Papua New Guinea

Negara Merdeka Papua New Guinea Independent State of Papua New Guinea (bahasa Inggeris) Independen Stet bilong Papua Niugini (Tok Pisin)
Bendera Lambang kebangsaan
Lagu kebangsaan: O Arise, All You Sons "Bangkitlah, wahai anak-anak sekalian"
Lokasi Papua New Guinea
Ibu negara	Port Moresby
Bandar terbesar	ibu kota
Bahasa rasmi	Inggeris Tok Pisin Hiri Motu Bahasa Isyarat Papua New Guinea
Demonim	Orang Papua New Guinea
Pemerintah	Negara unitari demokrasi berparlimen dan raja berperlembagaan
• Raja	Charles III
• Gabenor Jeneral	Bob Dadae
• Perdana Menteri	James Marape
Badan perundangan	Parlimen Kebangsaan
Kemerdekaan
• daripada Australia	16 September 1975
Keluasan
• Jumlah	462,840 km2 (178,700 bt2)
• Perairan (%)	2
Populasi
• Bancian penduduk tahun 2024	10,185,363
• Kepadatan	22/km2 (57.0/sq mi)
KDNK (nominal)	2026
• Jumlah	AS$34.403 bilion
Gini (2009)	41.9 sederhana
HDI (2023)	▲ 0.576 sederhana (160)
Mata wang	Kina (PGK)
Zon waktu	UTC+10, +11 (Bougainville) (Waktu Papua New Guinea Waktu Piawai Bougainville)
Kod panggilan	+675
Kod ISO 3166	PG
DPT internet	.pg

Papua New Guinea (Jawi: ڤاڤوا نيو ڬيني), secara rasmi Negara Merdeka Papua New Guinea (bahasa Inggeris: Independent State of Papua New Guinea; Tok Pisin: Independen Stet bilong Papua Niugini), ialah sebuah negara berdaulat di Melanesia, Oceania, yang merangkumi bahagian timur pulau New Guinea serta Kepulauan Bismarck, bahagian Papua New Guinea di Kepulauan Solomon dan ratusan pulau yang lebih kecil. Bahagian barat New Guinea merupakan sebahagian daripada Indonesia, manakala Papua New Guinea bersempadan laut dengan Australia, Kepulauan Solomon dan Negara Bersekutu Mikronesia. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Port Moresby, di pantai tenggara New Guinea. Nama rasmi bahasa Melayu, Negara Merdeka Papua New Guinea, digunakan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka.

Dengan keluasan 462,840 km² (178,700 bt²), negara ini mempunyai rupa bumi yang sangat pelbagai, daripada banjaran tengah yang tinggi dan lembah pedalaman hingga hutan hujan, tanah lembap, dataran pantai dan pulau-pulau gunung berapi. Gunung Wilhelm, setinggi 4,509 m (14,793 ka), ialah puncak tertinggi negara. Kedudukan Papua New Guinea berhampiran sempadan beberapa plat tektonik dalam Lingkaran Api Pasifik menjadikannya terdedah kepada gempa bumi, letusan gunung berapi dan tsunami. Negara ini juga mempunyai biodiversiti yang sangat tinggi, dengan ekosistem daratan dan marin yang merangkumi hutan hujan tropika, hutan pergunungan, bakau, terumbu karang dan padang rumput alpine.

Manusia telah mendiami New Guinea selama puluhan ribu tahun. Bukti arkeologi di Tapak Pertanian Awal Kuk menunjukkan bahawa pertanian berkembang secara bebas di tanah tinggi New Guinea beribu-ribu tahun dahulu; tapak itu telah disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO sejak 2008. Bahagian wilayah yang kini menjadi Papua New Guinea kemudiannya berada di bawah pentadbiran Jerman, British dan Australia. Selepas tempoh pemerintahan sendiri, negara ini mencapai kemerdekaan daripada Australia pada 16 September 1975 dan menjadi sebuah Alam Komanwel dengan raja sebagai ketua negara. Konflik di Bougainville menjadi krisis politik dan keselamatan terbesar pada era pascakemerdekaan; perjanjian damai 2001 membawa kepada autonomi dan referendum 2019, apabila majoriti besar pengundi memilih kemerdekaan. Kedudukan politik akhir Bougainville masih tertakluk pada proses perlembagaan Papua New Guinea.

Papua New Guinea ialah sebuah negara unitari dengan sistem demokrasi berparlimen dan raja berperlembagaan. Charles III ialah raja Papua New Guinea dan diwakili oleh Gabenor Jeneral Bob Dadae, manakala James Marape ialah perdana menteri. Negara ini dibahagikan kepada 20 wilayah, Wilayah Autonomi Bougainville dan Daerah Ibu Kota Negara. Banci Penduduk Kebangsaan 2024 merekodkan 10,185,363 penduduk.

Papua New Guinea merupakan antara negara yang paling beraneka bahasa di dunia. Selain bahasa Inggeris, Tok Pisin dan Hiri Motu yang digunakan secara rasmi, terdapat lebih daripada 800 bahasa orang asli; Tok Pisin berfungsi sebagai lingua franca terpenting di kebanyakan negara. Sebahagian besar penduduk tinggal di kawasan luar bandar, dan pertanian sara diri serta komersial masih penting kepada mata pencarian. Ekonomi negara turut banyak bergantung pada pengeluaran emas, tembaga, petroleum dan gas asli cecair. Bank Dunia menganggarkan ekonomi berkembang 5.6% pada 2025, tetapi menyatakan bahawa penciptaan pekerjaan formal masih tidak mencukupi berbanding pertumbuhan tenaga buruh.

Sejarah

Rencana utama: Sejarah Papua New Guinea

Prasejarah dan perkembangan pertanian

Bukti arkeologi menunjukkan bahawa manusia moden telah mendiami pulau New Guinea selama puluhan ribu tahun. Penghuni awal dipercayai tiba ketika paras laut lebih rendah dan New Guinea masih merupakan sebahagian daripada daratan besar Sahul, yang turut merangkumi Australia dan Tasmania. Kenaikan paras laut selepas zaman glasier memisahkan New Guinea daripada Australia dan membantu menghasilkan persekitaran geografi yang sangat berpecah-belah, yang kemudiannya menyumbang kepada perkembangan masyarakat serta bahasa yang beraneka.

Tapak Pertanian Awal Kuk menunjukkan perkembangan pertanian secara bebas di tanah tinggi New Guinea.

Salah satu bukti terpenting mengenai sejarah pertanian awal berasal dari Tapak Pertanian Awal Kuk di Wilayah Tanah Tinggi Barat. Tapak tanah lembap seluas 116 hektar itu menunjukkan kegiatan pengurusan tumbuhan dan tanah selama sekurang-kurangnya 7,000 tahun, dan mungkin sehingga 10,000 tahun. Bukti arkeologi menunjukkan peralihan kepada pertanian sekitar 7,000 hingga 6,400 tahun dahulu dan perkembangan sistem saliran yang semakin rumit selepas itu. UNESCO menyifatkan Kuk sebagai salah satu daripada beberapa tempat di dunia yang mempunyai bukti kukuh mengenai perkembangan pertanian secara bebas.

Penutur bahasa Austronesia tiba di kawasan pesisir dan pulau-pulau New Guinea beberapa ribu tahun kemudian. Hubungan antara komuniti pesisir, penduduk pedalaman dan kepulauan berdekatan menghasilkan rangkaian perdagangan yang melibatkan makanan, tembikar, alat, bulu burung cenderawasih dan bahan hiasan. Pengenalan tanaman dari luar, termasuk ubi keledek yang berasal dari benua Amerika, kemudiannya memberi kesan besar terhadap pertanian tanah tinggi kerana tanaman itu dapat menghasilkan makanan dengan baik di kawasan yang tinggi dan sejuk.

Perhubungan Eropah dan penjajahan

Pelaut Eropah mula mencatatkan New Guinea pada abad ke-16. Penjelajah Portugis Jorge de Menezes sering dikaitkan dengan penggunaan nama Papua, manakala penjelajah Sepanyol Yñigo Ortiz de Retez menggunakan nama Nueva Guinea pada 1545. Walau bagaimanapun, hubungan perdagangan antara penduduk New Guinea dengan kepulauan Asia Tenggara telah wujud jauh sebelum kedatangan orang Eropah.

Pada 1884, Empayar Jerman mengisytiharkan negeri naungan di bahagian timur laut New Guinea dan kepulauan berdekatan, yang kemudiannya dikenali sebagai New Guinea Jerman. Pada tahun yang sama, Britain mengisytiharkan negeri naungan di bahagian tenggara pulau itu. Wilayah British tersebut kemudian dikenali sebagai New Guinea British sebelum pentadbirannya dipindahkan kepada Australia pada awal abad ke-20 dan dinamakan Wilayah Papua.

Selepas tercetusnya Perang Dunia Pertama, tentera Australia menduduki New Guinea Jerman pada 1914. Selepas perang, bekas jajahan Jerman itu ditadbir oleh Australia sebagai Wilayah New Guinea di bawah mandat Liga Bangsa-Bangsa. Papua dan New Guinea kekal mempunyai status undang-undang yang berlainan walaupun kedua-duanya ditadbir oleh Australia.

Perang Dunia Kedua dan kemerdekaan

Tentera Australia di Teluk Milne semasa Kempen New Guinea pada 1942.

Semasa Perang Dunia Kedua, New Guinea menjadi medan pertempuran utama antara Empayar Jepun dengan pihak Berikat. Jepun menawan sebahagian besar New Guinea utara dan kepulauan berdekatan pada 1942, tetapi gagal menawan Port Moresby. Pertempuran di Laluan Kokoda, Teluk Milne, Buna–Gona dan kawasan lain memainkan peranan penting dalam kempen Pasifik barat daya.

Selepas perang, Australia menyatukan pentadbiran Wilayah Papua dan Wilayah New Guinea melalui Wilayah Papua dan New Guinea. Perkembangan institusi politik tempatan dipercepat pada 1960-an dan 1970-an. Papua New Guinea mencapai pemerintahan sendiri pada 1 Disember 1973 sebelum memperoleh kemerdekaan penuh daripada Australia pada 16 September 1975. Michael Somare menjadi perdana menteri pertama.

Papua New Guinea diterima sebagai anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 10 Oktober 1975. Negara itu mengekalkan sistem raja berperlembagaan dan menjadi anggota Komanwel Negara atas haknya sendiri.

Pascakemerdekaan dan Bougainville

Salah satu cabaran terbesar selepas kemerdekaan ialah konflik di Bougainville. Ketegangan berkaitan pembahagian hasil, kesan alam sekitar dan kawalan politik yang berkait dengan Lombong Panguna berkembang menjadi konflik bersenjata pada 1988. Pertempuran antara pasukan keselamatan Papua New Guinea dan Tentera Revolusi Bougainville serta keganasan antara kumpulan tempatan menyebabkan kehilangan nyawa yang besar dan gangguan sosial serta ekonomi yang berpanjangan.

Gencatan senjata dan rundingan pada penghujung 1990-an membawa kepada Perjanjian Damai Bougainville pada 2001. Perjanjian itu mewujudkan sistem autonomi, Kerajaan Autonomi Bougainville dan peruntukan untuk referendum mengenai status politik wilayah tersebut.

Referendum Bougainville diadakan dari 23 November hingga 7 Disember 2019. Pengundi diberi pilihan antara autonomi yang lebih besar dengan kemerdekaan; 97.7% undi sah menyokong kemerdekaan. Referendum itu tidak mengikat secara automatik, dan hasilnya perlu ditangani melalui rundingan serta proses perlembagaan Papua New Guinea. Kerajaan Papua New Guinea dan Kerajaan Autonomi Bougainville meneruskan proses konsultasi dan ratifikasi pada 2020-an.

Geografi

Rencana utama: Geografi Papua New Guinea

Peta relief Papua New Guinea.

Papua New Guinea mempunyai keluasan kira-kira 462,840 km² (178,700 bt²). Wilayahnya merangkumi bahagian timur New Guinea, Kepulauan Bismarck, termasuk New Britain, New Ireland dan Kepulauan Admiralty, serta Bougainville, Kepulauan Trobriand, Kepulauan Louisiade dan banyak pulau kecil lain.

Bahagian tengah New Guinea didominasi sistem pergunungan yang panjang dan tinggi. Gunung Wilhelm di Banjaran Bismarck ialah titik tertinggi Papua New Guinea pada 4,509 m (14,793 ka). Lembah-lembah tanah tinggi yang subur menempatkan jumlah penduduk yang besar, sementara kawasan rendah termasuk lembangan Sungai Sepik dan Sungai Fly, tanah lembap yang luas serta dataran pantai.

Gunung Wilhelm ialah gunung tertinggi di Papua New Guinea.

Papua New Guinea terletak berhampiran sempadan beberapa plat tektonik di Lingkaran Api Pasifik. Gempa bumi dan aktiviti gunung berapi berlaku dengan kerap, khususnya di New Britain, New Ireland, Bougainville dan kawasan pantai utara. Antara gunung berapi aktif yang terkenal ialah Tavurvur berhampiran Rabaul.

Iklim

Sebahagian besar Papua New Guinea mempunyai iklim tropika, tetapi suhu dan hujan berubah dengan ketara mengikut ketinggian dan kedudukan geografi. Kawasan pantai dan tanah rendah umumnya panas serta lembap sepanjang tahun, manakala kawasan tanah tinggi mempunyai suhu yang lebih sederhana dan malam yang lebih sejuk. Hujan dipengaruhi oleh monsun, bentuk muka bumi dan arah angin tempatan.

Perubahan ketinggian yang besar mewujudkan zon tumbuh-tumbuhan daripada hutan hujan tropika di tanah rendah kepada hutan pergunungan, padang rumput subalpine dan tumbuh-tumbuhan alpine berhampiran puncak tertinggi. Fros boleh berlaku di tanah tinggi, khususnya pada waktu malam.

Alam sekitar dan biodiversiti

Papua New Guinea merupakan sebahagian daripada rantau biogeografi Australasia. Hubungan darat antara New Guinea dengan Australia ketika paras laut lebih rendah pada zaman glasier membantu menerangkan persamaan antara fauna kedua-dua daratan, termasuk kehadiran marsupial, kasuari dan pelbagai kumpulan burung.

Negara ini mempunyai biodiversiti daratan dan marin yang sangat tinggi. Ekosistemnya termasuk hutan hujan tanah rendah, hutan pergunungan, hutan paya air tawar, bakau, savana, padang rumput alpine, terumbu karang dan padang lamun. Banyak spesies mempunyai taburan yang sangat terhad dan sebahagiannya endemik di New Guinea atau pulau tertentu.

Sumber asli memainkan peranan penting dalam ekonomi tetapi turut menimbulkan tekanan terhadap alam sekitar. Pembalakan, perlombongan, pembukaan tanah, pencemaran, eksploitasi sumber marin dan perubahan iklim merupakan antara cabaran utama pemuliharaan. Kenaikan paras laut dan kejadian cuaca ekstrem juga menimbulkan risiko kepada masyarakat pesisir dan pulau-pulau rendah.

Politik dan kerajaan

Rencana utama: Politik Papua New Guinea

Parlimen Kebangsaan Papua New Guinea di Port Moresby.

Sistem perlembagaan

Papua New Guinea ialah sebuah negara unitari, demokrasi berparlimen dan raja berperlembagaan. Perlembagaan berkuat kuasa ketika kemerdekaan pada 16 September 1975 dan menetapkan pembahagian kuasa antara badan perundangan, eksekutif dan kehakiman.

Raja Papua New Guinea ialah ketua negara. Sejak 8 September 2022, jawatan itu dipegang oleh Charles III. Raja diwakili dalam negara oleh Gabenor Jeneral, yang dicalonkan melalui keputusan Parlimen Kebangsaan dan kemudian dilantik oleh raja. Bob Dadae ialah Gabenor Jeneral sejak 2017.

Kuasa eksekutif harian dilaksanakan oleh perdana menteri dan Majlis Eksekutif Kebangsaan. Menurut Perlembagaan, perdana menteri dilantik oleh ketua negara selaras dengan keputusan Parlimen. James Marape menjadi perdana menteri pada 2019 dan kekal memegang jawatan pada Ogos 2026.

Parlimen Kebangsaan ialah badan perundangan unikameral. Ahli dipilih untuk tempoh lima tahun melalui kawasan pilihan raya terbuka dan wilayah menggunakan sistem pengundian keutamaan terhad. Politik nasional dicirikan oleh sistem berbilang parti serta pembentukan kerajaan gabungan.

Badan kehakiman diketuai oleh Mahkamah Agung dan Mahkamah Kebangsaan. Sistem undang-undang berasaskan Perlembagaan, undang-undang bertulis, prinsip undang-undang asas yang berasal daripada tradisi undang-undang lazim serta, dalam keadaan yang diperuntukkan undang-undang, adat tempatan. Mahkamah mempunyai kuasa untuk menilai keserasian undang-undang dengan Perlembagaan.

Hubungan luar dan pertahanan

Rencana utama: Hubungan luar Papua New Guinea

Papua New Guinea ialah anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Komanwel Negara, Forum Kepulauan Pasifik, Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik (APEC) dan Pertubuhan Perdagangan Dunia. Kedudukan geografinya menjadikan hubungan dengan negara-negara Pasifik, Australia dan Asia Tenggara penting dalam dasar luarnya.

Australia merupakan antara rakan diplomatik, ekonomi dan pembangunan terpenting Papua New Guinea. Pada 8 Julai 2026, Perjanjian Pukpuk, iaitu perjanjian pertahanan bersama antara Papua New Guinea dengan Australia, mula berkuat kuasa. Perjanjian itu menjadikan kedua-dua negara sekutu rasmi dan merupakan pakatan pertahanan rasmi pertama Papua New Guinea dengan sebuah negara lain.

Pasukan tentera negara ialah Angkatan Pertahanan Papua New Guinea, yang terdiri daripada unsur darat, maritim dan udara. Tugasnya termasuk mempertahankan kedaulatan negara, menyokong pihak berkuasa awam ketika kecemasan dan mengambil bahagian dalam kerjasama keselamatan serantau.

Pembahagian pentadbiran

Rencana utama: Pembahagian pentadbiran Papua New Guinea

Pembahagian peringkat wilayah Papua New Guinea. Hela dan Jiwaka diwujudkan pada 2012.

Papua New Guinea mempunyai 22 bahagian pentadbiran peringkat tertinggi: 20 wilayah, Wilayah Autonomi Bougainville dan Daerah Ibu Kota Negara. Bahagian-bahagian ini lazimnya dikelompokkan kepada empat rantau geografi, iaitu Selatan, Tanah Tinggi, Momase dan Kepulauan. Empat rantau itu tidak membentuk satu peringkat kerajaan berasingan.

Setiap wilayah seterusnya dibahagikan kepada daerah dan kawasan kerajaan peringkat tempatan. Banci 2024 memberikan taburan penduduk berikut bagi 22 bahagian peringkat wilayah.

Bahagian peringkat wilayah Papua New Guinea dan penduduk Banci 2024

Bahagian	Status	Rantau	Penduduk (2024)
Barat	Wilayah	Selatan	300,019
Teluk	Wilayah	Selatan	203,545
Tengah	Wilayah	Selatan	373,779
Daerah Ibu Kota Negara	Daerah ibu kota	Selatan	756,754
Teluk Milne	Wilayah	Selatan	412,158
Oro	Wilayah	Selatan	273,950
Tanah Tinggi Selatan	Wilayah	Tanah Tinggi	602,085
Enga	Wilayah	Tanah Tinggi	489,971
Tanah Tinggi Barat	Wilayah	Tanah Tinggi	462,566
Chimbu (Simbu)	Wilayah	Tanah Tinggi	458,406
Tanah Tinggi Timur	Wilayah	Tanah Tinggi	800,072
Hela	Wilayah	Tanah Tinggi	365,806
Jiwaka	Wilayah	Tanah Tinggi	455,208
Morobe	Wilayah	Momase	997,545
Madang	Wilayah	Momase	761,154
Sepik Timur	Wilayah	Momase	631,791
Sandaun (Sepik Barat)	Wilayah	Momase	362,721
Manus	Wilayah	Kepulauan	69,560
New Ireland	Wilayah	Kepulauan	237,780
New Britain Timur	Wilayah	Kepulauan	434,757
New Britain Barat	Wilayah	Kepulauan	368,643
Wilayah Autonomi Bougainville	Wilayah autonomi	Kepulauan	367,093

Morobe merupakan bahagian peringkat wilayah paling ramai penduduk menurut Banci 2024, diikuti Tanah Tinggi Timur, Madang dan Daerah Ibu Kota Negara.

Ekonomi

Rencana utama: Ekonomi Papua New Guinea

Port Moresby ialah pusat pentadbiran dan ekonomi utama negara.

Ekonomi Papua New Guinea menggabungkan sektor sumber asli yang besar dengan pertanian komersial, pertanian sara diri, perkhidmatan dan kegiatan ekonomi tidak formal. Mineral dan hidrokarbon merupakan sumber utama pendapatan eksport, khususnya emas, tembaga, petroleum dan gas asli cecair (LNG). Pertanian, perhutanan dan perikanan pula memberikan mata pencarian kepada sebahagian besar penduduk, terutama di luar bandar.

Bank Dunia menganggarkan ekonomi berkembang sebanyak 5.6% pada 2025, disokong khususnya oleh peningkatan pengeluaran emas dan LNG serta pembaharuan kadar pertukaran asing. Walau bagaimanapun, pertumbuhan sektor sumber tidak semestinya menghasilkan peningkatan pekerjaan formal yang seimbang. Bank Dunia mengenal pasti kekurangan infrastruktur, modal insan, akses kewangan, keselamatan dan ketidakpastian peraturan sebagai antara kekangan terhadap pertumbuhan sektor swasta dan penciptaan pekerjaan.

Pertanian menghasilkan kopi, koko, minyak sawit, kopra, kelapa, teh dan hasil hortikultur untuk pasaran domestik serta eksport. Bagi banyak isi rumah luar bandar, kebun makanan berasaskan ubi keledek, keladi, pisang dan tanaman lain kekal penting kepada keselamatan makanan.

Hak tanah adat mempunyai pengaruh besar terhadap pembangunan ekonomi. Kebanyakan tanah berada di bawah pemilikan dan penggunaan menurut adat, menyebabkan rundingan mengenai projek perlombongan, perhutanan, pertanian komersial dan infrastruktur perlu mengambil kira hak komuniti serta kumpulan pemilik tanah. Sistem tersebut memberikan perlindungan sosial dan budaya yang penting tetapi juga boleh menjadikan urusan tanah untuk projek berskala besar lebih rumit.

Papua New Guinea diklasifikasikan sebagai negara berpendapatan sederhana rendah oleh Bank Dunia. Pada 2023, Indeks Pembangunan Manusia (HDI) negara ialah 0.576, meletakkannya pada kedudukan ke-160 dalam data yang diterbitkan oleh UNDP. Nilai HDI meningkat daripada tahun sebelumnya. Nilai pekali Gini terkini yang tersedia dalam pangkalan data Bank Dunia ialah 41.9 bagi 2009; ketiadaan tinjauan isi rumah yang lebih baharu dan setanding mengehadkan penilaian terkini mengenai perubahan ketidaksamaan pendapatan atau penggunaan.

Demografi

Rencana utama: Demografi Papua New Guinea

Banci Penduduk Kebangsaan 2024 merekodkan jumlah penduduk Papua New Guinea sebanyak 10,185,363 orang. Dengan keluasan daratan yang besar dan rupa bumi yang sukar, kepadatan penduduk keseluruhan adalah rendah, tetapi taburannya tidak sekata. Kawasan tanah tinggi tertentu, Lembah Markham dan sekitar Port Moresby mempunyai tumpuan penduduk yang lebih tinggi, manakala hutan pedalaman, kawasan paya dan beberapa pulau berpenduduk jarang.

Sebahagian besar penduduk tinggal di kawasan luar bandar. Kampung dan komuniti berasaskan pertanian masih menjadi bentuk petempatan utama di banyak wilayah, walaupun bandar seperti Port Moresby, Lae, Mount Hagen, Madang, Wewak dan Goroka terus berkembang.

Penduduk Papua New Guinea terdiri daripada ratusan komuniti etnolinguistik. Secara linguistik, masyarakat orang asli secara umum merangkumi penutur pelbagai bahasa Papua dan bahasa Austronesia. Kategori tersebut bersifat linguistik dan bukan mewakili dua kelompok etnik yang seragam.

Bahasa

Seorang lelaki Huli dari kawasan tanah tinggi Papua New Guinea.

Papua New Guinea mempunyai salah satu tahap kepelbagaian bahasa tertinggi di dunia. Jabatan Hal Ehwal Luar negara itu menyatakan bahawa terdapat lebih daripada 800 bahasa orang asli, yang tergolong dalam ratusan keluarga atau cabang bahasa yang berbeza.

Bahasa Inggeris digunakan secara meluas dalam kerajaan, perundangan, pendidikan formal dan perdagangan. Tok Pisin, sebuah bahasa kreol berasaskan bahasa Inggeris yang turut dipengaruhi bahasa-bahasa tempatan dan bahasa Jerman, ialah lingua franca utama dan digunakan dengan meluas dalam komunikasi harian, media serta politik. Hiri Motu berkembang daripada bentuk perdagangan bahasa Motu dan secara tradisinya lebih penting di bahagian selatan negara.

Bahasa Isyarat Papua New Guinea memperoleh pengiktirafan rasmi pada 2015 dan digunakan oleh komuniti pekak. Di samping bahasa-bahasa rasmi, bahasa tempatan kekal penting dalam kehidupan keluarga, adat, agama dan identiti komuniti.

Agama

Rencana utama: Agama di Papua New Guinea

Agama Kristian dianuti oleh majoriti besar penduduk. Mazhab utama termasuk Gereja Katolik, Gereja Lutheran Evangelikal Papua New Guinea, Gereja Masehi Advent Hari Ketujuh, gereja Pentakosta, United Church dan Gereja Anglikan Papua New Guinea.

Kepercayaan dan amalan Kristian di sesetengah komuniti wujud bersama unsur kepercayaan orang asli mengenai nenek moyang, roh, tanah dan hubungan sosial. Oleh sebab masyarakat Papua New Guinea amat beraneka, bentuk kepercayaan tradisional berbeza dengan ketara antara wilayah dan kumpulan bahasa.

Perlembagaan menjamin kebebasan beragama. Selain agama Kristian, terdapat komuniti kecil yang menganut Islam, Bahá'í dan agama lain.

Kesihatan

Perkhidmatan kesihatan Papua New Guinea disediakan melalui gabungan institusi kerajaan, gereja dan organisasi lain. Rangkaian kemudahan kesihatan menghadapi cabaran besar akibat muka bumi yang sukar, petempatan yang terpencil, kekurangan tenaga kesihatan dan kos pengangkutan yang tinggi.

Papua New Guinea menghadapi beban penyakit berjangkit dan tidak berjangkit serentak. Malaria, tuberkulosis, HIV, penyakit berkaitan kesihatan ibu dan kanak-kanak serta kekurangan zat makanan kekal sebagai isu kesihatan awam, sementara penyakit tidak berjangkit semakin penting. Pertubuhan Kesihatan Sedunia mengklasifikasikan Papua New Guinea dalam Rantau Pasifik Barat.

Akses kepada perkhidmatan sangat tidak sekata. Banyak masyarakat di pedalaman hanya dapat mencapai pusat kesihatan melalui perjalanan jauh dengan berjalan kaki, bot atau pesawat ringan, menjadikan pengangkutan dan infrastruktur sebahagian penting daripada dasar kesihatan negara.

Pendidikan

Sistem pendidikan merangkumi pendidikan rendah, menengah, teknikal dan vokasional serta pendidikan tinggi. Kerajaan menghadapi cabaran dalam menyediakan sekolah, guru, buku dan kemudahan yang mencukupi kepada masyarakat yang tersebar luas dan menggunakan ratusan bahasa.

Antara institusi pengajian tinggi utama ialah Universiti Papua New Guinea di Port Moresby, Universiti Teknologi Papua New Guinea berhampiran Lae, Universiti Goroka, Divine Word University, Pacific Adventist University dan Universiti Sumber Asli dan Alam Sekitar Papua New Guinea. Institusi pendidikan tinggi dikawal selia oleh Department of Higher Education, Research, Science and Technology (DHERST), yang menerbitkan senarai penyedia serta program yang diiktiraf.

Kepelbagaian bahasa mempunyai implikasi besar terhadap pendidikan. Bahasa Inggeris digunakan secara meluas sebagai bahasa pengantar rasmi, manakala Tok Pisin dan bahasa tempatan mempunyai peranan penting dalam komunikasi harian dan peringkat awal pembelajaran di sesetengah komuniti.

Budaya

Laman utama: Budaya Papua New Guinea dan Muzik Papua New Guinea

Kepelbagaian budaya Papua New Guinea berkait rapat dengan kepelbagaian bahasa dan geografinya. Masyarakat tempatan mempunyai tradisi tersendiri dalam seni visual, muzik, tarian, ukiran, binaan, pakaian, hiasan badan dan upacara. Pertukaran budaya antara pantai, tanah tinggi dan kepulauan telah berlaku selama beribu-ribu tahun.

Peserta sing-sing di Pertunjukan Goroka.

Figur nenek moyang kayu masyarakat Abelam.

Ukiran kayu sangat penting di kawasan Sungai Sepik, tempat pelbagai masyarakat menghasilkan topeng, patung, perisai, gendang dan objek upacara dengan gaya tersendiri. Seni di rantau lain menggunakan bahan seperti kulit kayu, bulu, cangkerang, serat tumbuhan dan pigmen semula jadi.

Perhimpunan kebudayaan yang sering dikenali sebagai sing-sing menghimpunkan kumpulan daripada komuniti berlainan untuk mempersembahkan tarian, muzik dan pakaian upacara. Acara seperti Pertunjukan Mount Hagen dan Pertunjukan Goroka berkembang menjadi perhimpunan besar yang menampilkan tradisi pelbagai masyarakat, walaupun bentuk persembahan kontemporari turut dipengaruhi perubahan sosial dan ekonomi.

Sistem kekeluargaan, pertukaran hadiah, pemilikan tanah adat dan kewajipan antara anggota komuniti terus memainkan peranan penting di banyak tempat. Walau bagaimanapun, amalan sosial berbeza dengan ketara antara ratusan masyarakat, dan konsep tunggal mengenai “budaya Papua New Guinea” tidak dapat menggambarkan keseluruhan kepelbagaian negara.

Tapak Pertanian Awal Kuk menjadi Tapak Warisan Dunia UNESCO pertama Papua New Guinea pada 2008 dan kekal sebagai satu-satunya tapak negara itu yang disenaraikan dalam Senarai Warisan Dunia setakat 2026.

Sukan

Rencana utama: Sukan di Papua New Guinea

Liga ragbi merupakan antara sukan yang paling popular di Papua New Guinea dan mempunyai pengikut yang besar, khususnya di kawasan tanah tinggi dan pusat bandar. Pasukan kebangsaan lelaki, Kumuls, mengambil bahagian dalam pertandingan antarabangsa termasuk Piala Dunia Liga Ragbi.

Sukan lain yang dimainkan secara meluas termasuk bola sepak, ragbi kesatuan, kriket, bola jaring, bola keranjang dan bola sepak Australia. Kepopularan sesuatu sukan berbeza mengikut wilayah; kriket, contohnya, mempunyai sejarah yang lebih panjang di beberapa bahagian selatan dan pesisir.

Papua New Guinea telah menyertai Sukan Olimpik sejak 1976 dan merupakan peserta tetap dalam Sukan Pasifik. Port Moresby menjadi tuan rumah Sukan Pasifik pada 1991 dan 2015.

Pengangkutan

Rencana utama: Pengangkutan di Papua New Guinea

Rangkaian pengangkutan Papua New Guinea sangat dipengaruhi rupa bumi. Banjaran gunung, hutan hujan, sungai besar dan petempatan yang berjauhan menyebabkan pembinaan serta penyelenggaraan jalan raya mahal. Port Moresby tidak dihubungkan melalui jalan raya dengan Lae atau kebanyakan bandar utama lain di tanah besar.

Pesawat Air Niugini menghampiri Lapangan Terbang Goroka pada 1991.

Jalan raya memainkan peranan penting dalam kawasan yang mempunyai rangkaian darat. Lebuhraya Highlands menghubungkan Lae dengan beberapa pusat utama di kawasan tanah tinggi dan merupakan laluan penting bagi pergerakan penumpang, barangan pertanian, bahan api dan hasil perlombongan. Keadaan jalan, tanah runtuh, banjir dan kekurangan penyelenggaraan boleh mengganggu perjalanan.

Pengangkutan udara amat penting bagi kawasan yang tidak mempunyai hubungan jalan raya. Lapangan Terbang Antarabangsa Jacksons di Port Moresby ialah pintu masuk udara antarabangsa utama. Air Niugini ialah syarikat penerbangan kebangsaan dan menyediakan penerbangan domestik serta antarabangsa. Pesawat kecil turut menjadi penghubung penting bagi banyak komuniti pedalaman.

Pengangkutan laut dan sungai juga penting kerana negara mempunyai garis pantai yang panjang dan banyak pulau. Pelabuhan di Port Moresby, Lae, Madang dan bandar pesisir lain mengendalikan perdagangan domestik dan antarabangsa, manakala bot kecil digunakan secara meluas untuk perjalanan antara komuniti pesisir serta kepulauan.

Lihat juga

• Garis besar Papua New Guinea
• Hubungan luar Papua New Guinea
• Angkatan Pertahanan Papua New Guinea
• Senarai bandar di Papua New Guinea
• Kepulauan Papua New Guinea

Rujukan

Bibliografi

• Swadling, Pamela (1996). Plumes from Paradise. Papua New Guinea National Museum. ISBN 9980-85-103-1.

Pautan luar

• (Inggeris) Pejabat Perdana Menteri dan Majlis Eksekutif Kebangsaan
• (Inggeris) National Statistical Office of Papua New Guinea
• (Inggeris) Department of Foreign Affairs of Papua New Guinea