Pergi ke kandungan

Maldives

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Republik Divehi
ريڤوبليك ديۏيهي‎
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ‎
(Divehi Rājjēge Jumhuriyyā)
Bendera Maldives (dalam bahasa Inggeris)
Bendera
Jata Maldives (dalam bahasa Inggeris)
Jata
Lagu kebangsaan: Qaumii salaam
Salam Kebangsaan
Qaumii salaam
Lokasi Maldives di Lautan Hindi
Lokasi Maldives di Lautan Hindi
Ibu negaraMalé
Bahasa rasmiDivehi
PemerintahRepublik berpresiden
• Presiden
Mohamed Muizzu
Hussain Mohamed Latheef
Abdul Raheem Abdulla
Keluasan
• Jumlah
298 km2 (115 bt2)
Populasi
• Bancian penduduk tahun 2022
515,132
• Kepadatan
1,728.63/km2 (4,477.1/sq mi)
KDNK (PPP)2026
• Jumlah
Int$15.8 bilion[1]
• Per kapita
Int$37,830[1]
KDNK (nominal)2026
• Jumlah
US$8.13 bilion[1]
• Per kapita
US$19,460[1]
Gini (2019)positive decrease 29.3[2]
rendah
HDI (2023)▲ 0.766[3]
tinggi (93)
Mata wangRufiyaa (MVR)
Zon waktuUTC+5
Kod panggilan960
DPT internet.mv

Republik Divehi (Divehi: ދިވެހިރާއްޖެ Dhivehi Raajje, nama rasmi) atau juga dikenali dengan nama bahasa Inggerisnya Maldives adalah sebuah negara pulau mengandungi gugusan kepulauan terumbu karang yang terletak di barat daya Sri Lanka dan di selatan gugusan pulau Lakshadweep milik India kededuanya di Lautan Hindi. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Malé. Wilayah daratannya hanya sekitar 298 km², tetapi 1,192 pulau karangnya tersebar dalam 26 atol semula jadi merentasi kawasan laut kira-kira 90,000 km².[4] Banci 2022 merekodkan 515,132 orang penduduk, termasuk 382,639 penduduk Maldives dan 132,493 penduduk asing.[5]

Kepulauan ini mempunyai sejarah petempatan yang panjang dan berkembang sebagai persinggahan perdagangan Lautan Hindi. Buddhisme berpengaruh sebelum pemerintah Maldives memeluk Islam pada abad ke-12. Malé diduduki Portugis pada 1558 sebelum pasukan yang dipimpin Muhammad Thakurufaanu al-Auzam mengakhiri pendudukan itu pada 1573.[6] Maldives menjadi negeri naungan British pada 1887, memperoleh kemerdekaan penuh pada 26 Julai 1965 dan menjadi republik pada 11 November 1968.[7][8]

Maldives kini merupakan republik berpresiden berdasarkan Perlembagaan 2008. Mohamed Muizzu menjadi presiden sejak 17 November 2023 selepas memenangi pusingan kedua pilihan raya presiden 2023 dengan 54.04% undi.[9][10] Ekonominya banyak bergantung pada pelancongan dan perikanan. Pada 2025, jumlah ketibaan pelancong mencapai rekod 2.25 juta, sementara keadaan kewangan awam kekal terdedah kepada hutang yang tinggi dan kejutan luar.[11]

Dengan purata ketinggian kira-kira 1.5 meter dari aras laut dan kira-kira 80% kawasan daratannya berada kurang daripada satu meter dari aras laut, Maldives merupakan antara negara yang paling terdedah kepada kenaikan paras laut, banjir pesisir, hakisan dan kemerosotan terumbu karang akibat perubahan iklim.[4] Negara ini menjadi anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 21 September 1965, merupakan anggota pengasas Persatuan Kerjasama Serantau Asia Selatan (SAARC) dan menjadi anggota Komanwel pada 1982, sebelum menarik diri pada 2016 dan menyertainya semula pada 2020.[12][13][14]

Penamaan

[sunting | sunting sumber]

Nama negara ini dalam bahasa Divehi iaitu ދިވެހިރާއްޖެ Dhivehi Rajje sempena bangsa Divehi (ދިވެހި Dhivehi) yang menduduki kepulauan ini, nama mereka sendirinya diakar ungakapan Sanskrit द्वीपवासिन् dvīpa-vāsin "penghuni pulau".[15] Cogan kata jata kebangsaannya menggunakan bentuk Arab namanya iaitu المَحَلدِيبِيَة‎ Al-Maḥaldībīyāh yang berkaitan dengan دِيبِيَة‎ Dībīyāh digunakan manuskrip Akhbar al-Sin wa'l-Hind bertarikh 852 Masihi;[16] Ibnu Battutah sendiri mencatatkan nama kepulauan tersebut sebagai ذِيبَةُ المَحَل‎ Dzībat ul-Maḥal yakni "kepulauan[a] kota Malé[b]";[17] begitu juga dalam kitab mengenai kepulauan tersebut terawal bertarikh abad ke-18 iaiu Tarīkh Islam Dībat Maḥal ("Sejarah Islam di Kepulauan Maḥal") dikarang seorang qadi bernama Ḥassan Taj ad-Dīn.[16]

Kepulauan ini mempunyai nama tertentu digunakan dalam persuratan Melayu klasik iaitu Baldewa (Jawi: ‏بلدوي‎‎) yang ada dicatatkan dalam Hikayat Merong Mahawangsa.[18] Sebuah peta Bugis abad ke-19 yang disimpan perpustakaan Universiti Utrecht turut mencatatkan nama suatu kepulauan Maladiwa (Aksara Lontara: ᨆᨛᨒᨉᨗᨓᨗ) waima tidak tepatnya terletak bersebelahan kepulauan Nakkavaram di barat laut yakni belah penjuru kiri mata pembaca.[19]

Peta pelayaran Bugis awal abad ke-19 dengan anotasi dalam aksara Lontara
Peta pelayaran Bugis sekitar 1820 yang kini berada dalam koleksi Perpustakaan Universiti Utrecht. Kajian terhadap peta ini mengenal pasti maladiwa sebagai nama bagi Maldives dalam anotasi Lontara.[19]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]
Bangunan kayu tradisional Utheemu Ganduvaru di pulau Utheemu
Utheemu Ganduvaru di pulau Utheemu, kediaman bersejarah yang dikaitkan dengan Muhammad Thakurufaanu al-Auzam.

Petempatan awal dan pengislaman

[sunting | sunting sumber]

Sejarah awal Maldives hanya diketahui secara tidak lengkap melalui tinggalan arkeologi, tradisi lisan, inskripsi, piagam tembaga dan sumber bertulis dari kawasan Lautan Hindi. Tarikh dan asal-usul tepat petempatan manusia terawal masih tidak dapat dipastikan; tradisi tempatan meletakkan petempatan itu pada zaman purba, manakala bukti kebudayaan menunjukkan hubungan lama dengan Sri Lanka, anak benua India dan masyarakat maritim lain di Lautan Hindi.[20]

Buddhisme diamalkan secara meluas di kepulauan ini sebelum kedatangan Islam, seperti yang ditunjukkan oleh tinggalan seni bina, ukiran batu karang dan tapak keagamaan pra-Islam. Menurut kronologi sejarah Maldives yang lazim diterima, pemerintah kepulauan itu memeluk Islam pada 1153. Pengislaman tersebut menandai peralihan kepada sebuah kesultanan Islam yang, kecuali beberapa gangguan dan perubahan perlembagaan, menjadi bentuk pemerintahan utama Maldives sehingga 1968.[21]

Kedudukan Maldives di tengah-tengah laluan pelayaran Lautan Hindi turut membentuk sejarahnya. Kepulauan ini menjadi tempat persinggahan pelaut dan pedagang yang bergerak antara Asia Selatan, Timur Tengah dan pantai Afrika Timur. Antara barangan eksportnya yang paling terkenal ialah kulit siput biya, yang digunakan sebagai mata wang di sebahagian besar Asia dan di beberapa kawasan pantai Afrika Timur.[22] Hubungan perdagangan ini juga penting untuk memperoleh beras dan barangan keperluan lain kerana tanah yang sesuai untuk pertanian di kepulauan karang tersebut amat terhad.

Kuasa Eropah dan naungan British

[sunting | sunting sumber]

Penglibatan kuasa Eropah meningkat selepas Portugis memperluas pengaruhnya di Lautan Hindi pada abad ke-16. Pada 1558, Portugis menubuhkan kedudukan mereka di Maldives dan mentadbir kepulauan itu dari Goa. Pemerintahan Portugis berakhir pada 1573 selepas penentangan yang dipimpin oleh Muhammad Thakurufaanu al-Auzam, yang kemudiannya menjadi sultan.[22] Peristiwa tersebut diperingati melalui Hari Kebangsaan Maldives, yang disambut setiap tahun pada 1 Rabiulawal bagi memperingati pembebasan kepulauan itu daripada pemerintahan Portugis.[23]

Pada pertengahan abad ke-17, Belanda, yang ketika itu menjadi kuasa Eropah utama di Ceylon, memperoleh pengaruh ke atas hal ehwal Maldives tanpa mengambil alih pentadbiran dalamannya secara langsung. Selepas British menyingkirkan Belanda dari Ceylon pada 1796, Maldives berada dalam lingkungan perlindungan British. Hubungan tersebut dirasmikan melalui perjanjian pada 1887 yang menjadikan Maldives sebuah negeri naungan British. Sultan dan institusi tempatan terus mengurus pentadbiran dalam negeri, manakala British memperoleh pengaruh terhadap hubungan luar dan pertahanan kepulauan itu.[22]

Pada 1932, Maldives menerima pakai perlembagaan bertulisnya yang pertama. Perlembagaan tersebut berasaskan sebahagian besarnya pada adat, amalan pemerintahan dan institusi tradisional yang sedia ada, tetapi mengehadkan beberapa kuasa mutlak sultan serta memperkenalkan kerangka perlembagaan yang lebih formal.[24] Kesultanan digantung pada 1953 apabila Mohamed Amin Didi menjadi presiden pertama dan Republik Pertama ditubuhkan pada 1 Januari.[25] Republik itu berumur singkat; pemerintahan Amin berakhir pada tahun yang sama dan kesultanan dipulihkan pada 1954.[22]

Kemerdekaan dan republik

[sunting | sunting sumber]

Maldives memperoleh kemerdekaan penuh daripada United Kingdom pada 26 Julai 1965. Perjanjian kemerdekaan yang ditandatangani di Colombo oleh Perdana Menteri Ibrahim Nasir dan Michael Walker bagi pihak kerajaan masing-masing mengiktiraf Maldives sebagai sebuah negara berdaulat dan merdeka sepenuhnya serta menamatkan perjanjian terdahulu yang mengasaskan hubungan naungan British.[26] Pada 21 September tahun yang sama, Maldives diterima sebagai anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu melalui Resolusi 2009 (XX) Perhimpunan Agung.[27]

Kesultanan dikekalkan selepas kemerdekaan, tetapi dalam pungutan suara pada Mac 1968, rakyat meluluskan penghapusan kesultanan dan pemulihan pemerintahan republik.[22] Republik Kedua ditubuhkan pada 11 November 1968, dengan Ibrahim Nasir mengangkat sumpah sebagai presiden pertamanya. Nasir, yang sebelum itu menjadi perdana menteri sejak 1957, memegang jawatan presiden sehingga 1978. Pentadbirannya dikaitkan dengan pemodenan industri perikanan, pembukaan negara kepada hubungan antarabangsa yang lebih luas dan pembangunan lapangan terbang antarabangsa pertama negara.[28]

Pelancongan komersial bermula pada 1972, pada mulanya dengan kapasiti hanya 280 katil. Industri tersebut kemudiannya berkembang pesat dan menjadi salah satu perubahan ekonomi paling penting dalam sejarah moden Maldives.[29]

Maumoon Abdul Gayoom menggantikan Nasir pada 1978 dan memegang jawatan presiden selama 30 tahun sehingga 2008. Dalam tempoh tersebut, peluasan industri pelancongan dan pembangunan prasarana mempercepat perubahan ekonomi dan sosial negara. Walau bagaimanapun, sistem politik kekal sangat berpusat. Kematian seorang tahanan di Penjara Maafushi pada September 2003 mencetuskan demonstrasi besar di Malé, disusuli protes politik pada 2004 dan tekanan yang semakin kuat terhadap kerajaan untuk melaksanakan pembaharuan demokratik.[30]

Potret rasmi Maumoon Abdul Gayoom pada dekad 1980-an
Maumoon Abdul Gayoom, presiden Maldives dari 1978 hingga 2008.

Pada 26 Disember 2004, tsunami Lautan Hindi melanda hampir seluruh Maldives; hanya sembilan pulau berpenghuni tidak terjejas. Bencana itu mengorbankan 82 orang, menyebabkan 26 orang hilang dan memindahkan kira-kira 15,000 penduduk dari kediaman mereka.[31] Kerugian keseluruhan dianggarkan sekitar AS$470 juta, bersamaan hampir 62% daripada keluaran dalam negara kasar negara ketika itu, dan kerosakan paling besar dari segi nilai dialami oleh sektor pelancongan.[32]

Pendemokrasian dan politik kontemporari

[sunting | sunting sumber]

Tekanan politik pada awal 2000-an mendorong kerajaan Gayoom melaksanakan rangkaian pembaharuan. Pada 2 Jun 2005, Majlis Rakyat meluluskan sistem berbilang parti, dan dekri presiden pada 4 Jun membenarkan pendaftaran parti politik. Parti Demokratik Maldives (MDP) menjadi parti pertama yang didaftarkan di bawah aturan baharu itu pada 26 Jun.[33] Perlembagaan baharu diratifikasi pada 7 Ogos 2008. Antara perubahan terpentingnya ialah pembahagian kuasa perundangan kepada Majlis Rakyat, kuasa eksekutif kepada presiden dan kuasa kehakiman kepada mahkamah, di samping pembentukan beberapa institusi bebas.[34][30]

Dalam pilihan raya presiden 2008, Mohamed Nasheed daripada MDP menewaskan Gayoom dalam pusingan kedua dengan 97,222 undi atau 54.21%, berbanding 82,121 undi atau 45.79% untuk Gayoom. Keputusan itu menamatkan pemerintahan Gayoom selama tiga dekad dan menghasilkan peralihan kuasa melalui pilihan raya berbilang parti.[35]

Nasheed meletakkan jawatan pada 7 Februari 2012 ketika berlaku krisis politik, lalu Naib Presiden Mohamed Waheed Hassan Manik mengambil alih jawatan presiden. Keadaan yang membawa kepada peletakan jawatan itu dipertikaikan: Nasheed mendakwa bahawa beliau dipaksa berundur, manakala Suruhanjaya Siasatan Kebangsaan yang ditubuhkan untuk menyiasat peralihan kuasa tersebut kemudian menyimpulkan bahawa pertukaran presiden adalah sah dan berperlembagaan. Suruhanjaya itu turut mendapati bahawa berlaku tindakan keganasan oleh pihak polis yang perlu disiasat selanjutnya.[36][37]

Dalam pilihan raya presiden 2013, keputusan pusingan pertama pada September dibatalkan dan pilihan raya diadakan semula pada November. Abdulla Yameen akhirnya menewaskan Nasheed dalam pusingan kedua pada 16 November dengan 51.39% undi.[38] Yameen memegang jawatan sehingga 2018, apabila Ibrahim Mohamed Solih memenangi pilihan raya presiden dengan 134,705 undi atau 58.4%, berbanding 96,052 undi atau 41.6% untuk Yameen.[39]

Dalam pilihan raya presiden 2023, calon Kongres Kebangsaan Rakyat (PNC), Mohamed Muizzu, memperoleh 129,159 undi atau 54.04% dalam pusingan kedua, berbanding 109,868 undi atau 45.96% untuk Solih.[40] Muizzu dan naib presidennya, Hussain Mohamed Latheef, mengangkat sumpah pada 17 November 2023.[41] Dalam pilihan raya parlimen pada 21 April 2024, PNC memenangi 66 daripada 93 kerusi Majlis Rakyat, memberikan parti presiden majoriti besar dalam badan perundangan.[42]

Geografi

[sunting | sunting sumber]
Peta memanjang dari utara ke selatan yang menunjukkan atol semula jadi Maldives
Peta 26 atol semula jadi Maldives.

Maldives ialah sebuah kepulauan atol karang di Lautan Hindi yang tersusun dalam dua rantaian dan merentasi khatulistiwa. Kepulauan ini terletak antara 7°06′35″ U hingga 0°42′24″ S dan 72°32′19″ T hingga 73°46′13″ T, serta memanjang lebih 860 km dari utara ke selatan dan sekitar 80 hingga 120 km dari timur ke barat. Negara ini mempunyai kira-kira 1,192 pulau karang yang dikelompokkan dalam 26 atol semula jadi.[43] Walaupun rantaian pulau dan atolnya tersebar dalam kawasan kira-kira 90,000 km², jumlah keluasan daratan hanya sekitar 298 km².[44]

Pulau-pulau Maldives terdiri terutamanya daripada timbunan sedimen karbonat longgar yang berasal daripada bahan rangka organisma penghasil karbonat di terumbu karang.[45] Oleh itu, pulau terumbu bukan bentuk daratan yang sepenuhnya statik; garis pantainya boleh berubah apabila sedimen dipindahkan, dimendapkan atau terhakis akibat keadaan ombak, arus dan campur tangan manusia.[46]

Pemandangan udara sebuah pulau kecil yang dikelilingi terumbu karang dan laut
Pemandangan udara sebuah pulau kecil dan terumbu karang di Maldives.

Daratan Maldives pada umumnya sangat rendah dan rata. Purata ketinggiannya hanya sekitar 1.5 m dari aras laut purata, manakala kira-kira 80% daratan berada kurang daripada satu meter dari aras laut.[44] Ketinggian yang rendah, saiz pulau yang kecil dan sifat sedimennya menyebabkan perubahan keadaan laut dan keseimbangan sedimen boleh memberi kesan ketara terhadap garis pantai, air bawah tanah dan prasarana pesisir.

Kekangan ruang turut mempengaruhi geografi bandar negara. Kekurangan tanah di Malé telah mendorong penambakan dan pembangunan pulau berdekatan, khususnya Hulhumalé. Bandar terancang itu dibangunkan antara lain untuk mengurangkan kesesakan di Malé dan memenuhi keperluan pembangunan; daratannya berada kira-kira dua meter dari aras laut purata dan perancangannya memasukkan pertimbangan penyesuaian terhadap perubahan iklim.[44]

Iklim

[sunting | sunting sumber]

Maldives mengalami iklim monsun tropika yang panas dan lembap sepanjang tahun. Purata suhu lazimnya berada antara kira-kira 25 hingga 32 °C, dengan tempoh paling panas biasanya pada Mac dan April hingga bermulanya monsun barat daya pada pertengahan Mei. Monsun barat daya, yang dikenali secara tempatan sebagai Hulhangu, membentuk musim lebih lembap dari pertengahan Mei hingga November, manakala monsun timur laut atau Iruvai membawa musim lebih kering dari Januari hingga Mac. Disember dan April merupakan tempoh peralihan antara kedua-dua monsun.[47]

Taburan hujan menunjukkan perbezaan geografi yang jelas dan secara umumnya meningkat dari utara ke selatan. Menurut Maldives Meteorological Service, purata hujan tahunan ialah kira-kira 1,779 mm di atol utara, 1,966 mm di atol tengah dan 2,218 mm di atol selatan.[47] Tempoh monsun timur laut juga secara purata lebih cerah; Maldives menerima sekitar 10 hingga 11 jam cahaya matahari sehari dari Januari hingga Mac, berbanding sekitar tujuh hingga sembilan jam pada bulan-bulan lain.[47]

Data klimatologi Malé yang diterbitkan melalui World Weather Information Service milik Pertubuhan Meteorologi Sedunia berdasarkan purata bulanan bagi tempoh 1981–2000.[48]

Data iklim untuk Malé (1981–2000)
Bulan Jan Feb Mac Apr Mei Jun Jul Ogo Sep Okt Nov Dis Tahun
Purata maksimum suhu harian, °C 30.3 30.7 31.4 31.6 31.2 30.6 30.5 30.4 30.2 30.2 30.1 30.1 30.6
Purata minimum suhu harian, °C 25.7 25.9 26.4 26.8 26.3 26.0 25.8 25.5 25.3 25.4 25.2 25.4 25.8
Purata curahan hujan, mm 114.2 38.1 73.9 122.5 218.9 167.3 149.9 175.5 199.0 194.2 231.1 216.8 1,901.4
Purata suhu maksimum harian, °F 86.5 87.3 88.5 88.9 88.2 87.1 86.9 86.7 86.4 86.4 86.2 86.2 87.1
Purata suhu minimum harian, °F 78.3 78.6 79.5 80.2 79.3 78.8 78.4 77.9 77.5 77.7 77.4 77.7 78.4
Purata curahan hujan, inci 4.50 1.50 2.91 4.82 8.62 6.59 5.90 6.91 7.83 7.65 9.10 8.54 74.87
Sumber: World Weather Information Service, Pertubuhan Meteorologi Sedunia[48]

Alam sekitar dan perubahan iklim

[sunting | sunting sumber]

Terumbu karang merupakan asas fizikal dan ekologi kepulauan Maldives. Selain menghasilkan sebahagian sedimen yang membentuk dan mengekalkan pulau, terumbu cetek menyebabkan ombak pecah dan melesapkan sebahagian tenaganya sebelum sampai ke garis pantai, sekali gus memberikan perlindungan semula jadi terhadap bahaya pesisir.[49] Ekosistem marin ini juga menjadi modal semula jadi utama bagi perikanan dan pelancongan, dua kegiatan yang mempunyai kepentingan besar kepada ekonomi negara.[44]

Rajah keratan rentas sebuah terumbu karang di Maldives
Keratan rentas terumbu karang Maldives.

Ketinggian daratan yang sangat rendah menyebabkan Maldives sangat terdedah kepada kenaikan aras laut, banjir pesisir dan hakisan. Menurut laporan iklim Bank Dunia 2024, purata kenaikan aras laut antara 1992 dengan 2015 adalah sedikit kurang daripada 4 mm setahun. Dalam senario pemanasan tinggi RCP 8.5, laporan itu mengunjurkan kadar kenaikan boleh mencapai sekitar 6 hingga 12 mm setahun, dengan kenaikan keseluruhan sekitar 0.5 hingga 0.9 m menjelang 2100.[44] Antara kesan yang dikenal pasti ialah banjir pesisir yang lebih kerap, hakisan, kemasukan air masin ke dalam sumber air bawah tanah serta kerosakan pada prasarana dan aset pesisir.[44]

Walau bagaimanapun, tindak balas pulau terhadap perubahan aras laut tidak seragam kerana pulau terumbu boleh menyesuaikan bentuk dan garis pantainya apabila sedimen terus bergerak. Kajian terhadap 49 pulau di Atol Huvadhu bagi tempoh 1969–2019 mendapati corak pertambahan daratan, hakisan dan kestabilan berlaku serentak di lokasi yang berlainan, dengan kadar dan magnitud perubahan sangat bergantung pada keadaan setempat dan jenis pulau.[46] Dinamisme ini tidak menghapuskan risiko kenaikan aras laut, tetapi menunjukkan bahawa perubahan garis pantai tidak semestinya berupa hakisan yang seragam di seluruh kepulauan.

Pemanasan laut dan pengasidan laut pula mengancam kesihatan serta keupayaan pertumbuhan terumbu karang, termasuk melalui kemerosotan dan kejadian pemutihan karang.[43] Pemodelan dalam laporan iklim Bank Dunia mengunjurkan bahawa hampir semua litupan karang cetek boleh hilang sekiranya pemanasan global melebihi 2 °C. Kemerosotan sedemikian boleh mengurangkan perlindungan pesisir dan menjejaskan biodiversiti, perikanan serta pelancongan yang bergantung pada ekosistem terumbu.[44]

Maldives mempunyai tiga rizab biosfera dalam Program Manusia dan Biosfera UNESCO. Atol Baa menyertai rangkaian tersebut pada 2011,[50] manakala Atol Addu dan Fuvahmulah ditetapkan sebagai rizab biosfera pada 2020, menjadikannya rizab biosfera kedua dan ketiga negara selepas Atol Baa.[51]

Politik dan pemerintahan

[sunting | sunting sumber]
Bangunan Majlis Rakyat Maldives di Malé
Bangunan Majlis Rakyat di Malé, tempat bersidangnya badan perundangan kebangsaan Maldives.

Perlembagaan dan institusi negara

[sunting | sunting sumber]

Maldives ialah sebuah negara kesatuan berbentuk republik dengan sistem pemerintahan berpresiden. Sistem politik semasa berasaskan Perlembagaan 2008, yang diterima pakai dan berkuat kuasa pada 7 Ogos 2008 serta telah dipinda beberapa kali sejak itu.[52] Perlembagaan mentakrifkan Maldives sebagai republik demokratik yang berdaulat dan merdeka, berasaskan prinsip Islam. Semua kuasa negara berasal daripada rakyat; kuasa perundangan terletak pada Majlis Rakyat, kuasa eksekutif pada presiden dan kuasa kehakiman pada mahkamah.[53]

Presiden ialah ketua negara dan ketua kerajaan. Presiden dipilih secara langsung melalui undi sejagat dan rahsia untuk tempoh lima tahun dan seseorang tidak boleh memegang jawatan itu melebihi dua penggal. Calon mesti memperoleh lebih daripada 50% undi; jika tiada calon mencapai jumlah tersebut, pusingan kedua antara dua calon yang memperoleh undi terbanyak diadakan dalam tempoh 21 hari.[53] Dalam pusingan kedua pilihan raya presiden 2023, Mohamed Muizzu memperoleh 129,159 undi (54.04%), mengatasi penyandang Ibrahim Mohamed Solih yang memperoleh 109,868 undi (45.96%).[54] Muizzu mengangkat sumpah sebagai presiden kelapan pada 17 November 2023, manakala Hussain Mohamed Latheef mengangkat sumpah sebagai naib presiden pada hari yang sama.[10]

Majlis Rakyat ialah badan perundangan satu dewan. Bilangan ahlinya ditentukan mengikut jumlah penduduk berdaftar di bahagian pentadbiran, manakala setiap ahli dipilih daripada kawasan pilihan raya berasingan melalui undi rahsia; calon yang memperoleh undi terbanyak di sesuatu kawasan memenangi kerusi berkenaan. Tempoh Majlis ialah lima tahun.[53] Sebanyak 93 kerusi dipertandingkan dalam pilihan raya parlimen pada 21 April 2024. Kongres Kebangsaan Rakyat (PNC), parti Presiden Muizzu, memenangi 66 kerusi, manakala Parti Demokratik Maldives (MDP) memenangi 12 kerusi.[55] Abdul Raheem Abdulla telah menjadi Speaker Majlis Rakyat sejak dipilih pada 28 Mei 2024.[56]

Pindaan Keenam Perlembagaan, yang berkuat kuasa pada 20 November 2024, memasukkan peruntukan mengenai kehilangan kerusi akibat pertukaran keahlian parti. Antaranya, seseorang ahli Majlis boleh kehilangan kerusi jika meninggalkan atau dipecat daripada parti yang atas tiketnya beliau dipilih, atau jika seseorang yang dipilih sebagai calon bebas kemudiannya menyertai sebuah parti politik.[57]

Kuasa kehakiman dilaksanakan oleh Mahkamah Agung, Mahkamah Tinggi dan mahkamah perbicaraan yang ditubuhkan mengikut undang-undang. Mahkamah Agung ialah pihak berkuasa kehakiman tertinggi, manakala Perlembagaan melarang pegawai awam atau pihak lain daripada campur tangan atau mempengaruhi fungsi mahkamah. Suruhanjaya Pilihan Raya Maldives pula ditubuhkan sebagai badan bebas dan berkecuali yang bertanggungjawab mengendalikan serta menyelia pilihan raya dan pungutan suara, menyelenggara daftar pemilih, menentukan sempadan kawasan pilihan raya mengikut undang-undang dan mendaftarkan parti politik.[53]

Islam ialah agama negara dan salah satu asas undang-undang Maldives; Perlembagaan melarang penggubalan undang-undang yang bercanggah dengan prinsip Islam. Seseorang bukan Islam tidak boleh menjadi warganegara Maldives, manakala calon presiden dan ahli Majlis Rakyat mesti beragama Islam serta mengikuti mazhab Sunni. Perlembagaan turut menetapkan Divehi sebagai bahasa kebangsaan dan Malé sebagai ibu negara.[53]

Pentadbiran tempatan

[sunting | sunting sumber]

Pentadbiran tempatan berasaskan prinsip desentralisasi yang diperuntukkan dalam Perlembagaan dan Akta Desentralisasi (Akta No. 7/2010). Struktur ini mengalami perubahan besar pada 2025 dan 2026. Pindaan Ketujuh Perlembagaan pada 1 Disember 2025 menghapuskan majlis atol daripada kerangka perlembagaan pentadbiran terdesentralisasi, dengan pembubarannya ditetapkan berkuat kuasa selepas pilihan raya majlis tempatan berikutnya.[58] Pada hari yang sama, Pindaan ke-17 kepada Akta Desentralisasi menetapkan bahawa pulau berpenghuni di bahagian pentadbiran yang bukan bandar hendaklah ditadbir oleh majlis pulau masing-masing dan bahawa majlis tersebut bertanggungjawab kepada Local Government Authority (LGA) serta penduduk setempat.[59]

Susulan pembentukan majlis baharu selepas pilihan raya tempatan 2026, semua majlis atol dan sekretariatnya dimansuhkan berkuat kuasa pada 17 Mei 2026.[60] Setakat Ogos 2026, LGA menyenaraikan 178 majlis pulau dan lima majlis bandar.[61] Di bawah pindaan 2025, majlis pulau bagi pulau yang mempunyai kurang daripada 2,000 penduduk terdiri daripada tiga anggota, termasuk sekurang-kurangnya seorang wanita, manakala pulau dengan 2,000 penduduk atau lebih mempunyai lima anggota, termasuk sekurang-kurangnya dua wanita.[59] Struktur kerajaan tempatan ini berasaskan pulau berpenghuni dan kawasan yang diberi status bandar dan tidak harus disamakan dengan pengelompokan atol semula jadi yang digunakan dalam huraian geografi negara.

Hubungan luar

[sunting | sunting sumber]

Maldives diterima sebagai anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 21 September 1965.[12] Negara ini juga merupakan anggota pengasas Persatuan Kerjasama Serantau Asia Selatan (SAARC), yang ditubuhkan secara rasmi melalui penandatanganan Piagam SAARC di Dhaka pada 8 Disember 1985.[13] Maldives telah menjadi anggota Pertubuhan Kerjasama Islam (OIC) sejak 1976.[62]

Maldives mula menyertai Komanwel sebagai anggota khas pada 9 Julai 1982 sebelum menjadi anggota penuh pada 20 Jun 1985. Negara ini menarik diri daripada Komanwel pada 13 Oktober 2016 dan diterima semula sebagai anggota pada 1 Februari 2020.[14] Sebagai sebuah negara pulau kecil membangun, Maldives turut mengetengahkan kepentingan negara kecil dalam diplomasi pelbagai hala, khususnya berkaitan perubahan iklim, lautan dan ketahanan pembangunan; penglibatannya dalam Komanwel merangkumi inisiatif mengenai perubahan iklim, perikanan pesisir mampan, lautan bersih dan ekosistem bakau.[14]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]
Pantai tropika dan bangunan pusat peranginan di Maldives
Pemandangan sebuah pusat peranginan di Maldives.

Ekonomi Maldives telah berubah daripada ekonomi yang berasaskan perikanan, perdagangan laut dan kegiatan sara diri kepada ekonomi perkhidmatan yang sangat berorientasikan pelancongan. Dalam akaun negara bagi suku pertama 2026, penginapan dan perkhidmatan makanan merupakan kegiatan ekonomi terbesar, dengan 24.3% daripada KDNK benar suku tahunan, diikuti pengangkutan dan komunikasi sebanyak 12.4% serta perdagangan borong dan runcit sebanyak 8.4%.[63]

Kedua-dua pelancongan dan perikanan bergantung pada sumber semula jadi serta ekosistem marin negara. Menurut Bank Dunia, kedua-dua sektor ini bersama-sama menyumbang hampir separuh daripada keluaran dalam negara kasar (KDNK) dan pekerjaan di Maldives. Kemerosotan terumbu karang, hakisan pantai, perubahan taburan sumber perikanan dan kenaikan aras laut oleh itu turut menimbulkan risiko ekonomi, selain kesan alam sekitar langsung.[4]

Pelancongan

[sunting | sunting sumber]

Industri pelancongan moden bermula pada 1972 apabila dua pusat peranginan pertama dibuka dengan jumlah kapasiti 280 katil. Pembangunan seterusnya banyak berasaskan model "satu pulau, satu pusat peranginan", iaitu setiap pusat peranginan menduduki pulau yang berasingan daripada petempatan penduduk. Model ini menjadi ciri tersendiri pembangunan pelancongan Maldives, walaupun penginapan kemudiannya turut berkembang dalam bentuk hotel, rumah tamu di pulau berpenduduk dan kapal persiaran.[64]

Pelancongan berkembang menjadi sumber utama penerimaan tukaran asing dan mempunyai hubungan rapat dengan pengangkutan, perdagangan, pembinaan serta perkhidmatan kewangan. Pada 2025, Maldives menerima 2.247 juta pelancong, 9.8% lebih ramai berbanding 2024 dan jumlah tahunan tertinggi yang pernah direkodkan. Jumlah malam penginapan meningkat kepada 13.70 juta, tetapi purata tempoh penginapan menurun daripada 7.4 hari pada 2024 kepada 7.0 hari. Penerimaan perjalanan antarabangsa berjumlah kira-kira US$5.57 bilion pada tahun tersebut.[65]

Momentum tersebut melemah pada 2026. Dalam enam bulan pertama tahun itu, ketibaan pelancong berjumlah kira-kira 1.045 juta, 5.7% lebih rendah berbanding tempoh yang sama pada 2025.[65] Gangguan penerbangan dan perjalanan yang berkaitan dengan konflik di Timur Tengah memberi kesan kepada permintaan pelancongan, sekali gus memperlihatkan kepekaan sektor ini terhadap pergolakan geopolitik, hubungan udara dan keadaan ekonomi pasaran sumber utama.[66]

Perikanan

[sunting | sunting sumber]
Perahu dhoni tradisional Maldives di laut
Sebuah dhoni tradisional Maldives, sejenis perahu yang lama digunakan dalam kegiatan maritim dan perikanan negara.

Perikanan mempunyai sejarah yang jauh lebih lama daripada pelancongan dan terus menjadi sumber pendapatan dan pekerjaan yang penting, khususnya bagi masyarakat di pulau-pulau di luar pusat pelancongan utama. Eksportnya tertumpu pada tuna, terutama tuna cakalang dan tuna sirip kuning.

Sektor ini mengalami turun naik yang besar pada pertengahan 2020-an. Jumlah eksport ikan merosot kepada 39,817 tan metrik pada 2024 sebelum meningkat semula sebanyak 91.8% kepada 76,356 tan pada 2025. Daripada jumlah 2025 itu, sekitar 67,239 tan terdiri daripada tuna segar, sejuk atau beku, termasuk kira-kira 57,409 tan tuna cakalang.[67] Pemulihan tersebut tidak berterusan secara sekata pada awal 2026. Nilai ditambah benar sektor perikanan pada suku pertama 2026 ialah MVR418 juta, 52.3% lebih rendah berbanding suku pertama 2025.[63]

Perubahan keadaan laut, kesihatan terumbu karang dan taburan stok ikan merupakan risiko jangka panjang terhadap sektor ini. Bank Dunia menilai bahawa perubahan iklim boleh mengubah produktiviti perikanan dengan ketara, sekali gus meningkatkan kepentingan pengurusan sumber, kepelbagaian kegiatan perikanan dan infrastruktur yang lebih tahan iklim.[4]

Keadaan makroekonomi

[sunting | sunting sumber]

Anggaran kedua Maldives Bureau of Statistics menunjukkan bahawa KDNK benar berkembang sebanyak 6.2% pada 2025, kepada MVR106.64 bilion pada harga malar 2019, manakala KDNK nominal mencapai MVR119.20 bilion. Pertumbuhan KDNK benar pada suku pertama 2026 ialah 3.3% berbanding suku yang sama pada tahun sebelumnya.[63] Inflasi pengguna nasional pula meningkat daripada purata 1.4% pada 2024 kepada 4.0% pada 2025 sebelum kadar tahun ke tahun berkurang kepada 2.6% pada Jun 2026.[68]

Prospek pertumbuhan bagi keseluruhan 2026 menjadi lebih lemah selepas gangguan pelancongan dan kenaikan kos luaran pada tahun tersebut. Bank Dunia pada Jun 2026 mengunjurkan pertumbuhan KDNK benar sebanyak 0.7% bagi 2026 sebelum pemulihan kepada 6.7% pada 2027.[66] Misi Perkara IV Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) pada bulan yang sama memberikan anggaran yang hampir serupa, iaitu pertumbuhan sekitar 1% bagi 2026, sambil menegaskan bahawa ketidakpastian dan risiko terhadap prospek kekal tinggi.[69]

Kewangan awam dan sektor luaran

[sunting | sunting sumber]

Kedudukan fiskal dan hutang merupakan antara kelemahan utama ekonomi Maldives. Berdasarkan siri kewangan kerajaan rasmi yang telah disemak menggunakan anggaran KDNK terkini, defisit fiskal keseluruhan mengecil daripada 9.9% KDNK pada 2024 kepada 5.4% pada 2025.[70] Walaupun terdapat penambahbaikan ini, jumlah hutang kerajaan pusat dan hutang yang dijamin kerajaan masih bersamaan kira-kira 130.0% KDNK pada akhir 2025, berbanding 133.3% pada akhir 2024.[71]

Kebergantungan pada bahan api, makanan, bahan binaan dan barangan import lain turut mewujudkan keperluan pembiayaan luaran yang besar. Defisit akaun semasa mengecil dengan ketara daripada 17.8% KDNK pada 2024 kepada 6.2% pada 2025, disokong antara lain oleh penerimaan perjalanan yang tinggi dan pemulihan eksport ikan.[72] Walau bagaimanapun, rizab rasmi Maldives Monetary Authority berjumlah US$638.0 juta pada akhir Julai 2026, 17.6% lebih rendah berbanding setahun sebelumnya.[73]

IMF pada Jun 2026 menilai bahawa risiko kesulitan hutang keseluruhan dan luaran Maldives kekal tinggi. Antara keutamaan yang dikenal pasti ialah penyatuan fiskal berasaskan pembaharuan, kawalan perbelanjaan, peningkatan hasil kerajaan, penilaian semula subsidi yang tidak bersasar, pengawasan lebih kukuh terhadap syarikat milik negara serta pembaikan pengurusan kewangan awam.[69]

Menurut pangkalan data World Economic Outlook IMF edisi April 2026, KDNK per kapita nominal Maldives bagi 2026 diunjurkan sekitar US$19,460, manakala KDNK per kapita berdasarkan pariti kuasa beli diunjurkan sekitar Int$37,830. Angka tersebut merupakan unjuran World Economic Outlook, bukannya keputusan akaun negara muktamad, dan mendahului semakan prospek pertumbuhan yang dibuat oleh misi IMF pada Jun 2026.[1]

Demografi dan masyarakat

[sunting | sunting sumber]

Penduduk

[sunting | sunting sumber]

Banci Penduduk dan Perumahan 2022 merekodkan 515,132 penduduk di Maldives. Daripada jumlah itu, 382,639 merupakan penduduk Maldives dan 132,493 merupakan penduduk asing. Penduduk asing dengan itu membentuk kira-kira satu perempat daripada keseluruhan penduduk yang dibanci.[5]

Taburan penduduk sangat tidak sekata. Malé menempatkan 211,908 orang atau kira-kira 41% penduduk negara, sedangkan sebahagian besar penduduk lain tersebar di pulau pentadbiran. Pulau peranginan dan pulau perindustrian pula mempunyai jumlah penduduk yang besar terutamanya kerana tenaga kerja yang tinggal di lokasi tersebut.[74]

Taburan penduduk mengikut tempat bancian, 2022[74]
Tempat bancian Penduduk Bahagian jumlah penduduk Keterangan
Malé 211,908 41% Kawasan ibu negara
Pulau pentadbiran 236,911 46% Pulau berpenduduk di luar kategori Malé
Pulau peranginan 52,482 10% Penduduk yang dibanci di pulau peranginan
Pulau perindustrian 13,831 3% Penduduk yang dibanci di pulau perindustrian dan lokasi berkaitan
Jumlah 515,132 100% Jumlah penduduk bermastautin yang dibanci

Tumpuan penduduk di Malé dan kawasan metropolitan sekitarnya memberikan cabaran khusus kepada perumahan, guna tanah, infrastruktur, pengangkutan dan penyediaan perkhidmatan awam. Pada masa yang sama, saiz kecil serta kedudukan terpencil banyak pulau lain meningkatkan kos penyediaan kemudahan kepada komuniti yang mempunyai jumlah penduduk rendah.

Bahasa, agama dan pendidikan

[sunting | sunting sumber]

Bahasa Divehi ialah bahasa kebangsaan menurut Perlembagaan dan merupakan bahasa utama masyarakat Maldives.[53] Bahasa itu tergolong dalam cabang bahasa Indo-Arya dan ditulis menggunakan tulisan Thaana, suatu sistem tulisan yang digunakan dari kanan ke kiri. Bahasa Inggeris juga digunakan secara meluas dalam pendidikan, pelancongan, perniagaan dan komunikasi antarabangsa, tetapi Perlembagaan memberikan kedudukan kebangsaan secara khusus kepada bahasa Divehi.

Perlembagaan menetapkan Islam sebagai agama negara dan memperuntukkan bahawa orang bukan Islam tidak boleh menjadi warganegara Maldives.[53] Ketentuan tersebut berkaitan dengan kewarganegaraan dan tidak boleh disamakan secara automatik dengan keseluruhan penduduk bermastautin, kerana Banci 2022 turut merangkumi 132,493 penduduk asing.[5]

Pendidikan asas telah berkembang dengan ketara sepanjang pembangunan moden negara. Penyediaan perkhidmatan pendidikan di kepulauan yang berselerak memerlukan rangkaian sekolah di pulau-pulau berpenduduk, sementara pendidikan tertiari tertumpu dengan lebih ketara di kawasan bandar. Bank Dunia menyifatkan Maldives sebagai telah mencapai akses pendidikan rendah yang hampir sejagat, walaupun perbezaan peluang dan kos penyediaan perkhidmatan antara Malé dan atol lain kekal sebagai cabaran pembangunan.[4]

Murid sekolah berjalan di sebuah jalan di Villingili, Maldives
Murid sekolah di Villingili, berhampiran Malé.

Budaya

[sunting | sunting sumber]

Budaya Maldives berkembang dalam persekitaran kepulauan di tengah Lautan Hindi, dengan kehidupan maritim dan hubungan berabad-abad dengan masyarakat lain di rantau tersebut membentuk banyak tradisinya. Warisan kebudayaan negara merangkumi bahasa Divehi, seni persembahan, seni dan pertukangan, masakan, tradisi maritim serta seni bina. Sebahagian amalan tradisional pula berkait rapat dengan kehidupan di pulau-pulau kecil dan penggunaan bahan tempatan seperti kayu kelapa, serat kelapa dan batu karang.[75]

Simbol kebangsaan

[sunting | sunting sumber]

Perlembagaan Maldives mentakrifkan bendera kebangsaan sebagai anak bulan putih di tengah-tengah bidang hijau yang dikelilingi sempadan merah. Perlembagaan turut menetapkan bahawa menghormati bendera kebangsaan, lambang negara dan lagu kebangsaan merupakan salah satu tanggungjawab warganegara.[76] Lagu kebangsaan, Gaumee Salaam, menggunakan lirik yang ditulis oleh Mohamed Jameel Didi pada 1948. Melodi yang digunakan sekarang digubah pada 1972 oleh pemuzik Sri Lanka W. D. Amaradeva.[77] Pokok kelapa (Cocos nucifera), yang sejak dahulu mempunyai pelbagai kegunaan dalam kehidupan masyarakat kepulauan, merupakan pokok kebangsaan Maldives.[78]

Beberapa perayaan awam utama turut berfungsi sebagai lambang ingatan sejarah negara. Hari Kebangsaan disambut pada 1 Rabiulawal dan memperingati perjuangan Muhammad Thakurufaanu membebaskan Maldives daripada pemerintahan Portugis.[79] Hari Kemerdekaan pula disambut pada 26 Julai untuk memperingati kemerdekaan penuh Maldives daripada status negeri naungan British pada 1965.[80]

Seni dan seni bina

[sunting | sunting sumber]
Bangunan Masjid Jumaat Malé yang dibina daripada batu karang
Hukuru Miskiy, yang dibina pada 1658, merupakan contoh utama seni bina batu karang tradisional Maldives.

Pertukangan tradisional Maldives banyak memanfaatkan sumber yang tersedia di kepulauan. Antaranya ialah pembuatan tali daripada sabut kelapa, kerja lakuer yang dikenali sebagai liye laajehun, tenunan tikar thundu kunaa, sulaman kasabu dan anyaman daun kelapa. Pembinaan perahu juga mempunyai sejarah panjang kerana pengangkutan, perikanan dan hubungan antara pulau bergantung pada kemahiran pelayaran dan pertukangan kayu.[75]

Antara bentuk seni bina tradisional yang paling tersendiri ialah masjid batu karang. Batu karang digunakan sebagai bahan binaan utama bagi bangunan monumental dan dibentuk menjadi bongkah yang dapat disusun dengan sistem sambungan yang teliti; kerja batu ini digabungkan dengan struktur dan hiasan kayu, ukiran, corak geometri, motif tumbuhan serta kaligrafi al-Quran.[75] Pada 2013, enam masjid batu karang, iaitu Masjid Jumaat Ihavandhoo, Masjid Jumaat Meedhoo, Masjid Jumaat Malé, Masjid Eid Malé, Masjid Jumaat Fenfushi dan Masjid Lama Isdhoo, dimasukkan bersama dalam Senarai Tentatif Warisan Dunia UNESCO.[81]

Masjid Jumaat Malé, atau Hukuru Miskiy, yang ada sekarang dibina pada 1658 semasa pemerintahan Sultan Ibrahim Iskandhar I bagi menggantikan sebuah masjid terdahulu yang dibina pada 1153. Kompleksnya terdiri daripada bangunan masjid, menara, perigi batu karang dan tanah perkuburan yang mengandungi batu nisan serta makam berukir.[81] Walaupun banyak bentuk seni bina tradisional semakin digantikan oleh bangunan moden sejak abad ke-20, perkembangan industri pelancongan sejak 1970-an turut mendorong penggunaan semula atau penafsiran moden terhadap beberapa bentuk, bahan dan teknik binaan tradisional dalam seni bina resort.[75]

Kesusasteraan

[sunting | sunting sumber]

Kesusasteraan Divehi mempunyai tradisi puisi lisan dan nyanyian yang lama. Sebelum abad ke-20, raivaru merupakan antara bentuk puisi Divehi yang paling meluas. Salah satu ciri khasnya ialah bas olhuvun, iaitu teknik menyusun atau mengubah susunan suku kata mengikut kekangan bentuk tertentu. Melodi pembacaan juga berkait dengan struktur puisi tersebut. Raivaru digunakan dalam pelbagai keadaan kehidupan seharian dan turut berkembang sebagai bentuk sastera istana sebelum mengalami kemerosotan pada awal abad ke-20; minat terhadapnya kemudian dihidupkan semula melalui penerbitan dan kajian pada pertengahan abad tersebut.[82]

Tradisi persuratan Divehi turut berinteraksi dengan tradisi keilmuan bahasa Arab dan Islam. Pada 1890, sarjana dan penyair Maldives Sheikh Muhammad Jamaluddin menggunakan puisi Divehi sebagai bahan untuk menghuraikan ciri-ciri bahasa Divehi berdasarkan teori linguistik Arab, di samping menghasilkan puisi Divehi tentang ilmu bahasa Arab. Karya seumpama ini menunjukkan bahawa kegiatan kesusasteraan tempatan tidak berkembang secara terasing daripada jaringan intelektual yang lebih luas di Lautan Hindi.[83]

Prosa moden kemudian menjadi salah satu wadah untuk membincangkan perubahan sosial. Novel berbahasa Divehi Rivaayathu Nu’maan va Maryam, yang ditulis oleh Hussain Salahuddeen pada 1934, misalnya mengetengahkan pendidikan wanita sebagai persoalan pembaharuan masyarakat.[84]

Muzik dan seni persembahan

[sunting | sunting sumber]
Sekumpulan pemuzik bodu beru bermain gendang ketika membuat persembahan
Kumpulan Rahgudaa dari Ukulhas mempersembahkan bodu beru.

Bodu beru ialah salah satu tradisi muzik dan persembahan yang paling terkenal di Maldives. Persembahan lazimnya melibatkan sekumpulan penyanyi dan pemain gendang, dengan rentak yang bermula secara perlahan sebelum bertambah pantas dan rancak. Gendang tradisional dibuat menggunakan batang pokok kelapa dan kulit kambing. Bodu beru dipersembahkan dalam majlis masyarakat, perayaan dan acara kebudayaan, dan persembahannya menggabungkan nyanyian berbalas, permainan gendang dan tarian.[85]

Tradisi persembahan lain termasuk thaara jehun, yang melibatkan kumpulan lelaki menyanyi, menari dan bermain gendang, serta bandiyaa jehun, yang lazimnya dipersembahkan oleh wanita sambil mengetuk bekas logam mengikut irama. Dalam dhandi jehun, para peserta menari sambil mengetukkan kayu antara satu sama lain; bentuk dan gaya persembahannya mempunyai variasi antara pulau dan sering dipersembahkan semasa perayaan seperti Aidilfitri dan Aidiladha.[85]

Filem, televisyen dan media

[sunting | sunting sumber]

Penyiaran moden di Maldives berkembang sejak pertengahan abad ke-20. Dhivehiraajjeyge Adu, perkhidmatan radio kebangsaan, memulakan siaran pada 29 Disember 1962, manakala Television Maldives menjadi saluran televisyen kebangsaan.[86] Public Service Media (PSM) ditubuhkan pada 28 April 2015 di bawah Public Service Media Act (Akta No. 9/2015) dan diberi tanggungjawab menyediakan perkhidmatan televisyen, radio dan media dalam talian sebagai penyiar awam.[87] Landskap media kontemporari turut merangkumi penyiar swasta dan penerbitan berita dalam talian, dengan kandungan diterbitkan terutamanya dalam bahasa Divehi dan bahasa Inggeris.[88]

Industri filem tempatan berbahasa Divehi berkembang pada skala yang lebih kecil berbanding industri filem serantau yang besar. Pembikin filem berhadapan dengan batasan seperti ketersediaan lokasi, peralatan dan pasaran komersial yang kecil, tetapi generasi pembikin filem baharu turut bereksperimen dengan genre dan tema yang kurang lazim dalam arus perdana tempatan. Filem Dhoadhi (2026), misalnya dibincangkan sebagai satu percubaan menghasilkan kisah kedewasaan dalam sebuah industri yang secara tradisinya banyak menghasilkan karya berorientasikan genre popular.[89]

Masakan

[sunting | sunting sumber]
Semangkuk garudhiya, sup ikan tradisional Maldives
Garudhiya, sup ikan yang lazim dihidangkan bersama nasi.

Masakan Maldives secara tradisional berasaskan bahan yang mudah diperoleh dalam persekitaran kepulauan, terutamanya ikan, kelapa dan sukun. Tuna digunakan dalam pelbagai hidangan. Mas huni, misalnya dibuat daripada tuna yang dicampurkan dengan kelapa parut, bawang, cili dan limau, dan lazimnya dimakan bersama roti leper roshi. Garudhiya pula ialah sup ikan yang biasanya dimakan bersama nasi (baiy) serta bahan sampingan seperti cili dan limau.[90]

Makanan ringan yang dikenali secara kolektif sebagai hedhikaa merupakan satu lagi unsur penting dalam budaya makanan tempatan dan lazimnya dimakan bersama teh. Antaranya ialah kulhi boakibaa, sejenis kuih ikan bercili, bajiyaa, pastri berinti ikan, dan mas roshi, roti yang mengandungi inti ikan. Penggunaan ikan dan kelapa yang meluas dalam hidangan utama mahupun makanan ringan mencerminkan kepentingan kedua-dua bahan tersebut dalam bekalan makanan tradisional kepulauan.[90]

Sukan

[sunting | sunting sumber]

Bola sepak merupakan antara sukan utama yang dipertandingkan pada peringkat kebangsaan dan antarabangsa. Pasukan bola sepak kebangsaan Maldives mencapai kejayaan serantau dengan memenangi Kejohanan SAFF pada 2008 selepas menewaskan India 1–0 dalam perlawanan akhir.[91] Maldives memenangi kejohanan itu buat kali kedua pada 2018, sekali lagi menewaskan India, kali ini 2–1 dalam perlawanan akhir.[92]

Jawatankuasa Olimpik Maldives ditubuhkan pada 1985 sebagai badan yang bertanggungjawab terhadap penyertaan atlet negara dalam pertandingan antarabangsa utama.[93] Maldives membuat penampilan sulung dalam Sukan Olimpik Musim Panas 1988 dan Sukan Olimpik Musim Panas 2024 di Paris merupakan penyertaan Olimpik kesepuluh negara itu. Pada temasya 2024, atlet Maldives bertanding dalam olahraga, badminton, pingpong dan renang.[94]

Permainan tradisional masih menjadi sebahagian daripada kegiatan masyarakat. Bashi, yang dimainkan oleh wanita di gelanggang berpasir, menggunakan bola yang dipukul melepasi jaring dan mempunyai unsur yang menyerupai permainan raket dan bola berpasukan.[95] Baibalaa pula terus dipertandingkan dalam kejohanan masyarakat, termasuk pertandingan tahunan yang dianjurkan selepas Aidilfitri.[96]

Pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
Pemandangan udara Malé dan pulau-pulau bersebelahan
Pemandangan Malé, Hulhulé dan kawasan sekitarnya. Lapangan terbang antarabangsa utama negara terletak bersebelahan ibu negara.

Bentuk geografi Maldives menjadikan pengangkutan laut dan udara amat penting. Tidak terdapat rangkaian jalan raya kebangsaan yang dapat menghubungkan keseluruhan negara kerana pulau-pulaunya dipisahkan oleh laut. Jalan raya dan jambatan berfungsi dalam kawasan pulau atau gugusan bandar tertentu, manakala perjalanan jarak jauh antara atol bergantung pada kapal dan pesawat.

Lapangan Terbang Antarabangsa Velana di Hulhulé ialah pintu masuk udara antarabangsa utama dan terletak bersebelahan Malé. Lapangan terbang domestik di beberapa atol pula menghubungkan pulau yang lebih jauh dengan kawasan ibu negara. Kapal terbang laut digunakan secara meluas untuk sambungan ke pulau peranginan yang tidak mempunyai lapangan terbang berdekatan.

Pengangkutan laut merangkumi feri awam, bot laju, kapal penumpang serta bot tempatan. Perkhidmatan awam darat dan laut secara beransur-ansur disepadukan melalui rangkaian pengangkutan berjadual, khususnya untuk meningkatkan hubungan antara komuniti pulau. Keadaan laut, jarak antara atol dan jumlah penduduk setiap pulau merupakan faktor utama yang mempengaruhi kekerapan dan kos perkhidmatan.

Di kawasan ibu negara, hubungan jalan raya telah berkembang melampaui pulau Malé sendiri. Malé dihubungkan dengan Hulhulé dan Hulhumalé melalui jambatan dan rangkaian jalan, membentuk kawasan bandar yang lebih bersepadu berbanding petempatan pulau lain di negara tersebut.

Nota

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ ذِيبَة‎ dzībat pinjaman kata Sanskrit द्वीप dvīpa "kepulauan"
  2. ↑ المَحَل‎ al-Maḥal

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 3 4 5 "Maldives". IMF DataMapper. Tabung Kewangan Antarabangsa. April 2026. Dicapai pada 27 Ogos 2026. Ralat petik: Tag tidak sah, nama "IMF-WEO" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  2. ↑ "Gini index". Bank Dunia. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  3. ↑ Human Development Report 2025: A Matter of Choice: People and Possibilities in the Age of AI (PDF) (Laporan). Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. 2025. m/s. 275, 280. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  4. 1 2 3 4 5 Maldives Country Climate and Development Report (PDF) (Laporan). Bank Dunia. Jun 2024. Dicapai pada 27 Ogos 2026. Ralat petik: Tag tidak sah, nama "WB-CCDR" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  5. 1 2 3 Population Dynamics (PDF). Population and Housing Census 2022 (Laporan). Maldives Bureau of Statistics. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  6. ↑ "'Ensuring Maldives' sovereignty and citizens' welfare are the primary considerations while fostering foreign relations' - President Solih". The President's Office, Republic of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  7. ↑ "Maldives High Commission in Colombo Commemorates 60th Independence Day of the Maldives". High Commission of the Republic of Maldives in Sri Lanka. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  8. ↑ "About the Ministry". Ministry of Foreign Affairs, Republic of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  9. ↑ "Presidential Election 2023 Round 2 Statistics". Elections Commission of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  10. 1 2 "Dr Mohamed Muizzu sworn in as the 8th President of the Maldives". The President's Office, Republic of Maldives. 17 November 2023. Dicapai pada 27 Ogos 2026. Ralat petik: Tag tidak sah, nama "Muizzu-oath" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  11. ↑ "Maldives Development Update 2026". Bank Dunia. 11 Jun 2026. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  12. 1 2 "Member States". Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 27 Ogos 2026. Ralat petik: Tag tidak sah, nama "UN-member" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  13. 1 2 "SAARC". Persatuan Kerjasama Serantau Asia Selatan. Dicapai pada 27 Ogos 2026. Ralat petik: Tag tidak sah, nama "SAARC" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  14. 1 2 3 "Maldives". Sekretariat Komanwel. Dicapai pada 27 Ogos 2026. Ralat petik: Tag tidak sah, nama "Commonwealth" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  15. ↑ Wilhelm Geiger, trans. Mrs. J. C. Willis, Máldivian Linguistic Studies, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society 27 (Colombo: 1911), 149–52. ISBN 8120612019
  16. 1 2 Lunde, Paul (2005). "The Seas of Sinbad". Saudi Aramco World. 56 (4): 20–29. Diarkibkan daripada yang asal pada 8 February 2007. Dicapai pada 24 September 2008.
  17. ↑ Rujuk:
    • Mahdi Husain, penyunting (1953). The Rehla Of Ibn Battuta (India, Maldive Islands and Ceylon). Baroda: Oriental Institute. m/s. 197-8.
  18. ↑ Wilkinson, Richard James (1901). "Baldewa". A Malay-English dictionary. Hong Kong: Kelly & Walsh, limited. m/s. 110. Rencana ini mengandungi teks dari sumber yang berada dalam domain awam.
  19. 1 2 Aditya Bayu Perdana; Muhammad Buana (2023). "Islands, maps, and Lontara'; Bugis counter-mapping on a nineteenth-century map of Nusantara". Wacana. 24 (3): 552–3. doi:10.17510/wacana.v24i3.1653.
  20. ↑ Mohamed, Naseema (2005). "Note on the Early History of the Maldives". Archipel. 70: 7–14. doi:10.3406/arch.2005.3970. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  21. ↑ "Coral Stone Mosques of Maldives". Pusat Warisan Dunia UNESCO. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  22. 1 2 3 4 5 Metz, Helen Chapin, penyunting (1995). Indian Ocean: Five Island Countries. Washington, D.C.: Federal Research Division, Library of Congress. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  23. ↑ "President and First Lady attend National Day flag-hoisting ceremony". The President's Office, Republic of Maldives. 14 Ogos 2026. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  24. ↑ "Core document forming part of the reports of States parties: International Human Rights Instruments: Maldives". Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. 21 Februari 2011. HRI/CORE/MDV/2010. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  25. ↑ "President Al Ameer Mohamed Amin". The President's Office, Republic of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  26. ↑ "Agreement between Her Majesty's Government in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and the Government of the Maldive Islands" (PDF). United Nations Treaty Series. 26 Julai 1965. m/s. 223–240. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  27. ↑ "Admission of the Maldive Islands to membership in the United Nations". Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. 21 September 1965. A/RES/2009(XX). Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  28. ↑ "President Al Ameer Ibrahim Nasir". The President's Office, Republic of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  29. ↑ Tourism Yearbook 2023 (PDF) (Laporan). Ministry of Tourism, Republic of Maldives. 2023. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  30. 1 2 "An All-Out Assault on Democracy": Crushing Dissent in the Maldives (Laporan). Human Rights Watch. 16 Ogos 2018. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  31. ↑ "President observes minute of silence in remembrance of lives lost in 2004 Tsunami". The President's Office, Republic of Maldives. 26 Disember 2024. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  32. ↑ "Maldives: Tsunami Emergency Assistance Project". Bank Pembangunan Asia. 27 Disember 2012. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  33. ↑ "Political Parties". Election Commission of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  34. ↑ "Constitution of the Republic of Maldives" (PDF). People's Majlis, Republic of Maldives. 7 Ogos 2008. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  35. ↑ "Presidential Election 2008". Election Commission of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  36. ↑ "Commonwealth Ministerial Action Group Concluding Statement". Commonwealth Secretariat. 2012. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  37. ↑ "Commonwealth welcomes Maldives Commission of National Inquiry Report". Commonwealth Secretariat. 30 Ogos 2012. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  38. ↑ "Presidential Election 2013". Election Commission of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  39. ↑ "Presidential Election 2018". Election Commission of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  40. ↑ "Presidential Election 2023 Round 2". Election Commission of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  41. ↑ "Dr Mohamed Muizzu sworn in as the 8th President of the Maldives". The President's Office, Republic of Maldives. 17 November 2023. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  42. ↑ "Maldives People's Majlis April 2024 Election". Inter-Parliamentary Union. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  43. 1 2 Maldives’ First Biennial Transparency Report To The UNFCCC Under The Paris Agreement (PDF) (Laporan). Ministry of Climate Change, Environment and Energy. 2024. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  44. 1 2 3 4 5 6 7 Maldives - Country Climate and Development Report (PDF) (Laporan). World Bank Group. 2024. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  45. ↑ Morgan, Kyle M.; Kench, Paul S. (2016). "Reef to island sediment connections on a Maldivian carbonate platform: using benthic ecology and biosedimentary depositional facies to examine island-building potential". Earth Surface Processes and Landforms. 41 (13): 1815–1825. doi:10.1002/esp.3946.
  46. 1 2 Carruthers, Lucy; East, Holly; Ersek, Vasile; Suggitt, Andrew; Campbell, Millie; Lee, Kara; Naylor, Victoria; Scurrah, Dominic; Taylor, Liam (19 Jun 2023). "Coral reef island shoreline change and the dynamic response of the freshwater lens, Huvadhoo Atoll, Maldives". Frontiers in Marine Science. 10. doi:10.3389/fmars.2023.1070217.
  47. 1 2 3 "Climate". Maldives Meteorological Service. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  48. 1 2 "Male'". World Weather Information Service. World Meteorological Organization. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  49. ↑ Kench, Paul S.; Beetham, Edward P.; Turner, Tracey; Morgan, Kyle M.; Owen, Susan D.; McLean, Roger F. (11 Januari 2022). "Sustained coral reef growth in the critical wave dissipation zone of a Maldivian atoll". Communications Earth & Environment. 3. Article 9. doi:10.1038/s43247-021-00338-w.
  50. ↑ "Baa Atoll". UNESCO. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  51. ↑ "Panna (India), Fuvahmulah and Addu Atoll (Maldives) join UNESCO's World Network of Biosphere Reserves". UNESCO. 29 Oktober 2020. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  52. ↑ "Constitution of the Republic of Maldives, Maldives" (dalam bahasa Inggeris). World Intellectual Property Organization. 2008. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  53. 1 2 3 4 5 6 7 "Constitution of the Republic of Maldives" (dalam bahasa Inggeris). World Intellectual Property Organization. 2008. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  54. ↑ "Presidential Election 2023 - Round 2 - Results" (dalam bahasa Inggeris). Elections Commission of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  55. ↑ "Maldives People's Majlis April 2024 Election | Election results | Maldives | IPU Parline: global data on national parliaments" (dalam bahasa Inggeris). Inter-Parliamentary Union. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  56. ↑ "Maldives | People's Majlis | IPU Parline: global data on national parliaments" (dalam bahasa Inggeris). Inter-Parliamentary Union. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  57. ↑ "President ratifies Sixth Amendment to the Constitution of Maldives" (dalam bahasa Inggeris). The President's Office, Republic of Maldives. 20 November 2024. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  58. ↑ "President ratifies Seventh Amendment to the Constitution of Maldives" (dalam bahasa Inggeris). The President's Office, Republic of Maldives. 1 Disember 2025. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  59. 1 2 "President ratifies 17th Amendment to the Decentralisation Act" (dalam bahasa Inggeris). The President's Office, Republic of Maldives. 1 Disember 2025. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  60. ↑ "President establishes Addu Meedhoo and Hulhudhoo Council Secretariats, restructures Addu City Council Secretariat; and abolishes South Thiladhunmathi Hirimaradhoo and all Atoll Councils nationwide" (dalam bahasa Inggeris). The President's Office, Republic of Maldives. 18 Mei 2026. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  61. ↑ "Councils" (dalam bahasa Inggeris). Local Government Authority Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  62. ↑ "The Maldives Marks 50 Years of Membership in the Organization of Islamic Cooperation (OIC)" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Foreign Affairs, Republic of Maldives. 26 Julai 2026. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  63. 1 2 3 Quarterly National Accounts Maldives: 2026 Q1 (PDF) (Laporan). Maldives Bureau of Statistics. 19 Julai 2026. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  64. ↑ Tourism Yearbook 2019 (PDF) (Laporan). Ministry of Tourism, Republic of Maldives. 2019. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  65. 1 2 "Tourism Indicators". MMA Statistics Database. Maldives Monetary Authority. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  66. 1 2 "Maldives Development Update 2026". World Bank Group. 11 Jun 2026. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  67. ↑ Statistical Appendix 2025 (PDF) (Laporan). Maldives Monetary Authority. 2026. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  68. ↑ "Inflation rate". MMA Statistics Database. Maldives Monetary Authority. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  69. 1 2 "IMF Staff Completes 2026 Article IV Mission to the Maldives". International Monetary Fund. 17 Jun 2026. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  70. ↑ "Overall balance in percent of GDP". MMA Statistics Database. Maldives Monetary Authority. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  71. ↑ "Total outstanding debt in percent of GDP". MMA Statistics Database. Maldives Monetary Authority. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  72. ↑ "Current account balance in percent of GDP". MMA Statistics Database. Maldives Monetary Authority. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  73. ↑ "Official reserve assets". MMA Statistics Database. Maldives Monetary Authority. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  74. 1 2 Population Census 2022 - Infographic (PDF) (Laporan). Maldives Bureau of Statistics. 2024. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
  75. 1 2 3 4 Jameel, Mohamed Mauroof; Ahmad, Yahaya (2015). "Architectural Heritage of Maldives and its Revival Through Tourism" (PDF). Maritime Asia Heritage Survey (dalam bahasa Inggeris). m/s. 75–84. Dicapai pada 2026-08-27.
  76. ↑ "Constitution of the Republic of Maldives". WIPO Lex (dalam bahasa Inggeris). World Intellectual Property Organization. 2008-08-07. Dicapai pada 2026-08-27.
  77. ↑ "Maldive national anthem". Máldive Royal Family (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2026-08-27.
  78. ↑ "Coconut Palm". Maldives Protected Areas (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Environment, Climate Change and Technology. Dicapai pada 2026-08-27.
  79. ↑ "President and First Lady attend National Day flag-hoisting ceremony". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). 2026-08-14. Dicapai pada 2026-08-27.
  80. ↑ "President and First Lady attend flag-hoisting ceremony to mark 60th Independence Day of Maldives". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). 2025-07-26. Dicapai pada 2026-08-27.
  81. 1 2 "Coral Stone Mosques of Maldives". UNESCO World Heritage Centre (dalam bahasa Inggeris). 2013-02-19. Dicapai pada 2026-08-27.
  82. ↑ Field, Garrett (2019). "Scrambling Syllables in Sung Poetry of the Maldives". Anthropological Linguistics (dalam bahasa Inggeris). 61 (3). University of Nebraska Press: 364–388. Dicapai pada 2026-08-27.
  83. ↑ Field, Garrett (2022). "Poetry for linguistic description: The Maldives inside and outside the Arabic cosmopolis in 1890". Modern Asian Studies (dalam bahasa Inggeris). 56 (6). Cambridge University Press: 1951–1982. doi:10.1017/S0026749X21000603. Dicapai pada 2026-08-27.
  84. ↑ Field, Garrett (2025-12-31). "Social Reform Without Colonial Critique: Hussain Salahuddeen's Dhivehi Novel Rivaayathu Nu'maan va Maryam, 1934". The Maldives National Journal of Research (dalam bahasa Inggeris). 13 (2): 269–286. doi:10.62338/8a632z04. Dicapai pada 2026-08-27.
  85. 1 2 "Journeying Through the Rhythm of the Islands Maldives' Dance and Musical Traditions". Visit Maldives (dalam bahasa Inggeris). 2023-11-02. Dicapai pada 2026-08-27.
  86. ↑ "Our Brands". Public Service Media (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2026-08-27.
  87. ↑ "Our Company". Public Service Media (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2026-08-27.
  88. ↑ "Maldives". Reporters Without Borders (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2026-08-27.
  89. ↑ Shujau, Angel (2026-01-17). "Dhoadhi – a coming-of-age film Dhivehi cinema rarely makes". Maldives Independent (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2026-08-27.
  90. 1 2 "Maldivian cuisine: A myriad of rich tastes and flavors". Visit Maldives (dalam bahasa Inggeris). 2020-06-04. Dicapai pada 2026-08-27.
  91. ↑ "SAFF Championship Bangladesh 2018 groups revealed". Asian Football Confederation (dalam bahasa Inggeris). 2021-10-28. Dicapai pada 2026-08-27.
  92. ↑ "Maldives defeat India to claim title". Asian Football Confederation (dalam bahasa Inggeris). 2021-10-28. Dicapai pada 2026-08-27.
  93. ↑ "About". Maldives Olympic Committee (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2026-08-27.
  94. ↑ "Maldives Honors Flag Bearers for Paris 2024 Olympics at Special Ceremony". Maldives Olympic Committee (dalam bahasa Inggeris). 2024-07-21. Dicapai pada 2026-08-27.
  95. ↑ "Traditional Games And Favourite Sports From The Sunny Side Of Life!". Visit Maldives (dalam bahasa Inggeris). 2022-12-12. Dicapai pada 2026-08-27.
  96. ↑ "Minister Rafiu attends the closing ceremony of Eid Baibalaa Challenge 1447". sports.gov.mv (dalam bahasa Inggeris). 2026-04-02. Dicapai pada 2026-08-27.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Maldives&oldid=6956806"