Ortuella

Ortuella
Bizkaia, Euskal Herria
Ortuella udalerria Serantes menditik ikusita.
Administrazioa
Estatua	Espainia
Erkidegoa	Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea	Bizkaia
Eskualdea	Meatzaldea, Bilbo Handia
Izen ofiziala	Ortuella
Alkatea	Saulo Nebreda Trevejo (EAJ)
Posta kodea	48530
INE kodea	48083
Herritarra	ortuellar
Kokapena
Koordenatuak	43°18′37″N 3°03′25″W
Azalera	7,7 km²
Garaiera	70 metro
Distantzia	14 km Bilbora
Demografia
Biztanleria	8.735 (2025:  106)
4.452 (%50,9)   (%49,1) 4.289
Dentsitatea	113,44 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak	% 29.9 + % 17.33 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera	%  (2021)
Etxeko erabilera	% 9.4 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera	1901. urtea
Webgunea	http://www.ortuella.biz

Ortuella Bizkaiko mendebaldeko udalerri bat da, Enkarterrikoa, Meatzaldea eskualdekoa. 8.644 biztanle zituen 2025. urtean.

Geografia

Udalerria Trapagako haranaren iparraldean dago, Serantes mendiaren magalean. Ortuellako erliebea orokorrean malkartsua da. Herriaren erdigunea muino batean dago, udalerriaren ipar-ekialdean. Mendebaldean, gune industrialak eta trenbidea daude.

Udalerri mugakideak

Ortuellak mugakide ditu Abanto ipar-mendebaldean, Santurtzi iparraldean, Portugalete ipar-ekialdean, Trapagaran ekialdean, eta Galdames hegoaldean.

Auzoak

Ortuellak auzo hauek ditu:

• Cadegal: 46 biztanle.
• Orconera: 39 biztanle.
• Nocedal: 204 biztanle.
• Ortuella: 7.475 biztanle.
• Triano: 10 biztanle.
• Urioste: 803 biztanle.

Horietatik batzuk auzo historikoak dira, tartean Urioste edo Nocedal, Ortuella sortu baino lehen biztanlegune propioak izanak. Cadegal eta Orconera meatzaritzaren hasierarekin batera sortu ziren. Triano auzoa, berez, Abanto-Zierbenan dago, baina auzoko etxe batzuk Ortuellan daudenez zerrendan sartu da.

Ortuella biztanlegunea lehendabizikoz XVIII. mendearen bukaeran aipatzen da, eta bertan badaude zenbait auzo ere. Nagusienak Ralera, trenbideak banatuta, Otxartaga, Gorbea (hasieran Felix Basozabal), Mendialde eta Ganguren dira.

Historia

Franco-Belga Elkartearen trenbidea eta instalazioak Ortuellan. Atzean Cadegal mendiko plano inklinatua. 1882.

Ortuellako erdigunean, N-634 errepide nagusia.

Ortuellaren historiak Enkarterriko historiarekin lotura handia izan du. Betidanik, Somorrostro Haranaren errepublika barruan egon zen, zehatzago, bertoko Hiru Kontzejuetan, Sestao eta Trapagaranekin batera. Hala ere, kontzejuaren izena ez zen Ortuella izan, Santurtzi baizik (zehazki, Santurce-Ortuella), eta izen bera mantendu zuen kontzejua udalerri bihurtu zenean.

Udalerriaren izen ofiziala 1901 arte Santurce-Ortuella izan zen. Urte hartan Santurtziko udalerria Ortuellatik banandu zen. Banaketa gertatu zenean Ortuellak Santurtzik baino 3 bider biztanle gehiago zituen arren, Santurtzik gaur egun 45.000 biztanle inguru dauzka, Ortuellak baino ia lau bider gehiago. Arrazoia meatzeen gorakadan eta horrek erakarritako etorkinak izan ziren.

1980ko hamarkadan, ofizialki Santurtzi hitza izenetik kendu zuten, Ortuella soilik izateko, bertokoek erabiltzen duten toponimoa; ebazpena Eusko Jaurlaritzak 1981eko martxoaren 27an egin eta maiatzaren 29ko EHAAn argitaratu zuen.

Herriaren historiako gertakaririk latzenetako bat 1980ko urriaren 23an gertatu zen, gas leherketa batek Marcelino Ugalde ikastetxean 52 lagun hil zituenean: 49 haur, 2 irakasle eta sukaldari bat.

Demografia

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 4.289 gizon, 4.452 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.00   100+   0.09 0.14   95-99   0.76 0.75   90-94   1.55 1.35   85-89   2.27 2.38   80-84   3.62 4.24   75-79   5.30 5.62   70-74   6.20 6.78   65-69   7.30 7.20   60-64   7.77 7.16   55-59   7.52 8.49   50-54   7.84 8.18   45-49   7.88 7.48   40-44   6.54 6.30   35-39   5.93 5.32   30-34   4.83 5.25   25-29   4.31 5.48   20-24   4.76 5.53   15-19   4.54 4.24   10-14   4.42 4.36   5-9   3.44 3.75   0-4   3.12
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística

Hazkunde begetatiboa

Urtea	1975	1976	1977	1978	1979	1980	1981	1982	1983	1984	1985	1986	1987	1988	1989	1990	1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	104	101	103	97	99	11	212	23	63	47	35	17	22	25	−11	3	17	−10	−15	−8	−6	−5	−14	−5	20	−15	4	11	−24	−6	6	8	−11	−21	−43	−17	−14	−27	−19	−26	−57	−34	−28	−24	−31	−46	−39	−33	−23	−20	−31

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera

Urtea	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Bizirik jaiotakoak	62	70	75	87	62	84	85	63	69	83	79	75	67	60	78	76	62	61	57	50	78	47	53	59	50	62	68	62	50	40

Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 25,6 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 37,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 17 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 10,1 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Bizkaiko mapa

Udal

Prob

Best

Esta

Udalerri berean · % 25,6Probintzia berean · % 46,7Erkidegoan · % 0,6Beste erkidegoa · % 17Estatutik kanpo · % 10,1

Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 72,9 Bizkaian, % 0,5 Gipuzkoan, eta % 0,2 Araban jaio ziren.

Jaioterria, lurralde historikoka

Bizk

EAEt

Bizkaia · % 72,9Gipuzkoa · % 0,5Araba · % 0,2EAEtik kanpo · % 26,4

Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 7,4k atzerriko nazionalitatea zuen. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 43,1), Magreb (% 23,8), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 12,3) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Kolonbia, Brasil dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka

Amer

Euro

Afri

Amerika · % 57,5Europa · % 12,9Afrika · % 26,2Asia · % 3,3

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera

◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►

114

Maroko

57

55

Kolonbia

78

35

Brasil

46

23

Venezuela

36

13

Nikaragua

38

5

Paraguai

33

14

Peru

23

8

Honduras

21

10

Frantzia

15

12

Errumania

10

13

Portugal

9

13

Senegal

9

8

Kuba

13

5

Argentina

12

7

Bolivia

10

8

Pakistan

7

4

Ukraina

10

6

Aljeria

5

7

Errusia

4

4

Mexiko

4

5

Txina

3

1

Dominikar Errepublika

5

3

Alemania

2

0

Belgika

4

2

Ekuador

2

4

Ginea Ekuatoriala

0

2

Bangladesh

1

2

Erresuma Batua

1

1

Italia

2

2

Mali

1

0

Mauritania

3

2

Txile

1

1

Ghana

1

0

Nigeria

2

1

Uruguai

1

1

Ameriketako Estatu Batuak

0

1

Gambia

0

1

Ginea

0

1

Suitza

0

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 4.215 etxebizitza zeuden: 3.693 (% 87,6) nagusiak eta 519 (% 12,3) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik). 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 387 (% 9,3) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 423 (% 10,1) hutsik zeuden. Etxebizitza nagusien % 84,2 jabetzan zegoen eta % 13,8 alokairuan. INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 6 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 18 plazarekin (3 plaza etxebizitzako).

4.215etxebizitza

3.693nagusi

6etxebizitza turistiko (2026) Bizkaiko mapa

Etxebizitza multzoa Bizkaiko mapa (2024)

3.693

519

Nagusiak (3.693)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (519)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Bizkaiko mapa (2021)

3.370

387

423

Okupatuak (3.370)Noizbehinkakoak (387)Hutsik (423)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Bizkaiko mapa (2024)

3.110

508

Jabetzan (3.110)Alokairuan (508)Beste modu batean (75)

Guztira 3.693 etxegune zeuden, batez beste 2,3 egoiliarrekoak; horietatik 1.110 (% 30,1) pertsona bakarrekoak ziren.

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Bizkaiko mapa (2024)

1.110

1.148

1.376

Egoiliar 1 (1.110)2 egoiliar (1.148)3-5 (1.376)6-9 (58)10 edo gehiago (1)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 75,5 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 50 urtekoa. Etxebizitzen % 10,6 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 23,8 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan. Etxebizitzen % 43,3 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

446

1.583

960

950

Etxebizitza 1 (446)2 (220)3-10 (1.583)11-20 (960)21-40 (950)41 edo gehiago (53)

Gela kopurua

1.456

2.023

1-3 gela (254)4 (1.456)5 (2.023)6 (335)7 edo gehiago (144)

Bainugela kopurua

3.358

842

Bainugela 1 (3.358)2 edo gehiago (842)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 12,5 berokuntza zentrala zuten, % 57,9 banakakoa eta % 26,8 noizean behingoa. Horrez gain, % 38,5 hodien bidezko gasa zuten eta % 44,9 igogailua.

Berogailu mota

% 12,5

% 57,9

% 26,8

Zentrala (% 12,5)Banakakoa (% 57,9)Noizean behingoa (% 26,8)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 38,5

Ur bero zentrala% 20,6

Igogailua% 44,9

Hezkuntza-maila

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 7.589 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 34,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 22,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 29,2; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,1. Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 33,4 zen 2021ean eta % 34,9 2024an; beraz, 1,4 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 14,7 izatetik % 13,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 34,6 ziren, eta gizonen artean % 35,1; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 16,2 eta gizonen % 9,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

7.589biztanle 15 urte edo +, 2024

% 34,9goi-mailako ikasketak+1,4 puntu 2021etik mapa

% 13,1lehen hezkuntza edo gutxiago−1,6 puntu 2021etik mapa

% 9,6ikasten ari dira, 2024

% 13,1

% 29,2

% 22,8

% 34,9

Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 13,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 29,2Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 22,8Goi-mailako ikasketak · % 34,9

Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Bizkaiko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 46,7 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 53,3 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 18 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 34,3 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 65,7. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,5 ziren.

Ikasketa-maila xehatua

Ikasketarik gabe

% 1,5

Lehen hezkuntza

% 11,6

DBH eta antzekoak

% 29,2

Batxilergoa

% 7,8

Erdi-mailako LH

% 15,0

Goi-mailako LH

% 18,6

Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak

% 8,8

Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak

% 5,2

Masterrak eta espezialitateak

% 2,1

Doktoretzak

% 0,2

Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.

Sexuaren araberako banaketa

15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Ortuella, 2024

Ikasketa-maila	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Goi-mailako ikasketak	2.646	% 34,9	1.299	% 35,1	1.347	% 34,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa	1.731	% 22,8	919	% 24,8	812	% 20,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)	2.217	% 29,2	1.118	% 30,2	1.099	% 28,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago	995	% 13,1	365	% 9,9	630	% 16,2
Guztira	7.589	% 100,0	3.701	% 100,0	3.888	% 100,0

Urtez urteko bilakaera

Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Ortuella, 2021–2024

Urtea	Goi-mailakoak	Batx. / erdi LH	DBH	Lehen H. edo gutx.	15 urte edo +
2021	% 33,4	% 21,7	% 30,2	% 14,7	7.406
2022	% 33,8	% 22,0	% 30,1	% 14,1	7.435
2023	% 34,5	% 22,2	% 29,6	% 13,7	7.496
2024	% 34,9	% 22,8	% 29,2	% 13,1	7.589

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 9,6 ikasten ari zen (728 pertsona). Ikasten ari zirenetatik, % 43,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 24,2 batxilergoan, % 21,6 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 9,2 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 44,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 43,2; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 19,7 eta emakumeen % 23,5. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 88,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 39,9 eta 25–29 urtekoen % 13,7; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,0 baino ez. 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 31,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 33,2.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka

15–19 urte

% 88,6

20–24 urte

% 39,9

25–29 urte

% 13,7

30–34 urte

% 7,9

35–39 urte

% 3,5

40–44 urte

% 3,6

45–49 urte

% 2,2

50–54 urte

% 1,4

55 urte edo +

% 0,7

Egiten ari diren ikasketa-maila

Maila zehaztu gabe

% 1,1

Goi-mailako ikasketak

% 43,8

Erdi-mailako LH

% 21,6

Batxilergoa

% 24,2

DBH eta antzekoak

% 9,2

Lehen hezkuntza edo beheragokoa

% 0,1

Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 91,0 estatuan jaio zen, eta % 9,0 atzerrian. Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,5 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,2; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 19,9 eta % 17,0, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 35,5 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 26,1 eta % 20,9, hurrenez hurren.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 36,5

Goi-mailakoak

% 19,9

% 24,2

Batx. / erdi LH

% 31,7

% 30,1

DBH

% 31,4

% 9,2

Lehen H. edo gutx.

% 17,0

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 35,5

Goi-mailakoak

% 26,1

% 20,2

Batx. / erdi LH

% 27,2

% 28,5

DBH

% 25,8

% 15,7

Lehen H. edo gutx.

% 20,9

Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 9,5 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 10,9. Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 47,1 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 14,9 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.917 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 37.296 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (18.738 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 22.050 euro zen. Errenta gordina 18.493 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 18.845 eurokoa zen: gizonena 25.478 eurokoa eta emakumeena 13.341 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 47,6 txikiagoa. Bizkaia osoan, mediana 20.672 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 35.891 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 12.032 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 80.210 euro baino gehiago.

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera

Errenta pertsonala (2023) Bizkaiko mapa

◄ gizonakPemakumeak ►

 

 

 

10.847

P20

0

13.710

P25

1.456

16.148

P30

4.719

21.328

P40

10.406

25.478

P50

13.341

29.837

P60

17.238

34.801

P70

21.296

37.654

P75

23.703

41.072

P80

26.978

48.462

P90

37.516

58.667

P95

44.701

89.542

P99

67.255

18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.

Familia-errenta (2023) Bizkaiko mapa

◄ gizonakPemakumeak ►

15.037

P10

10.176

23.634

P20

13.121

26.530

P25

15.599

29.587

P30

17.027

35.229

P40

20.526

41.423

P50

25.003

46.715

P60

31.938

55.725

P70

42.793

60.468

P75

46.580

66.334

P80

53.018

83.137

P90

73.995

99.515

P95

91.628

154.332

P99

138.313

Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.

Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 60,1 soldatak dira.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 26,6 da, probintziakoaren (29,6; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,5; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 10.761 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 90.120 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 11,9 zen (Bizkaia osoan, % 9,4; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 7.278 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 35.511 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 20,5 zen (Bizkaia osoan, % 18,1).

Errentaren bilakaera

Errenta pertsonala

20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.

Familia-errenta

20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.

Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ortuella udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 4.082 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 54,4; gainerako % 45,6 inaktibo zeuden (erretiratuak % 49,1, beste inaktiboak % 38,6 eta ikasleak % 12,3). Aktiboen artean, langabezia-tasa % 14,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,3 zen eta emakumezkoena % 51,7; langabezia-tasa, aldiz, % 11,5 eta % 16,6 zen, hurrenez hurren.

Okupatuen kopurua 3.487 zen 2023ean, 2021eko 3.310etik gora. Emakumeek okupatuen % 46,9 osatzen dute, eta gizonek % 53,1.

3.487okupatu, 2023+% 5,3 2021etik

% 46,9emakumeak okupatuen artean

% 54,4jarduera-tasa, 2024

% 14,0langabezia-tasa, 2024

16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)

% 46,8

% 22,4

% 17,6

Okupatuak · % 46,8Langabeak · % 7,6Ikasleak · % 5,6Erretiratuak · % 22,4Beste inaktiboak · % 17,6

16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Ortuella, 2024

Egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Okupatuak	3.512	% 46,8	1.851	% 50,7	1.661	% 43,1
Langabeak	570	% 7,6	240	% 6,6	330	% 8,6
Inaktiboak	3.421	% 45,6	1.560	% 42,7	1.861	% 48,3
Guztira	7.503	% 100,0	3.651	% 100,0	3.852	% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 73,4), industria (% 16,5), eraikuntza (% 9,8) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,3). Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 15,5), ondoren manufaktura-industria (% 14,9) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,0) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Bizkaiko mapa

% 16,5

% 9,8

% 73,4

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,3Industria · % 16,5Eraikuntza · % 9,8Zerbitzuak · % 73,4

Jarduera-adar zehatzak

Merkataritza

% 15,5

Manufaktura-industria

% 14,9

Osasuna eta gizarte-zerbitzuak

% 11,0

Eraikuntza

% 9,8

Administrazio-jarduera lagungarriak

% 8,9

Garraioa eta biltegiratzea

% 6,7

Hezkuntza

% 5,9

Ostalaritza

% 5,7

Gainerako 13 jarduera-adarrak

Jarduera profesionalak

% 4,7

Administrazio publikoa

% 4,5

Beste zerbitzu batzuk

% 2,8

Jarduera artistikoak eta aisialdikoak

% 2,4

Informazioa eta komunikazioak

% 2,1

Etxeetako jarduerak

% 1,9

Ur-hornidura eta hondakinak

% 1,4

Finantza- eta aseguru-jarduerak

% 0,9

Higiezinen jarduerak

% 0,4

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza

% 0,3

Energia elektrikoa eta gasa

% 0,2

Erauzketa-industriak

% 0,0

Lurraldez kanpoko erakundeak

% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 57,6; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 26,4), eta oinarrizko okupazioak % 12,2. Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 63,0 eta emakumeen % 51,5).

% 26,4

% 57,6

% 12,2

Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 26,4Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 57,6Oinarrizko okupazioak · % 12,2Ez dago jasota · % 3,8

Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Ortuella, 2023

Okupazioa	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak	920	% 26,4	429	% 23,2	491	% 30,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak	2.009	% 57,6	1.167	% 63,0	842	% 51,5
Oinarrizko okupazioak	426	% 12,2	178	% 9,6	248	% 15,2
Ez dago jasota	132	% 3,8	79	% 4,3	53	% 3,2
Guztira	3.487	% 100,0	1.853	% 100,0	1.634	% 100,0

Okupatuen % 87,7 besteren konturako langileak dira, eta % 12,3 norberaren konturakoak.

% 10,5

% 71,4

% 16,3

Norberaren kontura, langileak dituena · % 1,8Norberaren kontura, langilerik gabe · % 10,5Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 71,4Besteren kontura, aldi baterakoa · % 16,3

Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Ortuella, 2023

Lan-egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Norberaren kontura	430	% 12,3	264	% 14,2	166	% 10,2
Besteren kontura	3.057	% 87,7	1.589	% 85,8	1.468	% 89,8
Guztira	3.487	% 100,0	1.853	% 100,0	1.634	% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 92,3 estatuan jaio zen, eta % 7,7 atzerrian. Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 51,8 okupatuak dira, % 30,7 erretiratuak, % 6,6 langabeak, % 6,2 ikasleak eta % 4,8 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,4 okupatuak dira, % 28,3 bestelako inaktiboak, % 7,4 erretiratuak, % 7,4 langabeak eta % 6,6 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 43,8 okupatuak dira, % 29,1 bestelako inaktiboak, % 14,2 erretiratuak, % 7,9 langabeak eta % 5,0 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 40,1 bestelako inaktiboak dira, % 30,9 okupatuak, % 14,6 langabeak, % 9,2 ikasleak eta % 5,1 erretiratuak.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 51,8

Okupatuak

% 50,4

% 6,6

Langabeak

% 7,4

% 6,2

Ikasleak

% 6,6

% 30,7

Erretiratuak

% 7,4

% 4,8

Beste inakt.

% 28,3

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 43,8

Okupatuak

% 30,9

% 7,9

Langabeak

% 14,6

% 5,0

Ikasleak

% 9,2

% 14,2

Erretiratuak

% 5,1

% 29,1

Beste inakt.

% 40,1

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 93,5 estatuan jaio zen, eta % 6,5 atzerrian. Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 62,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 24,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 74,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 15,4 oinarrizko okupazioetakoak eta % 4,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 51,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 31,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 13,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 39,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 12,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 24,6

Goi eta erdi maila

% 4,6

% 62,1

Langile kualifikatuak

% 74,6

% 9,2

Oinarrizko okup.

% 15,4

% 4,2

Ez dago jasota

% 5,4

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 31,2

Goi eta erdi maila

% 12,4

% 51,9

Langile kualifikatuak

% 45,4

% 13,7

Oinarrizko okup.

% 39,2

% 3,3

Ez dago jasota

% 3,1

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 56,1 zerbitzuetan ari dira, % 27,1 industrian eta % 16,5 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,8 zerbitzuetan ari dira, % 27,7 eraikuntzan eta % 16,9 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 93,2 zerbitzuetan ari dira, % 5,5 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 95,9 zerbitzuetan ari dira, % 3,1 industrian.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 0,3

Nekazaritza

% 1,5

% 27,1

Industria

% 16,9

% 16,5

Eraikuntza

% 27,7

% 56,1

Zerbitzuak

% 53,8

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 0,1

Nekazaritza

% 0,0

% 5,5

Industria

% 3,1

% 1,2

Eraikuntza

% 1,0

% 93,2

Zerbitzuak

% 95,9

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 158 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 7,7 km² denez, NAE lurraldearen % 20,5 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 99,2 larre iraunkorrak (157 ha, 18 ustiategitan), % 0,6 lur goldagarria (0,98 ha, 5 ustiategitan), % 0,1 arbolak (0,19 ha, 3 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,13 ha, 6 ustiategitan).

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)

NAE udalerriaren azaleran

21%

79%

NAE · 158 ha (% 20,5)Gainerako azalera · 612 ha (% 79,5)

NAE, lur-erabileraren arabera

99%

Lur goldagarria · 0,98 ha (% 0,6)Larre iraunkorrak · 157 ha (% 99,2)Arbolak · 0,19 ha (% 0,1)Baratzeak · 0,13 ha (% 0,1)

Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 324 behi, 126 ardi, 53 ahuntz, 80 zaldi, 52 hegazti eta 5 untxi eme zeuden.

Ibilgailu-parkea

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 4.949 gidari zeuden erroldatuta: 2.908 gizon (% 58,8) eta 2.041 emakume (% 41,2). Biztanleen % 56,6 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 6.371 ibilgailuk osatzen zuten: 4.468 turismo, 556 motozikleta, 443 kamioi, 365 furgoneta eta 141 ziklomotor. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 511 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (451) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,2 urtekoa zen; turismoen % 9,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,5k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 56,7 diesel zen eta % 41,8 gasolinazko; 37 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 27,2k ez zuen etiketarik.

Ibilgailu-parkea (2025)

Ingurumen-etiketa

36%

31%

27%

0 etiketa · 66 (% 1,1)ECO · 267 (% 4,3)C etiketa · 2.280 (% 36,5)B etiketa · 1.932 (% 30,9)Etiketarik gabe · 1.702 (% 27,2)

Turismoak, adinaren arabera

9%

15%

24%

40%

13%

< 4 urte · 418 (% 9,4)4–8 urte · 655 (% 14,7)8–15 urte · 1.064 (% 23,8)15–25 urte · 1.771 (% 39,6)≥ 25 urte · 560 (% 12,5)

Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika eta administrazioa

Ortuellako udaletxea

Trantsizioa hasi zenetik udal gobernua PSE-EEk izan zuen, baina 1999ko hauteskundeetan PSEk gehiengo osoa galdu zuen eta EA haiekin batu zen gobernua osatzeko. Egoera politiko latza sortu zen, baina EAk PSErekin gobernatzen jarraitu zuen.

2003ko hauteskundeetan PSE-EEk bost zinegotzi eskuratu zituen, EAJk lau, EAk 3 eta EBk bat. Ezker abertzalearen hautagaitzak ezin izan zuen aurkeztu legez kanporatzearen ondorioz. Gauzak horrela, EAJk eta EAk gobernu berri bat eratu zuten.

2007ko hauteskundetan, lehen aldiz EAJk lortu zituen zinegotzi gehien, sei. PSE-EEk bost lortu zituen eta EAk bi. EAJren eta EAren arteko gobernua berriz egin zen. EBk, berriz, bere zinegotzia galdu zuen 36 botoren aldeaz, eta orduan ere ezker abertzaleak ezin izan zen aurkeztu, bi hautes zerrenda debekatu ostean.

2008ko urrian, EAko zinegotzi batek bere taldea utzi zuen, adskribatu gabeko zinegotzi izatera igaroz.

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, EAJ alderdiko Oskar Martínez hautatu zuten alkate. EAJk sei zingeotziak mantendu zituen, baina PSE-EEren gainbeherak jarraitu zuen eta lau zinegotzi soilik lortu zituen. Ezker abertzaleak, Bildu koalizioaren bidez, hiru zinegotzi eskuratu zituen.

2015eko udal hauteskundeak

2015eko udal hauteskundeetan EAJk lehendik zuen gehiengoa mantendu zuen, sei zinegotzirekin, eta EAJ alderdiko Saulo Nebreda Trevejo hautatu zuten alkate. Borobil herri plataforma geratu zen bigarren (bi zinegotzi), PSE-EEK bi zinegotzi eskuratu zituen, Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bilduk beste bi eta Irabazik bat.

Ortuellako udalbatza
Alderdia		2015eko maiatzaren 24a		2011ko maiatzaren 22a
		Zinegotziak	Boto kopurua	Zinegotziak	Boto kopurua
	Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)	6 / 13	1.875 (% 41,73)	6 / 13	1.580 (% 35,92)
	Borobil	2 / 13	772 (% 17,18)
	Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))	2 / 13	659 (% 14,67)	4 / 13	1.149 (% 26,12)
	Euskal Herria Bildu (EH BILDU)*	2 / 13	555 (% 12,35)	3 / 13	1.035 (% 23,53)
	Irabazi (2015) / Ezker Batua - Berdeak (EB-B) (2011)	1 / 13	505 (% 11,24)	0 / 13	184 (% 4,18)
* 2011n Bildu koalizioa aurkeztu zen. ** 2011n Ezker Batua-Berdeak-INDAZ koalizioa aurkeztu zen.
Datuen iturria: 2015eko eta 2011ko udal hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean

Azpiegiturak

Garraioa

Bañales eta Saugal auzoetako ikuspegi orokorra.

Errepideak

•  A-8   E-70 : Kantauriko Autobidea
•  N-634 : Irun - Santiago Compostelakoa

Trena

Bilboko Renfe Aldirien C-2 lineak hiru geltoki ditu herrian:

• Ortuellako geltokia, Bañales auzoan.
• Sagrada Familiako geltokia, Ralera auzoan.
• Uriosteko geltokia, izen bereko auzoan kokatuta.

Astelehenetik ostiralera 20 minutuko maiztasunaz ibiltzen da trena ordu gorietan, eta 30 minutukoaz egunaren gainontzeko orduetan. Larunbat eta igandeetan maiztasuna 30 minutukoa da. Horrez gain, ostiral eta larunbat gauetan gau jaia gaueko zerbitzuak eskaintzen dira.

Autobusa

Bizkaibus hiri-arteko zerbitzuko hurrengo lineak udalerria zeharkatzen dute:

Ondasun nabarmenak

• Apold-Fleisner labea, Sociedad Franco-Belgaren labe-industriala.
• Ortuellako udaletxea

Ortuellar ospetsuak

• Jose Aretxabaleta (1838-1912), naturalista, farmazialaria, entomologoa, geologoa, botanikoa eta unibertsitateko irakasle eusko-uruguaitarra.
• Catalina Gibaja Santiago (1864-1926), Ortuellako nesken 1.eskola-maistra.
• Amalia González Astobiza (Ortuella, 1882-Bilbo, 1976) Galdakao, Las Carreras, Portugalete eta Bilboko eskoletako maistra eta zuzendaria.
• Juan Antonio Ipiña (1912-1974), futbolari ohia.
• Maria Teresa Urien Burzako (1931-2019), margolaria.
• Vera Hernáez (1938), moda disenatzailea.
• José Antonio Pastor (1959), PSEko politikaria.
• Iñaki Bijandi (1961), txirrindulari ohia.
• Joseba Agirre López (1964), futbolari ohia eta entrenatzailea.
• Asier Arroita Lafuente, euskaltegiko irakasle, argazkilari eta bidaiaria.
• Patricia Fernández Freijo (1976), akordeoi-jotzailea.
• Maria Quintela, harri-zulatzailea.

Ikus, gainera

• Peñas Negras Ingurumen Interpretazioko Zentroa

Kanpo estekak

• Datuak: Q4474
• Multimedia: Ortuella / Q4474
• Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ortuella