Gorliz
| Gorliz | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
| |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Euskal Autonomia Erkidegoa | ||||||||||
| Lurraldea | Bizkaia | ||||||||||
| Eskualdea | Uribe Kosta | ||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Alkatea | Nagore Utxupi Larrazabal (EAJ) | ||||||||||
| Posta kodea | 48630 | ||||||||||
| INE kodea | 48043 | ||||||||||
| Herritarra | gorliztar | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°24′58″N 2°55′58″W / 43.416111111111°N 2.9327777777778°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 10,20 km² | ||||||||||
| Garaiera | 0 m - 289 metro | ||||||||||
| Distantzia | 27 km Bilbora | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 6.034 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 468,62 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak [1] | % 46.5 + % 18.37 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | % (2021) | ||||||||||
| Etxeko erabilera [3] | % 22.68 (2021) | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Webgunea | http://www.gorliz.eu | ||||||||||

Gorliz Bizkaiko udalerria da, Uribe Kostako eskualdean dagoena. Tradizionalki nekazaritzari eta itsasoari lotutakoa izanik, azken urteetan turismoak indarra hartu du, eta Bilboaldean egoteak herria handitzea eragin du. 2025. urtean 6.105 biztanle zituen.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Inguru naturala eta kokapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Gorliz Bizkaiko kostaldean dago kokaturik, Bilbotik 25 kilometro ekialdera.
Klimari dagokionez, Bizkaiko kostaldearen epeltasuna nabari zaio, tenperatura gozoak eta atseginak baititu urte osoan zehar.
Udalerrian Astondoko duna fosilak daude.
Auzoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Gorlizko auzoak honakoak dira:
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Gorliz udalerriak itsasoa dauka iparraldean eta mendebaldean. Hegoaldetik Plentzia udalerriak inguratzen du, eta ekialdean Lemoiz dauka.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Neolitoaren eta Kalkolitoaren artekoak omen diren hondakinak aurkitu ziren –hala nola gezi-muturrak eta janaria ehotzeko elementuak– Mandañu muinoan, Butroe ibaiaren eskuinaldean kokaturik dagoena.[4]
X. mendean Gorlizko eliza eraiki zen, eta badirudi eliza eta Urrezarantza auzoa elkartzen dituen bidea eta zubia ere Erdi Arokoak direla.
Eliza 1781. urtean eraldatu zuten.
1919ko ekainaren 19an Gorlizko ospitalea fundatu zuten.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]XX. mendearen lehen erdian egonkor mantendu zen Gorlizko biztanleria, itsasoari eta nekazaritzari lotutako herria izanik. XX. mendearen bigarren erdialdean Bizkaian gertatutako industrializazio prozesua ez zen Gorlizera iritsi, baina 1970eko hamarkadatik aurrera populazioa handitzen hasi zen, eta 1990eko hamarkadatik hurrengo hogei urteetan hazkunde handia gertatu zen, biztanleria ia bikoizteraino.
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 2.986 gizon, 3.051 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[5] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Urtea | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | 17 | 30 | 40 | 28 | 15 | 28 | 12 | 20 | 0 | 12 | 2 | −4 | 8 | −9 | 1 | −5 | 3 | −4 | 7 | 1 | 2 | 8 | 29 | 19 | −3 | 12 | 13 | 33 | 23 | 6 | 20 | 34 | 23 | 37 | 16 | 11 | 0 | 15 | 0 | 10 | 15 | 0 | −13 | 1 | 4 | −12 | −10 | −26 | −29 | −21 | −20 |
| Urtea | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bizirik jaiotakoak | 41 | 44 | 43 | 30 | 40 | 44 | 54 | 51 | 48 | 55 | 64 | 58 | 66 | 50 | 54 | 40 | 48 | 44 | 46 | 49 | 44 | 36 | 33 | 41 | 25 | 32 | 19 | 20 | 25 | 22 |
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 24,5 udalerri berean jaioak ziren[8], probintziako batez bestekoaren (% 37,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 8,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 8,6 —probintzian % 13,9—.
Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 80,5 Bizkaian, % 1 Gipuzkoan, eta % 0,6 Araban jaio ziren[9].
Biztanleria atzerritarra
2025. urtean, biztanleen % 6k atzerriko nazionalitatea zuen[10]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 39,2), Mendebaldeko Europa (% 17,7), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 13,6) ziren.
Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Venezuela, Argentina dira.[11]
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 4.606 etxebizitza zeuden: 2.522 (% 54,8) nagusiak eta 2.084 (% 45,2) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[12] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 1.063 (% 23,3) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 294 (% 6,4) hutsik zeuden.[13] Etxebizitza nagusien % 83,6 jabetzan zegoen eta % 14,9 alokairuan.[12] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 25 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 102 plazarekin (4,08 plaza etxebizitzako).[14]
Etxebizitza multzoa
Bizkaiko mapa (2024)
Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021)
Bizkaiko mapa (2021)
Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)
Bizkaiko mapa (2024)
Guztira 2.522 etxegune zeuden, batez beste 2,4 egoiliarrekoak; horietatik 822 (% 32,6) pertsona bakarrekoak ziren.[12]
Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera
Bizkaiko mapa (2024)
Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 93,1 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 46,1 urtekoa.[12] Etxebizitzen % 12,6 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 7,1 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[12] Etxebizitzen % 45,3 igogailua zuten.
Eraikineko etxebizitza kopurua
Gela kopurua
Bainugela kopurua
Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 8,5 berokuntza zentrala zuten, % 75,3 banakakoa eta % 15,7 noizean behingoa.[12] Horrez gain, % 46,9 hodien bidezko gasa zuten eta % 43,3 igogailua.
Berogailu mota
Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 5.282 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 56,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 16,4; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 5,2.[15] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 55,1 zen 2021ean eta % 56,6 2024an; beraz, 1,5 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 5,8 izatetik % 5,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 55,6 ziren, eta gizonen artean % 57,6; 2,0 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 6,6 eta gizonen % 3,7 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 75,2 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 24,8 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 91 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 53,8 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 46,2. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,5 ziren.[15]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 2.987 | % 56,6 | 1.494 | % 57,6 | 1.493 | % 55,6 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 1.158 | % 21,9 | 582 | % 22,4 | 576 | % 21,4 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 864 | % 16,4 | 423 | % 16,3 | 441 | % 16,4 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 273 | % 5,2 | 97 | % 3,7 | 176 | % 6,6 |
| Guztira | 5.282 | % 100,0 | 2.596 | % 100,0 | 2.686 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 55,1 | % 21,5 | % 17,5 | % 5,8 | 5.160 |
| 2022 | % 55,5 | % 21,6 | % 17,0 | % 5,8 | 5.200 |
| 2023 | % 56,1 | % 21,5 | % 17,0 | % 5,4 | 5.252 |
| 2024 | % 56,6 | % 21,9 | % 16,4 | % 5,2 | 5.282 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 13,4 ikasten ari zen (710 pertsona).[16] Ikasten ari zirenetatik, % 50,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 24,2 batxilergoan, % 20,8 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 3,7 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 55,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 45,6; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 23,2 eta emakumeen % 18,6. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 94,4 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 62,3 eta 25–29 urtekoen % 18,2; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,8 baino ez.[17] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 59,1 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 51,6.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 91,5 estatuan jaio zen, eta % 8,5 atzerrian.[15] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 58,5 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 3,2; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,6 eta % 10,4, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 57,5 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 5,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,0 eta % 12,4, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 13,7 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 11,2.[16] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 51,4 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 42,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 20.546 euro-koa zen[18], eta etxegune bakoitzeko 49.551 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (18.738 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 26.950 euro zen. Errenta gordina 25.244 euro-koa izan zen pertsonako.
Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 23.425 eurokoa zen[19][oh 1]: gizonena 28.378 eurokoa eta emakumeena 19.625 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 30,8 txikiagoa. Bizkaia osoan, mediana 20.672 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 47.355 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 12.480 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 115.518 euro baino gehiago[20].
Diru-sarrera guztien artean % 62,1 soldatak dira[21].
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[22][oh 2]. Udalerrian indizea 28,9 da, probintziakoaren (29,6;
Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,5;
Bizkaiko mapa) parean eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 11.217 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 133.643 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 8,4 zen[23] (Bizkaia osoan, % 9,4; udalerriko banaketa desberdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 8.866 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 49.321 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 18 zen[24] (Bizkaia osoan, % 18,1).
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Gorliz udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 2.956 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 56,9; gainerako % 43,1 inaktibo zeuden (erretiratuak % 50,6, beste inaktiboak % 31,1 eta ikasleak % 18,3).[25] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 58,4 zen eta emakumezkoena % 55,5; langabezia-tasa, aldiz, % 8,5 eta % 9,9 zen, hurrenez hurren.[25]
Okupatuen kopurua 2.653 zen 2023ean, 2021eko 2.591etik gora.[26] Emakumeek okupatuen % 49,2 osatzen dute, eta gizonek % 50,8.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 2.685 | % 51,7 | 1.363 | % 53,5 | 1.322 | % 50,0 |
| Langabeak | 271 | % 5,2 | 126 | % 4,9 | 145 | % 5,5 |
| Inaktiboak | 2.236 | % 43,1 | 1.060 | % 41,6 | 1.176 | % 44,5 |
| Guztira | 5.192 | % 100,0 | 2.549 | % 100,0 | 2.643 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 83,4), industria (% 10,4), eraikuntza (% 5,4) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,7).[26] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 14,8), ondoren hezkuntza (% 11,4) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,6) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 49,3; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 38,6), eta oinarrizko okupazioak % 7,9.[27] Bi sexuetan goi eta erdi maila dira nagusi (gizonen % 47,8 eta emakumeen % 50,9).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 1.309 | % 49,3 | 644 | % 47,8 | 665 | % 50,9 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 1.025 | % 38,6 | 551 | % 40,9 | 474 | % 36,3 |
| Oinarrizko okupazioak | 210 | % 7,9 | 90 | % 6,7 | 120 | % 9,2 |
| Ez dago jasota | 109 | % 4,1 | 62 | % 4,6 | 47 | % 3,6 |
| Guztira | 2.653 | % 100,0 | 1.347 | % 100,0 | 1.306 | % 100,0 |
Okupatuen % 80,6 besteren konturako langileak dira, eta % 19,4 norberaren konturakoak.[28]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 514 | % 19,4 | 319 | % 23,7 | 195 | % 14,9 |
| Besteren kontura | 2.139 | % 80,6 | 1.028 | % 76,3 | 1.111 | % 85,1 |
| Guztira | 2.653 | % 100,0 | 1.347 | % 100,0 | 1.306 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 90,9 estatuan jaio zen, eta % 9,1 atzerrian.[25] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,8 okupatuak dira, % 26,8 erretiratuak, % 7,3 ikasleak, % 6,8 bestelako inaktiboak eta % 5,3 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 46,8 okupatuak dira, % 31,7 bestelako inaktiboak, % 9,1 ikasleak, % 8,6 erretiratuak eta % 3,8 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,6 okupatuak dira, % 19,4 bestelako inaktiboak, % 17,6 erretiratuak, % 8,4 ikasleak eta % 5,1 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,3 okupatuak dira, % 35,6 bestelako inaktiboak, % 9,3 ikasleak, % 8,0 langabeak eta % 2,8 erretiratuak.
Okupazioa
Okupatuen % 91,9 estatuan jaio zen, eta % 8,1 atzerrian.[27] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 48,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 40,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 6,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 42,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 39,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,9 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 54,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 35,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 5,8 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 42,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 40,6 oinarrizko okupazioetakoak eta % 14,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[29] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 74,1 zerbitzuetan ari dira, % 16,6 industrian eta % 8,4 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 71,3 zerbitzuetan ari dira, % 17,2 eraikuntzan, % 8,0 industrian eta % 3,4 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 92,6 zerbitzuetan ari dira, % 5,0 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 71 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[30][oh 3]. Udalerriaren azalera 10,2 km² denez, NAE lurraldearen % 7 da[31]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 95,2 larre iraunkorrak (67,6 ha, 12 ustiategitan), % 2,7 arbolak (1,9 ha, 5 ustiategitan), % 1 lur goldagarria (0,72 ha, 5 ustiategitan), % 0,8 berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,56 ha, 4 ustiategitan) eta % 0,4 norberaren kontsumorako baratzeak (0,25 ha, 8 ustiategitan)[oh 4].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 43 behi, 137 ardi, 31 ahuntz, 29 zaldi, 78 hegazti eta 1 untxi eme zeuden[32][33].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 4.004 gidari zeuden erroldatuta: 2.159 gizon (% 53,9) eta 1.845 emakume (% 46,1)[34]. Biztanleen % 66,3 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 4.931 ibilgailuk osatzen zuten: 3.488 turismo, 755 motozikleta, 208 furgoneta, 193 kamioi eta 165 ziklomotor[34]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 578 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (451) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 12,3 urtekoa zen; turismoen % 10,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 9k 25 urte baino gehiago[34]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 53,1 gasolinazko zen eta % 44,9 diesel; 59 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,2; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 21,4k ez zuen etiketarik[oh 5].
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, EAJ alderdiko Arantza Etxebarria hautatu zuten alkate. EAJk bost zinegotzi eskuratu zituen, eta Grupo Independiente de Gorliz (GIG) taldeak beste bost, baina EAJk boto gehiago lortu zituen. Bildu koalizioak hiru zinegotzi eskuratu zituen.
2015eko udal hauteskundeetan Euzko Alderdi Jeltzaleak zinegotzi bat irabazi zuen eta GIG taldeak bat galdu. EAJ alderdiko Arantza Etxebarria hautatu zuten alkate.
| Gorlizko udalbatza | |||||
| Alderdia | 2015eko maiatzaren 24a | 2011ko maiatzaren 22a | |||
| Zinegotziak | Boto kopurua | Zinegotziak | Boto kopurua | ||
| Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) | 6 / 13 |
1.115 (% 40,02) |
5 / 13 |
1.108 (% 37,06) | |
| Grupo Independiente de Gorliz | 4 / 13 |
669 (% 24,01) |
5 / 13 |
958 (% 32,04) | |
| Euskal Herria Bildu* | 3 / 13 |
620 (% 22,25) |
3 / 13 |
683 (% 22,84) | |
| *2011ko hauteskundeetan Bildu gisa aurkeztu zen koalizioa. | |||||
| Datuen iturria: 2015eko eta 2011ko udal hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean | |||||
Kirola
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mendi-txirrindularitza gurera etorri zenetik, Mendibike elkartea eratu zen herrian. Elkarteak lasterketa bat antolatzen du urtero, Ermua mendiko magaletik eta herriko pinuditik pasatzen dena. Hasiera eta amaiera futbol zelaian izan da beti. 90. hamarkadaren azkenean eta XXI. mende hasieran talde garrantzitsua izan du Gorlizek. Besteak beste, Jon Elorriaga eta Asier Barrenetxea izan ziren taldean (3. postua Euskadiko Openeko sailkapen nagusian).
Andra Mari auzunean, festetan (abuztuko lehenengo astea), junior mailako errepideko lasterketa bat egiten da. Andra Maritik abiatu eta Andraka igo ostean Lemoizera jaisten da, ondoren Orabille igotzeko eta Gorlizko herrira jaisteko. Han, kale nagusitik jarraitzen du, hondartzaraino eta Plentziako portura, berriz Andra Mari auzora igotzeko. Sei bira ematen dira itzuli honetan. Unai Elorriagak bertan irabazi du.
Herriak ere badu bere futbol taldea (Gorliz Futbol Taldea).
Garraiobideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Errepideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Errepidez, Gorliztik Getxora joan daiteke (BI-634 errepidea), Bakiora (BI-3151) eta Mungiara (BI-2120).
Autobusa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Bizkaibus hiri-arteko zerbitzuko hurrengo lineak udalerria zeharkatzen dute:
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Gorliztar ezagunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Sara Soto (1941-1999), musikagilea.
- Marcos Vizcaya (1947-2025), politikaria eta abokatua.
- Gabi de la Maza (1956-), irakaslea.
- Herri Torrontegi (1967-), motoziklista.
- Jabi Zabala (1971-), kazetaria.
- Eneritz Vadillo (2004), txirrindularia
Bitxikeriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Alemaniako ekialdean Görlitz izeneko hiri bat dago, 60.000 biztanle ingurukoa, Poloniako muga parean.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ (Gaztelaniaz) Mandañuri buruzko informazioa Harpea Kultur Elkartearen webgunean 2011/07/06an kontsultatua
- ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
- ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
- ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Bizkaia.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Bizkaia.tab.
- 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Bizkaia.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Bizkaia.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Bizkaia.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q763669.
- ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).

