New Caledonia

New Caledonia Nouvelle-Calédonie
Bendera Perancis (rasmi) dan bendera FLNKS (digunakan secara tidak rasmi bersama bendera Perancis) Lambang tidak rasmi
Cogan kata: Terre de parole, terre de partage "Bumi bicara, bumi perkongsian"
Lagu kebangsaan: La Marseillaise Lagu identiti: Soyons unis, devenons frères
Kedudukan New Caledonia di rantau Pasifik
Ibu negara dan bandar terbesar}	Nouméa
Bahasa rasmi	Bahasa Perancis
Pemerintah	Kolektiviti sui generis dalam Perancis
• Presiden Perancis	Emmanuel Macron
• Pesuruhjaya tinggi	Jacques Billant
• Presiden kerajaan	Alcide Ponga
• Presiden Kongres	Virginie Ruffenach
Badan perundangan	Kongres New Caledonia
Peristiwa utama
• Pengilhakan oleh Perancis	24 September 1853
• Perjanjian Nouméa	5 Mei 1998
Keluasan
• Jumlah	18,575 km2 (7,172 bt2)
Populasi
• Bancian penduduk tahun 2025	264,596
• Kepadatan	14.2/km2 (36.8/sq mi)
Mata wang	Franc CFP (XPF)
Zon waktu	UTC+11 (NCT)
Kod panggilan	+687
Kod ISO 3166	NC
DPT internet	.nc

New Caledonia (Jawi: نيو کاليدونيا; Perancis: Nouvelle-Calédonie) ialah sebuah kepulauan dan kolektiviti sui generis Perancis di barat daya Lautan Pasifik. Wilayah ini terletak di Melanesia, di sebelah timur Australia dan barat daya Vanuatu. Kepulauannya merangkumi pulau utama Grande Terre, Kepulauan Loyalty, Île des Pins, Kepulauan Bélep dan beberapa pulau kecil. Ibu kota dan bandar terbesarnya ialah Nouméa. New Caledonia mempunyai keluasan daratan 18,575 kilometer persegi dan penduduk seramai 264,596 orang menurut banci 2025.

New Caledonia didiami sejak kira-kira alaf kedua Sebelum Masihi oleh masyarakat Austronesia yang dikaitkan dengan kebudayaan Lapita. Penduduk peribuminya, orang Kanak, membangunkan masyarakat, bahasa dan sistem adat yang berbeza-beza antara kawasan. Kepulauan ini dilihat oleh pelayar British James Cook pada 1774 dan diilhakkan oleh Perancis pada 1853. Semasa zaman penjajahan, New Caledonia digunakan sebagai jajahan tahanan, manakala pengambilalihan tanah, penghijrahan peneroka dan pengenaan pentadbiran kolonial mengubah susunan masyarakat serta mencetuskan penentangan Kanak.

Konflik antara gerakan prokemerdekaan dan penyokong hubungan dengan Perancis memuncak pada 1980-an. Perjanjian Matignon 1988 dan Perjanjian Nouméa 1998 mewujudkan proses pengagihan semula kuasa, pengiktirafan identiti Kanak dan tiga referendum penentuan nasib sendiri. Majoriti pengundi menolak kemerdekaan pada referendum 2018, 2020 dan 2021, tetapi referendum terakhir dipulaukan oleh kebanyakan gerakan prokemerdekaan dan keabsahan politiknya terus dipertikaikan oleh mereka. Pergolakan besar pada 2024 serta rundingan pada 2025 dan 2026 menunjukkan bahawa penyelesaian berkekalan mengenai kedudukan wilayah ini masih belum dicapai.

New Caledonia mempunyai Kongres yang menjalankan kuasa perundangan tempatan, sebuah kerajaan kolektif, tiga wilayah pentadbiran dan institusi adat Kanak. Perancis mengekalkan kuasa berdaulat tertentu, termasuk pertahanan, keadilan, mata wang dan sebahagian hubungan luar. Wilayah ini disenaraikan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu sebagai wilayah bukan pemerintahan sendiri sejak 1986. Ekonominya sangat bergantung pada perlombongan dan pemprosesan nikel, sementara kepulauannya terkenal kerana kadar endemisme tumbuhan yang tinggi serta sistem lagun dan terumbu karang yang sebahagiannya diiktiraf sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO.

Etimologi

James Cook menamakan pulau utama itu New Caledonia pada 1774.

James Cook menamakan pulau utama itu New Caledonia selepas melihat kawasan pergunungannya pada 4 September 1774. Caledonia ialah nama Latin dan puitis yang digunakan bagi Scotland, tempat kelahiran bapa Cook. Nama Perancisnya, Nouvelle-Calédonie, kemudiannya menjadi nama pentadbiran rasmi.

Istilah Kanaky digunakan oleh sebahagian gerakan nasionalis Kanak dan penyokong kemerdekaan. Istilah itu mempunyai makna politik yang khusus dan bukan nama rasmi yang diterima secara umum bagi wilayah tersebut.

Sejarah

Penempatan awal dan hubungan dengan Eropah

Bukti arkeologi menunjukkan bahawa penduduk Austronesia yang membawa tradisi tembikar Lapita telah menetap di kepulauan ini menjelang kira-kira 1100 Sebelum Masihi. Dalam tempoh berikutnya, masyarakat tempatan membangunkan rangkaian pertanian, pertukaran, ketua adat dan bahasa yang berlainan. Identiti Kanak moden terbentuk daripada sejarah panjang masyarakat Melanesia tersebut.

Selepas Cook melihat dan menamakan pulau utama pada 1774, pelayar dan pedagang Eropah semakin kerap mengunjungi kawasan itu. Pada abad ke-19, pedagang kayu cendana, pemburu ikan paus dan mubaligh Katolik serta Protestan memasuki kepulauan tersebut. Hubungan ini membawa perdagangan baharu, tetapi turut menyebabkan konflik, wabak penyakit dan campur tangan asing.

Penjajahan Perancis

Tahanan Kanak di luar sebuah penjara di New Caledonia sebelum 1906.

Atas arahan Maharaja Napoleon III, Laksamana Auguste Febvrier Despointes mengisytiharkan pengilhakan New Caledonia bagi pihak Perancis pada 24 September 1853. Petempatan Port-de-France, yang dinamakan semula sebagai Nouméa pada 1866, dibangunkan sebagai pusat pentadbiran kolonial.

Mulai 1864, New Caledonia berfungsi sebagai jajahan tahanan. Banduan jenayah, tahanan politik dan anggota Komun Paris dihantar ke kepulauan itu, termasuk tokoh revolusioner Louise Michel. Sistem tahanan berakhir secara beransur-ansur pada penghujung abad ke-19.

Penjajahan turut melibatkan pengambilalihan tanah untuk petempatan, penternakan dan perlombongan. Banyak masyarakat Kanak dipindahkan ke kawasan rizab, manakala pergerakan dan kehidupan mereka tertakluk pada peraturan kolonial. Mukadimah Perjanjian Nouméa kemudiannya mengakui bahawa penjajahan telah merampas tanah, mengganggu organisasi masyarakat Kanak dan menafikan identiti mereka. Penentangan terhadap pemerintahan kolonial mencetuskan beberapa pemberontakan, termasuk kebangkitan besar yang diketuai oleh Ataï pada 1878.

Penemuan dan pengusahaan bijih nikel pada separuh kedua abad ke-19 menjadikan perlombongan semakin penting. Buruh kontrak dan pekerja dibawa dari wilayah lain, termasuk Jawa, Vietnam, Jepun, Vanuatu serta Wallis dan Futuna. Pergerakan penduduk ini menyumbang kepada pembentukan masyarakat New Caledonia yang berbilang komuniti.

Perubahan selepas Perang Dunia Kedua

Semasa Perang Dunia Kedua, New Caledonia menyokong Perancis Bebas dan menjadi pangkalan penting tentera Bersekutu di Pasifik Selatan. Kehadiran tentera Amerika Syarikat mempercepat pembinaan infrastruktur dan memperkenalkan perubahan ekonomi serta sosial.

Selepas perang, kedudukan kolonial diubah secara beransur-ansur. New Caledonia menjadi wilayah seberang laut Perancis pada 1946, sementara penduduk Kanak memperoleh hak kewarganegaraan dan politik yang lebih luas secara berperingkat. Perkembangan perlombongan nikel dan penghijrahan baharu pada dekad 1960-an dan 1970-an bagaimanapun meningkatkan ketidakseimbangan ekonomi, demografi dan pemilikan tanah.

Gerakan politik Kanak yang menuntut pengiktirafan identiti, pemulangan tanah dan kemerdekaan berkembang pada 1970-an. Pada 1984, beberapa parti prokemerdekaan membentuk Barisan Pembebasan Nasional Kanak dan Sosialis atau FLNKS. Ketegangan antara FLNKS, kerajaan Perancis dan gerakan yang mahu kekal bersama Perancis mencetuskan keganasan yang dikenali sebagai Les Événements dari 1984 hingga 1988.

Krisis memuncak dengan serangan dan pengambilan tebusan di Ouvéa pada 1988. Selepas itu, pemimpin prokemerdekaan Jean-Marie Tjibaou, pemimpin antikemerdekaan Jacques Lafleur dan kerajaan Perancis menandatangani Perjanjian Matignon pada Jun 1988. Perjanjian tersebut membentuk tiga wilayah, memperkenalkan dasar pengimbangan pembangunan antara kawasan dan menangguhkan keputusan muktamad mengenai kemerdekaan.

Perjanjian Nouméa dan referendum

Perjanjian Nouméa yang ditandatangani pada 5 Mei 1998 mengiktiraf identiti Kanak, memperkenalkan kewarganegaraan New Caledonia dan menyediakan pemindahan kuasa secara beransur-ansur daripada negara Perancis kepada institusi tempatan. Perjanjian itu turut menetapkan sehingga tiga referendum mengenai pemindahan kuasa berdaulat dan pencapaian kedaulatan penuh.

Keputusan referendum kemerdekaan New Caledonia

Tarikh	Menyokong kemerdekaan	Menolak kemerdekaan	Keluar mengundi	Catatan
4 November 2018	43.33%	56.67%	81.01%	Kemerdekaan ditolak dalam referendum pertama.
4 Oktober 2020	46.74%	53.26%	85.69%	Sokongan terhadap kemerdekaan meningkat, tetapi masih tidak mencapai majoriti.
12 Disember 2021	3.50%	96.50%	43.87%	Gerakan utama prokemerdekaan memulaukan referendum selepas permintaan mereka untuk menangguhkannya ditolak.

Keputusan 2021 diterima oleh kerajaan Perancis sebagai melengkapkan proses referendum Perjanjian Nouméa. Sebaliknya, FLNKS dan beberapa kumpulan prokemerdekaan menolak keabsahan politiknya. Mereka berhujah bahawa wabak COVID-19 telah memberi kesan besar kepada masyarakat Kanak dan tempoh berkabung adat menghalang kempen yang wajar. Oleh sebab itu, ketiga-tiga referendum tidak menghasilkan kesepakatan bersama mengenai susunan politik selepas Perjanjian Nouméa.

Pergolakan 2024 dan rundingan status baharu

Pada Mei 2024, bantahan terhadap rancangan Perancis untuk memperluas daftar pemilih bagi pilihan raya wilayah bertukar menjadi rusuhan, sekatan jalan raya dan pertempuran bersenjata, terutamanya di kawasan Nouméa Raya. Kerajaan Perancis mengisytiharkan darurat pada 15 Mei. Pergolakan tersebut menyebabkan kematian, kecederaan, kerosakan besar terhadap perniagaan dan infrastruktur serta gangguan bekalan makanan dan pengangkutan. Cadangan pindaan perlembagaan yang mencetuskan pertikaian itu kemudiannya tidak diteruskan dalam bentuk asalnya.

Wakil kerajaan Perancis, parti yang menyokong hubungan dengan Perancis dan sebahagian wakil prokemerdekaan menandatangani Perjanjian Bougival pada 12 Julai 2025. Perjanjian itu mencadangkan susunan baharu yang merangkumi pengiktirafan sebuah “Negara New Caledonia” dalam Republik Perancis, kewarganegaraan New Caledonia dan pengagihan kuasa tambahan. Namun demikian, perjanjian tersebut bukan perubahan perlembagaan yang berkuat kuasa dengan sendirinya dan pelaksanaannya memerlukan pindaan perlembagaan serta undang-undang susulan.

Rundingan lanjut menghasilkan tambahan Élysée-Oudinot pada 19 Januari 2026, yang bertujuan memperjelas beberapa peruntukan Perjanjian Bougival. Setakat Julai 2026, kerangka perlembagaan sedia ada di bawah Perjanjian Nouméa dan Undang-undang Organik 1999 masih menjadi asas institusi New Caledonia.

Geografi

Pandangan satelit Grande Terre dan terumbu karang di sekelilingnya

New Caledonia terletak di barat daya Lautan Pasifik, kira-kira di antara Australia, Vanuatu dan Fiji. Wilayah daratannya seluas 18,575 kilometer persegi, manakala zon ekonomi eksklusifnya meliputi kira-kira 1.42 juta kilometer persegi.

Kepulauan ini merangkumi Grande Terre, Kepulauan Loyalty yang terdiri terutamanya daripada Lifou, Maré dan Ouvéa, Île des Pins, Kepulauan Bélep serta beberapa pulau dan terumbu terpencil. Grande Terre berbentuk memanjang dari barat laut ke tenggara dan dikelilingi oleh sistem terumbu penghalang yang luas.

Bentuk muka bumi dan iklim

Banjaran gunung membujur di sepanjang Grande Terre dan membahagikan pulau itu kepada pantai timur yang lebih lembap dengan lembah sempit serta pantai barat yang lebih kering dan mempunyai dataran lebih luas. Gunung Panié di utara Grande Terre ialah puncak tertinggi, dengan ketinggian kira-kira 1,629 meter.

New Caledonia mengalami iklim tropika lautan yang dipengaruhi angin pasat. Musim panas dan lebih lembap lazimnya berlaku dari November hingga April, manakala tempoh yang lebih sejuk dan kering berlangsung dari Mei hingga September. Hujan berbeza dengan ketara mengikut bentuk muka bumi dan lebih banyak turun di pantai timur serta kawasan pergunungan. Kepulauan ini turut terdedah kepada siklon tropika, kemarau berkala, kebakaran belukar dan kejadian hujan lebat.

Alam sekitar dan biodiversiti

Terumbu karang di lagun New Caledonia

Pengasingan geografi, sejarah geologi dan kewujudan tanah ultramafik yang kaya dengan logam telah menghasilkan flora yang sangat tersendiri. Kajian saintifik mengenal pasti kira-kira 3,371 spesies tumbuhan vaskular asli, dengan sekitar 74% daripadanya bersifat endemik. Habitat penting merangkumi hutan hujan, hutan kering, tanah semak perlombongan, paya bakau, sungai serta ekosistem pulau dan terumbu karang.

Ancaman utama terhadap biodiversiti termasuk pembukaan tanah, perlombongan, kebakaran, hakisan, pemecahan habitat dan penyebaran spesies asing. Pemulihan kawasan lombong dan perlindungan hutan kering menjadi antara cabaran utama pengurusan alam sekitar.

Enam kelompok marin yang membentuk tapak “Lagun New Caledonia: Kepelbagaian Terumbu dan Ekosistem Berkaitan” dimasukkan dalam Senarai Warisan Dunia UNESCO pada 2008. Tapak bersiri itu merangkumi kira-kira 1.57 juta hektar dan melindungi contoh utama terumbu penghalang, lagun, bakau, padang lamun serta habitat spesies marin terancam.

Politik dan pentadbiran

Kedudukan perlembagaan

New Caledonia bukan sebuah jabatan seberang laut atau kolektiviti seberang laut biasa. Kedudukannya ditetapkan secara khusus oleh Tajuk XIII Perlembagaan Perancis, Perjanjian Nouméa dan Undang-undang Organik No. 99-209 pada 19 Mac 1999.

Undang-undang organik memperuntukkan sebuah kewarganegaraan New Caledonia dalam lingkungan kewarganegaraan Perancis. Kewarganegaraan tempatan itu berkaitan dengan hak mengundi dalam pilihan raya wilayah dan perlindungan pekerjaan tempatan. New Caledonia boleh menerima pemindahan kuasa daripada negara Perancis dan menggubal lois du pays, iaitu undang-undang tempatan dalam bidang kuasa yang ditetapkan.

Perancis kekal bertanggungjawab terhadap kuasa berdaulat yang belum dipindahkan. Pesuruhjaya Tinggi Republik mewakili negara Perancis dan kerajaan pusat. New Caledonia juga diwakili di Perhimpunan Kebangsaan Perancis dan Senat Perancis.

Pada Mei 2026, undang-undang organik baharu meluaskan daftar pemilih wilayah kepada warga Perancis yang lahir di New Caledonia dan didaftarkan dalam daftar pemilih umum. Perubahan itu digunakan bagi pilihan raya Kongres dan perhimpunan wilayah 2026.

Institusi dan perwakilan

Institusi utama New Caledonia terdiri daripada Kongres, kerajaan, Senat Adat, Majlis Ekonomi, Sosial dan Alam Sekitar serta lapan majlis adat. Tiga perhimpunan wilayah mempunyai kedudukan tersendiri sebagai pihak berkuasa wilayah.

Kongres mempunyai 54 anggota yang dipilih daripada anggota perhimpunan wilayah. Sebanyak 32 kerusi diperuntukkan kepada Wilayah Selatan, 15 kepada Wilayah Utara dan tujuh kepada Wilayah Kepulauan Loyalty. Kongres meluluskan belanjawan, menggubal undang-undang tempatan, memilih kerajaan dan mengawasi pelaksanaan dasar dalam bidang kuasa New Caledonia.

Kerajaan dipilih oleh Kongres melalui perwakilan berkadar. Susunan kolektif ini bertujuan memastikan kumpulan politik utama diwakili dalam badan eksekutif. Anggota kerajaan kemudian memilih presiden dan naib presiden dalam kalangan mereka.

Senat Adat mempunyai 16 anggota, iaitu dua wakil daripada setiap lapan kawasan adat: Hoot Ma Waap, Paicî-Cèmuhî, Ajië-Aro, Xârâcùù, Djubéa-Kaponé, Nengone, Drehu dan Iaai. Senat perlu dirujuk mengenai undang-undang dan dasar yang menyentuh identiti, tanah, bahasa serta adat Kanak.

Politik semasa

Bendera Perancis dan bendera FLNKS yang sering dikibarkan bersama di New Caledonia.

Politik New Caledonia lazimnya dibahagikan antara parti yang menyokong kemerdekaan dan parti yang mahu mengekalkan hubungan dengan Perancis. FLNKS ialah gabungan utama prokemerdekaan, tetapi gerakan tersebut merangkumi beberapa parti dengan strategi dan pendirian yang tidak sentiasa seragam. Kem yang menentang kemerdekaan juga terdiri daripada beberapa gabungan dan parti.

Pilihan raya wilayah pada 28 Jun 2026 merupakan pilihan raya pertama sejak 2019. Gabungan Les Loyalistes–Le Rassemblement memperoleh 24 daripada 54 kerusi Kongres, manakala tiga senarai prokemerdekaan memperoleh sejumlah 26 kerusi. Empat kerusi selebihnya dimenangi parti berhaluan tengah L'Éveil océanien. Oleh sebab tiada satu pun blok memperoleh majoriti mutlak, kerjasama antara parti diperlukan untuk memilih kepimpinan institusi dan kerajaan.

Virginie Ruffenach dipilih sebagai Presiden Kongres pada 10 Julai 2026 dengan 28 undi pada pusingan pertama. Pesuruhjaya tinggi ialah Jacques Billant, manakala Alcide Ponga mengetuai kerajaan yang masih menjalankan tugas pada Julai 2026.

Pembahagian pentadbiran

New Caledonia dibahagikan kepada tiga wilayah dan 33 komun. Sempadan komun Poya merentasi Wilayah Utara dan Wilayah Selatan. Jumlah penduduk berikut berdasarkan keputusan rasmi banci 2025.

Wilayah pentadbiran New Caledonia

Wilayah	Pusat pentadbiran	Komun	Kerusi Kongres	Penduduk, 2025	Bahagian penduduk	Catatan
Wilayah Selatan	Nouméa	13, serta bahagian selatan Poya	32	194,978	73.7%	Merangkumi kawasan metropolitan Nouméa dan sebahagian besar penduduk wilayah.
Wilayah Utara	Koné	16, serta bahagian utara Poya	15	50,947	19.3%	Merangkumi bahagian utara dan tengah Grande Terre.
Wilayah Kepulauan Loyalty	Wé, Lifou	3	7	18,671	7.1%	Terdiri daripada komun Lifou, Maré dan Ouvéa.
Jumlah		33 komun	54	264,596	100%

Selain pembahagian awam tersebut, sistem adat Kanak menggunakan lapan kawasan adat yang melangkaui sesetengah sempadan komun dan wilayah. Tanah adat mempunyai kedudukan undang-undang tersendiri dan tidak tertakluk sepenuhnya pada peraturan pemilikan persendirian biasa.

Demografi

Pandangan satelit Nouméa, kawasan bandar utama New Caledonia.

Taburan penduduk

Banci 2025 merekodkan 264,596 penduduk, berkurang sebanyak 6,811 orang berbanding 271,407 pada 2019. Antara 2019 dengan 2025, jumlah penduduk menyusut pada kadar purata sekitar 0.45% setahun. Imbangan semula jadi masih positif tetapi tidak mencukupi untuk mengimbangi penghijrahan keluar bersih.

Wilayah Selatan menempatkan hampir tiga perempat penduduk. Nouméa dan komun pinggirannya seperti Dumbéa, Mont-Dore dan Païta membentuk kawasan bandar utama. Wilayah Utara dan Kepulauan Loyalty mempunyai kepadatan penduduk lebih rendah serta bahagian penduduk yang tinggal di kampung dan tanah adat lebih besar.

Pada 2025, penduduk Wilayah Selatan berkurang berbanding 2019, sementara Wilayah Utara dan Kepulauan Loyalty mencatat peningkatan kecil. Perubahan tersebut sebahagiannya mencerminkan penghijrahan keluar dari kawasan metropolitan selepas krisis ekonomi dan pergolakan 2024.

Komuniti

Data mengenai komuniti diperoleh melalui pengenalpastian diri dalam borang banci dan tidak sama dengan kategori kewarganegaraan. Perincian terkini yang diterbitkan secara menyeluruh masih berdasarkan banci 2019.

Penduduk mengikut komuniti yang diisytiharkan, banci 2019

Komuniti yang diisytiharkan	Bilangan	Peratus
Kanak	111,856	41.2%
Eropah	65,488	24.1%
Beberapa komuniti atau berketurunan campuran	30,758	11.3%
Wallis dan Futuna	22,520	8.3%
Komuniti lain	20,486	7.5%
Tidak diisytiharkan	20,299	7.5%
Jumlah	271,407	100%

Orang Kanak merupakan komuniti terbesar dan membentuk majoriti besar di Kepulauan Loyalty serta majoriti di Wilayah Utara. Penduduk berketurunan Eropah tertumpu terutamanya di Wilayah Selatan. Masyarakat Wallis dan Futuna membentuk komuniti Pasifik yang penting, khususnya di kawasan Nouméa Raya.

Kategori “komuniti lain” merangkumi antaranya penduduk berketurunan Tahiti, Jawa atau Indonesia, Vietnam, Ni-Vanuatu dan Asia Timur. Susunan pilihan jawapan dalam borang banci berubah antara 2014 dengan 2019, maka perbandingan perubahan identiti yang diisytiharkan perlu dibuat dengan berhati-hati.

Bahasa

Bahasa Perancis ialah bahasa pentadbiran, perundangan, pendidikan dan perhubungan awam. Bahasa itu digunakan secara meluas sebagai bahasa bersama dalam masyarakat berbilang bahasa.

Terdapat 28 bahasa Kanak, selain sejumlah dialek dan satu bahasa kreol. Beberapa bahasa mempunyai puluhan ribu penutur, manakala yang lain dituturkan oleh kurang daripada 200 orang dan menghadapi risiko kepupusan.

Perjanjian Nouméa mengiktiraf bahasa Kanak sebagai bahasa pendidikan dan kebudayaan. Beberapa bahasa, termasuk Drehu, Nengone, Paicî dan Ajië, diajar dalam sistem persekolahan dan boleh digunakan dalam peperiksaan tertentu. Akademi Bahasa Kanak ditubuhkan untuk mendokumentasikan, menyeragamkan dan menggalakkan penggunaannya.

Ekonomi

Kem perlombongan nikel di Goro.

Ekonomi New Caledonia sangat dipengaruhi industri nikel. Perlombongan, pemprosesan bijih, pembinaan kemudahan perindustrian dan eksport mineral telah membentuk pembangunan ekonomi, infrastruktur dan pola petempatan. Walau bagaimanapun, pergantungan ini menyebabkan ekonomi mudah terjejas oleh perubahan harga dunia, kos tenaga yang tinggi dan masalah operasi loji metalurgi.

Pada 2023, sebelum pergolakan besar tahun berikutnya, keluaran dalam negeri kasar dianggarkan sekitar 1.08 trilion franc CFP dan pertumbuhan sebenar mencapai 2.8%. Pergolakan 2024 menyebabkan penutupan perniagaan, kemusnahan aset, gangguan pengangkutan dan kemerosotan keyakinan. ISEE menganggarkan kehilangan kegiatan ekonomi pada 2024 bersamaan kira-kira 10% hingga 15% daripada KDNK, tetapi angka itu merupakan anggaran awal dan bukannya hasil akaun muktamad.

Keadaan ekonomi masih sangat lemah pada 2025 akibat kesan pergolakan, krisis industri nikel dan ketidakpastian institusi. Institut Penerbitan Wilayah Seberang Laut melaporkan bahawa guna tenaga bergaji dalam sektor swasta merosot sebanyak 18.4% dalam tempoh dua tahun, sementara syarikat metalurgi yang masih beroperasi bergantung pada sokongan kewangan Perancis.

Sektor perkhidmatan awam dan swasta, perdagangan, pembinaan, pelancongan, pertanian, penternakan dan perikanan melengkapkan ekonomi perlombongan. Usaha mempelbagaikan kegiatan ekonomi berhadapan pasaran domestik yang kecil, jarak yang jauh daripada pasaran utama serta kos pengangkutan dan tenaga yang tinggi.

Mata wang yang digunakan ialah franc CFP, yang turut digunakan di Polinesia Perancis serta Wallis dan Futuna. Nilainya ditetapkan secara tetap berbanding euro.

Infrastruktur dan perkhidmatan

Pengangkutan

Pesawat Air Calédonie mendarat di Lapangan Terbang Wanaham, Lifou.

Grande Terre mempunyai rangkaian jalan raya yang menghubungkan Nouméa dengan komun di pantai barat, pantai timur dan utara. Banjaran tengah, jarak yang jauh dan kejadian cuaca melampau boleh menjejaskan perjalanan antara kawasan. Pengangkutan darat awam tertumpu terutamanya di kawasan Nouméa Raya, manakala kereta persendirian memainkan peranan utama di luar kawasan bandar.

Lapangan Terbang Antarabangsa La Tontouta ialah pintu masuk udara utama bagi penerbangan antarabangsa. Mulai 2 Mac 2026, penerbangan domestik Air Calédonie turut dipindahkan ke La Tontouta, menggantikan sebahagian besar operasi yang sebelumnya menggunakan Lapangan Terbang Magenta. Penerbangan dan kapal penumpang menghubungkan Grande Terre dengan Kepulauan Loyalty, Île des Pins dan kepulauan kecil lain.

Pelabuhan Nouméa mengendalikan sebahagian besar perdagangan laut, manakala beberapa pelabuhan perindustrian digunakan untuk mengeksport bijih dan produk nikel. Kapal pesisir turut membawa penumpang, kenderaan dan bekalan ke pulau-pulau yang tidak mempunyai hubungan jalan raya.

Pendidikan

Bangunan utama kampus Nouville, Universiti New Caledonia.

Sistem pendidikan mengikuti kerangka umum Perancis tetapi merangkumi bidang kuasa yang dipindahkan kepada institusi New Caledonia. Pendidikan bahasa dan kebudayaan Kanak dimasukkan pada tahap yang berbeza-beza mengikut kawasan dan sekolah.

Universiti New Caledonia berasal daripada pusat Universiti Perancis Pasifik yang ditubuhkan pada 1987. Institusi itu menjadi universiti autonomi pada 1999. Kampus utamanya terletak di Nouville, Nouméa, manakala kampus Baco di kawasan Koné dibuka pada 2020 untuk memperluas akses pendidikan tinggi di Wilayah Utara.

Ramai pelajar melanjutkan pengajian di Perancis metropolitan, Australia, New Zealand atau wilayah Pasifik lain. Penghijrahan pelajar dan peluang pekerjaan di luar kepulauan turut menyumbang kepada penghijrahan keluar golongan muda.

Kebudayaan dan identiti

Sebuah rumah tradisional Kanak

Kebudayaan New Caledonia terbentuk melalui pertemuan tradisi Kanak, pengaruh Perancis, masyarakat Wallis dan Futuna serta komuniti Pasifik dan Asia. Adat Kanak menekankan hubungan antara puak, tanah, ketua adat, pertukaran simbolik dan penghormatan terhadap leluhur. Rumah bulat dengan bumbung tinggi, ukiran kayu, tarian, muzik dan seni lisan merupakan antara bentuk warisan yang ketara.

Tanah adat tidak boleh dijual atau dipindah milik seperti tanah persendirian biasa. Pengurusannya melibatkan puak dan pihak berkuasa adat. Hubungan antara undang-undang awam, status sivil adat dan pembangunan ekonomi menjadikan isu tanah antara perkara penting dalam kehidupan politik dan sosial.

Undang-undang tempatan pada 9 September 2010 menerima tiga tanda identiti: lagu Soyons unis, devenons frères, cogan kata Terre de parole, terre de partage dan reka bentuk grafik untuk wang kertas. Tiada bendera tempatan yang diterima secara rasmi melalui prosedur yang sama.

Bendera Perancis kekal sebagai lambang negara. Sejak 2010, bendera Perancis dan bendera FLNKS sering dikibarkan bersama pada bangunan awam sebagai amalan politik, tetapi bendera FLNKS tidak mempunyai kedudukan undang-undang sebagai tanda identiti rasmi New Caledonia.

Institusi seperti Pusat Kebudayaan Tjibaou, muzium wilayah, pusat adat dan festival seni berperanan memelihara serta mempersembahkan warisan Kanak dan kebudayaan masyarakat lain. Kesusasteraan, seni visual, muzik dan teater tempatan sering membincangkan penjajahan, hubungan dengan tanah, identiti berbilang komuniti dan perdebatan mengenai masa depan politik kepulauan.

Lihat juga

• Sejarah New Caledonia
• Politik New Caledonia
• Orang Kanak
• Barisan Pembebasan Nasional Kanak dan Sosialis
• Perjanjian Nouméa
• Referendum kemerdekaan New Caledonia 2018
• Referendum kemerdekaan New Caledonia 2020
• Referendum kemerdekaan New Caledonia 2021
• Wilayah seberang laut Perancis

Pautan luar

• (Perancis) Kerajaan New Caledonia
• (Perancis) Pesuruhjaya Tinggi Republik di New Caledonia
• (Perancis) Kongres New Caledonia
• (Perancis) Institut Perangkaan dan Kajian Ekonomi New Caledonia