Paraguai

	Nome orixinal República del Paraguay (es); Paraguái Tavakuairetã (gn)
	Nome oficial Paraguay (es); République du Paraguay (fr)
	Xentilicio Paraguayan (en); paraguajana (vec); paraguajane (vec); paraguajani (vec); Paraguayanerin (de); Paraguayenne (fr); Paraguayaner (de); Paraguayen (fr); paraguaya (ast); paraguajan (vec); paraguaje (vec); پاراڭوايانية (ary); پاراڭوايانيين (ary); paraguaja (vec); پاراڭواياني (ary); paraguaji (vec); paraguajo (vec); پاراڭوايانيات (ary); paraguayu (ast); paraguaiane (it); باراغوايانية (ar); باراغوايانيون (ar); פרגוואי (he); باراغواياني (ar); Paraguayano (io); Paragvänan (vo); paraguayi (hu); paraguaia (lfn); פרגוואית (he); paraguayan (ro); paraguaiana (it); paraguaiani (it); paraguayeni (ro); paraguaiano (it); paraguayană (ro); প্যারাগুয়ীয় (bn); Paraguach (ga)

Paraguai
	Nome orixinal República del Paraguay (es); Paraguái Tavakuairetã (gn)
	Nome oficial Paraguay (es); République du Paraguay (fr)
	Xentilicio Paraguayan (en); paraguajana (vec); paraguajane (vec); paraguajani (vec); Paraguayanerin (de); Paraguayenne (fr); Paraguayaner (de); Paraguayen (fr); paraguaya (ast); paraguajan (vec); paraguaje (vec); پاراڭوايانية (ary); پاراڭوايانيين (ary); paraguaja (vec); پاراڭواياني (ary); paraguaji (vec); paraguajo (vec); پاراڭوايانيات (ary); paraguayu (ast); paraguaiane (it); باراغوايانية (ar); باراغوايانيون (ar); פרגוואי (he); باراغواياني (ar); Paraguayano (io); Paragvänan (vo); paraguayi (hu); paraguaia (lfn); פרגוואית (he); paraguayan (ro); paraguaiana (it); paraguaiani (it); paraguayeni (ro); paraguaiano (it); paraguayană (ro); প্যারাগুয়ীয় (bn); Paraguach (ga)
	Instancia de república; país; estado soberano; estado sen litoral
	Parte de Cono Sur; América Latina
	Epónimo Río Paraguai
	Texto lema Paz y justicia; You have to feel it!; Peace and justice; Heddwch a Chyfiawnder; Мир и справедливост
	Himno Paraguayos, República o Muerte (pt)
Características
	Cultura cultura do Paraguai (pt)
	Lingua oficial lingua castelá; lingua guaraní
	Lingua usada lingua castelá; Lingua maká; Língua nivaclé (pt) ; lingua guaraní mbyá; lingua toba; Enlhet (en) ; Angaité (en) ; Enxet (en) ; Lingua ayoreo; lingua guaraní; Maskoy (en) ; Sanapaná (en) ; Lingua chamacoco; Lingua aché; guaraní paraguaio; Kaskihá (en) ; lingua guaraní ava; Língua chorote (pt) ; Paraguayan Sign Language (en) ; Língua pãi-taviterã (pt) ; Lingua tapiete
	Economía economía do Paraguai
	Demografía demografía de Paraguai
	Moeda Guaraní ₲; Paraguayan peso (en) ; Paraguayan real (en)
	Caracterizado por país parcialmente libre
	Caracterizado por país parcialmente libre
Implicados
	Xefe de estado Cargo: Presidente de Paraguai ; Santiago Peña (pt) (2023 - )
	Xefe do goberno Cargo: Presidente de Paraguai ; Santiago Peña (pt)
	Órgano lexislativo Congresso do Paraguai (pt)
	Máxima autoridade xudicial Supreme Court of Paraguay (en)
	Membro de Organización das Nacións Unidas; Unión Postal Universal; UNESCO; Organización para a Prohibición de Armas Químicas; Unión Internacional de Telecomunicacións; Organización Meteorolóxica Mundial; Organización dos Estados Americanos; Organización Mundial da Saúde; Organización Mundial de Alfándegas; Comunidade Andina; Centro Internacional de Arranxo de Diferenzas Relativas a Investimentos; Organización Mundial do Comercio; Mercosur; Unión de Nacións Suramericanas; Banco Internacional de Reconstrución e Fomento; Asociación Internacional de Fomento; Axencia Multilateral de Garantía de Investimentos; Corporación Financeira Internacional; Interpol; Grupo para as observacións da Terra; Organismo para a Proscrición das Armas Nucleares na América Latina e o Caribe; Tratado de non proliferación de armas nucleares
	Banco central Banco Central do Paraguai (pt)
Datas
	Fundación / creación 1811
Historia
	Historia historia de Paraguai
Localización
	Situado na entidade xeográfica Hispanoamérica; América do Sur
	País Paraguai
	Xeografía xeografía de Paraguai
	Continente América do Sur
	Capital Asunción
	Comparte fronteira con Arxentina; Bolivia; Brasil
	Contén división administrativa Departamento de Alto Paraguay; Guairá; Departamento de Cordillera; Departamento de Concepción; Itapúa; Ñeembucú; Departamento de Misiones; Departamento de Paraguarí; Presidente Hayes; Departamento Central; Departamento de Caazapá; Amambay; Alto Paraná; Canindeyú; Departamento de San Pedro, Paraguai; Departamento de Caaguazú; Boquerón; Distrito Capital (pt)
	Área urbana máis poboada Asunción
OpenStreetMap
	Coordenadas 23°30′S 58°00′O / -23.5, -58
Cifras e dimensións
	Poboación 1.907.041 (1960) ; 1.958.047 (1961) ; 2.010.626 (1962) ; 2.064.802 (1963) ; 2.120.601 (1964) ; 2.178.003 (1965) ; 2.237.190 (1966) ; 2.298.083 (1967) ; 2.360.108 (1968) ; 2.422.485 (1969) ; 2.484.736 (1970) ; 2.546.729 (1971) ; 2.608.887 (1972) ; 2.671.997 (1973) ; 2.737.152 (1974) ; 2.805.232 (1975) ; 2.876.352 (1976) ; 2.950.552 (1977) ; 3.028.542 (1978) ; 3.111.140 (1979) ; 3.198.848 (1980) ; 3.291.955 (1981) ; 3.390.101 (1982) ; 3.492.295 (1983) ; 3.597.135 (1984) ; 3.703.512 (1985) ; 3.811.042 (1986) ; 3.919.708 (1987) ; 4.029.203 (1988) ; 4.139.286 (1989) ; 4.249.747 (1990) ; 4.360.358 (1991) ; 4.470.934 (1992) ; 4.581.390 (1993) ; 4.691.695 (1994) ; 4.801.834 (1995) ; 4.911.701 (1996) ; 5.021.271 (1997) ; 5.130.723 (1998) ; 5.240.321 (1999) ; 5.350.253 (2000) ; 5.460.621 (2001) ; 5.571.371 (2002) ; 5.682.350 (2003) ; 5.793.330 (2004) ; 5.904.170 (2005) ; 6.014.781 (2006) ; 6.125.285 (2007) ; 6.236.005 (2008) ; 6.347.383 (2009) ; 6.459.721 (2010) ; 6.573.097 (2011) ; 6.687.361 (2012) ; 6.672.633 (2012) ; 6.802.295 (2013) ; 6.811.297 (2017)
	Poboación feminina 3.338.534 (2021); 3.249.592 (2019); 3.294.711 (2020); 3.378.612 (2022)
	Poboación masculina 3.365.265 (2021); 3.280.434 (2019); 3.323.985 (2020); 3.402.132 (2022)
	Poboación rural 2.514.193 (2021); 2.489.311 (2019); 2.502.992 (2020); 2.521.216 (2022)
	Poboación urbana 4.189.606 (2021); 4.040.715 (2019); 4.115.703 (2020); 4.259.528 (2022)
	Índice desenvolvemento humano 0,717 (2021); 0,595 (1990); 0,6 (1991); 0,605 (1992); 0,612 (1993); 0,617 (1994); 0,623 (1995); 0,632 (1996); 0,638 (1997); 0,644 (1998); 0,649 (1999); 0,649 (2000); 0,655 (2001); 0,662 (2002); 0,655 (2003); 0,662 (2004); 0,664 (2005); 0,664 (2006); 0,669 (2007); 0,679 (2008); 0,677 (2009); 0,685 (2010); 0,696 (2011); 0,702 (2012); 0,715 (2013); 0,716 (2014); 0,723 (2015); 0,721 (2016); 0,724 (2017); 0,727 (2018); 0,732 (2019); 0,73 (2020)
	Índice desenvolvemento humano desigualdade 0,582 (2021); 0,525 (2010); 0,531 (2011); 0,552 (2012); 0,565 (2013); 0,557 (2014); 0,576 (2015); 0,574 (2016); 0,574 (2017); 0,586 (2018); 0,593 (2019); 0,592 (2020)
	Taxa desemprego 4 % (2014)
	Taxa nataliade 20,328 (2022); 20,627 (2021); 21,281 (2019); 20,946 (2020)
	Taxa mortandade 7,437 (2022); 7,638 (2021); 5,636 (2019); 5,916 (2020)
	PIB nominal 39.950.899.733 $ (2021); 41.722.295.362 $ (2022)
	Taxa imposto sobre valor engadido 10 %
	Superficie 406.756 km²
	Superficie 406.756 km²
	Voltaxe doméstica 220 V
	Esperanza de vida 70 a (2022); 70 a (2021); 73 a (2020); 74 a (2019); 73,12 a (2016); 73,023 a (2015); 72,913 a (2014); 72,786 a (2013); 72,638 a (2012); 72,47 a (2011); 72,285 a (2010); 72,089 a (2009); 71,887 a (2008); 71,686 a (2007); 71,485 a (2006); 71,281 a (2005); 71,067 a (2004); 70,838 a (2003); 70,593 a (2002); 70,335 a (2001); 70,07 a (2000); 69,808 a (1999)
	Punto máis alto 842 m Cerro Peró (pt)
	Punto máis baixo 46 m Río Paraguai
	Fuso horario UTC−04:00 ; America/Asuncion ; UTC−03:00
OpenStreetMap
Fontes e ligazóns
OpenStreetMap
OpenStreetMap	287077
VIAF	191145542427296641204
ISNI	0000000123088111
TasteAtlas	paraguay
Freebase	/m/05v10
MeSH	D010239
	Páxina WEB paraguay.gov.py
	Prefixo telefónico +595
	Teléfono de emerxencia 911
	Dominio .py
	Descrito pola fonte Enciclopedia de Otto ; Tema: Paraguay; The Nuttall Encyclopædia ; Encyclopædia Britannica ; Tema: 1911 Encyclopædia Britannica/Paraguay (en) ; Enciclopedia Británica de 1922 ; Tema: 1922 Encyclopædia Britannica/Paraguay (en) ; Pequeno dicionario enciclopédico de Brockhaus e Efron ; Tema: Q24820707 ; Enciclopedia militar Sytin ; Tema: Q25415893 ; Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron ; Tema: Q24473985 ; Grande Enciclopedia Yuzhakov ; Tema: Q121315839
	Wikidata G:Commons C:Commons

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Paraguai (homónimos).

Paraguai^[1] (en guaraní: Paraguái), oficialmente a República de Paraguai (en castelán: República del Paraguay; en guaraní: Paraguái Tavakuairetã) é un país do centro da América do Sur, limitado ó norte e oeste por Bolivia, ó norte e leste polo Brasil e ó sur e oeste pola Arxentina. A súa capital é a cidade de Asunción. Paraguai é un dos dous países da América do Sur que non posúe unha saída para o mar, sendo o outro Bolivia. Por mor da súa localización central en América do Sur, tamén é coñecido como o Corazón de Suramérica.^[2]

Historia

Os primeiros colonos españois chegaron a Paraguai no comezo do século XVI. A cidade de Asunción, fundada o 15 de agosto de 1537, logo se tornou o centro dunha provincia nas colonias españolas na América do Sur.

O 15 de maio de 1811, Paraguai declarou a súa independencia. Cun rápido crecemento económico e militar nos anos que proseguiron á independencia, Paraguai tornouse un país auto-suficiente, e unha potencia rexional no continente.

A Guerra da Tripla Alianza, entre 1865 a 1870, composta pola Arxentina, o Brasil e o Uruguai, apoiados economicamente polo Reino Unido. Esta guerra foi motivada principalmente pola ambición paraguaia dunha saída para o mar, que no final acabou custando non soamente todo o crecemento entón alcanzado, senón tamén a morte de dous terzos da poboación do sexo masculino e perda de territorios, en gran parte, para a Arxentina. A economía paraguaia ficaría estancada os seguintes 50 anos.

Tropas bolivianas invadiron Paraguai en 1932, desencadeando a Guerra do Chaco, (1932-1935), e culminando con vitoria paraguaia e a anexión do Chaco ao país.

Desde 1989, cando o réxime militar de máis de 35 anos de Alfredo Stroessner rematou, Paraguai foi gobernado por presidentes electos democraticamente. Os maiores desafíos de Paraguai desde entón foron a crecente inestabilidade política e a corrupción en alza.

Política

En 1992, foi publicada oficialmente unha nova constitución, en vigor ata hoxe, que substituíu a antiga constitución de 1967. De acordo coa actual constitución paraguaia, o sistema de goberno é a democracia representativa. O poder executivo é exercido polo Presidente e polo vice-presidente, que son escollidos polo pobo a través de voto directo, para un mandato de cinco anos consecutivos, sen dereito á reelección, isto é, o xefe de Estado e de goberno non debe ser electo dúas veces, e gobernan baixo asesoría do Consello de Ministros. O presidente participa da aprobación da lexislación e ordena a súa publicación, podendo negar leis orixinadas no lexislativo.

O poder lexislativo é bicameral, formado polas dúas casas do Congreso, ou sexa, pola Cámara dos Deputados, de 80 membros, e polo Senado, de 45 membros, escollidos en ambos os casos para un mandato de cinco anos, por voto popular. O voto é imposto por lei para todos os electores a partir dos 18 anos.

A Corte Suprema de Xustiza é a instancia máxima do poder xudiciario, composta de nove membros nomeados polo presidente, e ten o poder de declarar a inconstitucionalidade de leis.

O principais partidos políticos son o Colorado (Asociación Nacional Republicana), o Liberal Radical Auténtico e Encuentro Nacional. Paraguai está dividido en 18 departamentos incluíndose a capital, Asunción. Cada departamento ten como xefe de goberno un gobernador electo.

Subdivisións

Artigo principal: Subdivisións de Paraguai.

Paraguai está dividido en 17 departamentos. Cada departamento divídese en distritos. Os distritos subdivídense en partidos e os partidos en compañías. Asunción, a capital, forma un distrito federal.

Xeografía

O río Paraguai divide Paraguai en dúas rexións: ao oeste a rexión Occidental ou Chaco e ao leste a rexión Oriental.

A Rexión Oriental abrangue o 39% do territorio total e posúe o 97,3% da poboación. Ten máis de 800 ríos e regatos e o 95% das súas terras son cultivables. Nesta rexión están as principais institucións da República e os patrimonios históricos e culturais máis importantes. Ten 14 Departamentos. Nesta rexión a temperatura media anual é de 24 °C. O punto máis alto é o cerro Tres Kandú con 842 m. Está moi afectada pola deforestación, xa que en 1945 o 55% da súa superficie encontrábase cuberta por bosques, e no 2004, só o 6% se atopaba cuberto por bosques.

A Rexión Occidental ou Chaco ten o 61% do territorio da República e posúe pouco máis do 2% da poboación total. O seu territorio está formado por un fondo mariño que emerxeu na era cuaternaria. Esta rexión posúe terras secas e arxilosas, poboada de extensas matogueiras e palmares, esteros, lagos e regatos. Ten tres Departamentos e a súa produción económica baséase nos cultivos e a gandería. A súa temperatura media anual é de 31 °C. O punto máis alto do Chaco é o Cerro León con 604 m. Segundo datos da SEAM, Secretaría do Medio Ambiente de Paraguai, o 65% desta rexión atópase cuberta por bosques.

Economía

Artigo principal: Economía de Paraguai.

Demografía

Nota: Este gráfico xerouse automaticamente a partir de datos recollidos de Wikidata. Se precisa cambiar ou actualizar algún dos datos, fágao no propio Wikidata.

A maioría da poboación de Paraguai é de mestizos de colonizadores hispánicos con nativos. Hai poboación branca de orixe predominantemente española. Ata hoxe a maior parte da poboación fala o guaraní, ademais da lingua española.

Principais cidades

Asunción: 500 mil habitantes, máis de 1.5 millón na súa zona metropolitana
Ciudad del Este: 240 mil habitantes
San Lorenzo: 120 mil habitantes
Encarnación: 85 mil habitantes
Concepción: 75 mil habitantes

Cultura

Festivos

Data	Nome en galego	Nome local (en español)	Observacións
1 de xaneiro	Ano Novo	Año Nuevo
6 de xaneiro	Día dos Reis	Día de los Reyes
3 de febreiro	Día do Patrono de Paraguai	Día del Patrono del Paraguay
1 de marzo	Día dos Heroes	Día de los Héroes
(varía)	Xoves e Venres Santo	Jueves y Viernes Santo
1 de maio	Día dos Traballadores	Día de los Trabajadores
15 de maio	Día da Independencia	Día de la Independencia
12 de xuño	Día da Paz no Chaco	Día de la Paz del Chaco
14 de agosto	Día da bandeira	Día de la Bandera
15 de agosto	Fundación de Asunción	Día de la Fundación de Asunción	Aniversario da capital nacional
16 de agosto	Día dos Nenos	Día de los Niños	Os nenos fican na casa
29 de setembro	Día da Batalla de Boquerón	Día de la Batalla de Boquerón
8 de decembro	Día da Virxe de Caacupé	Día de la Virgen de Caacupé
25 de decembro	Nadal	Navidad

Notas

↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para paraguaio.
↑ "En el corazón de Sudamérica". ABC. Consultado o 12 de decembro de 2015.

Véxase tamén

Ligazóns externas

Secretaría Nacional de Turismo de Paraguai Arquivado 26 de abril de 2021 en Wayback Machine. (en castelán)

[1] Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para paraguaio.

[2] "En el corazón de Sudamérica". ABC. Consultado o 12 de decembro de 2015.

[1]

[2]