Իսպանիայի կառավարություն

Իսպանիայի կառավարություն
Տեսակ	գործադիր իշխանություն
Երկիր	Իսպանիա
Շտաբակայան	Մոնկլոա պալատ, Մադրիդ, Իսպանիա
Կայք	lamoncloa.gob.es​(իսպ.)​(կատ.)​(գրենլ.)​(բասկ.)​(անգլ.)

Իսպանիայի կառավարություն (իսպ.՝ Gobierno de España), հայտնի է նաև որպես Կենտրոնական կառավարություն (իսպ.՝ Gobierno central) կամ Ազգի կառավարությունը (իսպ.՝ Gobierno de la Nación), սահմանադրական մարմին, որը գլխավորում է Իսպանիայի Թագավորության գործադիր իշխանությունը և կառավարում է ազգային վարչակազմը։ 1978 թվականի Իսպանիայի Սահմանափդրության համաձայն՝ դրա գործառույթներն են ներքին և արտաքին քաղաքականության, քաղաքացիական և ռազմական կառավարման և պետության պաշտպանության կառավարումը, ինչպես նաև սահմանադրությանը և օրենքներին համապատասխան գործադիր և կարգավորող լիազորությունների իրականացումը։

Կառավարությունը քաղաքականապես կախյալ է և հաշվետու է Պատգամավորների կոնգրեսին, որն այն ընտրում է սահմանադրական խորհրդարանական համակարգին համապատասխան՝ նշանակելով կամ քննադատելով կառավարության նախագահին։

Իսպանիայի ներկայիս կառավարությունը Իսպանիայի սոցիալիստական բանվորական կուսակցության ներկայացուցիչ Պեդրո Սանչեսի երրորդ կառավարությունն է՝ «Sumar»-ի հետ կոալիցիայով։ Սանչեսը պաշտոնը ստանձնել է 2018 թվականին, այն բանից հետո, երբ հավանության է արժանացել նրա ներկայացրած անվստահության վոտումը Մարիանո Ռախոյի («Ժողովրդական կուսակցություն») դեմ։

Սահմանադրական սկզբունքներ

Կառավարությունն իր գործունեության մեջ հիմնված է հետևյալ սկզբունքների վրա.

• Նախագահական ղեկավարման սկզբունք. կառավարության նախագահը ղեկավարում է նախարարներին և կարող է ազատորեն նշանակել կամ ազատել նրանց։
• Պատասխանատվության սկզբունք. կառավարության նախագահը քաղաքական պատասխանատվություն է կրում Պատգամավորների կոնգրեսի առջև կառավարության գործողությունների համար։ Կառավարության նախագահի հնարավոր հրաժարականը ենթադրում է ամբողջ կառավարության հրաժարականը։
• Կոլեգիալության սկզբունք. կառավարությունը, հասկացվելով որպես Նախարարների խորհուրդ, կոլեգիալ մարմին է, որը բաղկացած է կառավարության բազմաթիվ անդամներից (հոդված 98)։
• Համերաշխության սկզբունք. կառավարությունը համապարտ (սոլիդար) պատասխանատվություն է կրում կառավարության առանձին անդամների գործողությունների համար։
• Դեպարտամենտային սկզբունք. կառավարության անդամները, բացի կոլեգիալ մարմնի անդամ լինելուց, հանդիսանում են նաև դեպարտամենտային մարմինների ղեկավարներ, որոնք պատասխանատու են առավել կամ պակաս չափով համասեռ իրավասությունների ոլորտի համար։

Կազմ

Համաձայն Իսպանիայի Սահմանադրության 98-րդ հոդվածի 98-րդ հոդվածի և «Կառավարության մասին» օրենքի 1.2-րդ հոդվածի, Իսպանիայի կառավարությունը կազմված է․

• Կառավարության նախագահ։
• Կառավարության նախագահի տեղակալ կամ տեղակալներ (եթե այդպիսիք կան)․ Նրանց առկայությունը պարտադիր չէ։ Նրանց պարտականությունների մեջ է մտնում նախագահի կողմից իրենց վրա դրված գործառույթների կատարումը, ինչպես նաև նրան փոխարինելը բացակայության դեպքում։
• Նախարարներ․ Նշանակումը և ազատումը կատարվում է Թագավորի կողմից՝ կառավարության նախագահի առաջարկով։ Նրանց պարտականությունները վերաբերում են նախարարությունների գերատեսչական մակարդակին
• Այլ անդամներ․ Սահմանադրական օրենքի հիման վրա կա կառավարության կազմում այլ գործիչների օրենսդրորեն ընդգրկելու հնարավորություն, սակայն «Կառավարության մասին» գործող օրենքը հակասում է դրան և արգելում նման տեսակի նշանակումը։

Օրենքը նաև նկարագրում է կառավարության անդամ դառնալու համար անհրաժեշտ պահանջները՝ 11-րդ հոդվածի միջոցով, որը նշում է․

Կառավարության անդամ դառնալու համար դուք պետք է լինեք Իսպանիայի քաղաքացի, լինեք չափահաս, ունենաք ակտիվ և պասիվ քվեարկելու իրավունք, դատական ​​վերջնական որոշմամբ չզրկվեք պետական ​​պաշտոն զբաղեցնելուց, ինչպես նաև համապատասխանեք ազգային վարչակազմում բարձր պաշտոններ զբաղեցնելու կարգը կարգավորող մարտի 30-ի թիվ 3/2015 օրենքով սահմանված մյուս պահանջներին։

Բնօրինակ տեքստ (իսպ.)  

Para ser miembro del Gobierno se requiere ser español, mayor de edad, disfrutar de los derechos de sufragio activo y pasivo, así como no estar inhabilitado para ejercer empleo o cargo público por sentencia judicial firme y reunir el resto de requisitos de idoneidad previstos en la Ley 3/2015, de 30 de marzo, reguladora del ejercicio del alto cargo de la Administración General del Estado.

Ինչ վերաբերում է քրեական իրավասությանը, կառավարության անդամներն օգտվում են հատուկ դատավարական անձեռնմխելիությունից, ինչի համար նրանք ենթակա են դատաքննության Գերագույն դատարանի քրեական բաժանմունքում։

Պետական ​​դավաճանության կամ պետական ​​անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործության գործի հարուցումը կարող է իրականացվել միայն Պատգամավորների Կոնգրեսի անդամների մեկ քառորդի նախաձեռնությամբ, որը հաստատվել է ձայների բացարձակ մեծամասնությամբ, և նման դեպքերում ներում չի կարող շնորհվել։

Կազմակերպություն

Կառավարության անդամները հանդիպում են Նախարարների խորհրդի և պատվիրակված կառավարական հանձնաժողովների նիստերում։

«Կառավարության մասին» օրենքի I բաժնի II գլխում նախատեսված են նաև կառավարության համագործակցության և աջակցության տարբեր մարմիններ, մասնավորապես՝ պետական քարտուղարները, Պետական քարտուղարների և պետական քարտուղարների տեղակալների ընդհանուր հանձնաժողովը, Կառավարության քարտուղարությունը և աշխատակազմերը (կաբինետները)։

Նախարարների խորհուրդ

Նախարարների խորհուրդը կառավարության կոլեգիալ մարմին է: Այն կազմված է կառավարության բոլոր անդամներից (վարչապետից, նախարարներից և, նշանակվելու դեպքում, փոխվարչապետերից և առանց պորտֆելի նախարարներից), ինչպես նաև, անհրաժեշտության դեպքում, պետական ​​քարտուղարներից։

Իր կազմի և լիազորությունների շնորհիվ Նախարարների խորհուրդը երկակի բնույթ ունի՝ այն ծառայում է որպես կապող օղակ կառավարության՝ որպես քաղաքական մարմնի, և վարչակազմի՝ որպես բյուրոկրատական-կառավարչական մարմնի միջև, բայց այնուամենայնիվ հակված է դեպի քաղաքական բաղադրիչը։ Այսպիսով, սահմանադրական դատական ​​պրակտիկան սկսել է աջակցել «կառավարության ակտի» մեկնաբանմանը՝ որպես ուղղակիորեն որոշված ​​քաղաքական նպատակահարմարությամբ, այլ ոչ թե որպես «վարչական մարմնի ակտի», որը, չնայած հայեցողական է, ենթակա է լրացուցիչ դատական ​​վերանայման։

Պատվիրակված կառավարական հանձնաժողովներ

Պատվիրակված կառավարական հանձնաժողովները փոքր կոլեգիալ մարմիններ են, որոնք ստեղծվում և լուծարվում են Նախարարների խորհրդի թագավորական հրամանագրով՝ վարչապետի առաջարկությամբ։

Հիմնադիր թագավորական հրամանագիրը պետք է պարունակի պատվիրակված հանձնաժողովի մաս կազմող կառավարության անդամների ցուցակը (որը կարող է ներառել պետքարտուղարներ), նշանակի նախագահ և քարտուղար, սահմանի այս մարմնի լիազորությունները, աշխատանքի ներքին կարգը և, մասնավորապես, նիստեր հրավիրելու և հանձնաժողովի անդամներին փոխարինելու կարգը։

Նման հանձնաժողովների նպատակն է նպաստել նախարարությունների կամ նախարարական գերատեսչությունների միջև համատեղ աշխատանքի համակարգմանը, ինչպես նաև մեկից ավելի նախարարություններին վերաբերող ընդհանուր հարցերի քննարկմանը: Եթե, բացի այդ, նախարարական գործողությունները վերաբերում են նաև Նախարարների խորհրդին, հանձնաժողովը պետք է պատրաստի համապատասխան համատեղ առաջարկ՝ Խորհրդի կողմից հետագա քննարկման համար, այդպիսով նվազեցնելով աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը։

Կառավարության նախագահ

Սա Իսպանիայում թագավորից հետո երկրորդ կարևորագույն պաշտոնն է, և հենց կառավարության նախագահն է ղեկավարում գործադիր իշխանությունը։ Նա կառավարության ամենակարևոր անդամն է, ինչպես նաև պատասխանատու է նախարարների և կառավարության նախագահի տեղակալների թեկնածությունները թագավորին նշանակման ու ազատման համար ներկայացնելու համար։ Քանի որ Պատգամավորների Կոնգրեսը վստահություն ունի անձամբ նրա նկատմամբ, վարչապետն ունի գործադիր իշխանության ընդհանուր և բացարձակ լիազորություններ։

Վարչապետի լիազորությունները սահմանվում են 1978 թվականի Սահմանադրության 98-րդ հոդվածի 2-րդ կետով, որտեղ ասվում է․

Կառավարության նախագահը ղեկավարում է կառավարության գործունեությունը և համակարգում կառավարության մյուս անդամների աշխատանքը՝ առանց ոտնահարելու նրանց լիազորությունները և իրենց գործունեության համար ունեցած ուղղակի պատասխանատվությունը։

Բնօրինակ տեքստ (իսպ.)  

El Presidente dirige la acción del Gobierno y coordina las funciones de los demás miembros del mismo, sin perjuicio de la competencia y responsabilidad directa de éstos en su gestión.

Սահմանադրական բնույթի լայն շրջանակի գործառույթների հետ մեկտեղ, պետական ​​կառավարման հետ կապված նրա խնդիրները թվարկված են «Կառավարության մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածում, որը նրան վերապահում է կառավարության կազմակերպչական և ֆունկցիոնալ կառուցվածքը որոշելու, կառավարությունը և նրա քաղաքականությունը ներկայացնելու, ինչպես նաև կառավարական թիմի անդամներին ղեկավարելու և համակարգելու պատասխանատվությունը։

Այսպիսով, կառավարության կազմակերպչական և գործառնական կառուցվածքի վերաբերյալ, վարչապետը, համաձայն «Կառավարության մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ կետի «j» ենթակետի, պատասխանատու կլինի «նախարարությունների, ինչպես նաև պետական ​​քարտուղարությունների ստեղծման, փոփոխման և վերացման համար՝ թագավորական հրամանագրով»։ Նա նաև որոշում է, թե ովքեր կզբաղեցնեն նախարարների և փոխվարչապետերի պաշտոնները, որոնց պաշտոնապես կնշանակի թագավորը՝ վարչապետի առաջարկով։

Հարկ է նշել, որ թագավորական նշանակումները «կարգավորող ակտ» են, այլ ոչ թե իսկական որոշում, քանի որ մոնարխը չունի սահմանադրական իրավունք առարկելու նման առաջարկին կամ փոփոխելու այն՝ ամբողջովին կապված լինելով կառավարության նախագահի արտահայտած կամքով։

Կառավարության նախագահը նաև ներկայացնում է կառավարությունն իր ամբողջության մեջ՝ այլ սահմանադրական մարմինների հետ հարաբերություններում, ինչից հետևում է, որ նրա անձնական գործողությունները կարող են հանգեցնել իր ներկայացրած ամբողջ կառավարության հավաքական իրավական պատասխանատվությանը։ Սա պայմանավորված է այն սահմանադրական վստահությամբ, որը Պատգամավորների կոնգրեսը տածում է կառավարության նախագահի նկատմամբ։

Վերջապես, վարչապետի ամենակարևոր գործառույթը կառավարության յուրաքանչյուր անդամի, ինչպես նաև կառավարության ամբողջ գործունեության ուղղորդումն է: Այսպիսով, ֆորմալ մակարդակում, «Կառավարության մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ կետի «g» ենթակետի համաձայն, նրան տրվում է «Նախարարների խորհրդի նիստեր հրավիրելու, նախագահելու և օրակարգը սահմանելու» լիազորություն։ Բացի այդ, նա պատասխանատու է Կոնգրեսի կողմից հաստատող նիստում հաստատվելիք քաղաքականության ծրագրի մշակման համար՝ համաձայն Սահմանադրության 99.2 հոդվածի, որը նշում է․

Նախորդ կետի դրույթների համաձայն առաջադրված թեկնածուն Պատգամավորների համագումարի առջև կներկայացնի կառավարության քաղաքական ծրագիրը, որը պատրաստվում է ձևավորել և վստահության քվե կխնդրի պալատից։

Բնօրինակ տեքստ (իսպ.)  

El candidato propuesto conforme a lo previsto en el apartado anterior expondrá ante el Congreso de los Diputados el programa político del Gobierno que pretenda formar y solicitará la confianza de la Cámara.

Նույն իմաստով, նա պատասխանատու կլինի նման ծրագրի իրականացման համար, որի համար կկարողանա հրահանգներ տալ կառավարության անդամներին, վերահսկել նպատակների իրականացումը, որոշել առաջնահերթությունները և ապահովել բոլոր նախարարությունների գործողությունների համակարգումը, ինչպես հետևում է «Կառավարության մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ կետի «m» ենթակետից։

Ժամանակակից Իսպանիայի վարչապետների ցանկ

Օրենսդիր մարմին	Կառավարության նախագահ				Կուսակցություն	Սկիզբ	Ավարտ	Տևողություն
I Օրենսդիր մարմին		1.		Ադոլֆ Սուարես Գոնսալես	UCD	1979 թվականի մարտի 31	1981 թվականի փետրվարի 26	698 օր (1 տարի, 332 օր)
		2.		Լեոպոլդո Կալվո-Սոտելո ի Բուստելո	UCD	1981 թվականի փետրվարի 26	1982 թվականի դեկտեմբերի 2	644 օր (1 տարի, 279 օր)
II Օրենսդիր մարմին		3.		Ֆելիպե Գոնսալես Մարկես	PSOE	1982 թվականի դեկտեմբերի 2	1996 թվականի մայիսի 5	4903 օր (13 տարի, 155 օր)
III Օրենսդիր մարմին
IV Օրենսդիր մարմին
V Օրենսդիր մարմին
VI Օրենսդիր մարմին		4.		Խոսե Մարիա Ասնար	PP	1996 թվականի մայիսի 5	2004 թվականի ապրիլի 17	2904 օր (7 տարի, 348 օր)
VII Օրենսդիր մարմին
VIII Օրենսդիր մարմին		5.		Խոսե Լուիս Ռոդրիգես Սապատերո	PSOE	2004 թվականի ապրիլի 17	2011 թվականի դեկտեմբերի 21	2804 օր (7 տարի, 248 օր)
IX Օրենսդիր մարմին
X Օրենսդիր մարմին		6.		Մարիանո Ռախոյ	PP	2011 թվականի դեկտեմբերի 21	2018 թվականի հունիսի 2	2355 օր (6 տարի, 163 օր)
XI Օրենսդիր մարմին
XII Օրենսդիր մարմին
		7.		Պեդրո Սանչես	PSOE	2018 թվականի հունիսի 2	Պաշտոնում	3003 օր (8 տարի, 125 օր)
XIII Օրենսդիր մարմին
XIV Օրենսդիր մարմին
XV Օրենսդիր մարմին

Փոխվարչապետ

Փոխնախագահը բացառապես ժամանակավոր և զուտ անձնական բնույթ ունեցող մարմին է, որը, հետևաբար, նախատեսում է այն վերացնել այն պահող անձի հրաժարականի դեպքում։ Վարչապետն ազատորեն առաջարկում է թագավորին, ով նրանց նշանակում և պաշտոնանկ է անում, փոխնախագահների թիվը, ինչպես նաև նրանց թեկնածությունները։

Ինչ վերաբերում է նրա լիազորություններին, ապա պետք է նշել, որ Սահմանադրությունը չի պարունակում այս հարցի վերաբերյալ որևէ դրույթ, որը կարգավորման պատասխանատվությունը տեղափոխում է «Կառավարության մասին» օրենքի 13-րդ հոդվածի վրա, որտեղ նշվում է, որ վարչապետի պաշտոնը թափուր լինելու, բացակայության կամ հիվանդության դեպքում նրա լիազորությունները ստանձնում են փոխվարչապետերը՝ համաձայն իրավահաջորդության սահմանված կարգի։

Փոխնախագահի և նախարարի պաշտոնները համատեղելի են, սակայն նախարարական պաշտոն չունեցող փոխնախագահն արդյունավետորեն ունի ավելի լայն լիազորություններ՝ կառավարական մարմինների գործողությունները համակարգելու համար: Սակայն «Կառավարության մասին» օրենքի 3.1 հոդվածը փոխնախագահին ուղղակիորեն ենթարկում է վերադասին՝ թույլ տալով նախագահին հանձնարարել կառավարության նախագահության ֆունկցիոնալ աջակցությանն ուղղված որոշակի որոշումների կատարումը: Այսպիսով, անկախ նախարարական հիերարխիայից, այս մարմնի հիմնական գործառույթը վարչապետին աջակցելն է։

Նախարարություններ

Նախարարությունները կարևոր դեր են խաղում պետական ​​կառավարման մեջ՝ որպես կառավարական կառույցների հիմնական մարմիններ: Յուրաքանչյուր նախարարություն պատասխանատու է վարչական գործունեության մեկ կամ մի քանի (կապակցված) ոլորտների վերահսկման համար։

Նախարարությունների և պետական ​​քարտուղարությունների թվի, անվանումների և իրավասության շրջանակի որոշումը թագավորի իրավասությունն է, որը որոշում է կայացնում վարչապետի առաջարկությամբ և ձևակերպում այն ​​թագավորական հրամանագրի տեսքով։

Օժանդակ մարմիններ

Օժանդակ մարմինների ղեկավարները չեն համարվում կառավարության անդամներ բառի խիստ իմաստով, ինչպես, օրինակ, Նախարարների խորհրդի անդամները: Այս մարմինները մասամբ կարգավորվում են «Կառավարության մասին» օրենքով, որն իր հիմնավորմամբ դրանք սահմանում է որպես «կառավարության և վարչակազմի միջև հիմնարար կապ»։

Պետական ​​քարտուղարներ

Պետական ​​քարտուղարները ազգային վարչակազմի բարձրագույն մարմիններն են, որոնք գործում են այն նախարարության ղեկավարի ենթակայությամբ, որին պատկանում են, կամ, եթե նրանք կից են վարչապետի գրասենյակին, նրա ենթակայության ներքո։ Նրանց լիազորությունները սահմանվում են թագավորական հրամանագրով։

Պետական ​​ցանկացած քարտուղարության հիմնական իրավասությունն է իրականացնել և խթանել կառավարության քաղաքականությունը գործունեության որոշակի ոլորտում՝ ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ միջազգային մակարդակով, մասնավորապես՝ նպաստելով նպատակների իրագործմանը և նախագծերի իրականացմանը, վերահսկելով դրանց իրականացումը, ենթակա մարմինների գործունեությունը և հրահանգներ տալով դրանց ղեկավարներին։

Պետական ​​քարտուղարների և պետական ​​քարտուղարների տեղակալների գլխավոր հանձնաժողով

Պետական ​​քարտուղարների և տեղակալ քարտուղարների գլխավոր հանձնաժողովը կազմված է յուրաքանչյուր պետական ​​քարտուղարության անդամներից, ինչպես նաև նախարարական գերատեսչությունների տեղակալ քարտուղարներից, և գլխավորում է փոխվարչապետը: Գլխավոր հանձնաժողովի լիազորությունների մեջ է մտնում հանձնաժողովին վերաբերող բոլոր հարցերի ուսումնասիրությունը և նախապատրաստումը, որոնք ներկայացվում են Նախարարների խորհրդի քննարկմանը։

Կառավարության քարտուղարություն

Կառավարության քարտուղարությունը, որպես օժանդակ մարմին, պատասխանատու է Նախարարների խորհրդին, պատվիրակված հանձնաժողովներին և պետական ​​քարտուղարների և պետական ​​քարտուղարների տեղակալների գլխավոր հանձնաժողովին տեխնիկական և վարչական աջակցություն ցուցաբերելու համար։

Գրասենյակներ

Կաբինետները վարչապետի, փոխվարչապետերի, նախարարների և պետքարտուղարների քաղաքական և տեխնիկական աջակցության մարմիններ են: Մասնավորապես, նրանք աջակցություն են ստանում իրենց քաղաքական գործունեության, խորհրդարանական պարտականությունների կատարման և պետական ​​​​գործակալությունների և վարչական մարմինների հետ հարաբերությունների պահպանման գործում։

Պառլամենտարիզմ

Կառավարությունն իր քաղաքական գործունեության համար պատասխանատու է Պատգամավորների համագումարին։ Այն հավասարապես ենթակա է ինչպես Կոնգրեսի, այնպես էլ Սենատի քաղաքական վերահսկողությանը։

Ինվեստիտուրա

Կառավարության խորհրդարանական ներդրումն իրականացնում է վարչապետը, որն ազատորեն նշանակում է նախարարներին և կառավարության մյուս անդամներին։ Վարչապետի նշանակումը, իր հերթին, կատարվում է թագավորի առաջարկով՝ խորհրդարանական խմբակցությունների հետ համապատասխան խորհրդակցություններից հետո: Այնուհետև թեկնածուն պարտավոր է ներկայացնել իր քաղաքական ծրագիրը Պատգամավորների Կոնգրեսին և կընտրվի, եթե ստանա բացարձակ մեծամասնության աջակցությունը: Եթե թեկնածուն չի կարողանում ստանալ Կոնգրեսի անդամների բացարձակ մեծամասնության հավանությունը, քվեարկությունը պետք է կրկնվի 48 ժամ հետո: Քվեարկության երկրորդ փուլում թեկնածուն պետք է ապահովի միայն ձայների պարզ մեծամասնությունը՝ ընտրվելու համար. այս ընթացակարգը կարող է կրկնվել մի քանի անգամ, մինչև թեկնածուն ընտրվի։

Եթե ​​առաջին քվեարկությունից երկու ամիս անց թեկնածուներից ոչ մեկը չի կարողանում ապահովել Կոնգրեսի վստահությունը, թագավորը լուծարում է Ներկայացուցիչների պալատը և անմիջապես նշանակում է նոր ընդհանուր (խորհրդարանական) ընտրություններ։

Քաղաքական պատասխանատվություն

Նիստ Սենատում։

Սահմանադրության 108-րդ հոդվածը ուղղակիորեն սահմանում է կառավարության քաղաքական պատասխանատվությունը Պատգամավորների Կոնգրեսի առջև, որը թույլ է տալիս ստորին պալատին կասկածի տակ դնել գործադիր իշխանության գործունեությունը, քննադատել այն և քաղաքական պատժամիջոցներ կիրառել նրա նկատմամբ։

Վստահության քվե

Վստահության քվեարկությունը սահմանադրական ընթացակարգ է, որի միջոցով վարչապետի նախաձեռնությամբ և Նախարարների խորհրդում քննարկումից հետո Կոնգրեսը ձայների պարզ մեծամասնությամբ վստահություն է հայտնում կառավարությանը կամ չեղյալ է հայտարարում այն, եթե ձայների մեծամասնությունը չի ստացվում։

Եթե ​​Պատգամավորների Կոնգրեսը հրաժարվի կառավարությանը վստահության քվե տալ, այն ստիպված կլինի հրաժարական տալ, որից հետո կսկսվի նոր կառավարություն նշանակելու գործընթացը։

Անվստահության քվե

Անվստահության քվեն սահմանադրական մեխանիզմ է, որը նախաձեռնել է ընդդիմությունը Կոնգրեսում՝ ստիպելու կառավարության հրաժարականը և նրա նախագահի փոխարինումը այլ առաջարկվող թեկնածուով: Այն պետք է նախաձեռնի պատգամավորների մեկ տասներորդը և ուժի մեջ մտնելու համար պահանջվում է ձայների բացարձակ մեծամասնություն. ընդունվելու դեպքում կառավարությունը պետք է անհապաղ դադարեցնի իր գործունեությունը, լուծարվի և ձևավորվի առաջարկվող թեկնածուի կողմից՝ օրենսդիր մարմնի վստահությունը վերականգնելու համար։

Իսպանիայի քաղաքական համակարգը նախատեսում է կառավարության ղեկավարի անհապաղ փոխարինում, որի նկատմամբ ընդդիմության թեկնածուն անվստահություն է հայտնել՝ իշխանության վակուումի ստեղծումը նվազագույնի հասցնելու և մեկ կառավարության լուծարման և հաջորդի ձևավորման միջև ընկած ժամանակահատվածում կայունություն ապահովելու համար։ Ավելին, Սահմանադրությունն արգելում է նույն խորհրդարանի անդամներին, ովքեր նախաձեռնել են անվստահության քվեարկություն, նոր քվեարկություն նախաձեռնել Կոնգրեսի նույն նստաշրջանի ընթացքում։

Անվստահության հարցի վերաբերյալ քվեարկությունը չի կարող տեղի ունենալ մինչև դրա ներկայացումից հինգ օր անցնելը. այլընտրանքային առաջարկներ կարող են ներկայացվել այս ժամկետի առաջին երկու օրվա ընթացքում։

Հարցեր և խնդրանքներ

Պաշտոնից ազատման մեխանիզմներից բացի, կառավարության գործունեության նկատմամբ կա մշտական ​​վերահսկողություն, որը կարգավորվում է Սահմանադրության 111-րդ հոդվածով։ Պատգամավորներն ու սենատորներն իրավունք ունեն հարցեր տալ՝ բանավոր կամ գրավոր, որոնք կարող են վերաբերել ցանկացած խնդրի, ինչպես նաև հարցապնդումներ անել՝ ավելի պաշտոնական հայտարարություններ կոնկրետ նախարարության ընդհանուր քաղաքականության կամ գործունեության վերաբերյալ, ինչը կարող է հանգեցնել պալատի դիրքորոշումն արտացոլող բանաձևի ընդունմանը։

Գործող կառավարություն

Սահմանադրության 101-րդ հոդվածը սահմանում է այն հանգամանքները, որոնց դեպքում կառավարությունը դադարում է գործել, մասնավորապես՝ խորհրդարանական վստահության կորստի, անվստահության քվեի, կամավոր հրաժարականի կամ նախագահի մահվան պատճառով: Ինչպես 113-րդ հոդվածը, որը սահմանում է իշխանությունը գործող կառավարությունից ընդդիմությանը փոխանցելու կարգը, այս դրույթը սահմանում է, որ պաշտոնաթող կառավարությունը շարունակում է իրականացնել իր գործառույթները մինչև նոր կառավարության պաշտոնավարման սկիզբը։

«Կառավարության մասին» օրենքով սահմանված իրավական ակտերը տեսականորեն հուշում են, որ հեռացող կառավարությունը պետք է սահմանափակվի զուտ վարչական և գործառութային աշխատանք կատարելով՝ ապահովելով սահուն անցում դեպի հաջորդ կառավարություն և կանխելով մարմինների ու գերատեսչությունների աշխատանքի դադարեցումը։ Այսպիսով, հեռացող կառավարությունը չպետք է շարունակի իր որդեգրած քաղաքական ծրագրի իրականացումը։

Գործնականում, սակայն, սահմանադրական հայեցակարգերի բացակայության պայմաններում, որոնք հստակ սահմանում են, թե կոնկրետ ինչն է զուտ վարչական, իսկ ինչը՝ զուտ քաղաքական գործունեությունը իշխանության, նման սահմանափակումները կարող են միայն մասամբ արդյունավետ լինել։ Կառավարության ակտի դրույթների ոչ միանշանակ մեկնաբանությունները կարող են սահմանել որպես քաղաքական գործունեություն, որը մյուս մեկնաբանությունները համարում են վարչական աշխատանք: Մեկ հնարավոր նկարագրությունը գալիս է 2005 թվականի դեկտեմբերի 2-ի Գերագույն դատարանի վճիռից, որը սահմանում էր, որ հեռացող կառավարության իրավասության մեջ չէ որևէ գործողություն կատարել, որը կփոխի «ներքին կամ արտաքին քաղաքականության ընթացքը» կամ «կպայմանավորի, վտանգի կամ կխանգարի» գալիք կառավարության որոշումներին․

Սահմանադրությունը, իհարկե, ուղղակիորեն սահմանափակումներ կամ արգելքներ չի դնում գործող կառավարության գործունեության վրա։ Այնուամենայնիվ, այն մեզ տրամադրում է չափանիշներ՝ որոշելու այն շրջանակը, որի շրջանակներում այն ​​պետք է գործի […] Մեր կողմից քննարկվող չափանիշը բխում է կառավարության սահմանադրական գործառույթից։ […] Այս գործառույթը բաղկացած է ոչ այլ ինչից, քան ներքին և արտաքին քաղաքականության ուղղորդումը և դրա հետ սերտորեն կապված՝ պետության պաշտպանության ապահովումը։ […] Քաղաքականության ընդհանուր ուղղությունը, որը կառավարության հիմնարար խնդիրն է, բխում է վարչապետի թեկնածուի կողմից Պատգամավորների կոնգրեսին ներկայացված ծրագրից, որը ստացել է մեծամասնության աջակցությունը։ […] Բնականաբար, գործունեության այս քաղաքական շրջանակը այս պահին վերջնականապես սահմանված չէ, և կարող է պատահել, որ տարբեր պատճառներով կառավարությունը այս կամ այն ​​չափով շեղվի իր պաշտոնավարման ժամանակ հաստատված ուղուց։ Խորհրդարանական համակարգը թույլ է տալիս անընդհատ վերականգնել վստահության հարաբերությունները։

Բնօրինակ տեքստ (իսպ.)  

La Constitución, ciertamente, no establece de modo expreso límites o restricciones a la actuación del Gobierno en funciones. No obstante, nos facilita el criterio para distinguir cuáles son los confines dentro de los que debe moverse, […] El criterio al que nos referimos es el que resulta de la función constitucional del Gobierno. […] Esa función no es otra que la dirección de la política interior y exterior y, en estrecha relación con ella, la defensa del Estado. […] La dirección de la política general, que es la misión principal del Gobierno, trae causa del programa que el candidato a su Presidencia defendió ante el Congreso de los Diputados y mereció el apoyo de su mayoría. […] Naturalmente, ese marco político de actuación no queda definitivamente fijado en ese momento y puede suceder que, por distintas razones, el Gobierno llegue a apartarse en diversa medida de la línea aprobada en el momento de la investidura. El sistema parlamentario permite una actualización permanente de la relación de confianza.

Ընդհանուր առմամբ, իրավագիտությունը դիտարկում է երկու ընդհանուր մոտեցում՝ գործող կառավարության թույլատրելի գործառույթների ցանկը սահմանելու համար. դրական մոտեցում՝ թվարկելով բոլոր այն գործառույթները, որոնք կառավարությունը կարող է կատարել, և բացասական մոտեցում՝ թվարկելով բոլոր այն գործառույթները, որոնք կառավարությունը չի կարող կատարել: «Կառավարության մասին» օրենքի 21-րդ հոդվածը ներառում է երկու դրույթներն էլ. մի կողմից, այն սահմանում է «հանրային գործերի սովորական վարումը» որպես գործող կառավարության գործունեության շրջանակ՝ «անհետաձգելի» կամ «ընդհանուր շահի» դեպքերում այդ սահմաններից դուրս գալու հնարավորությամբ․

Գործող կառավարությունը կնպաստի նոր կառավարության ձևավորման և նրան լիազորությունների փոխանցման գործընթացի բնականոն ընթացքին և կսահմանափակվի իր գործունեությունը հանրային գործերի սովորական վարմամբ՝ ձեռնպահ մնալով որևէ այլ միջոցառում ձեռնարկելուց, բացառությամբ պատշաճ կերպով հաստատված արտակարգ իրավիճակների կամ այն ​​դեպքերի, երբ դա արդարացված է հանրային շահերի նկատառումներով, որոնք պետք է հստակորեն հաստատվեն։

Բնօրինակ տեքստ (իսպ.)  

El Gobierno en funciones facilitará el normal desarrollo del proceso de formación del nuevo Gobierno y el traspaso de poderes al mismo y limitará su gestión al despacho ordinario de los asuntos públicos, absteniéndose de adoptar, salvo casos de urgencia debidamente acreditados o por razones de interés general cuya acreditación expresa así lo justifique, cualesquiera otras medidas.

Մյուս կողմից, հաջորդ պարբերություններում այն ​​թվարկում է բոլոր այն գործողությունները, որոնք գործող կառավարությունն իրավունք չունի անելու՝ անկախ քաղաքական իրավիճակի առանձնահատկություններից, ներառյալ, օրինակ՝ թագավորին առաջարկել լուծարել Կորտեսի գլխավոր պալատներից մեկը, առաջարկել թագավորին խորհրդակցական հանրաքվե հրավիրել, հաստատել պետական ​​բյուջեի մասին օրենքը և այլն։

Ռախոյի կառավարությունը 2015-2016 թվականներին

2015 թվականի ընդհանուր (խորհրդարանական) ընտրություններում պահպանողական Ժողովրդական կուսակցությունը կարողացել է ապահովել ձայների մեծամասնությունը, և, հետևաբար, Ֆիլիպ VI թագավորը Մարիանո Ռախոյին առաջադրել է վարչապետի պաշտոնում (այդ ժամանակ Ռախոյն արդեն վարչապետ էր 2011 թվականից): Հետաքրքիր է, որ ժամանակակից Իսպանիայի պատմության մեջ առաջին անգամ Ռախոյը մերժել է թագավորական առաջարկը՝ պատճառաբանելով Պատգամավորների Կոնգրեսում բավարար քաղաքական աջակցության բացակայությունը։ Սակայն Պեդրո Սանչեսի գլխավորած սոցիալիստական ​​ընդդիմությունը նույնպես բավարար քաղաքական աջակցություն չի ունեցել և, հետևաբար, չի կարողացել կառավարություն ձևավորել։

Առաջին անգամ թագավորը ստիպված է եղել կիրառել Սահմանադրության 99-րդ հոդվածի 5-րդ կետի  և նշանակել նոր ընտրություններ 2016 թվականի համար։ Այսպիսով, մինչև նոր ընտրությունները Ռախոյի կառավարությունը գործել է որպես ժամանակավոր կառավարություն։

Սա հանգեցրեց գործադիր և օրենսդիր իշխանությունների միջև հակամարտության. Ռախոյը հրաժարվել է ենթարկվել Պատգամավորների Կոնգրեսի վերահսկողությանը, քանի որ գործող կառավարությունը վստահության հարաբերություններ չէր հաստատել օրենսդիր մարմնի հետ, ինչը սովորաբար տեղի է ունենում ընտրություններից հետո: Կոնգրեսը դիմել է Սահմանադրական դատարան, որը 2018 թվականի նոյեմբերի 22-ին (2016 թվականի ընտրություններից հետո կառավարության լիարժեք ձևավորումից հետո) որոշել է, որ կառավարությունը «խախտել է Սահմանադրությամբ Կոնգրեսին տրված սահմանադրական լիազորությունները», և որ, չնայած սովորաբար «կառավարության գործունեության նկատմամբ վերահսկողությունն իրականացվում է կառավարության և Պատգամավորների Կոնգրեսի միջև գոյություն ունեցող վստահության շրջանակներում», սա չի նշանակում, որ «բացառիկ դեպքերում, որոնք ներառում են նաև այն ժամանակահատվածները, երբ Կոնգրեսի և կառավարության միջև վստահության հարաբերություններ չկան, անհնար է իրականացնել այս վերահսկողական գործառույթը», քանի որ «Գեներալ Կորտեսներին բնորոշ վերահսկողական գործառույթը ենթադրաբար ներհատուկ է դրա ներկայացուցչական բնույթի և Սահմանադրության 1.3 հոդվածով սահմանված խորհրդարանական կառավարման ձևի մեջ»։