گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل

گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل

United Nations Security Council
عربي: مجلس الأمن للأمم المتحدة
چيني: 联合国安全理事会
فرانسيسي: Conseil de Sécurité des Nations Unies
روسي: Совет Безопасности Организации Объединённых Наций
اسپيني: Consejo de Seguridad de las Naciones Unidas
	نيويارڪ گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جو چيمبر
مخفف	UNSC
تشڪيل	24 آڪٽوبر، 1945ع
قسم	گڏيل قومن جي اداري جو بنيادي جزو
صدر مقام	نيويارڪ شهر، گڏيل آمريڪي رياستون
جڳھ	; ;
جڳھون	; ;
ميمبر شپ	سلامتي ڪائونسل جا مستقل ميمبر:; چين ; فرانس ; روس ; يونائيٽيڊ ڪنگڊم ; United States; سلامتي ڪائونسل جا موجوده غير مستقل ميمبر:; بحرين ; ڪولمبيا ; عوامي جمهوريه ڪانگو ; ڊينمارڪ ; يونان ; ليٽويا ; لابيريا ; پاڪستان ; پاناما ; صوماليا ;
صدارت	مهيني وار ميمبرن ۾ تبديل (rotate) ٿئي تي.
سنڀاليندڙ تنظيم	گڏيل قومن جو عالمي ادارو
ويب سائيٽ	http://un.org/securitycouncil
	آفريڪي ملڪ (3) ايشيا- پئسيفڪ جا ملڪ (3) اوڀرين يورپ جا ملڪ (2) لاطيني آمريڪا ۽ ڪئريبين جا ملڪ (2) اولهائين يورپ جا ملڪ (5)

گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل (UNSC) گڏيل قومن جي ڇهن بنيادي ادارن مان هڪ آهي^[1] ۽ اها گڏيل قومن جو انتظامي شعبو آهي، جنهن جي بنيادي ذميواري بين الاقوامي امن ۽ سلامتي کي برقرار رکڻ آهي. گڏيل قومن جي چارٽر ۾ بيان ڪيل ان جي اختيارن ۾ امن قائم رکڻ واري ڪارروائيون شروع ڪرڻ، فوجي ڪارروائي جي اجازت ڏيڻ ۽ بين الاقوامي پابنديون لاڳو ڪرڻ شامل آهن.^[2] گڏيل قومن جي چارٽر جي ستين باب تحت، ڪائونسل بين الاقوامي امن لاءِ خطرن جي نشاندهي ڪري سگهي ٿي، امن جي ڀڃڪڙين جو تعين ڪري سگهي ٿي، ۽ طاقت جي استعمال سميت مناسب ردعمل جي اجازت ڏئي سگهي ٿي. اهو گڏيل قومن جو واحد ادارو آهي جنهن وٽ اهڙيون قراردادون منظور ڪري لازمي بين الاقوامي قانون لاڳو ڪرڻ جو اختيار آهي، جيڪي سڀني ميمبر ملڪن تي لازمي هونديون آهن.^[2] ڪائونسل گڏيل قومن جي جنرل اسيمبليءَ کي نون ميمبر ملڪن جي شموليت جي سفارش پڻ ڪري ٿي^[3] ۽ چارٽر ۾ تبديلين جي منظوري ڏئي ٿي.^[4] ان جي سربراهي سلامتي ڪائونسل جو صدر ڪندو آهي، جنهن جو عهدو ميمبر ملڪن جي وچ ۾ ماهوار بنيادن تي تبديل ٿيندو رهندو آهي.^[5] گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل کي چارٽر تحت اهو اختيار حاصل آهي ته هو "سلامتي ڪائونسل جي ڌيان ۾ ڪو به اهڙو معاملو آڻي سگهي ٿو جيڪو هن جي راءِ ۾ بين الاقوامي امن ۽ سلامتي برقرار رکڻ لاءِ خطرو بڻجي سگهي ٿو".^[6]

سيڪيورٽي ڪائونسل 15 ميمبرن تي مشتمل آهي: پنج مستقل ميمبر؛ روس، چين، آمريڪا، برطانيه ۽ فرانس ۽ ڏهه غير مستقل ميمبر جن کي جنرل اسيمبلي ٻن سالن جي عرصي لاءِ چونڊيندي آهي.^[7] پنج مستقل ميمبر، جيڪي ٻي مهاڀاري جنگ دوران اتحادي طاقتن ۾ شامل وڏيون طاقتون هيون يا انهن جا تسليم ٿيل جانشين ملڪ آهن، انهن مان هر هڪ کي اهم قراردادن تي "ويٽو" جو اختيار حاصل آهي؛ ان اختيار جي ڪري، ٻين ميمبرن جي حمايت جي سطح جي باوجود، اهي ڪنهن به مسودي واري قرارداد جي منظوري کي روڪي سگهن ٿا. ويٽو جو هي حق جنرل اسيمبلي جي معاملن يا ووٽنگ تي لاڳو نٿو ٿئي، ڇاڪاڻ ته اتي فيصلا لازمي يا پابند نه هوندا آهن. ڪائونسل جي صدارت سمورن پندرهن ميمبرن جي وچ ۾ انگريزي اکرن جي ترتيب مطابق هر مهيني تبديل ٿيندي رهندي آهي.

بين الاقوامي نظام کي برقرار رکڻ لاءِ "ليگ آف نيشنز" جي جاءِ وٺڻ خاطر ٻي مهاڀاري جنگ کانپوءِ سال 1945ع ۾ قائم ڪيل، ^[8] هن ڪائونسل پنهنجو پهريون اجلاس 17 جنوري 1946ع تي لنڊن جي ويسٽ منسٽر واري علائقي ۾ واقع ”چرچ هائوس“ ۾ منعقد ڪيو. "سرد جنگ" دوران، آمريڪا ۽ سوويت يونين جي وچ ۾ رقابت سبب هي ڪائونسل گهڻي حد تائين غير فعال رهي، جيتوڻيڪ ان ڪوريا جي جنگ ۽ ڪانگو جي بحران ۾ مداخلت جي منظوري ڏني ۽ قبرص توڙي سينائي جزيره نما ۾ امن فوجون مقرر ڪيون. سال 1991ع ۾ سوويت يونين جي ٽٽڻ کانپوءِ، امن قائم ڪرڻ جي ڪوششن ۾ وڏي پيماني تي واڌارو آيو: ڪائونسل بوسنيا، صوماليا، ڪمبوڊيا، ڪويت ۽ نميبيا سميت ٻين هنڌن تي وڏن آپريشنز جي منظوري ڏني. 2020ع واري ڏهاڪي ۾، ڪائونسل کي ٻيهر غير فعاليءَ جو منهن ڏسڻو پيو آهي، ڇاڪاڻ ته يوڪرين جنگ تي روس ۽ غزه جنگ تي آمريڪا پاران بار بار ويٽو جو استعمال ڪيو ويو آهي، جنهن جي نتيجي ۾ ڍانچي ۾ سڌارن لاءِ نوان مطالبا سامهون اچي رهيا آهن.

سيڪيورٽي ڪائونسل جي قراردادن تي عمل درآمد جزوي طور تي گڏيل قومن جي امن مشنز ذريعي ڪيو ويندو آهي؛ انهن مشنز ۾ فوجي، پوليس ۽ سول عملو شامل هوندو آهي جيڪو ميمبر ملڪن پاران رضاڪاراڻي طور تي فراهم ڪيو ويندو آهي.

في الحال سلامتي ڪائونسل جي قرارداد جي مطابق 11 امن برقرار رکڻ لاء هلي رهيا آهن. هن مشنن ۾ 120 ملڪن جو لڳ ڀڳ 70,000 جو عملو (فوجي ۽ سول) متعين آهي، جن کي لڳ ڀڳ 5 ارب 60 ڪروڙ آمريڪي ڊالر جي سالياني منظور ٿيل بجيٽ جي ذريعي فنڊ ڪيو ويندو آهي.^[9]

حوالا

↑ "Article 7 (1) of Charter of the United Nations". United Nations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 4 September 2017 تي حاصل ڪيل.
1 2 "Article 24 (1) of Charter of the United Nations". United Nations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 4 September 2017 تي حاصل ڪيل.
↑ "Article 4 (2) of Charter of the United Nations". United Nations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 4 September 2017 تي حاصل ڪيل.
↑ "Article 108 of Charter of the United Nations". United Nations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 4 September 2017 تي حاصل ڪيل.
↑ "United Nations - Security Council - About - Presidency". United Nations.
↑ Lederer, Edith M. (6 December 2023). "UN chief uses rare power to warn Security Council of impending 'humanitarian catastrophe' in Gaza". Associated Press.
↑ "Article 23 (1) of the Charter of the United Nations". www.un.org (انگريزي ۾). United Nations. 26 June 1945. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 10 December 2018 تي حاصل ڪيل.
↑ McNeill, J. R.; Pomeranz, Kenneth, eds. (2015). Production, Destruction and Connection, 1750–Present, Part 1, Structures, Spaces, and Boundary Making. The Cambridge World History. Vol. 7. p. 324. Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9781139196079. ISBN 978-1-108-40775-5.
↑ "Fifth Committee Approves $5.59 Billion Budget for 14 Peacekeeping Operations". United Nations. 15 February 2026 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

وڪي قول ۾ گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي متعلق قول موجود آھي۔

وڪيميڊيا العام ۾ سان لاڳاپيل ميڊيا United Nations Security Council.

Official website (in انگريزي, فرانسيسي, اسپيني, عربي, Russian, and Chinese)
Voting System – United Nations Security Council
Vetoes since 1946 – United Nations Security Council
UN Security Council Research Guide
Global Policy Forum – UN Security Council
Security Council Report – information and analysis on the council's activities
- What's In Blue – a series of insights on evolving Security Council actions
Center for UN Reform Education – information on current reform issues at the United Nations آرڪائيو ڪيا ويا 2019-09-02 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.

↑ The People's Republic of China was admitted to the UN and the Security Council in 1971, replacing the Republic of China. The Charter of the United Nations still lists the Republic of China as the member.
↑ The Russian Federation succeeded the seat of the Soviet Union, see Russia and the United Nations. The Charter of the United Nations still lists the Soviet Union as the member.

حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ نہ مليو

[3] "Article 7 (1) of Charter of the United Nations". United Nations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 4 September 2017 تي حاصل ڪيل.

[Article24-4] 1 2 "Article 24 (1) of Charter of the United Nations". United Nations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 4 September 2017 تي حاصل ڪيل.

[5] "Article 4 (2) of Charter of the United Nations". United Nations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 4 September 2017 تي حاصل ڪيل.

[6] "Article 108 of Charter of the United Nations". United Nations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 4 September 2017 تي حاصل ڪيل.

[7] "United Nations - Security Council - About - Presidency". United Nations.

[ap-lederer-23-8] Lederer, Edith M. (6 December 2023). "UN chief uses rare power to warn Security Council of impending 'humanitarian catastrophe' in Gaza". Associated Press.

[9] "Article 23 (1) of the Charter of the United Nations". www.un.org (انگريزي ۾). United Nations. 26 June 1945. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 10 December 2018 تي حاصل ڪيل.

[10] McNeill, J. R.; Pomeranz, Kenneth, eds. (2015). Production, Destruction and Connection, 1750–Present, Part 1, Structures, Spaces, and Boundary Making. The Cambridge World History. Vol. 7. p. 324. Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9781139196079. ISBN 978-1-108-40775-5.

[11] "Fifth Committee Approves $5.59 Billion Budget for 14 Peacekeeping Operations". United Nations. 15 February 2026 تي حاصل ڪيل.

[roc-1] The People's Republic of China was admitted to the UN and the Security Council in 1971, replacing the Republic of China. The Charter of the United Nations still lists the Republic of China as the member.

[ussr-2] The Russian Federation succeeded the seat of the Soviet Union, see Russia and the United Nations. The Charter of the United Nations still lists the Soviet Union as the member.

[lower-alpha 1]

[lower-alpha 2]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]