İçeriğe atla

Elvis Presley

Bağlantıları değiştir
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Elvis Presley
1957 yılı yapımı Jailhouse Rock filminden bir sahne
Genel bilgiler
UnvanıRock'n Roll'un Kralı, Elvis the Pelvis
DoğumElvis Aaron Presley
8 Ocak 1935(1935-01-08)
Tupelo, Mississippi, ABD
Ölüm16 Ağustos 1977 (42 yaşında)
KökenTupelo, Mississippi
TarzlarRockabilly, rock and roll, pop, gospel, blues, country
MesleklerŞarkıcı, müzisyen, oyuncu
ÇalgılarGitar, vokal, piyano, bas gitar
Etkin yıllar1953-1977
Müzik şirketiSun, RCA Victor
Resmî sitewww.elvis.com
EşPriscilla Presley
(e. 1967; b. 1973)
ÇocuklarıLisa Marie Presley

Elvis Presley, tam adıyla Elvis Aaron Presley[1][2] (8 Ocak 1935, Tupelo - 16 Ağustos 1977, Memphis), Amerikalı şarkıcı, müzisyen, oyuncu. Dünya çapında 'Rock'n Roll'un Kralı' ya da kısaca Kral olarak tanınır. Diğer lakabı olan Elvis the Pelvis ise 1950'li yıllarda kendisine takılmıştır.[3] Bu lakabın nedeni ilginç dansı kadar, o zamanların tutucu toplumuna karşı argo bir ifade ile, yakışıklı ve seksi olduğunu ifade eden bir deyim olmasıdır.[4] Presley'in sahip olduğu en büyük avantajlardan biri, sesiydi. Siyahi ve beyaz tonlarını rahatlıkla kullanabiliyordu. Kilise müziğinden popüler müziğe; Rock'n Roll'dan Blues tarzına kadar çok çeşitli türlerde eserler verdi. It's Now or Never gibi opera tarzında yakın parçalar seslendirdi. My Way gibi bazı cover çalışmalarının şöhreti, asıllarını geride bıraktı.

Yaşamı boyunca her türlü şöhret, unvan ve zenginliği yaşayan Presley'in şöhreti ölümünden sonra da hiç azalmadı. Dünyanın her köşesinde Elvis Presley taklit yarışmaları yapıldı. Hayran kulüpleri ve web siteleri kuruldu. Sayısız televizyon, radyo programı ve belgesele ve kitaba konu oldu. Presley'in ölmediğine ve ıssız bir yerde şöhretten uzak bir yaşam sürdüğüne dair komplo teorileri üretildi. Özellikle ABD'de ölümden dönen insanların ''Işıklı bir tünel gördüm. Elvis bana tünelin sonundan el sallıyordu...'' anlatımları bilimsel araştırmalara konu olan bir fenomene dönüştü.

Yaşamı

[değiştir | kaynağı değiştir]
Elvis Presley, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Richard Nixon ile birlikte, 21 Aralık 1970.

Elvis'in babası, Vernon (10 Nisan 1916 - 26 Haziran 1979), tarlalarda düşük ücretle çalışan ve zaman zaman da kamyon şoförlüğü yapan biriydi. Annesi, Gladys Love Smith (25 Nisan 1912 - 14 Ağustos 1958) ise bir dikiş makinesi operatörüydü. Tupelo, Mississippi'de tanışıp 17 Haziran 1933 tarihinde evlendiler.[5][6]

Presley babasının yaptığı iki odalı bir evde doğdu. İkizi doğumdan önce öldüğünden tek çocuk olarak büyüdü. Dini hassasiyetleri güçlü olan Presley ailesi yoksulluk sınırına çok yakın şartlarda yaşadı. Babası Vernon'un 1938 yılında sadece 8 dolarlık bir borç yüzünden hapse girmesinden sonra borçlar yüzünden evlerini kaybettiler.[7]

Elvis'in çocukluğuna dair aktarılan bilgilerde, okulda arkadaşlarınca hor görüldüğü, sakin bir anne kuzusu olarak tanındığı ve sessizliğinden yararlanan arkadaşları ona meyve parçaları gibi şeyler fırlattığı aktarılmaktadır.[8] 10 yaşında iken Mississippi-Alabama Fuar ve süt ürünleri şovundaki bir şarkı yarışmasına katılarak ilk performansını sergiledi. Burada kovboy kıyafeti giyen Elvis, mikrofona ulaşmak için bir sandalyeye çıkarak "Old Shep" adlı şarkıyı söyledi ve ikincilik ödülü kazandı.

1946 yılında, Presley ilk gitarını aldı.[9] 1948 Kasım ayında Presley ailesi Memphis, Tennessee'ye taşındı. Bu ani taşınmanın nedeni hem Vernon'un yasadışı işleri hem de yeni bir işe ihtiyaç duymasıydı.[7][10] 1950'de Presley, komşusu Lee Denson'ın gözetiminde gitar çalmaya başladı. Onlar ve aralarında geleceğin rockabilly öncülerinden iki kardeş olan Dorsey ve Johnny Burnette'in de bulunduğu üç çocuk daha, düzenli işler yapmayan bir müzik topluluğu oluşturdular. Lise üçüncü sınıfında Presley, büyük ölçüde görünüşü nedeniyle sınıf arkadaşları arasında öne çıkmaya başladı: favorilerini uzattı ve saçlarını şekillendirdi.[11] Memphis'in gelişen blues sahnesinin kalbi olan Beale Street, onun için sıkça gidilen önemli bir yer haline geldi. Liseden mezun olduğunda Crown Elektrik firması için kamyon şoförlüğü yaptı.

Nota okuyamayan Presley, kulaktan duyarak çalıyordu ve müzik kutuları ve dinleme kabinleri bulunan plak dükkanlarını sık sık ziyaret ediyordu. Hank Snow, Roy Acuff, Ernest Tubb, Ted Daffan, Jimmie Rodgers, Jimmie Davis ve Bob Wills gibi diğer country şarkıcılarından etkilendi. En sevdiği sanatçılardan biri olan Güney gospel şarkıcısı Jake Hess, balad söyleme tarzı üzerinde önemli bir etkiye sahipti.

Değişik müzik tarzlarından esinlenmesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ailesi ile birlikte gittiği Pentecostal kilisesinde dinlediği kilise şarkıları ona müzikal anlamda ilk etkileri bırakmaya başladı. İncil o günlerde onun karakteri ve yaşamı üzerinde oldukça etkiliydi. Meşhur olduktan sonra dahi bazı konser ve kayıtların ardından tek başına veya başkalarıyla ilahiler söylemeyi huy edinmişti. Genç Presley sıklıkla yerel radyo'yu dinlerdi. Müzikal anlamda ilk kahramanı aynı zamanda bir aile dostları olan Tupelo şehri WELO radyosunda program yapan şarkıcı Mississippi Slim di. Presley zaman zaman Slim'in cumartesi sabah programı olan Singin’ and Pickin’ Hillbilly'de şarkılar söylüyordu. Slimin küçük kardeşi ve Elvis'in altıncı sınıftan arkadaşı olan James Ausborn onun için "Müzik için çıldırıyordu... Konuştuğu tek şey müzikti" diyordu. O sıralar müzik onun en çok tükettiği tutkusuydu.

İlk kayıt ve performansları

[değiştir | kaynağı değiştir]

Blues ve caz müzikle tanışması ve bu müzik türlerine ilgi duyması onu şarkı söylemeye itti. 1953 yılında liseden mezun olduğunda daha 18 yaşındayken müzik firmalarının kapısını aşındırmaya başladı. ‘My Happiness’ ve ‘That’s When Your Heartaches Begin’ parçalarını annesine doğum günü armağanı olarak yazmıştır. Memphis Recording ve Sun Recording'e giderek sesini dinlemelerini istedi. Plak yapımcısı ve müzik şirketi sahibi Sam Phillips, Elvis'in ses tonundan ve müzik tarzından çok etkilendi. 1954 yılında Gitarda Scotty Moore, bas gitarda Bill Black ile birlikte üçlü ilk stüdyo kayıtlarını yaptılar. "That's All Right" ve "Blue Moon of Kentucky" country, blues tarzında hareketli rock'n roll parçalarıydı. Sun Records'la yaptığı kontrat RCA Record firmasına satılınca yavaş yavaş kariyer basamaklarını tırmanmaya başlamıştı. Bu sıralarda çıkardıkları 5 single gençlerin ilgisini çekerek müzik listelerinde ilk ona girmeye başlamıştı. Bu 5 single içinde en ilgi çeken parça ise "I Forgot to Remember to Forget" ti ve Country listelerine 1 numaradan girmişti.

"Heartbreak Hotel" parçası ise Elvis Presley'in tekrar müzik listelerine girip 8 hafta boyunca listelerde kalmasıyla son buldu. Ed Sullivan'ın televizyon programına çıkan Elvis Presley, hareketleri ve konuşmasıyla ilgi çekti. Bu ilginin farkına varan ve onların doğrudan kalplerinde son bulan parçalarla karşılık veren Elvis bu dönemde "Don't Be Cruel," "Hound Dog," "Love Me Tender," "All Shook Up" ve "Jailhouse Rock" parçalarını yaptı.

"I Want You", "I Need You", "I Love You" parçasıyla 11 hafta boyunca listeler de kalan Elvis hızla yükseliyordu. 1956 Kasım'ında "Love Me Tender" filmiyle kamera karşısına geçti, böylece ileride 31 filmde yer alacağı Hollywood stüdyolarıyla tanışmıştı. Bu filmden iki ay once Ed Sullivan ’ın televizyon programında ‘Love Me Tender’ı televizyon ekranlarında onu izleyen 54 milyon izleyici önünde söyleyerek ününe ün katmıştı, artık Amerika onu konuşmaya, onu dinlemeye başlayacaktı. Bir gün şöyle demişti: "Çocukken gerçek anlamda hayaller kuruyordum. Çizgi roman okur, kendimi çizgi kahraman hayal ederdim. Film seyreder, filmdeki kahramanla kendimi özdeşleştirdim. Aslında tüm kurduğum hayaller bir gün gerçek oldu. Hatta defalarca. Çocukluğumda öğrendiğim bir cümle var: Şarkısız bir gün yaşanmış değildir. Yaşamınızda müzik yoksa arkadaşınız da yoktur. Şarkısız yolculuk bitmez. Ben de hep şarkı söylüyorum. Kendim için, sizler için."

1959 yılında askerliğini Almanya'da yaparken NATO ülkelerine ziyaret kapsamında Türkiye'de konser vermesi planlanmış, ancak bu konser daha sonradan iptal edilmiştir.[12]

Ölümü

[değiştir | kaynağı değiştir]
Elvis Presley'in, Graceland, Memphis, Tennessee'deki mezarı (İngilizce taş oyması yazı)

Elvis son yıllarda obeziteye yakalanmıştı. Sabahları kahvaltıda onlarca sosis, bal, tereyağı ve ekstra malzemeler içeren hemen hemen yarım metrelik bir sandviç yiyordu. 1973 yılında eşinden boşanan Elvis Presley, 1977 yılında Indianapolis'deki son konserinden sonra 16 Ağustos 1977 tarihinde öldü. Ölümünden sonra açıklama yapan Doktor Jerry Francisco ölümüne kalp yetmezliğinin neden olduğunu söyledi. Tüm dünyada milyonlarca hayranı bulunan Elvis Presley, Rock'n Roll müziğinin öncüsü, kralı ve babası olarak anılır. Onlarca filmde oynamıştır ve milyonlarca insanın gönlünde taht kurmuştur. Kral'ın cenaze törenine yüzbinlerce hayranı ve seveni katılırken, o dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter ın isteği üzerine resmî bir başsağlığı mesajı yayınlamış, Elvis Presley'in Graceland'daki evi ise daha sonra müzeye çevrilerek önemli bir turizm mekanı haline dönüştürülmüştür. Elvis'in evi önünde her sene ölüm yıl dönümünde sevenleri toplanarak onu anarlar. Sayıca hiç de az olmayan bir kısım hayranı ise onun ölmediğini, ölemeyeceğini başka bir diyarda olduğunu anlatan sözler sarf eder ve bunu anlatan giysiler giyerler.

Filmografi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Elvis hakkında söylenenler

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Elvis'den önce, hiçbir şey ama hiçbir şey yoktu.

John Lennon

  • Onun büyüklüğü hakkında hiçbir fikriniz yok, gerçekten yok!. Size neden çok yüce bir insan olduğunu anlatamam ama o öyle işte. Tarif edilemez. O sansasyonel, o heyecan verici.

Phil Spector

  • Ne zaman canım sıkkın olsa bir Elvis şarkısı dinler ve çok iyi hissederdim.

Paul McCartney

  • Elvis'i duyana kadar hiçbir şey beni bu denli etkilememişti. Eğer Elvis olmasaydı Beatles da olmazdı.

John Lennon

  • Hollywood'a yakışan bir şey varsa o da bir Presley filmidir.

Hal Wallis

  • Birçok sağlam adam geldi geçti. Taklitçiler türedi. Rakipler de yok değildi. Ancak sadece bir kral var.

Bruce Springsteen

  • O, benzersiz bir sanatçıydı. Taklitçilerin arasında bir orijinal.

Mick Jagger

  • Bu oğlanın, her şeyi vardı. Onun bakışları, hareketleri, idareciliği ve yeteneği vardı. Ve O bizim ve birçoklarının beğendiği gibi bakmadı. O'nun konuşma tarzı, oyun tarzı... O gerçekten farklıydı.

Carl Perkins

  • Ben, sadece onun bir hayranı değildim; ben onun kardeşiydim. O, benim iyi olduğumu söyledi; ben, onun iyi olduğunu söyledim. Bu konuda hiç tartışmamız olmadı. Elvis çalışkandı, kendini adadı ve Tanrı da onu sevdi. En son Graceland'da birlikte iken bir incil şarkısı olan Old Blind Barnabus'ı söyledik. Onu seviyorum ve cennette onu görmeyi umarım. Onun gibi bir başkası olmayacak

James Brown

  • Kalbin atmayı kestiğinde içinde olanı bilmenin dünyada bir yolu yok. Tüm dünya sarsıldı. Senden geriye yeller esiyordu.

Robbie Williams

Kronoloji

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Elvis Presley'in yaşamı ve müzik kariyerinde meydana gelen olaylar

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. Elvis Presley diskografisi
  2. Elvis Presley filmleri listesi
  3. Elvis Presley şarkıları listesi

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ (9 Mayıs 2002). "Elvis Presley - şarkıcı 3 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". bbc.co.uk. Son kontrol tarihi: 12 Ekim 2007.
  2. ↑ "FAQ: Elvis'in göbek adı Aron mu yoksa Aaron mu? 27 Aralık 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi." Elvis.com. Son kontrol tarihi: 22 Ekim 2007.
  3. ↑ "Arşivlenmiş kopya". 19 Mayıs 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2008.
  4. ↑ "Arşivlenmiş kopya". 16 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2008.
  5. ↑ Elvis Presley'in soy ağacı 15 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. ElvisPresleyNews.com. Son kontrol tarihi: 15 Ağustos 2007.
  6. ↑ Presley'in ataları hakkındaki bilgileri bu sitelerde görebilirsiniz:
  7. 1 2 http://www.elvis-presley-biography.com/ElvisBirthPlace.htm 5 Şubat 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Elvis Presley Home
  8. ↑ Elvis Presley biography: The untold story of his life from beginning until the end. Helen Elvan.
  9. ↑ (October 14 2001). "Elvis Presley's First Guitar 13 Ocak 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.". Tupelo Hardware. Retrieved -10-14]].
  10. ↑ Escott, p.420
  11. ↑ Guralnick, Peter (2020). Last Train to Memphis: The Rise of Elvis Presley - 'The richest portrait of Presley we have ever had' Sunday Telegraph (İngilizce). Orion. ISBN 978-0-349-14445-0.
  12. ↑ "Elvis Konser Verecek". 12 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2014.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Elvis_Presley&oldid=38219159" sayfasından alınmıştır