ဒီဇန်ဘာ
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ဒီဇန်ဘာ သို့မဟုတ် ဒီဇန်ဘာလ (အင်္ဂလိပ်: December၊ အတိုကောက်: Dec.) စွာ ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန် နန့် ဂျူလီယန် ပြက္ခဒိန် ရို့၏ ဒွါဒသမမြောက်လ ဖြစ်ပြီးကေ နှစ်တစ်နှစ်၏ နောက်ဆုံးလလည်း ဖြစ်ရေ။ ရက်ပေါင်း ၃၁ ရက် ဟိပြီးကေ နိုဗင်ဘာလ နောက်၊ နောက်နှစ်၏ ဇန်နဝါရီလ မတိုင်မီ ကျရောက်ရေ။[၁]
နာမည်ရင်းမြစ်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]December ဆိုရေနာမည်စွာ လက်တင်ဘာသာစကား decem က ဆင်းသက်လာပြီးကေ “တစ်ဆယ်” လို့ အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ ရှေးရောမပြက္ခဒိန်မာ နှစ်တစ်နှစ်ကို မတ်လ က စတင်တွက်ကြောင့် ဒီဇန်ဘာလစွာ ဒသမမြောက်လ ဖြစ်ခရေ။ နောက်ပိုင်း ဂျန်နဝါရီလကို နှစ်တစ်နှစ်၏ အစလအဖြစ် သတ်မှတ်လာရေအခါ ဒီဇန်ဘာလစွာ ဒွါဒသမမြောက်လ ဖြစ်လာကေလည်း မူလနာမည်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲခရေ။[၁]
ရာသီဥတုနန့် နက္ခတ္တဗေဒ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ရာသီဥတုဗေဒအရ ဒီဇန်ဘာလစွာ ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်ခြမ်းမာ ဆောင်းရာသီ၏ ပထမလ ဖြစ်ပြီးကေ ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်းမာ နွီရာသီ၏ ပထမလ ဖြစ်ရေ။[၁]
ဒီဇန်ဘာလ၏ ၂၁ ရက် သို့မဟုတ် ၂၂ ရက်ဝန်းကျင်မာ ကျရောက်လေ့ဟိရေ ဒီဇန်ဘာ နီအယနစွန်းချိန် (December solstice) စွာ မြောက်ဘက်ခြမ်း၌ နက္ခတ္တဗေဒအရ ဆောင်းရာသီစတင်ချိန်၊ တောင်ဘက်ခြမ်း၌ နွီရာသီစတင်ချိန် ဖြစ်ရေ။ ယင်းအချိန်ဝန်းကျင်မာ မြောက်ဘက်ခြမ်း၌ နိတာအတိုဆုံး ဖြစ်ပြီးကေ တောင်ဘက်ခြမ်း၌ နိတာအရှည်ဆုံး ဖြစ်ရေ။[၁]
ရိုးရာပြက္ခဒိန်နန့် ဆက်စပ်မှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဒီဇန်ဘာလစွာ ရိုးရာပြက္ခဒိန်၏ နတ်တော်လ နန့် ဆက်စပ်လေ့ဟိရေ။ နတ်တော်လစွာ စာဆိုတော်တိကို ဂုဏ်ပြုခြင်းနန့် စာပေလှုပ်ရှားမှုတိ ပြုလုပ်လေ့ဟိရေ လတစ်လ ဖြစ်ရေ။[၂]
ရိုးရာပြက္ခဒိန်နန့် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်ရို့၏ ရက်တွက်ပုံ မတူရေကြောင့် နတ်တော်လဆိုင်ရာ ပွဲတော်တိ၏ အင်္ဂလိပ်ရက်စွဲစွာ နှစ်အလိုက် ပြောင်းလဲရေ။ ယင်းကြောင့် ဒီဇန်ဘာလနန့် နတ်တော်လစွာ အစရက်၊ အဆုံးရက် အတိအကျတူညီရေ လတိ မဟုတ်ပေ။
စာပေနန့် ယဉ်ကျေးမှု
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]စာဆိုတော်နိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]စာဆိုတော်နိ ကို ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် မာ သတ်မှတ်ကျင်းပရေ။ စာပီရီးသားပြုစုသူတိ၏ အကျိုးဆောင်မှုကို အသိအမှတ်ပြု ဂုဏ်ပြုရေ နိတစ်နိ ဖြစ်ရေ။[၂]
နတ်တော်လကာလမာ သက်ကြီးစာပီပညာရှင်တိအား ပူဇော်ကန်တော့ခြင်း၊ စာပီဆုချီးမြှင့်ခြင်း၊ စာပီဟောပြောပွဲနန့် ဆွီးနွီးပွဲတိ ကျင်းပခြင်းရို့ကို ပြုလုပ်လေ့ဟိရေ။ ယင်းလှုပ်ရှားမှုတိမာ စာရီးဆရာတိ၊ ကဗျာဆရာတိ၊ သတင်းစာဆရာတိနန့် စာဖတ်ပရိသတ်တိ ပါဝင်ကတ်ရေ။[၂]
ရခိုင်ပြည်ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်နိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ရခိုင်ပြည်နယ်နိ — ဒီဇန်ဘာ ၁၅ ရက်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဒီဇန်ဘာ ၁၅ ရက် စွာ ရခိုင်ပြည်နယ်နိ ဖြစ်ရေ။ ရခိုင်ဒေသစွာ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေအရ ပြည်နယ်အဆင့် ရဟိခရေ။[၃]
ရခိုင်ပြည်နယ်နိကို အထိမ်းအမှတ်ပြုပြီးကေ အခမ်းအနားနန့် ဖျော်ဖြေပွဲတိ ကျင်းပရန် စီစဉ်ခရေ မှတ်တမ်းတိ ဟိရေ။ ဥပမာအားဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် မောင်တောမြို့ မာ ဒီဇန်ဘာ ၁၄ ရက်နန့် ၁၅ ရက်ရို့၌ အားကဇပ်ပွဲတိနန့် ရခိုင်အဆိုတော်တိ၏ စင်တင်ဖျော်ဖြေပွဲတိ ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားကြောင်း နိရဉ္စရာသတင်းဌာနက ဖော်ပြခရေ။[၃]
ဘာသာရီးနန့် နှစ်ကုန်ပွဲတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ခရစ္စမတ်ပွဲတော်
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ခရစ္စမတ်ပွဲတော် စွာ ယေရှုခရစ် ၏ ဖွားမြင်ခြင်းကို အထိမ်းအမှတ်ပြုရေ ခရစ်ယာန်ဘာသာရီးပွဲတော် ဖြစ်ရေ။ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်အတိစုက ဒီဇန်ဘာ ၂၅ ရက် မာ ကျင်းပကတ်ရေ။ ဒီဇန်ဘာ ၂၄ ရက် ညဇာနန့် ညဉ့်အချိန်ကို ခရစ္စမတ်အကြိုည (Christmas Eve) လို့ ခေါ်ရေ။[၄]
ခရစ္စမတ်ကာလမာ ဘုရားကျောင်းဝတ်ပြုဆုတောင်းခြင်း၊ မိသားစုတိ ဆုံစည်းခြင်း၊ လက်ဆောင်ဖလှယ်ခြင်းနန့် ခရစ္စမတ်သစ်ပင် အလှဆင်ခြင်းရို့ကို ပြုလုပ်လေ့ဟိရေ။ ပွဲကျင်းပပုံစွာ နိုင်ငံ၊ ဒေသနန့် ခရစ်ယာန်အသင်းတော်အလိုက် ကွာခြားရေ။[၄]
နှစ်သစ်ကူးအကြိုည
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဒီဇန်ဘာ ၃၁ ရက် စွာ ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ နှစ်တစ်နှစ်၏ နောက်ဆုံးနိ ဖြစ်ပြီးကေ ယင်းညဉ့်ကို နှစ်သစ်ကူးအကြိုည (New Year's Eve) လို့ ခေါ်ရေ။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများအပြားမာ မိသားစု၊ မိတ်ဆွေတိ ဆုံစည်းခြင်း၊ ဖျော်ဖြီပွဲတိ ကျင်းပခြင်း၊ မီးရှူးမီးပန်းပစ်ဖောက်ခြင်းနန့် နှစ်သစ်ကူးချိန်ကို အချိန်ရေတွက်ကြိုဆိုခြင်းရို့ ပြုလုပ်ကတ်ရေ။[၅]
ဒီဇန်ဘာ ၃၁ ရက် ညဉ့်သန်းခေါင်ကျော်ရေအခါ နောက်နှစ်၏ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက် သို့ ကူးပြောင်းရေ။ ဒေနှစ်သစ်ကူးသတ်မှတ်ချက်စွာ ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်ကို အခြေခံထားခြင်းဖြစ်ပြီးကေ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အလိုက် နှစ်သစ်ကူးရက်စွဲတိမှာ ကွာခြားနိုင်ရေ။[၅]
နိုင်ငံတကာ အထိမ်းအမှတ်နိတိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]ဒီဇန်ဘာလမာ ကျရောက်ရေ နိုင်ငံတကာအထိမ်းအမှတ်နိတချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ရေ။[၆]
| ရက်စွဲ | အထိမ်းအမှတ်နိ |
|---|---|
| ဒီဇန်ဘာ ၁ ရက် | ကမ္ဘာ့အေအိုင်ဒီအက်စ်နိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၂ ရက် | ကျွန်ပြုမှု ပပျောက်ရီး နိုင်ငံတကာနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၃ ရက် | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူတိနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၄ ရက် | နိုင်ငံတကာ ဘဏ်တိနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၅ ရက် | စီးပွားရီးနန့် လူမှုရီးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် နိုင်ငံတကာ စေတနာ့ဝန်ထမ်းနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၅ ရက် | ကမ္ဘာ့မြီဆီလွှာနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၇ ရက် | နိုင်ငံတကာ အရပ်ဘက်လီကြောင်းနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၉ ရက် | နိုင်ငံတကာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရီးနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၉ ရက် | လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဒဏ်ခံခရသူတိကို အောက်မေ့ဂုဏ်ပြုရီးနန့် ယင်းရာဇဝတ်မှု တားဆီးရီး နိုင်ငံတကာနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၁၀ ရက် | လူ့အခွင့်အရီးနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၁၁ ရက် | နိုင်ငံတကာ တောင်တန်းတိနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၁၂ ရက် | နိုင်ငံတကာ ကြားနေရီးနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၁၂ ရက် | လူတိုင်းလက်လှမ်းမီ ကျန်းမာရီးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၁၈ ရက် | နိုင်ငံတကာ ရွှိ့ပြောင်းနီထိုင်သူတိနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၁၈ ရက် | အာရဗီဘာသာစကားနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၂၀ ရက် | နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းသွီးစည်းညီညွတ်ရီးနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၂၁ ရက် | ကမ္ဘာ့တရားထိုင်နိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၂၁ ရက် | ကမ္ဘာ့ဘတ်စကက်ဘောနိ |
| ဒီဇန်ဘာ ၂၇ ရက် | ကပ်ရောဂါတိအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရီး နိုင်ငံတကာနိ |
ကိုးကားချက်တိ
[တီးဖြတ်ပါ | အရင်းအမြစ်ကိုတီးဖြတ်ပါ]- 1 2 3 4 Georg Rehberger. December Is the 12th Month of the Year. Time and Date.
- 1 2 3 Dr. Khin Maung Nyunt. The Pen is mightier than the Sword. Myanmar Digital News၊ ၂၇ နိုဗင်ဘာ ၂၀၁၉။
- 1 2 Narinjara News. RNDP and USDP to Jointly Observe Arakan State Day. Burma News International၊ ၁၄ ဒီဇန်ဘာ ၂၀၁၁။
- 1 2 Time and Date. Christmas Day.
- 1 2 Time and Date. New Year's Eve.
- ↑ United Nations in Indonesia. List of International Days and Weeks — December.