ဧပြီ
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ဧပြီလ (အင်္ဂလိပ်: April၊ အတိုကောက်: Apr.) စွာ ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်နန့် ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်ရို့၏ စတုတ္ထလဖြစ်ပြီး ရက်ပေါင်း ၃၀ ဟိရေ။ မာ့ခ်ျလ၏ နောက်နန့် မေလ၏ အယင် ကျရောက်ရေ။ သာမန်နှစ်နန့် ရက်ထပ်နှစ် နှစ်မျိုးစလုံးမာ ဧပြီလ၏ ရက်အရေအတွက်စွာ တူညီရေ။[၁]
ရခိုင်လူမျိုးရို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုမာ ဧပြီလစွာ သင်္ကြန်နန့် နှစ်သစ်ကူးပွဲတိ ကျင်းပလေ့ဟိရေ လတစ်လဖြစ်ရေ။ ရခိုင်ရိုးရာ နံ့သာသွီးပွဲ၊ ဘုရားရီသပ္ပာယ်ပွဲနန့် ရီဇာပ်စားပွဲတိစွာ ဒေလအတွင်း ကျင်းပလေ့ဟိရေ ထင်ရှားရိုးရာပွဲတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။[၂]
နာမည်ရင်းမြစ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အင်္ဂလိပ်နာမည် April စွာ လက်တင်ဘာသာ Aprilis မှ ဆင်းသက်လာရေ။ ရှေးရောမပြက္ခဒိန်မာ ဒေလစွာ ဒုတိယလဖြစ်ခရေ။ မူလစကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်နန့် အရင်းအမြစ်ကို အတိအကျ သဘောတူညီထားခြင်း မဟိသိမ့်။[၃]
အယူအဆတစ်ခုအရ “ဖွင့်လှစ်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ လက်တင်စကားလုံး aperire နန့် ဆက်စပ်ပြီး၊ မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၌ အပင်တိ အညွန့်ထွက်ခြင်းနန့် ပန်းပွင့်ခြင်းရို့ကို ရည်ညွှန်းရေဟု ယူဆကတ်ရေ။ တခြားအယူအဆတစ်ခုက ဂရိနတ်ဘုရားမ အဖရိုဒိုက် (Aphrodite) ၏ နာမည်နန့် ဆက်စပ်နိုင်ရေလို့ ဆိုရေ။ ယင်းရို့စွာ နာမည်ရင်းမြစ်ဆိုင်ရာ အယူအဆတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။[၁][၃]
ရာသီနန့် ပြက္ခဒိန်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဧပြီလစွာ မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းမာ နွီဦးရာသီအတွင်း ကျရောက်ပြီး၊ တောင်ကမ္ဘာခြမ်းမာ ဆောင်းဦးရာသီအတွင်း ကျရောက်ရေ။[၁]
ရခိုင်ရိုးရာနှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်စွာ အများအားဖြင့် ဧပြီလလယ်မာ ကျရောက်ရေ။ နှစ်အလိုက် သင်္ကြန်ကျရောက်ရက်တိကို ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်မှုအရ သတ်မှတ်ကတ်ရေ။ သင်္ကြန်နန့် နှစ်သစ်ကူးကာလမာ ဘုရားရီသပ္ပာယ်ခြင်း၊ သက်ကြီးရွယ်အိုတိကို ပြုစုကန်တော့ခြင်း၊ အစားအသောက်လှူဒါန်းခြင်းနန့် ရီကဇပ်ခြင်းရို့ကို ပြုလုပ်ကတ်ရေ။[၄]
ပွဲနိနန့် အထိမ်းအမှတ်နိတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အောက်ပါစာရင်းမာ ဧပြီလအတွင်း ကျရောက်ရေ ပွဲနိနန့် နိုင်ငံတကာအထိမ်းအမှတ်နိတချို့ကို ဖော်ပြထားရေ။ နိုင်ငံတကာအထိမ်းအမှတ်နိတိ၏ ရက်စွဲတိကို ကုလသမဂ္ဂနန့် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းတိ၏ စာရင်းအရ ဖော်ပြထားရေ။[၅]
| ရက်စွဲ | ပွဲနိ သို့မဟုတ် အထိမ်းအမှတ်နိ |
|---|---|
| ဧပြီ ၁ ရက် | ဧပြီအရူးနိ (April Fools' Day) — အပျော်သဘော နောက်ပြောင်ကတ်ရေ ဓလေ့နိ။[၁] |
| ဧပြီ ၂ ရက် | ကမ္ဘာ့အော်တစ်ဇင် အသိပညာမြှင့်တင်ရီးနိ |
| ဧပြီ ၄ ရက် | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြီမြှုပ်မိုင်းအန္တရာယ် အသိပညာပီးရီးနန့် မိုင်းရှင်းလင်းရီးလုပ်ငန်း အကူအညီပီးရီးနိ |
| ဧပြီ ၆ ရက် | ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရီးနန့် ငြိမ်းချမ်းရီးအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အားကဇပ်နိ |
| ဧပြီ ၇ ရက် | ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရီးနိ |
| ဧပြီ ၁၂ ရက် | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားအာကာသပျံသန်းရီးနိ |
| ဧပြီလလယ် | အတာသင်္ကြန်ပွဲနန့် ရိုးရာနှစ်သစ်ကူး — နှစ်အလိုက် သတ်မှတ်ရက်စွဲကို ကြည့်ရရေ။[၄] |
| ဧပြီ ၁၅ ရက် | ကမ္ဘာ့အနုပညာနိ |
| ဧပြီ ၂၁ ရက် | ကမ္ဘာ့ဖန်တီးမှုနန့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုနိ |
| ဧပြီ ၂၂ ရက် | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာမြီမိခင်နိ |
| ဧပြီ ၂၃ ရက် | ကမ္ဘာ့စာအုပ်နန့် မူပိုင်ခွင့်နိ |
| ဧပြီ ၂၅ ရက် | ကမ္ဘာ့ငှက်ဖျားရောဂါနိ |
| ဧပြီ ၂၆ ရက် | ကမ္ဘာ့ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်နိ |
| ဧပြီ ၂၈ ရက် | ကမ္ဘာ့လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်းရီးနန့် ကျန်းမာရီးနိ |
| ဧပြီ ၃၀ ရက် | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဂျက်ဇ်ဂီတနိ |
ရခိုင်ရိုးရာ သင်္ကြန်ပွဲ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]နံ့သာသွီးပွဲ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]နံ့သာသွီးပွဲစွာ ရခိုင်ရိုးရာသင်္ကြန်၏ ထင်ရှားရေ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ရေ။ ပွဲမာ နံ့သာကို ကျောက်ပြင်ပေါ်၌ သွီးပြီး ဘုရားရီသပ္ပာယ်ရန် နံ့သာရီ ပြင်ဆင်ကတ်ရေ။ ရိုးရာတီးဝိုင်း၊ သီချင်းနန့် အကတိနန့်လည်း ပွဲကို ဆင်နွှဲကတ်ရေ။ စစ်တွေမြို့၌ ရပ်ကွက်အသင်းအဖွဲ့တိနန့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားအသင်းအဖွဲ့တိက ဒေရိုးရာပွဲမျိုး ကျင်းပခကတ်ရေ မှတ်တမ်းတိ ဟိရေ။[၆]
ဘုရားရီသပ္ပာယ်ပွဲ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]သွီးထားရေ နံ့သာရီကို အသုံးပြုပြီး ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တိအား ရီသပ္ပာယ်ကတ်ရေ။ ဘုရားရီသပ္ပာယ်ပွဲ ပြုလုပ်ပြီးမှ ရီကဇပ်ပွဲကို ဆက်လက်ဆင်နွှဲခြင်းစွာ ရခိုင်သင်္ကြန်၏ ရိုးရာအစဉ်အလာတစ်ခု ဖြစ်ရေ။[၆][၂]
လောင်းလှီနန့် ရီကဇပ်ခြင်း
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ရခိုင်ရိုးရာ ရီကဇပ်ပွဲမာ မဏ္ဍပ်အတွင်း လောင်းလှေတစ်စင်းကို ထားဟိပြီး ရီဖြည့်ထားရေ ဓလေ့ ဟိရေ။ လောင်းလှေအနား၌ အမျိုးသမီးတိက ရီပက်ကဇပ်ကတ်ပြီး အမျိုးသားတိက ရိုးရာတေးသီချင်းနန့် အကတိဖြင့် ပျော်ပွဲဆင်နွှဲကတ်ရေ။ ဒေရိုးရာကို ရခိုင်ပြည်အပြင် တခြားဒေသ၌ နီထိုင်ရေ ရခိုင်အသိုင်းအဝိုင်းတိကလည်း ထိန်းသိမ်းကျင်းပကတ်ရေ။[၂]
သင်္ကြန်စွာ ဧပြီလလယ်မာ ကျရောက်လေ့ဟိကေလည်း နံ့သာသွီးပွဲနန့် ဘုရားရီသပ္ပာယ်ပွဲရို့၏ အစီအစဉ်နန့် ကျင်းပရက်စွဲတိကို သက်ဆိုင်ရာဒေသ၏ နှစ်အလိုက် ပွဲအစီအစဉ်နန့် တွဲဖက်ဖော်ပြရရေ။[၄][၆][၂]
ရခိုင်ပြည်နန့် ဆက်စပ်ရေ သမိုင်းဝင်ရက်တိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]အောက်ပါရက်စွဲတိစွာ သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်တိ ဖြစ်ပွားခရေ ရက်တိကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ရေ။
| ရက်စွဲ | ဖြစ်ရပ် |
|---|---|
| ၁၇၆၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် | ရခိုင်ငလျင်ကြီး လှုပ်ခရေ။ ငလျင်ဒဏ်ကို ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း၊ ဂနိ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနန့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတချို့၌ ခံစားခရရေ။[၇] ဘူမိဗေဒလေ့လာချက်တိအရ ဒေငလျင်နန့် ဆက်စပ်ပြီး ရမ်းဗြဲကျွန်းနန့် မာန်အောင်ကျွန်းရို့၏ ကမ်းရိုးတန်းအစိတ်အပိုင်းတချို့ မြင့်တက်ခရေ။[၈] |
| ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက် | အာရက္ခတပ်တော် (Arakan Army၊ AA) ကို ကချင်ပြည်နယ် လိုင်ဇာဒေသ၌ စတင်ဖွဲ့စည်းခရေ။ ဒေရက်စွဲစွာ အဖွဲ့၏ တည်ထောင်ရက် ဖြစ်ရေ။[၉] |
ကိုးကားချက်တိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- 1 2 3 4 Georg Rehberger. April: Fourth Month of the Year. Time and Date.
- 1 2 3 4 Haythar Channyein. Yangon awash for Thingyan. The Nation၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၉ ရက်။
- 1 2 Douglas Harper. April — Origin and history. Online Etymology Dictionary.
- 1 2 3 UNESCO. Myanmar traditional New Year Atā Thingyan festival. Intangible Cultural Heritage.
- ↑ United Nations. List of International Days and Weeks. United Nations in Indonesia.
- 1 2 3 Universities students hold incense grinding festival and sacred Buddha bathing ceremony. Ministry of Information၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၅ ရက်။
- ↑ Microatolls document the 1762 and prior earthquakes along the southeast coast of Bangladesh. Tectonophysics၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်။
- ↑ Yu Wang နန့် အဖွဲ့။ Permanent upper plate deformation in western Myanmar during the great 1762 earthquake: Implications for neotectonic behavior of the northern Sunda megathrust. Journal of Geophysical Research: Solid Earth၊ 118၊ စာမျက်နှာ 1277–1303၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်။
- ↑ Development Media Group. AA’s 10-year revolution. Burma News International၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန် ၄ ရက်။