Edukira joan

Villafruela (Burgos)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Villafruela
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
Probintzia Burgosko probintzia
AlkateaJesús Mate García
Izen ofizialaVillafruela
Posta kodea09344
INEk ezarritako kodea09432
HerriburuaVillafruela
Geografia
Koordenatuak41°54′59″N 3°54′47″W / 41.916388888889°N 3.9130555555556°W / 41.916388888889; -3.9130555555556
Mapa
Azalera52 km²
Altitudea900 m
MugakideakPalenzuela, Espinosa de Cerrato, Avellanosa de Muñó, Iglesiarrubia, Lerma eta Torresandino
Demografia
Biztanleria140 (2025)
alt_left 58 (%41,4) (%58,6) 82 alt_right
Dentsitatea3 bizt/km²
MatrikulaBU
villafruela.es

Villafruela Burgosko udalerria da, Arlanza eskualdean dagoena.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 240 biztanle zituen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Palenzuela, Espinosa de Cerrato, Avellanosa de Muñó, Iglesiarrubia, Lerma eta Torresandino.

Mapa
Villafruela eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea120150180210240270300200020052010201520202025VillafruelaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 82 gizon, 58 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
1.22
 
95-99
 
6.90
2.44
 
90-94
 
6.90
3.66
 
85-89
 
15.52
4.88
 
80-84
 
8.62
2.44
 
75-79
 
1.72
8.54
 
70-74
 
3.45
17.07
 
65-69
 
5.17
15.85
 
60-64
 
12.07
12.20
 
55-59
 
15.52
4.88
 
50-54
 
0.00
3.66
 
45-49
 
6.90
1.22
 
40-44
 
0.00
3.66
 
35-39
 
0.00
7.32
 
30-34
 
1.72
4.88
 
25-29
 
5.17
3.66
 
20-24
 
3.45
2.44
 
15-19
 
1.72
0.00
 
10-14
 
1.72
0.00
 
5-9
 
1.72
0.00
 
0-4
 
1.72
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 70 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 46,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 0,7 —probintzian % 14,4—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Burgosko mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 70Probintzia berean · % 24,3Beste erkidegoa · % 5Estatutik kanpo · % 0,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 1 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 100)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Dominikar Errepublika dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Amerika · % 100
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
1
Dominikar Errepublika
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 269 etxebizitza zeuden: 87 (% 32,3) nagusiak eta 182 (% 67,7) ez-nagusiak.[4]

269etxebizitza
87etxegune

Etxebizitza multzoa Burgosko mapa

87
182
Etxebizitza nagusia (87)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (182)

Guztira 87 etxegune zeuden, eta horietatik 40 (% 46,0) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 140
2 pertsona26
3 pertsona10
4 pertsona9
5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 139 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 15,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 46,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,1.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 16,7 zen 2021ean eta % 15,8 2024an; beraz, 0,8 puntu jaitsi zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 24,7 izatetik % 20,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 18,9 ziren, eta gizonen artean % 14,0; 4,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 30,2 eta gizonen % 14,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

139biztanle 15 urte edo +, 2024
% 15,8goi-mailako ikasketak−0,8 puntu 2021etik mapa
% 20,1lehen hezkuntza edo gutxiago−4,5 puntu 2021etik mapa
% 20,1
% 46,0
% 18,0
% 15,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 20,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 46,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 18,0Goi-mailako ikasketak · % 15,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Burgosko mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Villafruela, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak22% 15,812% 14,010% 18,9
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa25% 18,023% 26,72% 3,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)64% 46,039% 45,325% 47,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago28% 20,112% 14,016% 30,2
Guztira139% 100,086% 100,053% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Villafruela, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 16,7% 13,6% 45,1% 24,7162
2022% 16,0% 15,3% 46,7% 22,0150
2023% 14,1% 16,9% 47,2% 21,8142
2024% 15,8% 18,0% 46,0% 20,1139
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.856 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 24.190 euro-koa, probintziako 2. baxuena. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.988 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.750 euro zen. Errenta gordina 14.513 euro-koa izan zen pertsonako, probintziako 2. baxuena.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 35,4[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 42,5), beste diru-sarrerak (% 17,8), langabezia-prestazioak (% 0,6), beste prestazioak (% 3,7).

35%
43%
18%
Soldata · % 35,4Pentsioak · % 42,5Langabezia · % 0,6Beste prestazioak · % 3,7Beste sarrerak · % 17,8
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 30,2 da, probintziakoaren (28,5; Burgosko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,4; Burgosko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Villafruela udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 67 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 48,2; gainerako % 51,8 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 1,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,0 zen eta emakumezkoena % 34,0; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 5,6 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 70 zen 2023ean, 2021eko 78etik behera.[11] Emakumeek okupatuen % 27,1 osatzen dute, eta gizonek % 72,9.

70okupatu, 2023−% 10,3 2021etik
% 27,1emakumeak okupatuen artean
% 48,2jarduera-tasa, 2024
% 1,5langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 47,5
% 51,8
Okupatuak · % 47,5Langabeak · % 0,7Inaktiboak · % 51,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Villafruela, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak66% 47,549% 57,017% 32,1
Langabeak1% 0,70% 0,01% 1,9
Inaktiboak72% 51,837% 43,035% 66,0
Guztira139% 100,086% 100,053% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 50,0), zerbitzuak (% 32,9), eraikuntza (% 8,6) eta industria (% 8,6).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Burgosko mapa
% 50,0
% 8,6
% 8,6
% 32,9
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 50,0Industria · % 8,6Eraikuntza · % 8,6Zerbitzuak · % 32,9

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 51,4; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 8,6), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 8,6.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 47,1 eta emakumeen % 63,2).

% 8,6
% 51,4
% 8,6
% 31,4
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 8,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 51,4Oinarrizko okupazioak · % 8,6Ez dago jasota · % 31,4
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Villafruela, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak6% 8,64% 7,82% 10,5
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak36% 51,424% 47,112% 63,2
Oinarrizko okupazioak6% 8,64% 7,82% 10,5
Ez dago jasota22% 31,419% 37,33% 15,8
Guztira70% 100,051% 100,019% 100,0

Okupatuen % 40,0 besteren konturako langileak dira, eta % 60,0 norberaren konturakoak.[13]

% 60,0
% 40,0
Norberaren kontura · % 60,0Besteren kontura eta beste egoera bat · % 40,0
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Villafruela, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura42% 60,034% 66,78% 42,1
Besteren kontura28% 40,017% 33,311% 57,9
Guztira70% 100,051% 100,019% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.984 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Kopuru hori udalerriaren azalera (52 km²) baino handiagoa da, udalerrian kokatutako ustiategien lurrak beste udalerri batzuetan ere badaudelako[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 99,9 lur goldagarria (5.978 ha, 37 ustiategitan), larre iraunkorrak (4,1 ha, 3 ustiategitan), arbolak (1,6 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,19 ha, 7 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria, lur-erabileraren arabera
100%
Lur goldagarria · 5.978 ha (% 99,9)Larre iraunkorrak · 4,1 ha (% 0,1)Arbolak · 1,6 ha (< % 0,1)Baratzeak · 0,19 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 94 gidari zeuden erroldatuta: 70 gizon (% 74,5) eta 24 emakume (% 25,5)[16]. Biztanleen % 67,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 193 ibilgailuk osatzen zuten: 132 turismo, 19 furgoneta, 12 kamioi, 5 motozikleta eta 2 ziklomotor[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 943 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (555) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,2 urtekoa zen; turismoen % 6,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 21,2k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 69 diesel zen eta % 28,9 gasolinazko; 3 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,6; probintzian % 0,6). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 42,2k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
23%
30%
42%
0 etiketa · 3 (% 1,6)ECO · 5 (% 2,7)C etiketa · 43 (% 23)B etiketa · 57 (% 30,5)Etiketarik gabe · 79 (% 42,2)
Turismoak, adinaren arabera
11%
22%
40%
21%
< 4 urte · 8 (% 6,1)4–8 urte · 14 (% 10,6)8–15 urte · 29 (% 22)15–25 urte · 53 (% 40,2)≥ 25 urte · 28 (% 21,2)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Burgos.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Burgos.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Burgos.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Burgos.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Burgos.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1642469.
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Burgos.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Villafruela_(Burgos)&oldid=11790955"(e)tik eskuratuta