Edukira joan

Massachusetts

Aldatu loturak
Wikipedia, Entziklopedia askea
Massachusetts
 Ameriketako Estatu Batuak
Ereserkia
All Hail to Massachusetts (en) Itzuli
Massachusetts
The Road to Boston (en) Itzuli
Massachusetts (Because of You Our Land is Free)
The Great State of Massachusetts (en) Itzuli
Say Hello to Someone in Massachusetts (en) Itzuli
Ode to Massachusetts (en) Itzuli
Administrazioa
Izen ofizialaCommonwealth of Massachusetts
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
ISO 3166-2US-MA
HiriburuaBoston
Massachusettseko GobernadoreaMaura Healey
Zatiketa
Geografia
Koordenatuak42°18′N 71°48′W / 42.3°N 71.8°W / 42.3; -71.8
Azalera27.336 km²
MugakideakRhode Island, Connecticut, New York, Vermont eta New Hampshire
Punturik altuenaMount Greylock
Demografia
Biztanleria7.029.917 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea257,17 bizt/km²
Etxebizitzak2.646.980
Hizkuntza ofizialaingeles
Ordu eremuaEkialdeko Ordu-eremu eta America/New_York
mass.gov

Massachusetts (ingelesez ˌmæsəˈtʃuːsɨts ahoskatua) Ameriketako Estatu Batuetako ipar-ekialdeko estatu bat da. Hiriburua Boston da. Guztira 6,3 milioi biztanle ditu.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingalaterra Berria eskualdea osatzen du Connecticut, Maine, Hampshire Berri, Rhode Island eta Vermont estatuekin batera.

Laua da kostaldean eta menditsua mendebaldean (Berkshire mendiak). Taunton, Connecticut eta Merrimack ibaiak igarotzen dira estatutik[1].

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Juan Verrazanok esploratu zuen kostaldea 1524an. 1636ko irailaren 8an Harvard Unibertsitatea sortu zuten Cambridgen, Bostondik gertu, hasieran New College izenaz. Burujabetasunaren aldekoen gune garrantzizkoena izan zen, eta 1776an sartu zen Batasunean.[2]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Industriako jarduera nagusiak ehungintza eta oinetakogintza dira, baita arrantza eta ontzigintza ere. Harvard Unibertsitatea bertan dago.[3]

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea01.000.0002.000.0003.000.0004.000.0005.000.0006.000.0007.000.0008.000.0001750180018501900195020002050Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 3.401.702 gizon, 3.628.215 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.60
 
85+
 
2.83
1.69
 
80-84
 
2.27
2.81
 
75-79
 
3.32
4.34
 
70-74
 
4.82
5.47
 
65-69
 
5.78
6.61
 
60-64
 
6.78
7.12
 
55-59
 
7.13
6.64
 
50-54
 
6.69
5.97
 
45-49
 
6.01
5.83
 
40-44
 
5.84
6.47
 
35-39
 
6.36
7.15
 
30-34
 
6.96
7.36
 
25-29
 
6.99
7.52
 
20-24
 
7.11
6.68
 
15-19
 
6.13
6.07
 
10-14
 
5.43
5.55
 
5-9
 
4.98
5.11
 
0-4
 
4.58
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, estatuan 7.029.917 biztanle zeuden. Herritarren % 12,6 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 1]. Ez-hispanoen artean % 77,3 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 67,6[oh 2]; % 7,4 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 6,5; % 8,2 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 7,2; % 5,3 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,7; % 0,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 1,5 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,3.[oh 3][5]

Arraza/etnia Massachusettseko mapa
Etnizitatea
2000
93,2 %
6,8 %
2010
90,4 %
9,6 %
2020
87,4 %
12,6 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
84,5 %
2010
84,2 %
6,6 %
2020
77,3 %
7,4 %
8,2 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 58,7 estatu berean jaiotakoak, % 20,3 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 18,0 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 4] Atzerritarren artean, % 53,8 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 46,2 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 40,2, biztanleria osoaren % 7,2); ondoren Asian (% 30,3, % 5,5), Europan (% 17,3, % 3,1), Afrikan (% 9,7, % 1,8), Ipar Amerikan (% 2,1, % 0,4) eta Ozeanian (% 0,3, % 0,1).[oh 5][6]

Jaioterria eta jatorria Massachusettseko mapa
Jaioterria
58,7 %
20,3 %
18,0 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
53,8 %
46,2 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
40,2 %
30,3 %
17,3 %
9,7 %
Latinoamerika Asia Europa Afrika Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Estatuan 2.998.537 etxebizitza zeuden, horietatik % 91,7 okupatuta eta % 8,3 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 60,4 jabeek okupatutakoak ziren eta % 39,6 errentan hartutakoak.[8] Estatuan 2.749.225 etxegune zeuden guztira, horietatik % 62,5 familia-etxeguneak ziren eta % 37,5 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 71,7 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 28,3 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 76,9 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 23,1 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[9] Talde-bizilekuetan bizi ziren 245.518 pertsona (biztanleria osoaren % 3,5); horietatik 21.230 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 144.820 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

2.998.537etxebizitza
2.749.225okupatuak
245.518talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Massachusettseko mapa

1.660.042
1.089.183
249.312
Jabetzan (1.660.042) Alokairuan (1.089.183) Hutsik (249.312)

Etxegune motak

1.232.150
350.322
792.540
237.783
Ezkondutako bikotea (1.232.150) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (136.430) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (350.322) Bakarrik bizi (792.540) Beste norbaitekin (237.783)

Talde-bizilekuetako biztanleria

21.230
144.820
79.111
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (21.230) Unibertsitateko egoitzak (144.820) Egoitza militarrak (357) Beste (79.111)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 91,4k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 47,3k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 21,8k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[10]

Hezkuntza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Massachusettseko hezkuntzak emaitza oso onak lortzen ditu AEBetan eta nazioartean egiten diren ebaluazioetan, baina bereziki goi mailako hezkuntzak lortu du nazioarteko ospea. Munduko unibertsitate pribatu onenetakoak dira, urtero egiten diren sailkapenen arabera, Harvard University eta Massachusetts Institute of Technology, biak Cambridge hirian. Bi unibertsitate horiek munduko unibertsitate bikainenen goi-goiko postuetan hamarkadetan egon dira, baina bi horiekin batera, beste hainbat erakunde ere bai: Tufts University, Boston College, Brandeis University, Boston University eta Northeastern University, besteak beste. Massachusettseko unibertsitate publikoak (UMass) ere ospe ona du AEBetan. Bost campus ditu.

Massachusettsen ospe handiko goi mailako arte eskolak ere daude: Williams College, Amherst College eta Wellesley College.

Massachusettstar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
  2. ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
  3. ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  10. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Ameriketako Estatu Batuak
 Artikulu hau Ameriketako Estatu Batuetako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
  1. ↑ Hispano edo latinoek edozein arrazatakoak izan daitezke.
  2. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta daude, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazakoak izan daitezke.
  3. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  4. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  5. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, estatuko biztanleria osoaren gainean.
Aipuaren errorea: tags exist for a group named "oh", but no corresponding tag was found.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Massachusetts&oldid=11833359"(e)tik eskuratuta