11,2 (257.864) ≥ 200.000 $ — % 13,8 (319.041)

Pertsonaia ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak estatu osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, estatuko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Ingelesez) «Minnesota: Land of How Many Lakes?» seagrant.umn.edu (Minnesota Sea Grant) (kontsulta data: 2026-01-19).
  2. ↑ «Our Estimates» MN State Demographic Center (kontsulta data: 2026-01-19).
  3. ↑ (Ingelesez) Ostermeier, Dr Eric. (2015-09-03). «Republicans and Democrats Have Record Presidential Winning Streaks in 36 States» Smart Politics (kontsulta data: 2026-01-19).
  4. ↑ (Ingelesez) Lee, Mai Na M.. «Hmong and Hmong Americans in Minnesota | MNopedia» www.mnhs.org (kontsulta data: 2026-01-19).
  5. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  6. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  9. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  10. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  11. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  12. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  13. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  14. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  15. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Minnesota&oldid=11836961"(e)tik eskuratuta