Эчтәлеккә күчү

Зимбабве

Сылтамаларны үзгәртү
Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Зимбабве latin yazuında])
Зимбабве
Lua хатасы: expandTemplate: template "lang-sn" does not exist.
Байрак[d]Илтамга[d]
Нигезләнү датасы 18 апрель 1980
Рәсем
Рәсми исем Zimbabwe[1], Zimbabwe, République du Zimbabwe[2] һәм Rhodesia[1]
Катнашучы Киву низагы[d]
Гомер озынлыгы 61,163 ел[3]
... хөрмәтенә аталган Зур Зимбабве
Демоним zimbabwei, Zimbabwean, Zimbabweans, Zimbabweano, Zimbabiyänan, زِنْبَابِيٌّ, زِنْبَابِيَّةٌ, زِنْبَابِيُّونَ, זימבבואי, זימבבואית, zimbabwieni, zimbabwian, zimbabwiană, জিম্বাবুয়ীয়, Zimbabwéen[2], Zimbabwéenne[2], zimbabwese, zimbabwesi, zimbabuès, zimbabuesa, zimbabuean, zimbabuanu, zimbabuana, Simbabwaner, Simbabwanerin, zinbauezo, zinbauezi, zinbaueza, zinbaueze, زيمبابوي, زيمبابوية, زيمبابويين, زيمبابويات, Zimbabvejec, Zimbabvejka һәм Siombábach[4]
Рәсми тел инглиз теле[5], шона теле[5], төньяк ндебеле теле[d][5], чева теле[5], Barwe[d][5], каланга[d][5], койсан телләре[d][5], ндау теле[5], тсонга теле[5], Зимбабве ишарә теле[d][5], сесото теле[5], читонга теле[5], тсвана теле[5], венда теле[d][5], коса теле[5] һәм Nambya[d][5]
Гимн Зимбабве гимны[d]
Мәдәният Зимбабве мәдәнияте[d]
Шигарь тексты Unity, Freedom, Work, Unitat, llibertat, treball һәм Undeb, Rhyddid, Gwaith
Дөнья кисәге Африка[6]
Дәүләт  Зимбабве
Башкала Һараре[d]
Сәгать поясы UTC+02:00 һәм Африка/Хараре[d][7]
Табигый-георафик объект эчендә урнашкан Көнчыгыш Африка[8]
Географик үзәк 19°00′55″ к. к. 29°09′18″ кч. о.HGЯO
Иң көнчыгыш ноктасы 19°46′35″ к. к. 33°03′45″ кч. о.HGЯO
Иң төньяк ноктасы 15°36′41″ к. к. 29°49′25″ кч. о.HGЯO
Иң көньяк ноктасы 22°25′15″ к. к. 31°18′33″ кч. о.HGЯO
Иң көнбатыш ноктасы 17°54′34″ к. к. 25°14′14″ кч. о.HGЯO
Геомәгълүматлар Data:Zimbabwe.map
Иң югары ноктасы Иньянгани[d]
Иң түбән ноктасы Рунде елгасы[d]
Дәүләт башлыгы вазыйфасы Зимбабве президенты[d]
Ил башлыгы Эммерсон Мнангагва[d]
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы Зимбабве президенты[d]
Башкарма хакимият башлыгы Эммерсон Мнангагва[d]
Канунбирү органы Парламент Зимбабве[d]
Үзәк банкы Зимбабве резерв банкы[d]
Дипломатик мөнәсәбәтләр Германия, Австралия, Замбия, Исраил, Сербия, Ангола, Намибия, Пакьстан, Көньяк Африка Җөмһүрияте, Кытай Җөмһүрияте, Кытай, Греция, Россия, Гөрҗистан, Кения һәм Корея Халык Демократик Республикасы[9]
Әгъзалык Берләшкән Милләтләр Оешмасы, АБ, Бөтендөнья сәүдә оешмасы, Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d], Халыкара үсеш ассоциациясе[d], Халыкара финанс корпорациясе[d], Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d], Инвестицион бәхәсләрне хәл итү буенча халыкара үзәк[d], Африка үсеш банкы[d], ЮНАМИД[d], Африка, Кариб диңгезе һәм Тын океан дәүләтләре[d], Интерпол[10][11], ХКТО[d][12][13], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[14], Җирнең биофизик торышын күзәтү төркеме[d], Африка көньягын үстерү җәмгыяте[d], Бөтендөнья почта берлеге[15][16], Халыкара телекоммуникацияләр берлеге[d][17], OIPC[d][18], Бөтендөнья метеорология оешмасы[19], Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[20], Бөтендөнья таможня оешмасы[d][21], Атом-төш коралларының таратылмау турында килешү[d] һәм African Continental Free Trade Area[d]
Никахка керү яше 18 яшь
Мәҗбүри белем алуның минималь яше 6 яшь
Мәҗбүри белем алуның максималь яше 16 яшь
Халык саны 15 178 979 (2022)[22]
Ир-ат халкы 7 231 989[23], 7 385 220[23], 7 543 690[23] һәм 7 705 601[23]
Хатын-кыз халкы 8 122 618[23], 8 284 447[23], 8 449 834[23] һәм 8 614 935[23]
Административ бүленеше Маникаленд[d], Үзәк Машоналенд[d], Көнчыгыш Машоналенд[d], Көнбатыш Машоналенд[d], Төньяк Матабелеленд[d], Көньяк Матабелеленд[d], Мидлендс[d], Булавайо[d], Хараре[d] һәм Масвинго[d]
Су өслеге өлеше 1 ± 0,01 процент[24][25]
Акча берәмлеге АКШ доллары, зимбабвийский золотой[d][26], стерлинг фунты, Австралия доллары[d], евро, Көньяк Африка ранды[d], япон иенасы, CNY, Һиндстан рупиясе[d] һәм доллар Зимбабве[d]
Номиналь тулаем эчке продукт 20 678 055 598 $[27]
Кеше потенциалы үсеше индексы 0,593[28]
Inequality-adjusted Human Development Index 0,458[29]
Эшсезлек дәрәҗәсе 5 ± 1 процент[30]
Нәрсә белән чиктәш Замбия, Мозамбик, Көньяк Африка Җөмһүрияте һәм Ботсвана
BTI Governance Index 2[31], 1,85[31], 1,5[31], 2,17[31], 3,21[31], 2,71[31], 2,37[31], 3,19[31] һәм 2,72[32]
BTI Status Index 3,38[31], 3,39[31][32], 3,01[31], 3,57[31], 3,91[31], 3,83[31], 3,33[31] һәм 3,68[31]
Мәктәптә укымаган балалар саны 1 123 710[33]
Автомобил хәрәкәте ягы сул[d]
Челтәр көчәнеше 220 вольт[34]
Электр аергычы төре D төре[d][34] һәм BS 1363[d][34]
Алыштырган Көньяк Родезия[d]
Кулланылган тел инглиз теле[35], инглиз теле[35], шона теле, Маньйика теле, Тсва теле, Зимбабве ишарә теле[d], Nambya[d], нсенга теле, кунда теле, төньяк ндебеле теле[d], ндау теле, венда теле[d], силози теле, каланга[d], читонга теле, Barwe[d] һәм Dombe[d]
Кайда өйрәнелә Zimbabwean studies[d]
Мәйдан 390 757 км²[36]
Рәсми веб-сайт zim.gov.zw/index.php/
Һәштәге Zimbabwe
Югары дәрәҗәле Интернет домены .zw
Харита сурәте
Тематик география Зимбабве географиясе[d]
Тимер юл хәрәкәте ягы сул[d]
Нинди вики-проектка керә Проект:Зимбабве[d] һәм Проект:Страны мира[d]
Феноменның икътисады Зимбабве икътисады[d]
Феноменның демографиясе Зимбабве халкы[d]
Джини коэффициенты 50,3[37]
Өстәлгән кыйммәт салымы күләме 15 процент
Тулаем туулар коэффициенты 3,923[38]
Шәһәр халкы 4 945 719[23], 5 052 214[23], 5 166 388[23] һәм 5 287 038[23]
Авыл халкы 10 408 889[23], 10 617 452[23], 10 827 136[23] һәм 11 033 499[23]
Уку-язу нисбәте 89 процент[39]
Демократия индексы 3,16[40]
Туым күрсәткече 31,518[23], 31,009[23], 30,537[23] һәм 30,086[23]
Үлем күрсәткече 8,043[23], 8,132[23], 9,057[23] һәм 8,943[23]
Happy Planet Index score 28,6[41]
Commonwealth Sport country code ZIM
Илнең мобиль коды 648
Илнең телефон коды +263
Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоны 9-9-9[d], 994[d][42], 995[d][42] һәм 993[d][42]
Номер тамгасы коды ZW
Диңгездәге идентификацияләү номеры 679
Монда җирләнгәннәр төркеме Төркем:Зимбабведа җирләнгәннәр[d]
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме Төркем:Зимбабведа төшерелгән фильмнар[d]
Карта
 Зимбабве Викиҗыентыкта

Зимба́бве (ингл. Republic of Zimbabwe [zɪmˈbɑːbweɪ], 1980 елга кадәр Көньяк Роде́зия) — Көньяк Африкада, Виктория шарлавыгы һәм Замбези белән Лимпопо елгалары арасында урнашкан дәүләт. Көньяктан КАҖ, көнбатышта Ботсвана, төньякта Замбия һәм көнчыгышта Мозамбик белән чиктәш.

Ил атамасы шул территорияләрдә урнашкан беренче дәүләткә мөнәсәбәт булуын күрсәтә — Мономотапа мәмләкәтеАның төп халкы гокомерелар булган, бүген шона халкының борынгы бабалары.

Гринвич вакыты белән аермасы — 2 сәгать.

География

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Зимбабве территориясенең күпчелек өлеше 1000—1500 м биеклектә урнаша. Илнең иң югары ноктасы — Иньянгани тавы (2592 м).

Эре хайваннардан Зимбабведа һаман филләр, антилопалар, зебралар, жирафлар, арысланнар, крокодиллар күп. Мөгезборыннар, гепардлар, питоннар саны әз. Ил территориясеннең 10 %ын тыюлыклар һәм милли парклар алалар.

Халык

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2010 елның июленә Зимбабвенең халык саны 11,7 млн дип саналды.

Дин

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Квекве(ингл.)татар. шәһәре мәчете

Ил халкының 84,1 % ы ― христианнар (ш. и. 69,2 % ы ― протестантлар, 14,9 % ы ― башка христианнар), 10,2 % ы ― бернинди дә дин тотмаучылар яки атеистлар, 4,5 % ы ― җирле традицион диннәргә ышанучылар, 1,2 % ы ― башка диннәр вәкилләре (ш. и. ислам (0,9 %), буддизм (<0,1 %), индуизм (< 0,1%) һәм яһүдиләр (<0,1 %))[43].

Шәхесләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. 1 2 https://uca.edu/politicalscience/home/research-projects/dadm-project/sub-saharan-africa-region/rhodesia-zimbabwe-1964-present/
  2. 1 2 3 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  3. ↑ ЮНЕСКО-ның статистика институты
  4. ↑ The National Terminology Database for Irish — 2006.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 6 // Конституция Зимбабве
  6. ↑ https://www.workwithdata.com/place/zimbabwe
  7. ↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa
  8. ↑ https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/
  9. ↑ https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  10. ↑ https://www.interpol.int/Member-countries/World — Интерпол.
  11. ↑ https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Africa/ZIMBABWE
  12. ↑ https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/ — ХКТО.
  13. ↑ https://www.opcw.org/about-us/member-states/zimbabwe
  14. ↑ http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  15. ↑ http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  16. ↑ https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=332
  17. ↑ https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  18. ↑ http://icdo.org/who-we-are/members/observer-states.html
  19. ↑ https://public.wmo.int/en/members/zimbabwe
  20. ↑ https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  21. ↑ https://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/about-us/wco-members/list-of-members-with-membership-date.pdf
  22. ↑ җанисәп
  23. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 (unspecified title) — база данных Всемирного банка.
  24. ↑ Central Intelligence Agency The World Factbook — Washington, D.C.: Central Intelligence Agency, U.S. Government Printing Office, 1962. — ISSN 0277-1527; 1553-8133
  25. ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html
  26. ↑ https://www.rbz.co.zw/documents/press/2024/April/Questions_on_the_Structured_Currency_APRIL_2024.pdf
  27. ↑ https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD — Бөтендөнья банкы.
  28. ↑ Отчёт о развитии человечества — Программа развития ООН, 2022.
  29. ↑ Отчёт о развитии человечества — Программа развития ООН, 2022.
  30. ↑ http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS
  31. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 https://www.bti-project.org
  32. 1 2 https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/ZWE
  33. ↑ ЮНЕСКО-ның статистика институты
  34. 1 2 3 World Plugs / мөхәррир Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
  35. 1 2 (not translated to en) English as a Global Language — 2 — Cambridge University Press, 2012. — 224 p. — ISBN 978-1-107-61180-1, 978-0-511-07862-0, 978-0-521-82347-0, 978-0-521-53032-3
  36. ↑ Central Intelligence Agency The World Factbook — Washington, D.C.: Central Intelligence Agency, U.S. Government Printing Office, 1962. — ISSN 0277-1527; 1553-8133
  37. ↑ https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI
  38. ↑ ЮНЕСКО-ның статистика институты
  39. ↑ Zimbabwe — Бөтендөнья банкы.
  40. ↑ 2020 Democracy Index
  41. ↑ https://happyplanetindex.org/countries/?c=ZWE
  42. 1 2 3 International Numbering Resources Database: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value / мөхәррир Халыкара телекоммуникацияләр берлеге
  43. ↑ Zimbabwe (en-US), U.S. Department of State. «"An estimated 1 percent of the total population is Muslim."»
  44. ↑ Свобода, Радіо. Кірсті Ковентрі обрали президенткою Міжнародного олімпійського комітету (укр.), Радіо Свобода (2025-03-20).
  45. ↑ Klosok, Aleks (2025-03-20). Kirsty Coventry elected new IOC president, becomes first woman and African in the role (en).

Сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шулай ук карагыз

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Зимбабве&oldid=4414166