Edukira joan

Miranda Ebro

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Ebroren ertzeko hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Miranda».
Miranda Ebro
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
Probintzia Burgosko probintzia
AlkateaAitana Hernando (en) Itzuli
Izen ofizialaMiranda de Ebro
Posta kodea09200
INEk ezarritako kodea09219
HerriburuaMiranda de Ebro
Geografia
Koordenatuak42°41′00″N 2°56′00″W / 42.683333333333°N 2.9333333333333°W / 42.683333333333; -2.9333333333333
Mapa
Azalera101,33 km²
Altitudea471 m
MugakideakArmiñon, Berantevilla, Zanbrana, Bastida, Haro, Villalba de Rioja, Sajazarra, Galbárruli, Cellorigo, Bugedo, Santa Gadea del Cid, Lantaron, Erriberabeitia, Zihuri eta Fonzaleche
Demografia
Biztanleria36.622 (2025)
alt_left 18.465 (%50,4) (%49,6) 18.152 alt_right
Dentsitatea361 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakVierzon eta Beit Sahour
MatrikulaBU
mirandadeebro.es

Miranda Ebro[1] (gaztelaniaz eta ofizialki, Miranda de Ebro) Burgosko probintziako (Espainia) ipar-ekialdeko udalerri bat da; probintzia horretako jendetsuenetan bigarrena (Burgos hiriburuaren ondoren). 2009an 39.264 biztanle zituen, eta 101.39 kilometro koadro ditu. Herria zeharkatzen duen Ebro ibaiak eman dio izenaren bigarren osagaia.

Arabarekin mugakide izanik, Mirandak lotura estua du Euskal Herriarekin. Arabako ermandadea sortu zuten hiribilduetako bat izan zen; gero Burgosko probintzian sartu zuten, eta Mirandak berriz Araban sartzeko zenbait saiakera egin zituen, baina alferrik. Era berean, Mirandako hainbat toponimo (Bardauri, Ircio, Pontanzuri, Bayas) eta tradizioz erabiltzen diren hitz batzuk (chacoli, perrochico, eta abar) euskal jatorrikoak dira.

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mirandak guztira hamahiru auzo dauzka:

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguruko aztarna zaharrenak Burdin Arokoak dira. Miranda Ebrotik 3 kilometrora, erromatarren aurreko eta erromatarren aztarnak dituen aztarnategi bat dago, gaur egun Arce-Mirapérez deritzon tokian. Gero, erromatar kokagune bat egon zen hor.

757. urtean, Alfonso I.a Asturietako erregeak Ebro ibaitik egindako ibilbidearen kronika batean agertzen da, Miranda izenarekin. Gainera, Picota muinoan, VIII. mendeko herria zegoela aurkitu da.

XI. eta XII. mendeetan hiria Nafarroako Erresumaren parte izan zen, baina muga askotan mugitu zen eremu honetan.

XIV. mendean Mirandako gaztelua eraiki zen pikota izeneko muinoan.

XV. mendean, Miranda izan zen Arabako Anaiartea sortu zuten hiribilduetako bat. XVI. mendean, Burgosko jaurerriaren eskuetara igaro zen; Mirandak Arabara itzultzea eskatu zuen 1646an eta 1742an, baina ez zuen lortu. Javier de Burgosek 1822an egindako probintzia banaketan, ordea, bai, Araban sartu zuten Mirandako eskualdea; haatik, Burgosko agintariak kexatu ziren, eta 1833an Burgosko probintzian sartu zuten atzera.

XVIII. mendera arte hiriak Erdi Aroko itxura zeukan, baina 1775. urteko uholdeak zubia eta harresi zati handi bat suntsitu zituen. Bi urte geroago zubi berria egin zen.

1862. urtean, trenbidea Mirandara heldu zen. 1907. urtean, Miranda hiri izendatu zuten.

Espainiako Gerra Zibilean, frankisten kontzentrazio-esparru bat egon zen, eta 1947. urtera arte irekita egon zen, Espainian itxi zuten azkena izan baitzen. Emiliano Bajo Iglesias alkatea eta beste zinegotzi hautetsi batzuk hil zituzten frankistek.

1950eko hamarkadan paper fabrika bat jarri zuten, eta langileentzat lorategi-hiri estiloko auzo bat egin zuten.

1971n Garoñako Zentral Nuklearra funtzionamenduan jarri zen.

Ebro ibaia, Mirandatik iragaten.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Armiñon, Berantevilla, Zanbrana, Bastida, Haro, Villalba de Rioja, Sajazarra, Galbárruli, Cellorigo, Bugedo, Santa Gadea del Cid, Lantaron, Erriberabeitia, Zihuri eta Fonzaleche.

Mapa
Miranda Ebro eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea35.00036.00037.00038.00039.00040.000200020052010201520202025Miranda EbroBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 18.152 gizon, 18.465 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.02
 
100+
 
0.11
0.26
 
95-99
 
0.73
0.85
 
90-94
 
2.04
1.49
 
85-89
 
2.86
2.34
 
80-84
 
3.53
4.18
 
75-79
 
4.62
5.26
 
70-74
 
5.29
6.77
 
65-69
 
6.95
7.59
 
60-64
 
7.76
7.45
 
55-59
 
7.63
7.96
 
50-54
 
7.40
8.41
 
45-49
 
7.97
7.32
 
40-44
 
6.82
6.14
 
35-39
 
5.46
5.49
 
30-34
 
4.56
4.46
 
25-29
 
4.51
5.29
 
20-24
 
4.68
5.77
 
15-19
 
4.88
4.97
 
10-14
 
4.87
4.52
 
5-9
 
4.21
3.45
 
0-4
 
3.09
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[2]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 51 udalerri berean jaioak ziren[3], probintziako batez bestekoaren (% 46,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 19,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 17,8 —probintzian % 14,4—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Burgosko mapa
Udal
Best
Esta
Udalerri berean · % 51Probintzia berean · % 6,9Erkidegoan · % 4,4Beste erkidegoa · % 19,9Estatutik kanpo · % 17,8
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 6.501 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 50,3)[4]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Maroko, Portugal dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 50,3Europa · % 24,9Afrika · % 21,6Asia · % 3,2Ozeania · % 0
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
405
Kolonbia
457
495
Maroko
342
403
Portugal
284
283
Errumania
232
210
Venezuela
232
206
Ekuador
203
156
Peru
186
111
Brasil
217
135
Aljeria
43
69
Dominikar Errepublika
102
40
Bolivia
129
80
Argentina
69
47
Kuba
65
86
Senegal
21
63
Pakistan
32
32
Txina
45
38
Bulgaria
34
26
Paraguai
40
29
Frantzia
31
36
Nigeria
22
30
Ukraina
28
20
Nikaragua
37
33
Ghana
19
35
Gambia
12
15
Honduras
28
20
Moldavia
22
24
Polonia
18
30
Alemania
11
12
Mexiko
24
34
Mali
1
11
Txile
18
9
Ameriketako Estatu Batuak
14
16
Italia
6
4
Errusia
13
9
Erresuma Batua
4
5
Uruguai
6
7
Mauritania
2
4
Suitza
4
5
Ginea
1
3
Herbehereak
3
2
India
3
1
Ginea Ekuatoriala
3
0
Lituania
4
2
Filipinak
0
1
Kanada
1
1
Belgika
0
1
Irlanda
0
1
Suedia
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 21.007 etxebizitza zeuden: 15.168 (% 72,2) nagusiak eta 5.839 (% 27,8) ez-nagusiak.[5] Kontsumo elektrikoaren arabera, 2.220 (% 10,6) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 1.622 (% 7,7) hutsik zeuden.[6] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 4 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 18 plazarekin (4,5 plaza etxebizitzako).[7]

21.007etxebizitza
15.168etxegune
1.622hutsik (% 7,7)
4etxebizitza turistiko (2026) Burgosko mapa

Etxebizitza multzoa Burgosko mapa

15.168
5.839
Etxebizitza nagusia (15.168)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (5.839)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Burgosko mapa

17.165
2.220
Okupatuak (17.165)Noizbehinkakoak (2.220)Hutsik (1.622)

Guztira 15.168 etxegune zeuden, eta horietatik 4.737 (% 31,2) pertsona bakarrekoak ziren.[8]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 14.737
2 pertsona4.513
3 pertsona3.138
4 pertsona2.139
5 edo gehiago641

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 31.422 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 31,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 25,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 27,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,9.[9] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 29,4 zen 2021ean eta % 31,3 2024an; beraz, 1,9 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 18,1 izatetik % 15,9 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 31,5 ziren, eta gizonen artean % 31,1; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 19,2 eta gizonen % 12,6 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

31.422biztanle 15 urte edo +, 2024
% 31,3goi-mailako ikasketak+1,9 puntu 2021etik mapa
% 15,9lehen hezkuntza edo gutxiago−2,2 puntu 2021etik mapa
% 9,9ikasten ari dira, 2024
% 15,9
% 27,8
% 25,0
% 31,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 15,9Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 27,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 25,0Goi-mailako ikasketak · % 31,3
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Burgosko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 54,8 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 45,2 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 112 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 49,6 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 50,4. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 2,9 ziren.[9]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 2,9
Lehen hezkuntza
% 13,0
DBH eta antzekoak
% 27,8
Batxilergoa
% 12,4
Erdi-mailako LH
% 12,6
Goi-mailako LH
% 14,1
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 9,2
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 5,5
Masterrak eta espezialitateak
% 2,1
Doktoretzak
% 0,4
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Miranda de Ebro, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak9.840% 31,34.807% 31,15.033% 31,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa7.850% 25,04.250% 27,53.600% 22,5
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)8.733% 27,84.459% 28,84.274% 26,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago4.999% 15,91.940% 12,63.059% 19,2
Guztira31.422% 100,015.456% 100,015.966% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Miranda de Ebro, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 29,4% 24,8% 27,6% 18,130.794
2022% 30,1% 24,8% 27,9% 17,330.573
2023% 30,6% 24,9% 27,9% 16,630.963
2024% 31,3% 25,0% 27,8% 15,931.422

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 9,9 ikasten ari zen (3.116 pertsona).[10] Ikasten ari zirenetatik, % 44,2 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 26,3 batxilergoan, % 21,1 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 6,5 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 47,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 40,4; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 22,4 eta emakumeen % 19,8. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 87,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 45,2 eta 25–29 urtekoen % 11,4; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,0 baino ez.[11] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 42,8 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 33,0.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 87,0
20–24 urte
% 45,2
25–29 urte
% 11,4
30–34 urte
% 6,6
35–39 urte
% 4,1
40–44 urte
% 3,3
45–49 urte
% 3,0
50–54 urte
% 2,1
55 urte edo +
% 0,6
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,1
Goi-mailako ikasketak
% 44,2
Erdi-mailako LH
% 21,1
Batxilergoa
% 26,3
DBH eta antzekoak
% 6,5
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,8
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 83,3 estatuan jaio zen, eta % 16,7 atzerrian.[9] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 34,5 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 14,9 eta % 22,8, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 33,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 20,1 eta % 26,0, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 34,5
Goi-mailakoak
% 14,9
% 26,9
Batx. / erdi LH
% 30,1
% 28,1
DBH
% 32,2
% 10,4
Lehen H. edo gutx.
% 22,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 33,7
Goi-mailakoak
% 20,1
% 20,9
Batx. / erdi LH
% 31,2
% 27,5
DBH
% 22,7
% 17,9
Lehen H. edo gutx.
% 26,0
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 7,8.[10] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 45,3 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 36,8 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.262 euro-koa zen[12], eta etxegune bakoitzeko 35.580 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.988 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.950 euro zen. Errenta gordina 18.500 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 60,1[13]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 26,4), beste diru-sarrerak (% 8,4), langabezia-prestazioak (% 1,6), beste prestazioak (% 3,5).

60%
26%
8%
Soldata · % 60,1Pentsioak · % 26,4Langabezia · % 1,6Beste prestazioak · % 3,5Beste sarrerak · % 8,4
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[14][oh 1]. Udalerrian indizea 28 da, probintziakoaren (28,5; Burgosko mapa) parean eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,4; Burgosko mapa) parean eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Miranda de Ebro udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 16.563 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 53,4; gainerako % 46,6 inaktibo zeuden (erretiratuak % 48,2, beste inaktiboak % 39,1 eta ikasleak % 12,7).[15] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 56,8 zen eta emakumezkoena % 50,1; langabezia-tasa, aldiz, % 7,5 eta % 12,4 zen, hurrenez hurren.[15]

Okupatuen kopurua 14.720 zen 2023ean, 2021eko 13.979etik gora.[16] Emakumeek okupatuen % 46,1 osatzen dute, eta gizonek % 53,9.

14.720okupatu, 2023+% 5,3 2021etik
% 46,1emakumeak okupatuen artean
% 53,4jarduera-tasa, 2024
% 9,8langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 48,1
% 22,5
% 18,2
Okupatuak · % 48,1Langabeak · % 5,3Ikasleak · % 5,9Erretiratuak · % 22,5Beste inaktiboak · % 18,2
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Miranda de Ebro, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak14.933% 48,18.002% 52,56.931% 43,9
Langabeak1.630% 5,3649% 4,3981% 6,2
Inaktiboak14.462% 46,66.581% 43,27.881% 49,9
Guztira31.025% 100,015.232% 100,015.793% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 66,7), industria (% 25,9), eraikuntza (% 6,5) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,8).[16] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 24,6), ondoren merkataritza (% 14,9) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,5) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Burgosko mapa
% 25,9
% 66,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,8Industria · % 25,9Eraikuntza · % 6,5Zerbitzuak · % 66,7
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 24,6
Merkataritza
% 14,9
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 9,5
Garraioa eta biltegiratzea
% 8,2
Ostalaritza
% 7,8
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 6,9
Eraikuntza
% 6,5
Hezkuntza
% 4,3
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Administrazio publikoa
% 3,9
Jarduera profesionalak
% 3,3
Beste zerbitzu batzuk
% 2,4
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,6
Etxeetako jarduerak
% 1,5
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,2
Informazioa eta komunikazioak
% 0,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,8
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,6
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,5
Higiezinen jarduerak
% 0,4
Erauzketa-industriak
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 58,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 24,4), eta oinarrizko okupazioak % 12,6.[17] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 61,9 eta emakumeen % 54,4).

% 24,4
% 58,4
% 12,6
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 24,4Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 58,4Oinarrizko okupazioak · % 12,6Ez dago jasota · % 4,6
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Miranda de Ebro, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak3.591% 24,41.730% 21,81.861% 27,4
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak8.603% 58,44.915% 61,93.688% 54,4
Oinarrizko okupazioak1.848% 12,6865% 10,9983% 14,5
Ez dago jasota678% 4,6425% 5,4253% 3,7
Guztira14.720% 100,07.935% 100,06.785% 100,0

Okupatuen % 87,8 besteren konturako langileak dira, eta % 12,2 norberaren konturakoak.[18]

% 9,2
% 75,0
% 12,8
Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,0Norberaren kontura, langilerik gabe · % 9,2Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 75,0Besteren kontura, aldi baterakoa · % 12,8
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Miranda de Ebro, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura1.795% 12,2964% 12,1831% 12,2
Besteren kontura12.925% 87,86.971% 87,95.954% 87,8
Guztira14.720% 100,07.935% 100,06.785% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 84,7 estatuan jaio zen, eta % 15,3 atzerrian.[15] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 51,4 okupatuak dira, % 33,2 erretiratuak, % 6,3 ikasleak, % 4,9 bestelako inaktiboak eta % 4,2 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 61,4 okupatuak dira, % 21,6 bestelako inaktiboak, % 6,5 erretiratuak, % 6,2 langabeak eta % 4,3 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 43,1 okupatuak dira, % 26,8 bestelako inaktiboak, % 18,3 erretiratuak, % 6,0 langabeak eta % 5,9 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,6 okupatuak dira, % 35,4 bestelako inaktiboak, % 9,4 langabeak, % 6,2 ikasleak eta % 3,3 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 51,4
Okupatuak
% 61,4
% 4,2
Langabeak
% 6,2
% 6,3
Ikasleak
% 4,3
% 33,2
Erretiratuak
% 6,5
% 4,9
Beste inakt.
% 21,6
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 43,1
Okupatuak
% 45,6
% 6,0
Langabeak
% 9,4
% 5,9
Ikasleak
% 6,2
% 18,3
Erretiratuak
% 3,3
% 26,8
Beste inakt.
% 35,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 82,9 estatuan jaio zen, eta % 17,1 atzerrian.[17] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 60,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 24,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 68,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 17,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 8,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 55,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 30,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 49,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 36,7 oinarrizko okupazioetakoak eta % 8,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 24,9
Goi eta erdi maila
% 8,2
% 60,4
Langile kualifikatuak
% 68,6
% 9,5
Oinarrizko okup.
% 17,0
% 5,2
Ez dago jasota
% 6,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 30,8
Goi eta erdi maila
% 8,6
% 55,3
Langile kualifikatuak
% 49,1
% 10,5
Oinarrizko okup.
% 36,7
% 3,4
Ez dago jasota
% 5,6
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[19] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,0 zerbitzuetan ari dira, % 41,6 industrian eta % 8,4 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 54,1 zerbitzuetan ari dira, % 22,1 eraikuntzan, % 21,5 industrian eta % 2,2 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 85,6 zerbitzuetan ari dira, % 12,6 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 90,8 zerbitzuetan ari dira, % 8,2 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 0,9
Nekazaritza
% 2,2
% 41,6
Industria
% 21,5
% 8,4
Eraikuntza
% 22,1
% 49,0
Zerbitzuak
% 54,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,4
Nekazaritza
% 0,5
% 12,6
Industria
% 8,2
% 1,4
Eraikuntza
% 0,5
% 85,6
Zerbitzuak
% 90,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 128 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.782 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[20][oh 2]. Udalerriaren azalera 101,3 km² denez, NAE lurraldearen % 57,1 da[21]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 95,3 lur goldagarria (5.509 ha, 118 ustiategitan), % 2,8 arbolak (162 ha, 25 ustiategitan), % 1,9 larre iraunkorrak (109 ha, 12 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (2 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,31 ha, 15 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
57%
43%
NAE · 5.782 ha (% 57,1)Gainerako azalera · 4.351 ha (% 42,9)
NAE, lur-erabileraren arabera
95%
Lur goldagarria · 5.509 ha (% 95,3)Larre iraunkorrak · 109 ha (% 1,9)Arbolak · 162 ha (% 2,8)Baratzeak · 0,31 ha (< % 0,1)Berotegiak · 2 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 337 ardi eta ahuntz eta 21 hegazti zeuden[22][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 21.128 gidari zeuden erroldatuta: 12.751 gizon (% 60,4) eta 8.377 emakume (% 39,6)[23]. Biztanleen % 57,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 23.202 ibilgailuk osatzen zuten: 17.257 turismo, 1.822 motozikleta, 1.282 furgoneta, 1.161 kamioi eta 615 ziklomotor[23]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 471 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (555) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 13,6 urtekoa zen; turismoen % 9,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,7k 25 urte baino gehiago[23]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 52,1 diesel zen eta % 46,7 gasolinazko; 141 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 0,6). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 27,6k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
35%
31%
28%
0 etiketa · 283 (% 1,2)ECO · 1.141 (% 5)C etiketa · 8.044 (% 35,3)B etiketa · 7.032 (% 30,8)Etiketarik gabe · 6.303 (% 27,6)
Turismoak, adinaren arabera
9%
14%
23%
42%
12%
< 4 urte · 1.599 (% 9,3)4–8 urte · 2.357 (% 13,7)8–15 urte · 3.953 (% 22,9)15–25 urte · 7.325 (% 42,4)≥ 25 urte · 2.023 (% 11,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Eraikin garrantzitsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Karlos III.aren zubia, 1777an eraikia.
  • Udaletxea, 1788koa. Eraikin neoklasikoa.
  • Berberanako kondeen palazioa eta Urbinatarren etxea, biak XVI. mendekoak.
  • Tren geltokia, 1862an eraikia.
  • Apolo Antzokia, 1921ekoa.
  • Gaztelua, XIV. mendean eraikia.
  • Espiritu Santuaren eliza, jatorri erromanikoa dauka. Ataria eta absidea XIII. mendekoak dira eta nabea gotikoa eta XVI. mendekoa.
  • Santa Maria eliza, XVI. mendekoa
  • Bihotz Sakratuen eliza, XVI. mendekoa. Kanpai-horma barrokoa du.
  • San Joan eliza, gotikoa.

Kirola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garraioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

 Araba Bus
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
19Gasteiz
(geltokia)		Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Gaztelako Atea) • Argantzon • RibabellosaMiranda Ebro
(geltokia)
Besteak

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak
  2. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  3. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Burgos.tab.
  4. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Burgos.tab.
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  9. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Burgos.tab.
  13. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Burgos.tab.
  14. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  15. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  20. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Burgos.tab (Wikimedia Commons).
  21. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q11994.
  22. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Burgos.tab (Wikimedia Commons).
  23. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Burgos.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Miranda_Ebro&oldid=11784120"(e)tik eskuratuta