Hankany amin'ny vontoatiny

Aretin'i Alzheimer

Hanova ny rohy
Avy amin'i Wikipedia
Alzheimer's disease
Anarana hafa: Alzheimer disease, Alzheimer's
Drawing comparing a normal aged brain (left) and the brain of a person with Alzheimer's (right). Characteristics that separate the two are pointed out.
Anarana iombonana
  • ˈaltshʌɪməz
Manam-pahaizana manokana momba nyNeurology
Soritr'aretinaDifficulty in remembering recent events, problems with language, disorientation, mood swings[1][2]
Fanombohana mahazatraOver 65 years old[3]
FaharetanaLong term[2]
AntonyPoorly understood[1]
Antony mety hampidi-dozaGenetics, head injuries, depression, hypertension[1][4]
DiagnostikaBased on symptoms and cognitive testing after ruling out other possible causes[5]
Diagnostika samihafaNormal aging[1]
FanafodyAcetylcholinesterase inhibitors, NMDA receptor antagonists (small benefit)[6]
FizotranyLife expectancy 3–9 years[7]
Hatetika29.8 million (2015)[2][8]
Fahafatesana1.9 million (2015)[9]
  1. 1 2 3 4 Hadisoan-tsiahy: Balise incorrecte : aucun texte n’a été fourni pour les références nommées "BMJ2009"
  2. 1 2 3 Hadisoan-tsiahy: Balise incorrecte : aucun texte n’a été fourni pour les références nommées "WHO2017"
  3. ↑ Hadisoan-tsiahy: Balise incorrecte : aucun texte n’a été fourni pour les références nommées "Mend2012"
  4. ↑ Hadisoan-tsiahy: Balise incorrecte : aucun texte n’a été fourni pour les références nommées "Lancet2011"
  5. ↑ Hadisoan-tsiahy: Balise incorrecte : aucun texte n’a été fourni pour les références nommées "NICE2014Diag"
  6. ↑ Commission de la transparence (June 2012). "Drugs for Alzheimer's disease: best avoided. No therapeutic advantage". Prescrire International 21 (128): 150. PMID 22822592.
  7. ↑ Hadisoan-tsiahy: Balise incorrecte : aucun texte n’a été fourni pour les références nommées "NEJM2010"
  8. ↑ Hadisoan-tsiahy: Balise incorrecte : aucun texte n’a été fourni pour les références nommées "GBD2015Pre"
  9. ↑ Hadisoan-tsiahy: Balise incorrecte : aucun texte n’a été fourni pour les références nommées "GBD2015De"

Ny aretin’i Alzheimer (AD), fantatra koa amin’ny hoe Alzheimer, dia aretina mitaiza miteraka fahasimbana tsikelikely ao amin’ny atidoha. [1] [2] Matetika izy io dia manomboka miadana ary miharatsy tsikelikely rehefa mandeha ny fotoana. Izy no antony mahatratra eo amin’ny 60% hatramin’ny 70% amin’ny trangan’ny dementia. [1] [2]

Ny soritr’aretina voalohany mahazatra indrindra dia ny fahasarotana amin’ny fahatsiarovana zava-nitranga vao haingana. [1] Rehefa mandroso ny aretina dia mety hiseho ny olana amin’ny fiteny, ny fahaverezan’ny fitadidina sy mahafantatra ny toerana na fotoana (toy ny mora very), ny fiovan’ny toe-po, ny fihenan’ny fahavitrihana, malaina sy kamo, ny tsy fahafahana mikarakara tena amin’ny asa andavanandro, ary ny olana amin’ny fitondran-tena. [1] [2]

Rehefa miharatsy ny toe-pahasalaman’ny marary dia matetika izy no misintaka amin’ny fianakaviana sy ny fiaraha-monina. Mihena tsikelikely ihany koa ny fahaizan’ny vatana miasa, ka mety hiafara amin’ny fahafatesana. [3]

Na dia mety miovaova aza ny hafainganam-pandehan’ny fivoaran’ny aretina, ny androm-piainana aorian’ny famaritana azy dia matetika eo anelanelan’ny telo ka hatramin’ny sivy taona. [4] [5]

Mbola tsy tena mazava tsara ny antony mahatonga ny aretin'i Alzheimer.[1] Tombanana ho 70% eo ho eo amin'ny risika no nolovaina tamin'ny ray aman-drenin'ny olona iray, ary matetika tafiditra amin'izany ny fototarazo maro.[2] Anisan'ny anton-javatra mety hampidi-doza hafa ny tantaran'ny ratra amin'ny loha, ny fahaketrahana, ary ny fiakaran'ny tosidrà.[1] Ny fizotran'ny aretina dia mifandray amin'ny takelaka sy ny fifangaroan'ny neurofibrillary ao amin'ny atidoha.[2] Ny mety ho aretina dia mifototra amin'ny tantaran'ny aretina sy ny fitiliana ara-tsaina miaraka amin'ny sary ara-pitsaboana sy ny fitiliana ra mba hanafoanana ny antony hafa mety hitranga. Matetika ny soritr'aretina voalohany dia afangaro amin'ny fahanterana ara-dalàna.[1] Ilaina ny fandinihana ny sela ao amin'ny atidoha mba hahazoana diagnostika mazava.[2] Mety hampihena ny mety hisian'ny AD ny fanatanjahan-tena ara-tsaina sy ara-batana, ary ny fisorohana ny hatavezana ; na izany aza, malemy ny porofo manohana ireo tolo-kevitra ireo.[2] Tsy misy fanafody na fanampin-tsakafo izay hita fa mampihena ny risika.[3]

Tsy misy fitsaboana mampijanona na mampihemotra ny fivoarany, na dia mety hanatsara vetivety ny soritr'aretina aza ny sasany. Miha-miankina amin'ny hafa hatrany ireo olona voan'ny aretina, ka matetika no mametraka enta-mavesatra amin'ny mpikarakara.[4] Mety ahitana singa ara-tsosialy, ara-tsaina, ara-batana ary ara-toekarena ny tsindry.[4] Mety hahasoa amin'ny fiainana andavanandro ny fandaharan'asa fanatanjahan-tena ary mety hanatsara ny vokatra. Matetika tsaboina amin'ny fanafody antipsychotika ny olana ara-pitondrantena na ny psychosis vokatry ny dementia, saingy tsy soso-kevitra matetika izany, satria tsy dia misy tombony firy ary mitombo ny mety hisian'ny fahafatesana aloha loatra.

Tamin'ny taona 2015, dia nisy olona 29.8 tapitrisa teo ho eo maneran-tany voan'ny AD.[5] Matetika indrindra dia manomboka amin'ny olona mihoatra ny 65 taona izany taona, na dia 4–5% amin'ny tranga aza dia Alzheimer vao manomboka.[6] Mahakasika ny 6% eo ho eo amin'ny olona 65 taona no ho miakatra izany.[1] Tamin'ny taona 2015, ny dementia dia nahafaty olona 1.9 tapitrisa teo ho eo.[7] Nohazavain'i Alois Alzheimer, mpitsabo aretin-tsaina sy mpitsabo aretin-tsaina alemà, voalohany tamin'ny 1906, ary nomena anarana taty aoriana.[8] Any amin'ny firenena mandroso, ny AD dia iray amin'ireo aretina mandany vola be indrindra.[9]

References

[hanova | hanova ny fango]

1.Burns A, kiffé S( February 2009)"Alzheimer 's disease."BMJ. 338b158. doi: 10.1136PID 19190S2 8570

  1. 1 2 3 4 "Alzheimer's disease". BMJ 338: b158. February 2009. doi:10.1136/bmj.b158. PMID 19196745.
  2. 1 2 3 4 "Alzheimer's disease". Lancet 377 (9770): 1019–31. March 2011. doi:10.1016/S0140-6736(10)61349-9. PMID 21371747. https://archive.org/details/sim_the-lancet_march-19-25-2011_377_9770/page/1019.
  3. ↑ "Primary and Secondary Prevention Trials in Alzheimer Disease: Looking Back, Moving Forward". Current Alzheimer Research 14 (4): 426–40. 2017. doi:10.2174/1567205013666160930112125. PMC 5329133. PMID 27697063. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5329133.
  4. 1 2 "Systematic review of information and support interventions for caregivers of people with dementia". BMC Geriatrics 7: 18. July 2007. doi:10.1186/1471-2318-7-18. PMC 1951962. PMID 17662119. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1951962.
  5. ↑ GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators (October 2016). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet 388 (10053): 1545–1602. doi:10.1016/S0140-6736(16)31678-6. PMC 5055577. PMID 27733282. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5055577.
  6. ↑ "Early-onset Alzheimer's disease: nonamnestic subtypes and type 2 AD". Archives of Medical Research 43 (8): 677–85. November 2012. doi:10.1016/j.arcmed.2012.11.009. PMC 3532551. PMID 23178565. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3532551.
  7. ↑ GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators (October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet 388 (10053): 1459–1544. doi:10.1016/S0140-6736(16)31012-1. PMC 5388903. PMID 27733281. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5388903.
  8. ↑ "Evolution in the conceptualization of dementia and Alzheimer's disease: Greco-Roman period to the 1960s". Neurobiology of Aging 19 (3): 173–89. 1998. doi:10.1016/S0197-4580(98)00052-9. PMID 9661992. https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_may-june-1998_19_3/page/n6.
  9. ↑ "[The economical impact of dementia]" (in French). Presse Médicale 34 (1): 35–41. January 2005. doi:10.1016/s0755-4982(05)83882-5. PMID 15685097.
Hita tao amin'ny "https://mg.wikipedia.org/w/index.php?title=Aretin%27i_Alzheimer&oldid=1149488"