Бразилиа

Бразилиа
	Шаҳр
Бразилиа
	Brasília
Парчам	Нишон
	15°47′56″ а. ҷ. 47°52′00″ т. ғ.HGЯO
Кишвар	Бразилия
Таърих ва ҷуғрофия
Таъсис	1960
Масоҳат	5760 км²
Баландии марказ	1172 м
Навъи иқлим	тропикии саванна
Минтақаи замонӣ	UTC−3:00
Аҳолӣ
Шумора	2 817 068 тан (2022)
Зичӣ	489 тан/км²
Шиносаҳои ададӣ
коди телефон	+55 61
Нишонаи почта	70000–70999
	df.gov.br
Нишон додан/Пинҳон кардани харита
	Бразилиа
	Парвандаҳо дар Викианбор

Бразилиа (ё Бразилия; ба португалӣ: Brasília) — пойтахти Бразилия буда, дар маркази кишвар, дар Округи Федералӣ воқеъ аст.^[1] Шаҳр солҳои 1956–1960 махсус ҳамчун пойтахти нав лоиҳакашӣ ва сохта шуд ва 21 апрели соли 1960 расман ифтитоҳ гардид; меъмории муосири он (аз ҷониби меъмор Оскар Нимейер ва шаҳрсоз Лусио Коста) машҳури ҷаҳон аст ва соли 1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил карда шуд.^[2] Аҳолии Округи Федералӣ зиёда аз 2,8 миллион нафар мебошад.^[3]

Таърих

Ғояи кӯчонидани пойтахт ба дохили кишвар ҳанӯз дар давраи мустамлика ва дар конститутсияи соли 1891 баён шуда буд. Соли 1956 президент Жуселину Кубичек инро ҳадафи асосии худ қарор дод («50 соли пешрафт дар 5 сол») ва шаҳр дар муддати тақрибан 41 моҳ дар баландкӯҳи холии маркази кишвар бунёд гардид.^[1]

21 апрели соли 1960 Бразилиа расман пойтахт эълон шуд ва ба рамзи модернизми бразилӣ табдил ёфт; имрӯз дар он ҳар се шохаи ҳокимият — президент, Конгресс ва Суди федералии олӣ — ҷойгиранд.

Ҷуғрофия ва иқлим

Бразилиа дар минтақаи Маркази Ғарб, дар баландкӯҳи марказии Бразилия, дар баландии тақрибан 1172 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; дар наздикии он кӯли сунъии Параноа воқеъ мебошад. Нақшаи шаҳр (нақшаи пилотӣ-и Лусио Коста) шакли ҳавопаймо ё паррандаро дорад. Иқлими шаҳр тропикии саванна буда, мавсими боришот (октябр–апрел) ва мавсими хушки зимистон (май–сентябр) дорад.

Иқлими {{{Мавқеъ_насаб}}}
Нишондод	Янв.	Фев.	Март	Апр.	Май	Июн	Июл	Авг.	Сен.	Окт.	Нояб.	Дек.
Максимуми мутлақ, °C	27,0	27,2	27,3	26,9	25,9	25,5	25,4	27,4	28,6	27,9	26,7	26,4
Минимуми мутлақ, °C	17,4	17,4	17,4	16,8	15,0	13,3	13,0	14,6	16,8	17,6	17,6	17,5

Аҳолӣ

Аҳолии Округи Федералӣ зиёда аз 2,8 миллион нафар аст.^[3] Худи нақшаи пилотӣ (қисми марказии лоиҳакашидашуда) зичии нисбатан паст дорад — аксари сокинон дар шаҳракҳои моҳворавии атроф (Тагуатинга, Сейландия ва ғ.) зиндагӣ мекунанд. Забони асосӣ португалӣ мебошад.

Иқтисод

Иқтисоди Бразилиа асосан бар идоракунии давлатии федералӣ асос меёбад — шаҳр баландтарин ММД ба сари аҳолиро дар миёни шаҳрҳои Бразилия дорад; ҳамчунин соҳаи хидматрасонӣ ва сохтмон рушд кардаанд, саноати калон қариб нест.

Нақлиёт

Дар Бразилиа Фурудгоҳи байналмилалии Бразилиа (яке аз серодамтарин фурудгоҳҳои Бразилия), метрои Бразилиа, системаи меҳварҳои роҳ (Эйшу) ва шабакаи автобусҳо амал мекунанд; шаҳр аз ибтидо барои нақлиёти автомобилӣ лоиҳакашӣ шудааст.

Фарҳанг ва маориф

Бразилиа бо меъмории модернистии Оскар Нимейер машҳур аст: бинои Конгресси миллӣ (ду манора, гунбаз ва коса), калисои ҷомеи Бразилиа (бо шакли тоҷи хор), қасри Алворада (қароргоҳи президент), қасри Планалту, қасри Итамарати ва Ёдгории Жуселину Кубичек. Маҷмааи шаҳр ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил аст.^[2] Дар шаҳр Донишгоҳи Бразилиа (UnB) фаъолият мекунад.

Нигаред низ

Эзоҳ

1 2 Brasília — Encyclopædia Britannica
1 2 Brasília — UNESCO World Heritage Centre
1 2 Brasília — IBGE Cidades

Пайвандҳо

[brit-1] 1 2 Brasília — Encyclopædia Britannica

[unesco-2] 1 2 Brasília — UNESCO World Heritage Centre

[ibge-3] 1 2 Brasília — IBGE Cidades

[1]

[2]

[3]