Wyspy Salomona

Wyspy Salomona

Solomon Islands

Herb Flaga
Dewiza: To Lead is to Serve (Prowadzić znaczy służyć)
Hymn: God Save Our Solomon Islands (Boże zachowaj nasze Wyspy Salomona)
Ustrój polityczny	monarchia parlamentarna
Stolica	Honiara
Data powstania	7 lipca 1978
Władca	Karol III
Gubernator generalny	David Tiva Kapu
Premier	Matthew Wale
Powierzchnia	28 450 km²
Populacja (2018) • liczba ludności	652 857
• gęstość	23 os./km²
Kod ISO 3166	SB
Waluta	dolar Wysp Salomona (SBD)
Telefoniczny nr kierunkowy	+677
Domena internetowa	.sb
Kod samochodowy	SOL
Kod samolotowy	H4
Strefa czasowa	UTC +11
Język urzędowy	angielski
PKB (2013)  • całkowite   • na osobę	1,097 mld USD 1950 USD
PKB (PSN) (2013)  • całkowite   • na osobę	1,943 mld dolarów międzynar. 3455 dolarów międzynar.
Położenie na mapie
9°28′S 159°49′E

Wieś na wyspie Malaita (2012)

Wyspy Salomona (ang. Solomon Islands) – państwo wyspiarskie w zachodniej Oceanii, na wschód od Nowej Gwinei, członek Wspólnoty Narodów. Państwo Wysp Salomona obejmuje wschodnią część archipelagu o tej samej nazwie. Należą do niego atole Rennell i Ontong Java oraz wyspy Santa Cruz, Duff, Reef i inne.

Geografia

Archipelag Wyspy Salomona stanowi przedłużenie ku południowemu wschodowi Archipelagu Bismarcka. Do największych wysp zaliczają się: Guadalcanal (6470 km²), Santa Isabel (4660 km²), Malaita (4070 km²), San Cristóbal (3048 km²), Choiseul (2540 km²), Nowa Georgia (1761 km²). Powierzchnia wysp górzysta, pochodzenia wulkanicznego. Najwyższy szczyt – Popomanaseu, 2381 m n.p.m. (na wyspie Guadalcanal).

Klimat równikowy, gorący i wilgotny, ochładzany przez bryzę morską. Wysokie temperatury i ulewne deszcze występują w okresie monsunu (od listopada do kwietnia). Średnia temperatura powietrza i średnia suma opadów dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 28,9 °C i 325 mm, w lipcu 27,8 °C i 84 mm. Naturalną szatę roślinną stanowią lasy równikowe. Świat zwierzęcy reprezentują liczne gatunki ptaków i endemiczny legwan.

Historia

Wyspy zostały odkryte w 1568 przez hiszpańskiego żeglarza Alvaro Mendaña de Neyra. Wyspy Salomona podzielone zostały między Niemcy (północne wyspy, od 1885) oraz Wielką Brytanię (południowe wyspy, 1893). W latach 1898–1900 Niemcy przekazały część wysp Wielkiej Brytanii, która ustanowiła nad nimi protektorat. Pozostałe w rękach Niemiec wyspy Bougainville i Buka weszły w skład niemieckiego protektoratu Nowej Gwinei Niemieckiej.

W okresie II wojny światowej (w 1942) znajdowały się pod okupacją japońską. Na Wyspach toczyły się jedne z najbardziej zaciętych walk na Pacyfiku (patrz: kampania na Wyspach Salomona). W latach 1943–1944 Japończycy zostali wyparci z większości archipelagu przez wojska amerykańskie.

W 1976 Wyspy otrzymały autonomię wewnętrzną, a 7 lipca 1978 uzyskały niepodległość. Pozostały jednak w brytyjskiej Wspólnocie Narodów. Jako suwerenne państwo Wyspy Salomona popadły w poważne kłopoty, wywołane powszechną korupcją i rosnącym deficytem budżetowym. Wybuch niepokojów społecznych doprowadził do załamania normalnego funkcjonowania kraju. W lipcu 2003 gubernator generalny Wysp Salomona poprosił o pomoc międzynarodową. Miesiąc później na Wyspach wylądowało 2200 policjantów z ponad 20 państw Pacyfiku dowodzonych przez Australię i Nową Zelandię. 1 kwietnia 2007 roku Wyspy zostały nawiedzone przez podwójne trzęsienie ziemi i tsunami.

Demografia

Ludność rdzenna (Salomończycy, odłam Melanezyjczyków) stanowi 93%, Polinezyjczycy – 4%, Mikronezyjczycy – 1,5%; większość wierzących to protestanci (75,7%) i katolicy (19,1%). W użyciu jest ponad 80 różnych języków z grupy melanezyjskiej oraz język neosalomoński, który pełni funkcję lingua franca. W latach 1985–1992 średnie roczne tempo wzrostu ludności wynosiło 3,5%. Przyrost naturalny 27,6‰ (wskaźnik urodzeń 31,6‰, zgonów 4‰, dzietność 4,2 2004). 42% ogółu ludności stanowią dzieci, a 4,9% jest w wieku ponad 59 lat. Ludność miejska – 19%.

Demografia w latach 1961–2003

Religia

Według wyników spisu powszechnego z 2009 roku na Wyspach Salomona ludność deklaruje przynależność do następujących religii i wyznań:

• Protestantyzm:
  • Anglikanizm (Kościół Melanezji): 31,9%
  • South Sea Evangelical Church (zielonoświątkowcy): 17,1%
  • Kościół Adwentystów Dnia Siódmego: 11,7%
  • Kościół Zjednoczony: 10,1%
  • Christian Fellowship Church: 2,5%
  • Christian Outreach Centre: 1,0%
• Katolicyzm: 19,6%
• Świadkowie Jehowy: 1,8%
• Animizm: 0,8%
• Bahaizm: 0,5%
• brak religii: 0,1%
• inne: 2,8%

Podział administracyjny

Wyspy Salomona podzielone są na 9 prowincji:

• 1. Centralna
• 2. Choiseul
• 3. Guadalcanal
• 4. Isabel
• 5. Makira-Ulawa
• 6. Malaita
• 7. Rennell i Bellona
• 8. Temotu
• 9. Zachodnia

Wybrzeże wyspy Nggatokae (Prowincja Zachodnia)

Gospodarka

Wyspy Salomona należą do krajów rozwijających się o gospodarce rynkowej. Duża pomoc zagraniczna (głównie Australii i Japonii). Rolnictwo dostarcza 48% produktu krajowego brutto (usługi 40%, przemysł 9%).

Rolnictwo

Plantacja palm oleistych na wyspie Guadalcanal

Najważniejsze uprawy: palma kokosowa (2018: 386 258 ton kokosów), kakaowiec, bataty, taro (2020: 44 862 tony), pochrzyn (2020: 46 029 ton), ryż (2020: 2 745 ton), palma oleista, oraz maniok, warzywa, drzewa owocowe. Zbiory głównie ziemiopłodów (2000): rośliny bulwiaste 105, orzechy kokosowe 230, nasiona olejowca 5, kakao 3. Połowy morskie to głównie tuńczyk i bonito. Pozyskuje się również drewno (głównie hebanowe i sandałowe).

Turystyka

Wyspy Salomona są rzadko odwiedzane. Według danych Światowej Organizacji Turystyki w 2017 roku kraj odwiedziło około 26 tysięcy turystów (głównie z Australii, Wysp Marshalla i Nowej Zelandii).

Transport

Długość dróg około 1300 km, prywatnych (obsługujących plantacje) 800 kilometrów. Głównie porty morskie: Honiara, Yandina i Gizo. W budowie nowy port głębokowodny Noro (na Nowej Georgii). Międzynarodowy Port Lotniczy – Henderson, 25 lotnisk krajowych. Od 1979 czynna naziemna stacja satelitarna.

W przeszłości na wyspach funkcjonowało kilka linii kolejowych.

Emisja gazów cieplarnianych

Emisja równoważnika dwutlenku węgla z Wysp Salomona wyniosła w 1990 roku 234 Mg, z czego 133 Mg stanowił dwutlenek węgla. W przeliczeniu na mieszkańca emisja wyniosła wówczas 428 kg dwutlenku węgla, a w przeliczeniu na 1000 dolarów PKB 227 kg. Następnie emisje wahały się, osiągając maksymalne wartości w 2012. Wzrost emisji wynikał głównie z jej zwiększenia przez transport. W 2018 emisja dwutlenku węgla pochodzenia kopalnego wyniosła 133 Mg, a w przeliczeniu na mieszkańca 213 kg i w przeliczeniu na 1000 dolarów PKB 95 kg. Udział emisji metanu i dwutlenku węgla przez większość okresu był podobny. Na trzecim miejscu jest podtlenek azotu.

Galeria

• 
  Wojownicy z Wysp Salomona
• 
  Fletnia Pana, XIX wiek
• 
  Tradycyjne malunki i drewniane rzeźby (Muzeum Narodowe w Honiarze)
• 
  Kampus Uniwersytetu Południowego Pacyfiku w Honiarze
• 
  Budynek parlamentu
• 
  Wyspy Salomona z lotu ptaka