مردم وایاندوت

مردم
(وایاندوت)

کفش‌های کتانی وایاندوت، حدود۱۸۸۰، در مجموعه موزه کفش باتا
مناطق با جمعیت چشمگیر
ایالات متحده آمریکا اکلاهما کانزاس میشیگان
ملت وایاندوت اوکلاهما	۷٬۳۵۰
ملت وایاندوت کانزاس	۹۰۰
وایاندوت از ملت اندردون	۸۰۰
زبان‌ها
زبان انگلیسی، زبان فرانسوی، زبان ویاندوت
دین
مسیحیت، باورهای سنتی
قومیت‌های وابسته
مردم وایاندوت، پتون، ونروهرونون، قوم بی‌طرف، مردم اری، سایر مردم ایروکویی

مردم وایاندوت (انگلیسی: Wyandot people) یا هورون‌ها (که با نام وایاندوته نیز شناخته می‌شوند) از بومیان جنگل‌های شمال شرقی آمریکا هستند که در اواسط سده هفدهم در منطقه دریاچه‌های بزرگ پدیدار شدند. وایاندوت‌ها طی فرایندی از قومیت‌زایی در طول جنگ‌های سمور آبی توسعه یافتند؛ زمانی که پناهندگان اقوام پتون (اتیونونتاتروننون) و وندات (هورون) پس از پراکندگی توسط هودنوشونی (ایروکوی) به یکدیگر پیوستند. پتون/وندات‌ها چندین بار تغییر مکان دادند تا اینکه در سال ۱۶۷۱ در میشیلی‌ماکیناک مستقر شدند. آن‌ها در سال ۱۷۰۱ به منطقه دیترویت مهاجرت کردند و تا اواسط سده هجدهم در قلمرو اوهایو پراکنده شدند، جایی که به نام وایاندوت معروف گشتند. وایاندوت‌ها در طول جنگ فرانسویان و سرخ‌پوستان فعالانه از فرانسوی‌ها و در طول جنگ انقلاب آمریکا از بریتانیایی‌ها حمایت کردند. آن‌ها بخشی از کنفدراسیون شمال غربی بودند که پس از جنگ برای مقاومت در برابر توسعه‌طلبی آمریکا تشکیل شد. در اوایل دهه ۱۸۴۰، سیاست‌های انتقال اجباری سرخ‌پوستان آمریکا وایاندوت‌ها را مجبور کرد به قلمرو سرخ‌پوستان (کانزاس) در غرب رود میسیسیپی و چند سال بعد به شمال شرقی اوکلاهما نقل مکان کنند.

در ایالات متحده آمریکا، ملت وایاندوت یک قبیله به رسمیت شناخته‌شده در سطح فدرال است که مرکز آن در وایاندوت، اوکلاهما قرار دارد. ملت وایاندوت کانزاس و ملت وایاندوت آندرودن واقع در میشیگان سازمان‌هایی هستند که خود را به عنوان وایاندوت معرفی می‌کنند. هر سه ملت با ملت وندات کبک مرتبط هستند.

نام و زبان

وایاندوت‌ها عمدتاً از تبار اتیونونتاتروننون (تیونونتاتی) و وندات هستند که تاریخاً در نزدیکی سواحل جنوبی خلیج جورجین، بخشی از دریاچه هورون، در جنوب انتاریوی امروزی زندگی می‌کردند. آن‌ها با سایر مردمان ایروکویی منطقه دریاچه‌های بزرگ از جمله هودنوشونی، ایری، خنثی و ونرو ارتباط نزدیکی دارند.

در اوایل سده هفدهم، وندات‌ها که کنفدراسیونی متشکل از چهار ملت بودند، سرزمینی را که ونداکه (هورونیا) می‌نامیدند و بین خلیج جورجین و دریاچه سیمکو قرار داشت، اشغال کردند. اتیونونتاتروننون‌ها که به عنوان تیونونتاتی یا پتون نیز شناخته می‌شدند، در جنوب غربی ونداکه و در امتداد دیواره نیاگارا زندگی می‌کردند. وندات و اتیونونتاتروننون در واقع دو شاخه از یک ریشه فرهنگی بودند که شیوه زندگی تقریباً یکسانی مبتنی بر سنت‌های ایروکویی داشتند. هر دو جامعه در تیره‌های مادرتبار سازماندهی شده بودند و در روستاهای محصور در خانه‌های دراز پوشیده از پوست درخت زندگی می‌کردند، جایی که اقتصاد کشاورزی «سه خواهر» (ذرت، لوبیا و کدو) را تمرین می‌کردند.

وایاندوت (وایاندوته) از واژه وندات Waⁿdát گرفته شده است که تقریباً به معنای «ساکنان شبه‌جزیره» ترجمه می‌شود. آن‌ها نزد فرانسوی‌ها به نام «هورون» شناخته می‌شدند. اعتقاد بر این است که این نام مشتقی از واژه hure (سر گراز) است که به مدل موی جنگجویان وندات اشاره دارد. اتیونونتاتروننون، واژه‌ای ونداتی به معنای «مردم تپه»، نزد فرانسوی‌ها به عنوان «پتون» شناخته می‌شدند که واژه‌ای کهنه در زبان فرانسوی به معنای تنباکو است. وندات و پتون به زبان‌هایی از خانواده زبان‌های ایروکویی شمالی سخن می‌گفتند که برای یکدیگر قابل فهم بود. تحقیقات جان استکلی، زبان‌شناس، نشان می‌دهد که زبان وایاندوت که پس از رانده شدن پتون و وندات از سرزمین مادری‌شان تکامل یافت، در واقع گویشی از پتون است. استکلی استدلال می‌کند که عنصر پتون مهم‌ترین عامل در هویت ماندگار فرهنگی و زبانی وایاندوت بوده است.

تا زمانی که پتون/وندات در حدود سال ۱۷۰۱ در نزدیکی دیترویت مستقر شدند، آن‌ها عملاً به عنوان مردم وایاندوت عمل می‌کردند. اگرچه آن‌ها خود را وندات می‌نامیدند، فرانسوی‌ها همچنان آن‌ها را هورون می‌خواندند. تاجران بریتانیایی که در اواسط سده هجدهم با وندات‌ها در اوهایو مواجه شدند، نام آن‌ها را وایاندوت ثبت کردند و بعداً این نام را به ساکنان منطقه دیترویت نیز تعمیم دادند.

تاریخ

پدیدار شدن وایاندوت

وایاندوت‌ها در نتیجه ادغام پناهندگان وندات با پتون پس از ویرانی ونداکه توسط هودنوشونی (ایروکوا) در سال ۱۶۴۹ شکل گرفتند. اگرچه وندات‌ها سال‌ها با هودنوشونی در نزاع بودند، ماهیت این درگیری در اواخر دهه ۱۶۴۰ تغییر کرد. هودنوشونی‌ها که توسط هلندی‌ها با سلاح گرم تجهیز شده بودند، در سال ۱۶۴۷ حملات گسترده‌ای را علیه روستاهای وندات آغاز کردند. پس از ویرانی تقریباً نیمی از روستاهایشان، وندات‌ها تصمیم گرفتند در سال ۱۶۴۹ ونداکه را ترک کنند. بسیاری به جزیره کریستین و بعداً به جزیره اورلئان در رود سن لوران در نزدیکی شهر کبک گریختند. دیگران، عمدتاً از ملت آتیگناوانتان، به پتون‌ها پناه بردند. همراه با آن‌ها جمعیتی از ونروها بودند که یک دهه قبل از تجاوز هودنوشونی گریخته بودند.

پتون‌ها در اواخر سال ۱۶۴۹ مورد حمله هودنوشونی قرار گرفتند که موجب پراکندگی آن‌ها به همراه وندات‌ها و ونروها شد. آن‌ها تصمیم گرفتند به آتاواها در شمال پناه ببرند. آن‌ها مدت کوتاهی در جزیره ماکیناک مستقر شدند و سپس به سمت غرب به جزیره راک در دریاچه میشیگان نقل مکان کردند. در سال ۱۶۵۹، آن‌ها به سمت مناطق داخلی به رودخانه بلک رفتند. درگیری با سیوکس‌ها در سال ۱۶۶۱ آن‌ها را به سمت شمال به خلیج شکوامگون در دریاچه سوپریور راند. در سال ۱۶۷۱، آن‌ها به میشیلی‌ماکیناک منتقل شدند، جایی که یسوعیان هیئت تبشیری سنت ایگناس را تأسیس کرده بودند.

کوندیارونک، رهبر پتون‌ها که نزد فرانسوی‌ها به «موش‌خرما» معروف بود، رهبر پتون/وندات در میشیلی‌ماکیناک شد. در سال ۱۶۸۹، او که بیم داشت پیمان میان فرانسوی‌ها و هودنوشونی مردمش را منزوی کند، کمینی علیه یک هیئت صلح اونوندوگا که به مونترال سفر می‌کرد ترتیب داد. او نمایندگان را اسیر کرد و آن‌ها را متقاعد ساخت که فرانسوی‌ها دستور حمله را داده‌اند؛ حیله‌ای که مذاکرات صلح را برهم زد و جنگ را دوباره شعله‌ور ساخت. در سال ۱۷۰۱، او نقش حیاتی در مذاکراتی ایفا کرد که به صلح بزرگ مونترال انجامید. با وجود بیماری کشنده، او سخنرانی نهایی پرقدرتی ایراد کرد که به اتحاد ۳۹ ملت بومی مختلف کمک نمود و به دهه‌ها درگیری میان هودنوشونی، فرانسوی‌ها و متحدان بومی فرانسه پایان داد. او چند روز پیش از امضای پیمان در مونترال در ۴ اوت ۱۷۰۱ درگذشت و خاکسپاری باکوهی برای او برگزار شد. امضای او پس از مرگ به پاس قدردانی از نقش او در موفقیت این رویداد به پیمان اضافه شد.

سده هجدهم

در سال ۱۷۰۱، آنتوان د لا موت کادیلاک از پتون/وندات‌ها در میشیلی‌ماکیناک دعوت کرد تا در نزدیکی فورت پونشارترن دو دیترویت مستقر شوند. آن‌ها در زمان استقرار در دیترویت، در جنگ‌های فاکس علیه مسکواکی‌ها شرکت کردند و اغلب با آتاواها که برای سکونت در همان نزدیکی دعوت شده بودند، در درگیری بودند.

در تابستان ۱۷۲۸، آرماند د لا ریچاردی، کشیش یسوعی، هیئت تبشیری را در آن سوی رودخانه از فورت پونشارترن تأسیس کرد. در سال ۱۷۴۲، این هیئت تبشیری به جزیره بوآ بلانک منتقل شد اما در سال ۱۷۴۸ بازگشت.

در سال ۱۷۳۸، پتون/وندات‌ها به دلیل آزار و اذیت آتاواها پس از پایان اتحادشان علیه کاتابواها، به خلیج ساندوسکی نقل مکان کردند. آن‌ها سال بعد به دیترویت بازگشتند اما به دو دسته تقسیم شدند. یک دسته در جزیره بوآ بلانک مستقر شدند، در حالی که دسته دوم به رهبری نیکلاس اورونتونی، روستای جوندات را در جنوب خلیج ساندوسکی بنیاد نهادند. تاجران انگلیسی گروه اورونتونی را وایاندوت نامیدند، نامی که در نهایت شامل همه پتون/وندات‌ها شد.

در طول جنگ پادشاه جورج، پتون/وندات‌های دیترویت ابتدا از فرانسوی‌ها حمایت کردند، اما زمانی که جنگ عرضه کالاهای تجاری را کاهش داد، حمایت خود را پس گرفتند. در همین حال، اورونتونی از بریتانیایی‌ها حمایت کرد. پس از یک تلاش ناموفق برای نابودی فورت پونشارترن دو دیترویت در سال ۱۷۴۷، گروه او جوندات را رها کردند و روستای کونچاکه را در سرچشمه رودخانه ماسکینگام، از شاخه‌های رود اوهایو، تأسیس نمودند. پس از مرگ اورونتونی در سال ۱۷۵۰، شیوع آبله در سال ۱۷۵۲، و حمله به روستای همسایه میامی متحد بریتانیا، سکونتگاه رودخانه ماسکینگام تخلیه شد. تعدادی از وایاندوت‌های کونچاکه به دیترویت بازگشتند، با این حال بسیاری به خلیج ساندوسکی بازگشته و جوندات را دوباره بازسازی کردند.

در سال ۱۷۵۵، در طول جنگ فرانسویان و سرخ‌پوستان، وایاندوت‌های دیترویت و ساندوسکی در شکست اعزام برادوک در نبرد مونونگاهلا شرکت کردند.

در سال ۱۷۶۳، وایاندوت‌ها از شرکت‌کنندگان کلیدی در ائتلاف بومیانی بودند که در طول جنگ پونتیاک با بریتانیایی‌ها مخالفت کردند. در مه ۱۷۶۳، وایاندوت‌های ساندوسکی به فورت ساندوسکی حمله کرده و پادگان کوچک بریتانیا را قتل‌عام کردند. دو ماه بعد، جوندات توسط سروان جیمز داییل که با نیروهای کمکی عازم فورت دیترویت بود، ویران شد. وایاندوت‌ها با نزدیک شدن داییل روستای خود را رها کرده و به سمت غرب به دره رودخانه ساندوسکی نقل مکان کردند. وایاندوت‌های دیترویت در محاصره فورت دیترویت به رهبری پونتیاک، رئیس آتاواها شرکت کردند. آن‌ها در حمله نبرد پوینت پلی به یک دسته بریتانیایی که آذوقه به قلعه می‌بردند و در کمین نیروهای کمکی بریتانیا در نبرد بلادی ران شرکت داشتند.

در اوت ۱۷۶۳، در نبرد بوشی ران، نیروی مشترکی از لناپه، شاونیز، مینگو و وایاندوت پس از حمله و محاصره دسته سربازان بریتانیایی سرهنگ هنری بوکه، به سختی شکست خوردند.

وایاندوت‌ها در طول جنگ انقلاب آمریکا به‌طور کامل از بریتانیایی‌ها حمایت کردند. دپارتمان سرخ‌پوستان بریتانیا، سیمون گرتی مترجم را برای همکاری با وایاندوت‌ها در اوهایو منصوب کرد. وایاندوت‌ها به همراه گرتی در حمله فوریه ۱۷۷۹ به فورت لورنس، حملات ژوئن ۱۷۸۰ به فورت رادل و ایستگاه مارتین در کنتاکی، شکست لوکری در اوت ۱۷۸۱، و نبرد ساندوسکی در ژوئن ۱۷۸۲ شرکت کردند. جنگجویان وایاندوت همچنین در محاصره ناموفق فورت هنری در سپتامبر ۱۷۸۲ حضور داشتند.

در طول جنگ سرخ‌پوستان شمال غرب، گرتی برای رهبری گروه وایاندوت انتخاب شد؛ زمانی که بیش از هزار جنگجوی شاونیز، میامی، لناپه، وایاندوت، آتاوا، پوتاواتومی و اوجیبوه اعزام آرتور سنت کلر را در نبرد واباش در نوامبر ۱۷۹۱ به سختی شکست دادند. در اوت ۱۷۹۴، وایاندوت‌ها به رهبری تارهه در نبرد فالن تیمبرز جنگیدند، زمانی که کنفدراسیون شمال غربی توسط لشکر ایالات متحده به فرماندهی آنتونی وین شکست خورد. تارهه از امضاکنندگان پیمان گرینویل در سال ۱۷۹۵ بود.

اوایل سده نوزدهم

در سال ۱۸۰۷، وایاندوت‌های منطقه دیترویت به آتاواها، پوتاواتومی‌ها و اوجیبوی‌ها پیوستند تا پیمان دیترویت را امضا کنند. طبق شرایط آن، قبایل قطعه زمینی شامل تقریباً سه چهارم جنوب شرقی شبه‌جزیره سفلی میشیگان و بخش کوچکی از اوهایو در شمال رودخانه مومی را به ایالات متحده واگذار کردند. وایاندوت‌ها بخش‌های کوچکی از زمین را در سرزمین واگذارشده حفظ کردند. این پیمان توسط ویلیام هول، فرماندار قلمرو میشیگان، در ۷ نوامبر ۱۸۰۷ به امضا رسید و برای چهار ملت بومی مبلغ ۱۰٬۰۰۰ دلار کالا و پول و مستمری سالانه ۲٬۴۰۰ دلار فراهم کرد.

اندکی پیش از جنگ ۱۸۱۲، راوندهد (استایگتا)، از حامیان اولیه تکامسه رهبر جنگی شاونیز و برادرش تنسکواتاوا، ۳۰۰ وایاندوت را از اوهایو به قلمرو میشیگان هدایت کرد. هنگامی که جنگ اعلام شد، او وایک-این-د-واتر (میرا)، رهبر تردیدکننده وایاندوت‌های میشیگان را متقاعد کرد تا از بریتانیایی‌ها حمایت کند. راوندهد جنگجویان وایاندوت را در نبرد براونستاون و محاصره دیترویت رهبری کرد. جنگجویان وایاندوت در شکست آمریکایی‌ها در نبرد فرنش‌تاون در ژانویه ۱۸۱۳ نقش اساسی داشتند و چند ماه بعد در محاصره فورت میگز شرکت کردند. راوندهد در اوت ۱۸۱۳ به دلایل طبیعی درگذشت. اندکی پیش از نبرد تیمز در اکتبر ۱۸۱۳، وایک-این-د-واتر و حدود ۶۰ نفر از پیروانش حمایت خود را پس گرفتند و به آمریکایی‌ها پیوستند. در همین حال، وایاندوت‌های اوهایو به رهبری تارهه در طول جنگ عمدتاً بی‌طرف ماندند.

پیمان فورت میگز در سال ۱۸۱۷ قلمرو وایاندوت‌ها در اوهایو را به قطعه زمینی به مساحت ۷٬۶۸۰ آکر (۳٬۱۱۰ هکتار) معروف به زمین اختصاصی ساندوسکی علیا کاهش داد. در سال ۱۸۱۹، کلیسای اسقف‌نشین متدیست یک هیئت تبشیری در ساندوسکی علیا تأسیس کرد. هیئت تبشیری وایاندوت بدین ترتیب به نخستین هیئت تبشیری سرتاسری کلیسایی تبدیل شد که امروزه کلیسای متدیست متحده نامیده می‌شود.

انتقال اجباری

بیشتر مردم باقی‌مانده وایاندوت از طریق سیاست فدرال ایالات متحده مبنی بر انتقال اجباری سرخ‌پوستان به قلمرو سرخ‌پوستان در کانزاس آواره شدند. وایاندوت‌ها با استفاده از وجوهی که برای زمین‌های خود در اوهایو دریافت کرده بودند، ۲۳٬۰۰۰ آکر (۹۳ کیلومتر مربع) زمین را به مبلغ ۴۶٬۰۸۰ دلار در شهرستانی که امروزه شهرستان وایاندوت، کانزاس نامیده می‌شود، از لناپه‌ها خریداری کردند. لناپه‌ها از مهمان‌نوازی وایاندوت‌ها در اوهایو قدردان بودند، چرا که لناپه‌ها تحت فشار مهاجران آنگلو-اروپایی مجبور به حرکت به سمت غرب شده بودند. وایاندوت‌ها قطعه زمینی کم‌وبیش مربع‌شکل در شمال و غرب محل تلاقی رودخانه کانزاس و رود میسوری به دست آوردند. پیمان دولت ایالات متحده بخش کوچکی از زمین‌های حاصلخیز واقع در زاویه حاد رودخانه میسوری و رودخانه کانزاس را به ملت وایاندوت اعطا کرد که آن‌ها در سال ۱۸۴۳ از دلاور خریدند. همچنین دولت ۳۲ «بخش شناور» واقع در زمین‌های عمومی غرب رودخانه میسیسیپی را اعطا کرد.

در ژوئن ۱۸۵۳، بیگ ترتل، یکی از رؤسای وایاندوت، در نامه‌ای به روزنامه Ohio State Journal دربارهٔ وضعیت آن زمان قبیله خود نوشت. وایاندوت‌ها در سال ۱۸۴۵ تقریباً ۱۲۷٬۰۰۰ دلار برای زمین‌های خود دریافت کرده بودند. بیگ ترتل اشاره کرد که در بهار ۱۸۵۰، رؤسای قبیله زمین‌های اعطا شده را به دولت واگذار کردند. آن‌ها ۱۰۰٬۰۰۰ دلار از عواید را در سهام ۵ درصدی دولتی سرمایه‌گذاری کردند. وایاندوت‌ها پس از انتقال به کانزاس، کتابخانه‌های خوبی به همراه دو مدرسه یکشنبه پررونق بنیاد نهادند. آن‌ها در حال سازماندهی یک بخش از پسران خویشتن‌داری بودند و جامعه خویشتن‌داری بزرگی را حفظ می‌کردند. بیگ ترتل دربارهٔ محصول کشاورزی اظهار نظر کرد که مازاد سالانه‌ای برای بازار تولید می‌کرد. او گفت که صرفه‌جویی وایاندوت‌ها از هر قبیله‌ای در شمال خط آرکانزاس فراتر رفته است. طبق روایت او، ملت وایاندوت «راضی و خوشحال» بودند و از شرایط زندگی بهتری در قلمرو سرخ‌پوستان نسبت به اوهایو برخوردار بودند.

تا سال ۱۸۵۵ تعداد وایاندوت‌ها به ۶۰۰ یا ۷۰۰ نفر کاهش یافته بود. در ۱۴ اوت همان سال، ملت وایاندوت یک رئیس انتخاب کرد. خبرنگار روزنامه Missouri Republican در کانزاس گزارش داد که داوران انتخابات سه ریش‌سفیدی بودند که مورد اعتماد همتایان خود قرار داشتند. وایاندوت‌ها برخی از بخش‌های شناور زمین را در همان روز با قیمت ۸۰۰ دلار برای فروش عرضه کردند. یک بخش شامل ۶۴۰ آکر (۲٫۶ کیلومتر مربع) بود. در مجموع ۲۰٬۴۸۰ آکر (۸۲٫۹ کیلومتر مربع) به مبلغ ۲۵٬۶۰۰ دلار فروخته شد. آن‌ها در کانزاس، نبراسکا و مکان‌های نامشخص واقع شده بودند. نقشه‌برداری لازم نبود و مالکیت در زمان تعیین محل کامل می‌شد.

وایاندوت‌ها نقش مهمی در سیاست کانزاس ایفا کردند. در ۲۶ ژوئیه ۱۸۵۳، در جلسه‌ای در خانه شورای وایاندوت در کانزاس‌سیتی، ویلیام واکر به عنوان فرماندار موقت قلمرو نبراسکا که شامل کانزاس نیز می‌شد، انتخاب شد. او توسط وایاندوت‌ها، تاجران سفیدپوست و منافع بیرونی که می‌خواستند بر سازماندهی این قلمرو توسط دولت فدرال پیش‌دستی کنند و از اسکان مهاجران سفیدپوست در کانزاس بهره‌مند شوند، انتخاب شد. واکر و دیگران کانزاس را به عنوان مسیری برای راه‌آهن فراقاره‌ای پیشنهادی ارتقا دادند. اگرچه دولت فدرال انتخابات واکر را به رسمیت نشناخت، فعالیت‌های سیاسی دولت فدرال را واداشت تا قانون کانزاس-نبراسکا را برای سازماندهی قلمروهای کانزاس و نبراسکا تصویب کند.

مقاله اکتبر ۱۸۵۵ در روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد که وایاندوت‌ها آزاد هستند (یعنی به عنوان شهروند ایالات متحده پذیرفته شده بودند) و بدون محدودیت‌هایی که بر سایر قبایل اعمال می‌شود زندگی می‌کنند. رهبران آن‌ها اتفاق‌نظر بر طرفداری از برده‌داری داشتند که به معنای ۹۰۰ یا ۱۰۰۰ رای اضافی در مخالفت با جنبش ایالت آزاد کانزاس بود. اما حقیقت این بود که وایاندوت‌های کانزاس الغاگرایان برده‌داری و مخالف برده‌داری بودند. آن‌ها به اجبار به مکانی منتقل شدند که بعداً کویندارو، کانزاس نام گرفت. در سال‌های پیش از جنگ داخلی، کویندارو مرکزی برای الغاگرایان بود. اعضای قبیله وایاندوت فعالانه به فراریان از برده‌داری کمک می‌کردند. این شهر که در سال ۱۸۵۶ در امتداد رودخانه میسوری در حدود ۶ مایلی (۹٫۷ کیلومتری) بالای دهانه رودخانه کانزاس بنیاد نهاده شد، بخش مهمی از راه‌آهن زیرزمینی بود. سایت شهری کویندارو در مه ۲۰۲۵ وضعیت یادمان تاریخی ملی را دریافت کرد.

در سال ۱۸۶۷، پس از جنگ داخلی آمریکا، اعضای دیگری از غرب میانه به قلمرو سرخ‌پوستان منتقل شدند. امروزه بیش از ۴٬۰۰۰ وایاندوت را می‌توان در شرق کانزاس و شمال شرقی اوکلاهما یافت.

آخرین وایاندوت اصیل شناخته‌شده اوهایو، مارگارت گری آیز سولومون، معروف به «مادر سولومون» بود. او دختر رئیس جان گری آیز، در سال ۱۸۱۶ به دنیا آمد و در سال ۱۸۴۳ اوهایو را ترک کرد. تا سال ۱۸۸۹ او به اوهایو بازگشته بود، زمانی که به عنوان تماشاگر بازسازی کلیسای هیئت تبشیری وایاندوت در ساندوسکی علیا ثبت شد. او در ۱۷ اوت ۱۸۹۰ در ساندوسکی علیا درگذشت. آخرین وایاندوت تمام‌خون بیل موس کروفوت بود که در سال ۱۹۳۷ در آپر آرلینگتون، اوهایو درگذشت. او اظهار داشت که ۱۲ خانواده وایاندوت در اوهایو باقی ماندند.

سده بیستم تا کنون

از اواسط سده، وایاندوت‌ها ادعاهای ارضی را در ایالات متحده دنبال کردند زیرا خسارت کامل زمین‌های از دست رفته به آن‌ها پرداخت نشده بود. دولت فدرال ایالات متحده دادگاه ادعاهای سرخ‌پوستان را در دهه ۱۹۴۰ برای رسیدگی به شکایات مطرح شده توسط قبایل مختلف بومیان آمریکا تأسیس کرد. دادگاه به ادعاها رسیدگی کرد و کنگره ۸۰۰ میلیون دلار برای جبران خسارت قبایل به دلیل پیمان‌های شکسته شده توسط دولت ایالات متحده یا از دست دادن زمین به دلیل مهاجمانی که به قلمروهای آن‌ها تجاوز کرده بودند تخصیص داد. وایاندوت‌ها ادعای ارضی برای دریافت خسارت به دلیل فروش اجباری زمین‌های خود در منطقه اوهایو به دولت فدرال طبق قانون انتقال اجباری سرخ‌پوستان در سال ۱۸۳۰ مطرح کردند که بومیان آمریکا را مجبور می‌کرد به غرب رودخانه میسیسیپی به منطقه‌ای موسوم به قلمرو سرخ‌پوستان نقل مکان کنند. در اصل، ایالات متحده برای هر آکر از زمین‌های وایاندوت‌ها ۷۵ سنت پرداخت کرده بود، اما ارزش زمین ۱٫۵۰ دلار برای هر آکر بود.

اگرچه کنگره قصد داشت مهلتی تعیین کند که تا آن زمان ادعاهای بومیان حل‌وفصل شود، دادگاه‌های منطقه‌ای فدرال همچنان به رسیدگی به ادعاهای ارضی و سایر پرونده‌های غرامت ادامه دادند. در فوریه ۱۹۸۵، دولت ایالات متحده سرانجام موافقت کرد که ۵٫۵ میلیون دلار به بازماندگان وایاندوت برای تسویه ادعای معوقه قبیله پرداخت کند. این تصمیم ادعاهای مربوط به پیمان ۱۴۳ ساله را حل‌وفصل کرد. در سال ۱۸۴۲ ایالات متحده قبیله را مجبور کرده بود زمین‌های اوهایوی خود را به قیمتی کمتر از ارزش واقعی بفروشند. سخنگوی اداره امور سرخ‌پوستان گفت که دولت در ژوئیه ۱۹۸۵ به ۳٬۶۰۰ نفر در کانزاس و اوکلاهما که می‌توانستند ثابت کنند از تبار وایاندوت‌های متأثر از انتقال اجباری هستند، هر کدام ۱٬۶۰۰ دلار پرداخت خواهد کرد.

در طول سده بیستم، وایاندوت‌های معاصر همچنان به تثبیت فرهنگ و هویت خود ادامه دادند. در ۲۷ اوت ۱۹۹۹، نمایندگان گروه‌های پراکنده وایاندوت از کبک، کانزاس، اوکلاهما و میشیگان در سرزمین مادری تاریخی خود در میدلند، انتاریو گرد هم آمدند. در آنجا آن‌ها کنفدراسیون وندات را رسماً بازسازی کردند.

همچنین گروه‌هایی در کانزاس و میشیگان وجود دارند که خود را به عنوان بازماندگان وایاندوت معرفی می‌کنند.

ملت وایاندوت به رسمیت شناخته‌شده

ایالات متحده دارای یک قبیله وایاندوت به رسمیت شناخته‌شده در سطح فدرال است:

• ملت وایاندوت دارای مرکزیت در وایاندوت، اوکلاهما است و در سال ۲۰۲۶ کمی بیش از ۷٬۳۵۰ شهروند ثبت‌نام‌شده داشت.

گروه‌های به رسمیت شناخته‌نشده و منحله

دو سازمان که خود را به عنوان قبایل بومیان آمریکا معرفی می‌کنند، هویت وایاندوت دارند:

• ملت وایاندوت کانزاس، با مرکزیت در کانزاس‌سیتی، کانزاس
• ملت وایاندوت آندرودن، با مرکزیت در ترنتون، میشیگان

جوامع منحله وایاندوت عبارتند از:

• زمین اختصاصی ساندوسکی علیا (۱۸۱۸–۱۸۴۲)، زمین اختصاصی سابق وایاندوت در اوهایو، ایالات متحده
• کوسکوسکی، چند جامعه وایاندوت در پنسیلوانیا و اوهایو در اواسط سده هجدهم