Edukira joan

Gordexola

Wikipedia, Entziklopedia askea
Gordexola
 Bizkaia, Euskal Herria
Gordexolako eliza.
Gordexolako bandera

Gordexolako armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaBizkaia
EskualdeaEnkarterri
Izen ofiziala Gordexola
AlkateaAngela Eguia Liñero (EAJ)
Posta kodea48192
INE kodea48042
Herritarragordexolar
Kokapena
Koordenatuak43°10′53″N 3°04′22″W / 43.181388888889°N 3.0727777777778°W / 43.181388888889; -3.0727777777778
Mapa
Azalera41,5 km²
Garaiera122 metro
Distantzia20 km Bilbora
Demografia
Biztanleria1.720 (2025:  9)
alt_left 852 (%49,3) (%50,7) 876 alt_right
Dentsitatea4,14 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak [1]% 33.41 + % 16.29 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]%  (2021)
Etxeko erabilera [3]% 11.62 (2021)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.gordexola.eus

Gordexola Bizkaiko mendebaldeko udalerri bat da, Enkarterri eskualdean dagoena. 2025. urtean 1.720 biztanle zituen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kadaguako ibaiadarra den Herrerías ibaiak Gordexolako ibarra zeharkatzen du. Bestalde, udalerria Idubaltza, Pando, Aranbaltza eta Errigadas mendiek inguratzen dute. Bikirrio eta Ilso mendiak ere aipatzekoak dira.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakide ditu ekialdean Okondo (Araba), hego-ekialdean Lantenoko harana (Araba), hegoaldean Artziniega (Araba), hego-mendebaldean Mena Harana (Burgos), eta iparraldean Zalla eta Gueñes (Bizkaia).

Mapa
Gordexola eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Estatistikoki ofizialtzat hartzen diren auzoak honakoak dira:

Beste auzo batzuk:

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea14001500160017001800190020002100189019201950198020102040GordexolaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 876 gizon, 852 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.23
 
95-99
 
0.35
1.14
 
90-94
 
1.88
1.14
 
85-89
 
3.64
2.40
 
80-84
 
3.64
3.88
 
75-79
 
3.40
4.45
 
70-74
 
4.58
6.96
 
65-69
 
5.40
6.96
 
60-64
 
9.15
10.84
 
55-59
 
9.62
10.39
 
50-54
 
9.98
7.65
 
45-49
 
7.63
5.94
 
40-44
 
7.39
4.45
 
35-39
 
6.81
4.00
 
30-34
 
3.64
5.37
 
25-29
 
3.76
5.37
 
20-24
 
3.87
5.71
 
15-19
 
4.58
5.82
 
10-14
 
5.63
4.34
 
5-9
 
2.70
2.97
 
0-4
 
2.35
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[4]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−20−15−10−505101975198319911999200720152023GordexolaHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 54−31−407−5−1−32−32−3−10−11−13−10−11−13−12−7−3−11−1−16−8−5−101−5−33−32−94−4−6−9−13−17−15−9−10−7−12−19−15−12−12
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[5] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea0246810121419962000200420082012201620202024GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 9121284121712169142113171614151291112677877998
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[6] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 30,6 udalerri berean jaioak ziren[7], probintziako batez bestekoaren (% 37,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 9,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 9 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Bizkaiko mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 30,6Probintzia berean · % 47,6Erkidegoan · % 3,2Beste erkidegoa · % 9,7Estatutik kanpo · % 9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 78,3 Bizkaian, % 2,4 Araban, eta % 0,8 Gipuzkoan jaio ziren[8].

Jaioterria, lurralde historikoka
Bizk
EAEt
Bizkaia · % 78,3Araba · % 2,4Gipuzkoa · % 0,8EAEtik kanpo · % 18,6
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 5,6k atzerriko nazionalitatea zuen[9]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 39,6), Ekialdeko Europa (% 19,8), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 18,8) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Errumania, Maroko dira.[10]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 61,3Europa · % 20,6Afrika · % 14,8Asia · % 2,6Ozeania · % 0,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
12
Kolonbia
13
8
Errumania
5
3
Honduras
7
7
Maroko
3
4
Bolivia
5
2
Venezuela
7
2
Brasil
6
2
Kuba
6
4
Nikaragua
4
3
Peru
5
2
Paraguai
3
4
Portugal
1
0
Ginea Ekuatoriala
4
4
Mauritania
0
1
Ukraina
3
0
Txina
3
1
Alemania
1
1
Aljeria
1
0
Errusia
2
1
Herbehereak
1
1
Argentina
0
0
Belgika
1
0
Dominikar Errepublika
1
1
Ekuador
0
0
India
1
1
Italia
0
0
Nigeria
1
1
Norvegia
0
1
Suedia
0
0
Txile
1
1
Uruguai
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 936 etxebizitza zeuden: 682 (% 72,9) nagusiak eta 251 (% 26,8) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[11] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 63 (% 6,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 159 (% 17,0) hutsik zeuden.[12] Etxebizitza nagusien % 86,2 jabetzan zegoen eta % 12,5 alokairuan.[11] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 5 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 26 plazarekin (5,2 plaza etxebizitzako).[13]

936etxebizitza
682nagusi
5etxebizitza turistiko (2026) Bizkaiko mapa

Etxebizitza multzoa Bizkaiko mapa (2024)

682
251
Nagusiak (682)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (251)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Bizkaiko mapa (2021)

711
159
Okupatuak (711)Noizbehinkakoak (63)Hutsik (159)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Bizkaiko mapa (2024)

588
85
Jabetzan (588)Alokairuan (85)Beste modu batean (9)

Guztira 682 etxegune zeuden, batez beste 2,5 egoiliarrekoak; horietatik 198 (% 29,0) pertsona bakarrekoak ziren.[11]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Bizkaiko mapa (2024)

198
181
286
Egoiliar 1 (198)2 egoiliar (181)3-5 (286)6-9 (16)10 edo gehiago (1)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 122,9 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 59,9 urtekoa.[11] Etxebizitzen % 52,2 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 3,8 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[11] Etxebizitzen % 16,7 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

487
270
Etxebizitza 1 (487)2 (74)3-10 (270)11-20 (67)21-40 (35)

Gela kopurua

197
316
184
192
1-3 gela (44)4 (197)5 (316)6 (184)7 edo gehiago (192)

Bainugela kopurua

668
257
Bainugela 1 (668)2 edo gehiago (257)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 7,2 berokuntza zentrala zuten, % 61,6 banakakoa eta % 28,7 noizean behingoa.[11] Horrez gain, % 5,6 hodien bidezko gasa zuten eta % 18,9 igogailua.

Berogailu mota

% 61,6
% 28,7
Zentrala (% 7,2)Banakakoa (% 61,6)Noizean behingoa (% 28,7)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 5,6
Ur bero zentrala% 62,5
Igogailua% 18,9

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 1.501 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 46,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 24,3; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 20,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 8,6.[14] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 43,4 zen 2021ean eta % 46,2 2024an; beraz, 2,7 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 11,0 izatetik % 8,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 48,5 ziren, eta gizonen artean % 43,9; 4,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 9,9 eta gizonen % 7,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

1.501biztanle 15 urte edo +, 2024
% 46,2goi-mailako ikasketak+2,7 puntu 2021etik mapa
% 8,6lehen hezkuntza edo gutxiago−2,4 puntu 2021etik mapa
% 10,3ikasten ari dira, 2024
% 8,6
% 20,9
% 24,3
% 46,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 8,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 20,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 24,3Goi-mailako ikasketak · % 46,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Bizkaiko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 64,1 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 35,9 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 15 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 44,9 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 55,1. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,6 ziren.[14]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 0,6
Lehen hezkuntza
% 8,0
DBH eta antzekoak
% 20,9
Batxilergoa
% 10,9
Erdi-mailako LH
% 13,4
Goi-mailako LH
% 16,6
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 13,1
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 11,3
Masterrak eta espezialitateak
% 4,2
Doktoretzak
% 1,0
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Gordexola, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak693% 46,2330% 43,9363% 48,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa365% 24,3223% 29,7142% 19,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)314% 20,9144% 19,1170% 22,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago129% 8,655% 7,374% 9,9
Guztira1.501% 100,0752% 100,0749% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Gordexola, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 43,4% 23,3% 22,3% 11,01.513
2022% 44,2% 23,5% 22,0% 10,31.504
2023% 44,7% 24,1% 21,7% 9,51.486
2024% 46,2% 24,3% 20,9% 8,61.501

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,3 ikasten ari zen (154 pertsona).[15] Ikasten ari zirenetatik, % 48,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 30,5 batxilergoan, % 16,9 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 3,9 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 48,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 48,1; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 18,2 eta emakumeen % 15,6. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 91,9 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 51,4 eta 25–29 urtekoen % 11,7; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,2 baino ez.[16] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 54,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 43,6.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 91,9
20–24 urte
% 51,4
25–29 urte
% 11,7
30–34 urte
% 1,4
35–39 urte
% 4,3
40–44 urte
% 3,4
45–49 urte
% 2,0
50–54 urte
% 3,1
55 urte edo +
% 1,6
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,6
Goi-mailako ikasketak
% 48,1
Erdi-mailako LH
% 16,9
Batxilergoa
% 30,5
DBH eta antzekoak
% 3,9
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 91,7 estatuan jaio zen, eta % 8,3 atzerrian.[14] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 45,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 26,4 eta % 20,8, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 50,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 31,0 eta % 14,1, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 45,2
Goi-mailakoak
% 26,4
% 29,3
Batx. / erdi LH
% 34,0
% 19,2
DBH
% 18,9
% 6,3
Lehen H. edo gutx.
% 20,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 50,3
Goi-mailakoak
% 31,0
% 17,6
Batx. / erdi LH
% 32,4
% 22,7
DBH
% 22,5
% 9,4
Lehen H. edo gutx.
% 14,1
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,5 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 7,3.[15] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 47,6 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 55,6 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.968 euro-koa zen[17], eta etxegune bakoitzeko 49.576 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (18.738 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 26.950 euro zen. Errenta gordina 24.314 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 21.634 eurokoa zen[18][oh 1]: gizonena 27.095 eurokoa eta emakumeena 17.614 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 35 txikiagoa. Bizkaia osoan, mediana 20.672 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 46.803 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 12.702 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 120.577 euro baino gehiago[19].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2023) Bizkaiko mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
9.632
P20
1.263
12.605
P25
5.531
15.303
P30
8.750
21.232
P40
13.425
27.095
P50
17.614
33.220
P60
21.857
41.391
P70
30.495
43.741
P75
34.925
47.312
P80
40.224
61.030
P90
52.513
79.035
P95
70.606
128.723
P99
110.335
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2023) Bizkaiko mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
16.885
P10
10.963
27.480
P20
16.499
31.928
P25
19.162
36.000
P30
22.792
42.823
P40
32.631
51.896
P50
40.787
60.321
P60
50.710
70.279
P70
64.813
79.508
P75
76.128
89.071
P80
86.779
117.010
P90
124.237
141.161
P95
153.967
190.003
P99
222.414
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 63,1 soldatak dira[20].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[21][oh 2]. Udalerrian indizea 28,3 da, probintziakoaren (29,6; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,5; Bizkaiko mapa) parean eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 12.209 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 135.044 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 9 zen[22] (Bizkaia osoan, % 9,4; udalerriko banaketa desberdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 8.834 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 47.152 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 18,7 zen[23] (Bizkaia osoan, % 18,1).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00050.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea10.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00080.00090.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Gordexola udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 855 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 57,6; gainerako % 42,4 inaktibo zeuden (erretiratuak % 52,8, beste inaktiboak % 31,8 eta ikasleak % 15,4).[24] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 60,1 zen eta emakumezkoena % 55,1; langabezia-tasa, aldiz, % 6,3 eta % 9,0 zen, hurrenez hurren.[24]

Okupatuen kopurua 761 zen 2023ean, 2021eko 775etik behera.[25] Emakumeek okupatuen % 47,3 osatzen dute, eta gizonek % 52,7.

761okupatu, 2023−% 1,8 2021etik
% 47,3emakumeak okupatuen artean
% 57,6jarduera-tasa, 2024
% 7,6langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 53,2
% 22,4
% 13,5
Okupatuak · % 53,2Langabeak · % 4,4Ikasleak · % 6,5Erretiratuak · % 22,4Beste inaktiboak · % 13,5
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Gordexola, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak790% 53,2417% 56,4373% 50,1
Langabeak65% 4,428% 3,837% 5,0
Inaktiboak629% 42,4295% 39,9334% 44,9
Guztira1.484% 100,0740% 100,0744% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 76,7), industria (% 17,6), eraikuntza (% 3,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 1,7).[25] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 15,6), ondoren manufaktura-industria (% 14,3) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,0) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Bizkaiko mapa
% 17,6
% 76,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 1,7Industria · % 17,6Eraikuntza · % 3,9Zerbitzuak · % 76,7
Jarduera-adar zehatzak
Merkataritza
% 15,6
Manufaktura-industria
% 14,3
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 11,0
Hezkuntza
% 8,8
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 7,4
Administrazio publikoa
% 6,6
Jarduera profesionalak
% 5,3
Garraioa eta biltegiratzea
% 5,1
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Eraikuntza
% 3,9
Ostalaritza
% 3,8
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 3,3
Ur-hornidura eta hondakinak
% 2,9
Beste zerbitzu batzuk
% 2,6
Informazioa eta komunikazioak
% 2,4
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 2,4
Etxeetako jarduerak
% 2,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 1,7
Higiezinen jarduerak
% 0,5
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,4
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 47,2; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 38,2), eta oinarrizko okupazioak % 10,6.[26] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 52,1), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 42,8).

% 38,2
% 47,2
% 10,6
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 38,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 47,2Oinarrizko okupazioak · % 10,6Ez dago jasota · % 3,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Gordexola, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak291% 38,2137% 34,2154% 42,8
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak359% 47,2209% 52,1150% 41,7
Oinarrizko okupazioak81% 10,638% 9,543% 11,9
Ez dago jasota30% 3,917% 4,213% 3,6
Guztira761% 100,0401% 100,0360% 100,0

Okupatuen % 80,2 besteren konturako langileak dira, eta % 19,8 norberaren konturakoak.[27]

% 16,0
% 66,8
% 13,4
Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,8Norberaren kontura, langilerik gabe · % 16,0Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 66,8Besteren kontura, aldi baterakoa · % 13,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Gordexola, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura151% 19,891% 22,760% 16,7
Besteren kontura610% 80,2310% 77,3300% 83,3
Guztira761% 100,0401% 100,0360% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 92,2 estatuan jaio zen, eta % 7,8 atzerrian.[24] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,9 okupatuak dira, % 29,1 erretiratuak, % 7,0 ikasleak, % 6,4 bestelako inaktiboak eta % 3,6 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,8 okupatuak dira, % 28,6 bestelako inaktiboak eta % 16,1 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 50,1 okupatuak dira, % 21,8 bestelako inaktiboak, % 17,2 erretiratuak, % 6,1 ikasleak eta % 4,8 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 okupatuak dira, % 34,5 bestelako inaktiboak, % 6,9 ikasleak, % 5,2 langabeak eta % 3,4 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,9
Okupatuak
% 51,8
% 3,6
Langabeak
% 16,1
% 7,0
Ikasleak
% 1,8
% 29,1
Erretiratuak
% 1,8
% 6,4
Beste inakt.
% 28,6
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 50,1
Okupatuak
% 50,0
% 4,8
Langabeak
% 5,2
% 6,1
Ikasleak
% 6,9
% 17,2
Erretiratuak
% 3,4
% 21,8
Beste inakt.
% 34,5
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 92,4 estatuan jaio zen, eta % 7,6 atzerrian.[26] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 51,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 35,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 62,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 17,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 6,9 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 42,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 9,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,8 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 31,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 24,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 35,5
Goi eta erdi maila
% 17,2
% 51,3
Langile kualifikatuak
% 62,1
% 9,7
Oinarrizko okup.
% 6,9
% 3,5
Ez dago jasota
% 13,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 44,4
Goi eta erdi maila
% 24,1
% 42,6
Langile kualifikatuak
% 31,0
% 9,1
Oinarrizko okup.
% 44,8
% 3,9
Ez dago jasota
% 0,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[28] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 64,5 zerbitzuetan ari dira, % 26,3 industrian, % 7,0 eraikuntzan eta % 2,2 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 69,0 zerbitzuetan ari dira, % 13,8 industrian, % 13,8 nekazaritzan eta % 3,4 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 89,4 zerbitzuetan ari dira, % 9,4 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 96,6 zerbitzuetan ari dira, % 3,4 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 2,2
Nekazaritza
% 13,8
% 26,3
Industria
% 13,8
% 7,0
Eraikuntza
% 3,4
% 64,5
Zerbitzuak
% 69,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,3
Nekazaritza
% 0,0
% 9,4
Industria
% 3,4
% 0,9
Eraikuntza
% 0,0
% 89,4
Zerbitzuak
% 96,6
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 46 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 248 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[29][oh 3]. Udalerriaren azalera 41,5 km² denez, NAE lurraldearen % 6 da[30]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 90,3 larre iraunkorrak (224 ha, 34 ustiategitan), % 5,3 arbolak (13,1 ha, 13 ustiategitan), % 3,5 lur goldagarria (8,6 ha, 20 ustiategitan), % 0,7 berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,6 ha, 13 ustiategitan) eta % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,53 ha, 19 ustiategitan)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
94%
NAE · 248 ha (% 6)Gainerako azalera · 3.902 ha (% 94)
NAE, lur-erabileraren arabera
90%
Lur goldagarria · 8,6 ha (% 3,5)Larre iraunkorrak · 224 ha (% 90,3)Arbolak · 13,1 ha (% 5,3)Baratzeak · 0,53 ha (% 0,2)Berotegiak · 1,6 ha (% 0,7)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 506 behi, 914 ardi, 196 ahuntz, 2 txerri, 84 zaldi, 177 hegazti, 7 untxi eme eta 20 erlauntz zeuden[31][32].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.129 gidari zeuden erroldatuta: 632 gizon (% 56) eta 497 emakume (% 44)[33]. Biztanleen % 65,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 1.872 ibilgailuk osatzen zuten: 1.064 turismo, 196 furgoneta, 179 kamioi, 164 motozikleta eta 55 ziklomotor[33]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 616 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (451) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,7 urtekoa zen; turismoen % 9,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 15k 25 urte baino gehiago[33]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 58,5 diesel zen eta % 40,1 gasolinazko; 18 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 32,4k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
36%
26%
32%
0 etiketa · 27 (% 1,5)ECO · 58 (% 3,2)C etiketa · 652 (% 36,3)B etiketa · 475 (% 26,5)Etiketarik gabe · 582 (% 32,4)
Turismoak, adinaren arabera
9%
17%
25%
34%
15%
< 4 urte · 97 (% 9,1)4–8 urte · 177 (% 16,6)8–15 urte · 266 (% 25)15–25 urte · 364 (% 34,2)≥ 25 urte · 160 (% 15)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Ondasun nabarmenak[34][35]

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gordexola ondare historiko zabal eta aberatseko herria da. Ondare erlijioso zein zibileko hainbat eraikin aipatzekoak dira. Ondare zibilaren artean nabarmentzekoak dira herriak dituen dorretxe, jauregi eta indiano landetxe ugariak.

Erlijio ondarea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondare zibila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dorretxeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jauregiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Oxirando dorretxeari atxikitako jauregia.
  • Zubiete dorretxeari atxikitako jauregia.
  • Largatxa dorretxeari atxikitako jauregia.
  • Hurtado de Ibarguen jauregia
  • Ibarratarren Etxe Nagusia jauregia
  • Urdanegi jauregia
  • Largatxatarren Etxe Nagusia
  • Gordogana jauregia
  • Allende-Salazar jauregia
  • Molinar jauregia
  • Zabala jauregia
  • Ibargarai etxea
  • Martinez de las Rivas familiaren etxea.

Bizileku garaikideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Aresti kontearen jauregia
  • Gurrutxagatarren etxea
  • Bilbao landetxea
  • Aretxabaleta landetxea
  • Villa Cuba landetxea
  • Aldai landetxea
  • Aspuru landetxea
  • Florita landetxea
  • Jose landetxea

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Elkarteak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • A.DE.BU.EN.: Enkarterriko astoa defendatzeko elkartea, 1996an sortua.
  • Argizka Emakume Elkartea: 1999an sortua.
  • Beraskola Kirol Kultur Elkartea: Mendizaleen taldea, batez ere.
  • Club Cicloturista Gordexola: Txirrindularien elkartea. Gerardo Ibarguen da presidentea.
  • Club Deportivo Gordexola: batik bat futbol taldea sustatzen du.
  • Gordexola Aurrera: gazte kristauen herriko elkartea.
  • Gordexola Saskibaloi Taldea: 1993an sortua.
  • Gurasoak: Eduardo Eskartzaga LHIko Ikasleen Gurasoen Elkartea.
  • Hodoibaltza: euskaldunen elkartea, 2003an "Euskaldunon Egunkaria"ren itxiera dela-eta abiatua.
  • Ibalzibar Jubilatuen Elkartea: 1988an sortua.
  • Isasiko Ama Abesbatza: 1977an jaioa.
  • Ligorria: Athletic-zaleen taldea.
  • Muxarra Taldea: Gordexolako gaztetxoen aisialdi elkartea.

Gordexolar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  5. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  6. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  7. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Bizkaia.tab.
  8. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  9. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  10. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Bizkaia.tab.
  11. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Bizkaia.tab.
  18. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  19. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Bizkaia.tab.
  20. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Bizkaia.tab.
  21. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  22. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  23. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  24. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  26. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  27. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  28. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  29. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).
  30. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1228097.
  31. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  32. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).
  33. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).
  34. ↑ «Gordexola: ondare historikoa»[Betiko hautsitako esteka], Gordexolako Udalaren webgunea.
  35. ↑ "Gordexola", Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistema.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Gordexola&oldid=11783028"(e)tik eskuratuta