gaga na p’umah cyoli

gaga na pqumah cquliq (傳統農耕方式)

gaga yaw na pqumah Tayal cyunga hiya, ro cpiyang mwah pqyanux Tayal ga knahul pqumah cnloman ta qmayah, ro qmalup ro qmiyap qulih, ro ramat k’man knutan ta, nanu mica, tyugan yaw qani nya pktayux pqyanux ita knahul innagan ta ita Tayal, nanak ga nyan si ubuy yaw na gaga klahang qalang ro gaga na Snhyan, ini nbah c’alax yaw naha. bkgan ga nya squtux calay na yaw. cquliq Tayal ga qbaq smqutux utux bnheci, kntayux ta yaw na bhoyox knlahan ro tkleh pnbahu ga knahul nya knhangan na utux ro nyan phogun na utux. nanu mica , maki iyik na klhangan ta sn’asan na ryax qani, gaga na pqumah qani ga pyangan maki calay yaw nya, pisan calay gaga na Smgatu, gaga na Kloh, gaga na Cmyus knlahang ta, kruma ga qbaq ta cmyus kayal ro msina qwalax, cmyus ngahi, ro cmyus phoqyil kuy, nanu mica, qabax mwah pgleng klahang sn’asan na ryax qani ga mrhow bnheci ta ga mwah maray, babaw nya laga qutux qutux muyax ga mrhow muyax nya nanak mwah pgleng mlahang gaga na Cmyus.

tbcyun ta kntayux yaw na mwah pqyanux Tayal bih llyung Klesan, qmalup ro miyap qulih ga, tyawan na mlikuy, yaw na gaga pqumah qani ga musa skura qabax piying ro knkahan mnayang ro smlyat k’man ro khoniq, yaw na gaga pqumah skura knerin hiya ga pisan yaw na muhi ghap mlamu, mqumah ro kmloh tyawan naha. nanu mica mlikuy ga ini raw sbalay yaw na qalang ro ini qalup ro ini kiyap qulih ga musa pqumah qmayah uyi. ana ga calay calay yaw na pqumah qmayah qani ga knerin naha mwah mtiyaw.

gaga yaw na pqumah Tayal bih llyung Klesan kya ga, mnanak knahun snlyat ro cinloman na pnqmahan, qabax knhangan yaw pnqmahan na gaga sn’asan ga maki yaw naha skura lmyun qani. tbcyan ta pnbaq iyik yaw na gaga pqumah hiya ga aring tlmom qmayah ro mnayang, t’aring Tmubux pnhyan, klahang smreyu, kmloh ,ro tmwang ta puhi, ro sbayux ta, ro hngyun ta roq mtiyaw, qani ga ’txan calay yaw na pnqmahan, lmom ro mnayang qani ga t’aring na ptyawan, kinlgan ptyawan hiya ga gmwayax ta roq laman, tmutu ta qhoniq ro smilyat, lomun ta qhoniq knutan ta, ro skbalay ta saliq, ro beta t’aring ta mnayang. yaw na gmwayax ta roq hiya ga nya ini tnaq roq, uka knkahan na roq cyunga, nyan msina cn’ nlwan ta, ro pktayux gaga glgan, knahun tkkoh roq gnwayax ta, siga hkani ta roq nya skura bwan na wagi ro nya k'yupan behuy, musa maki knkahan na roq ta, ro sb’nux na roq, roq gnwayax knahun nglung na ita hiya ga siga ksobih mbinah ta mwah muyax, piyang blaq calay ga ksobih syax ta qsya, roq cnyan naha qqaya hnuyil bnheci ta ga ini calay pqmahi calay.

gaga yaw na pqumah Tayal ga ini hmtiy posa built xiryo twang klokah na roq, nanu yaca urow tyagan ta kya, ha’yiy payat ro magan kawas la ga musa uka klkahan na urow la, nanu yaca siga musa hkangi mgi’as na urow lwey, mnra’ naha urow lela ga phngyun naha, babow yow ga nya pkita maha nanu gaga na m’ra urow Tayal bih llyung Klesan: te utux kawas ga knahun gi’as ro myasa calay roq nya, nanu yaca muhi ta layan lama. te sa’ing kawas ga tmubux ta lmyun ro muhi ta pagay m’ma, ’txan knloh la ga inbuyan ta muhi ngahi la. te tyugan kawas hiya ga ptna’ p’mahan na qutux kawas. te magan kawas hiya ga, knahun wayal moyay pnmahan ta urow ro phngyun ta, pnhyan ta qhioniq iboh mwah ptwang built nya slokah roq loyi, ini ga pnhyan ta qbaq kbway qhoniq binah uyi.

kryax kryax hngyun ta urow ga kya ha’yiy tugan, ini ga magan kawas, ryax qaca ga hkani ta xqayus na urow ro puhi ta mlamu na pnmahan, mnaga ta wal mblaq ro maki knkahan na roq ta cyunga la ga, buyun ta ps’yunaw mqumah loyi.

spqumah roq Tayal bih llyung Klesan ga sblequn naha yaw na roq, cka pnmahan urow ga twangan muhi binah pnbahu’, yaw qani ga mehong qutux byaling masu’ ta muhi trakis laga, cka nya ga twangan ta muhi tetun ro layan uyi, masuq knloh laga baqun kloh pnhyan ta, ro kloh ta tnwang ta muhi cka na pnhyan uyi. ana su beta’ mwani qabax yaw na pnmahan ga tnaq kya qabax na. nanak hetan ta yaw pnuhi ta ramu paris ro biyok, qabax pnuhi ta gaga na pnmahan Tayal bih llyung Klesan kya ga p’yugun ta muhi pnbahu ro cka pnmahan ga twang ta muhi binah na pbahu uyi.