Рискаша

Рискаша
	Oryza sativa
	; Илустрация часцох рискаши
Наукова класификация
Домен:	Eukaryota
Царство:	Plantae (Рошлїни)
Дивизия:	Magnoliophyta
Класа:	Liliopsida
Ряд:	Poales
Фамилия:	Poaceae
Подфамилия:	Oryzoideae
Род:	Oryza L., 1753
Файта:	Oryza sativa (азийска рискаша), Oryza glaberrima (африцка рискаша)
Подфайта:	Индийска рискаша (O. s. subsp. indica), Японска рискаша (O. s. subsp. japonica)
Биномне мено
	Oryza sativa ; Oryza glaberrima

Рискаша и коц. ришкаша (лат. Oryza sativa; серб. пиринач; всл. riskaša; мадь. rizs, або riszkasa; рискаша з млєком; зазначена у мадярским и форма riskasa, од хторей може походзиц коцурска форма зоз ш; другу часц лсова kasa Мадяре превжали од Славянох. Перша часц слова рис- єст у европских язикох: нєм. Reis; фр. Riz; итал. r:so) то нашенє трави файти Oryza sativa (азийска рискаша) або Oryza glaberrima (африцка рискаша).

Тоту житарку ше навелько хаснує по цалим швеце як основну поживу за вельку часц людскей популациї, а окреме у Азиї. То польопривредна роба з трецу по велькосци продукцию у швеце (рискаша 741,5 милиони тони у 2014), после цукрового наду (1,9 милиярди тони) и кукурици (1,0 милиярди тони).

Монокотну рискашу ше нормално пестує як рочну рошлїну, алє у тропских обласцох може прежиц як вецейрочна култура и дату пресаду мож хасновац и 30 роки. Пестованє рискаши добре прилагодзене жемом и реґионом зоз нїзким трошком роботней моци и вельким количеством паданьох, понеже пестованє роботно интензивне и вимага вельки количества води. Медзитим, рискашу мож садзиц скоро вшадзи, аж и на прикрих брегових и горских подручох з хаснованьом терасастих системох зоз хторима ше контролує приводзенє води. Постоя вецей файти и вариянти рискаши у зависносци од реґиона.^[1]

Традиционална метода за хованє рискаши то вилїванє польох при садзеню, або после садзеня младей пресади. Тота єдноставна метода вимага добре планованє и сервисованє системох гацох и каналох за наводньованє, алє тиж редукує роснуце меншого коровча и чкодлївих рошлїнох хтори нє можу роснуц у вилятей жеми. На тот способ ше тиж одвраца животиньских чкодлївцох.

Характеристики

Рошлїна рискаши може нароснуц 1-1,8 метери високо, дзекеди и висше, у зависносци од файти и плодносци жеми.

Рискаша ма длугоке, струнке лїсце длугоке 50-100 центи и 2-2,5 центи широке. Мали з витром опращковани квитки ше формую у розконарених лукових до вишацих ґириздочкох хтори длугоки 30-50 центи.

Нашенє хторе ше є то зарна 5-12 милиметри длугоки и 2-3 милиметри груби.

Нутритивна вредносц на 100 g (3,5 oz)

Енерґия: 544 kJ (130 kcal)

Угльово гидрати: 29 g

Цукри: 0 g
Поживни влакна: 0 g
Масци: 0 g
Протеїни: 2,4 g

Витаммини

Тиамин (Б1): (17%) 0,2 mg
Рибофлавин (Б2): (0%) 0 mg
Ниацин (Б3): (10%) 1,5 mg
Витамин Б5: (13%) 0,164 mg

Минерали

Калциюм: (0%) 1 mg
Желєзо: (12%) 1,5 mg
Маґнезиюм: (2%) 8 mg
Манґан: (19%) 0,4 mg
Фосфор: (5%) 33 mg
Калиюм: (0%) 23 mg
Цинк: (4%) 0,4 mg

Други конституенти:

Вода: 68,5 g

Процес преробку


Процес преробку рискаши
Приказ чисценя пасмох у процесу преробку
а) Рискаша у лупки б) Интеґрална (жовкава) рискаша в) Рискаша з ключку г) Била рискаша зоз остатками отруби д) Полирана рискаша	1. Лупки 2. Отруби 3. Остатки отрубох 4. Ключки 5. Ендосерм

Преробок рискаши подразумює одкланянє (чисценє) єдного або вецей пасмох з рискаши з намиру доставаня квалитетнєйших прикметох продукта за тарґовину и тарґовище.

З лїва на право: интеґрална (жовкава) рискаша, рискаша з ключку, била рискаша

Зарно ше третирує же би ше одклонєли и очисцели вонкашнї пасма, односно лупки и отруби. Шицки пасма ше можу очисциц швидко з єдним або двома поступками.

Индустрийни преробок преходзи през вецейнїсти процес, хтори залапює чисценє, сепарацию, ґланцанє, бланширанє на пари, класификовнає и меранє рискаши.^[2]

Интеґралней рискаши (хтора жовкаста) оддзелює ше лєм лупка хтора нє за єдзенє.^[3] У дальшим поступку процеса рискаши ше одклонює отруби и ключки. Зоз тим ше достава продукт-рискаша хтора вше блядшей фарби.^[3] Рискашу ше третирує зоз гидротермалним обробком (на пари). През процес третированя на пари преходзи пред самим млєцом.^[4]

Варенє

Сорти рискаши ше типично класификує як длугоко, штреднє и кратко зарнасти. Зарна длугокозарнастей рискаши (з високим количеством амилози) маю тенденцию остац цали после вареня; зарна рискаши штреднєй длужини (богати з амилопектином) поставаю лїпкаци. У рискаши нєт ґлутену; обезбечує протеини, алє нє шицки есенциялни аминоквашнїни хтори потребни за добре здравє.

Рискаша розличних файтох ше конзумує ширцом швета. Состав скроба у зарну, амилози и амилопектина, дава различни текстурни прикмети.^[5] Зарна штреднєй длужини ше хаснує у сладких єдлох. Даєдни сорти длугокого зарна маю вельке кличество амилопектину, як цо тайландска лїпкаца рискаша, та ше их вари на пари. Лїпкацу рискашу штреднєй длужини ше хаснує за суши; лїпкацосц оможлївює рискаши затримац форму. Рискашу краткого зарна ше звичайно хаснує за сутлияш (то слатке єдло хторе уварене зоз рискаши у млєку).

Инстантна рискаша ше розликує од тей цо варена на пари по тим же є варена, а потим осушена. Вона ма обачлїво деґрадовани смак и текстуру. Фарби за рискашу и скроб ше часто хаснує кед ше прави чечне цесто и хлєбову масу пре звекшанє хрупкавосци.

Варена рискаша комбинoвана зоз млєком, цукром и медом, хаснує ше за правенє лакоткох (десертох). У даєдних реґионох, як Табаристан, хлєб ше прави зоз рискашовей муки. Штредньовиковни исламски тексти пишу о медицинским хаснованю тей рошлїни.^[6] Зоз рискаши ше тиж може правиц каша (позната такв. цицвара) зоз додаваньом вецей води як звичайно итд.

Литература

Словнїк руского народного язика II, О – Я, Нови Сад 2025, б. 398.

Вонкашнї вязи

Референци

↑ "Rice varieties". The Culinery Pro
↑ International Rice Research Institute.Archived from the original on December 15, 2023. Retrieved January 4, 2024.
↑ ^3,0 ^3,1 "Types of rice". Rice Association. Archived from the original on August 2, 2018. Retrieved August 2, 2018.
↑ "Milling".International Rice Research Institute. Archived from the original on December 15, 2023. Retrieved January 4, 2024.
↑ Rosell, Cristina M.; Marco, Cristina (2008). "Rice". Gluten-Free Cereal Products and Beverages. Elsevier. doi:10.1016/b978-012373739-7.50006-x. ISBN 978-0-12-373739-7.
↑ Watson 1983, стр. 15.

[1] "Rice varieties". The Culinery Pro

[2] International Rice Research Institute.Archived from the original on December 15, 2023. Retrieved January 4, 2024.

[:1-3] 3,0 ^3,1 "Types of rice". Rice Association. Archived from the original on August 2, 2018. Retrieved August 2, 2018.

[4] "Milling".International Rice Research Institute. Archived from the original on December 15, 2023. Retrieved January 4, 2024.

[5] Rosell, Cristina M.; Marco, Cristina (2008). "Rice". Gluten-Free Cereal Products and Beverages. Elsevier. doi:10.1016/b978-012373739-7.50006-x. ISBN 978-0-12-373739-7.

[6] Watson 1983, стр. 15.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]