توپاک شکور
این مقاله ممکن است نیازمند تمیزکاری باشد تا با استانداردهای کیفی ویکیپدیا همخوانی پیدا کند. مشکل ویژه این است: بررسی و بازنویسی لحن مطالب برخی بخشها مانند حرفه و بهبود منبع. (سپتامبر ۲۰۲۶) |
توپاک شکور | |
|---|---|
Tupac Shakur | |
شکور در ۱۹۹۵ | |
| نام هنگام تولد | پریش لِسین کروکس |
| زادهٔ | ۱۶ ژوئن ۱۹۷۱ منهتن، نیویورک سیتی، ایالات متحده |
| درگذشت | ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۶ (۲۵ سال) لاس وگاس، نوادا، ایالات متحده |
| علت مرگ | قتل داخل خودرو (زخم گلوله) |
| آرامگاه | خاکستر کردن، خاکستر به خانواده داده شد. |
| دیگر نامها |
|
| پیشهها |
|
| سالهای فعالیت | ۱۹۸۹–۱۹۹۶ |
| همسر | کیشا ماریس (ا. ۱۹۹۵–۱۹۹۶) |
| والدین | افنی شکور (مادر) |
| خویشاوندان | موتولو شکور آساتا شاکور |
| پیشه موسیقی | |
| ژانر(ها) | |
| ناشر(ان) | |
| عضو پیشین |
|
| وبگاه | |
| امضاء | |
توپاک آمارو شکور (انگلیسی: Tupac Amaru Shakur با نام تولد پریش لِسین کروکس؛ ۱۶ ژوئن ۱۹۷۱ – ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۶) رپر آمریکایی بود. او یکی از تأثیرگذارترین هنرمندان موسیقی در سدهٔ بیستم و از فعالان سیاسی برجسته در میان سیاهپوستان آمریکا بود.[۱][۲] بیش از ۷۵ میلیون از آثار او در سراسر جهان به فروش رفته که او را به یکی از پرفروشترین هنرمندان موسیقی تبدیل کرده است.[۳] برخی از آثار شکور به بیعدالتی اجتماعی، مسائل سیاسی و بهحاشیهراندگی آمریکاییهای آفریقاییتبار میپرداختند،[۴][۵] اما او همچنین با گنگستا رپ و ترانههای خشونتآمیز نیز پیوند داشت.[۶]
شکور در نیویورک سیتی از والدینی متولد شد که عضو حزب پلنگ سیاه بودند. او که توسط مادرش، افنی شکور، بزرگ شد، در سال ۱۹۸۸ به منطقه خلیج سان فرانسیسکو نقل مکان کرد. نخستین آلبوم او، اینک توپاکالزمان (۱۹۹۱)، بهدلیل ترانههای رپ سیاسی او را به چهرهای محوری در هیپهاپ ساحل غربی تبدیل کرد.[۷][۸] شکور با آلبومهای بعدی خود، اکیداً برای سیاهانم (۱۹۹۳) و من در برابر دنیا (۱۹۹۵)، به موفقیت بیشتری از نظر منتقدان و تجاری دست یافت.[۹] او با آلبوم همه نگاهها به من (۱۹۹۶) که گواهی الماس دریافت کرد، ترانههای دروننگرانه را کنار گذاشت و به گنگستا رپ پرتنش روی آورد.[۱۰] این آلبوم دو تکآهنگ را به صدر جدول بیلبورد هات ۱۰۰ رساند: «عشق کالیفرنیا» و «How Do U Want It». شکور در کنار فعالیت انفرادی خود، گروه تاگلایف را تشکیل داد و با هنرمندانی مانند اسنوپ داگ، دکتر دره و اوتلاوز همکاری کرد. او بهعنوان بازیگر نیز در فیلمهای عدالت شاعرانه (۱۹۹۳)، گلوله(۱۹۹۶) و بنبست (۱۹۹۷) ایفای نقش کرد.
در نوامبر ۱۹۹۴، شکور در لابی یک استودیوی ضبط در نیویورک پنج گلوله خورد و با مشکلات حقوقی، از جمله حبس، مواجه شد. او به اتهام سوءاستفاده جنسی هشت ماه در زندان بود، اما در سال ۱۹۹۵ تا زمان رسیدگی به درخواست تجدیدنظر آزاد شد.[۱۱] پس از آزادی، با ناشر شوگ نایت، یعنی دث رو رکوردز، قرارداد بست و درگیر دشمنی بین هیپ هاپ ساحل شرقی و غربی شد؛[۱۲] رقابتی که دربرگیرندهٔ درگیری علنی او با دوست سابقش، نوتوریوس بی.آی.جی، نیز بود. از دیس ترک «اونا رو بزن» که توپاک برای نوتوریوس بی.آی. جی نوشته بود، جزو برترین دیسهای تاریخ هیپ هاپ یاد میشود.[۱۳][۱۴] در ۷ سپتامبر ۱۹۹۶، شکور در خودرو توسط فردی ناشناس در پارادایس، نوادا با اصابت گلوله به قتل رسید و شش روز بعد درگذشت. در ۳۱ اوت ۲۰۲۶، دوآن «کِفی دی» دیویس، عضو گروه South Side Compton Crips، به اتهام سازماندهی قتل شکور مجرم شناخته شد، اما هویت تیرانداز بهطور قطعی مشخص نشده است.
آلبوم پسامرگِ دوقسمتی Greatest Hits (۱۹۹۸) یکی از دو اثر شکور و یکی از تنها ۹ آلبوم هیپهاپ در ایالات متحده است که گواهی الماس دریافت کردهاند.[۱۵] پس از مرگ شکور، پنج آلبوم دیگر نیز منتشر شد که از جملهٔ آنها آلبوم تحسینشدهٔ دون کیلومیناتی: نظریه ۷ روز (۱۹۹۶)[۱۶] با نام هنری Makaveli بود. در سال ۲۰۰۲، شکور به تالار مشاهیر هیپهاپ راه یافت.[۱۷] در سال ۲۰۱۷، در نخستین سال واجد شرایط بودن، به تالار مشاهیر راک اند رول راه یافت.[۱۸] رولینگ استون شکور را در میان ۱۰۰ هنرمند بزرگ تمام دورانها قرار داد.[۱۹] در سال ۲۰۲۳، پس از مرگ، ستارهای در پیادهرو مشاهیر هالیوود به او اهدا شد. تأثیر او بر موسیقی، فعالیت سیاسی، ترانهسرایی و دیگر حوزههای فرهنگ، موضوع مطالعات دانشگاهی بوده است.[۲۰][۲۱]
اوایل زندگی
لیسین پریش کروکس (که در سن یکسالگی اسم توپاک (2Pac)[۲۲] را، از اسم رئیس اینکاها - توپاک آمارو ۲ که در قرن هجدهم فرماندهٔ جنگ در مقابل اسپانیاییها بود گرفت) در ۱۶ ژوئن ۱۹۷۱ به دنیا آمد. آفنی مادر او عضو گروه پلنگهای سیاه بود. وقتی که او توپاک را باردار بود، به علت بمبگذاری به ۳۰ سال زندان محکوم شد، ولی بدون وکیل، از خودش دفاع کرد و یک ماه قبل از تولد توپاک از زندان آزاد شد و توپاک تا سال ۱۹۹۴ پدرش را نمیشناخت.
توپاک هم طبق عقاید گروه پلنگهای سیاه بزرگ شد. او به همراه مادر و خواهر ناتنیاش در فقر بزرگ شد و به محلههای مختلف نیویورک پناه میآورد. به همین دلیل همیشه ارتباط زیادی با مردم نداشت و همیشه به فکر شعر گفتن و نوشتن خاطره بود. در ۱۲ سالگی به یک کمپانی تئاتر پیوست. در ۱۵ سالگی با مادرش به بالتیمور در مری لند رفت و در مدرسهٔ هنر بالتیمور قبول شد. در همانجا بود که اولین قطعهٔ رپ خود را با اسم "MC New York" ساخت.
دو سال بعد مادرش او را برای زندگی با خانوادهٔ یکی از دوستانش به مارین سیتی در کالیفرنیا فرستاد. همانجا بود که توپاک زندگی به بی قانونی روی آورد؛ ولی خیلی زود آن مکان را ترک کرد و شروع به جنگ و جدال با قانون کرد. در همین زمان بود که با افرادی دوست شد که او را در ساخت آهنگهای رپ کمک کردند. مانند ری لوو که با یکدیگر یک گروه رپ به نام "استریکتلی داپ" تأسیس کردند. اولین ترانه ضبط شده توپاک "This is an EP" نام داشت که در یک سیدی ضبط شد. او این ترانه را لیبل دیجیتال آندرگراند در سال ۱۹۹۱ ضبط کرد.
حرفه
۱۹۸۷–۱۹۹۳ شروع دوره کاری، به سوی شهرت
در اواخر سال ۱۹۹۱ توپاک ۲۰ ساله، با آلبومش به نام «اینک توپاکالزمان» مشهور شد. او در آهنگهای این آلبوم نژادپرستی و مشکلات زندگی در حاشیهٔ شهرها مثل آزار و اذیت پلیس، بارداری در نوجوانی و مشکلات شخصی خودش را مطرح کرد. این آلبوم پس از معرفی آن توسط جوانان به هم بسیار شهرت یافت. با این که توپاک قصد داشت تا در این آلبومش سختیهایی که جوانهای سیاهپوست در ایالات متحده تحمل میکردند را نشان دهد این آلبوم با انتقادهای بسیاری رو به رو شد، علیالخصوص پس از این که پسر جوانی گفته بود تحت تأثیر این آلبوم یک افسر پلیس را به قتل رسانده است بسیاری توپاک را مقصر میدانستند.
در اکتبر ۱۹۹۱ در شهر اوکلند دو افسر پلیس به دلیل بیتوجهی به چراغ راهنمائی و گذرگاه عابر پیاده از مسیر خیابان سعی کردند او را دستگیر کنند و پس از مقاومت توپاک در برابر بازداشت او را کتک زده و صورتش را چندین بار به زمین کوبیدند که در نتیجه شکور از پلیس و ایالت اوکلند در دادگاه شکایت کرد. نتیجهٔ این شکایت قانونی غرامتی بالغ بر ۴۲۰۰۰ دلار بود که البته به گفتهٔ او قسمت اعظم این مبلغ هزینهٔ وکلا و دیگر ضوابط قانونی آن شکایت در دادگاه فدرال شده است.
در سال ۱۹۹۳ وقتی او دو افسر پلیس را دید که یک سیاهپوست را کتک میزدند به سمتشان شلیک کرده و آنها را زخمیکرد. با این که آنها در حال انجام وظیفه نبودند شکایات بسیار شدیدی علیه او مطرح شد اما پس از دریافت شواهدی دال بر مستی دو پلیس در هنگام درگیری، پرونده بسته شد.
توپاک به همراه همراهان و دوستان خود به نامهای بیگ سایک و برادر ناتنی خود به نام «موپریم شکور» آلبوم بعدی خودش را به اسم "تاگلایف: نسخه ۱" با همکاری شرکت پخش موسیقی اینتراسکوپ در ۱۹۹۴ منتشر کرد.
دشمنیها و رقابتها
توپاک در طول زندگی دشمنان زیادی داشت اما مهمترین دشمنی اش با نوتوریوس بی.آی. جی (به انگلیسی: Notourious B.I.G) و کمپانی پشتیبان او بدبوی (به انگلیسی: Bad Boy) بود. این دو نفر در ابتدا دو دوست صمیمی و همکار و شریک تجاری و هنری بودند. هنگامی که نوتوریوس بی.آی.جی چهرهای کمتر شناخته شده بود، توپاک به دلایلی که به هردوی آنها مربوط میشد در زندان بود و از طریق رادیوی محلی و البته مجلهٔ وایب از گفتههای همکار و دوست گذشتهٔ خود نوتوریوس بی.آی.جی و شریک تجاری جدید او پاف ددی بسیار خشمگین شد. او به علت مشکلات قانونی پیش رو تصمیم داشت تا از ادامه در «بازیرپ» انصراف دهد، اما با شنیدن اظهارات پاف ددی و نوتوریوس بی.آی.جی در بارهٔ او و استعداد هنری او تصمیم خود را تغییر داد و تصمیم گرفت برگردد تا انتقام خود را بگیرد. ازطرف دیگر توپاک دشمنی خودش را با نوتوریوس بی. آی. جی ادامه میداد و در آهنگ Hit em up بهترین دیس ترک حال حاضر دنیا،[۲۳] به شدت به او حمله کرد و او را مورد انتقادهای شدید و بیپروایانه قرار داد.
توپاک با دکتر دره کمی مشکل داشت. دکتر دری در کمپانی دث رو ریکردز تهیهکننده بود. به نظر توپاک دکتر دری در دث رو ریکردز کاری نمیکرد و از زحمت دیگران پول درمیآورد. همچنین وقتی که دکتر دره از شهادت به نفع اسنوپ داگ در دادگاه خودداری کرد، توپاک از دست او بسیار عصبانی شد. همچنین توپاک در چند آهنگش به دکتر دره اشاره و او را مورد انتقاد و تمسخر قرار داد
توپاک از گروه دونفرهٔ ماب دیپ هم که افراد جوانتر و پرورش یافته توسط خود او بودند به دلیل پشت کردن به او به شدت انتقاد میکرد، عنوانی که مانند مورد مشابه با خوانندهٔ سرشناس دیگر ناز پس از مرگ او، به دلیل احترام خاصی که همگی هنرمندان وقت به چیرهدستی او در ابراز جسورانهٔ عقایدش داشتند، به دست فراموشی سپرده شد.
هنگام تولید فیلم "Poetic Justice" با جنت جکسون، او از انجام تست ایدز سرباز زد. او میگفت که یک بازیگر دیگر هم مثل من با جنت صحنهٔ عاشقانه فیلمبرداری کرده است ولی این تست را انجام نداده پس من هم نمیدهم. این موضوع تبدیل به موضوع ناراحتکنندهای برای جنت جکسون شد[۲۴] بهطوریکه تا پخش قطعهٔ «تصمیم خودم رو گرفتم» (به انگلیسی: I Got My Mind Made Up) به این موضوع گریزی داشت و از او عذرخواهی کرد.
سالهای آخر زندگی و مشکلات قانونی
در ماه دسامبر سال ۱۹۹۴، او به آزار جنسی به یک زن در هتلش متهم شد، و در فوریهٔ ۱۹۹۵ به ۴ سال زندان محکوم شد. او و همراهانش معتقد بودند که آن زن از قصد و برای بیاعتبار کردن او دست به چنین کاری زده ولی قبل از تصویب حکم دادگاه، در لابی استودیوی کواد در نیویورک، دو سیاهپوست به او حمله کردند و ۵ گلوله به سمت او شلیک کردند. توپاک در یک مصاحبه اینگونه اعلام کرد: در شب ۳۰ نوامبر ۱۹۹۴، او به همراه یکی از دوستان و مدیر برنامهاش، برای ضبط یک سری قطعه به استودیو رفتند. هنگام ورود به استودیو دو نفر به آنها نزدیک شدند. توپاک گمان میکرد که آنها پلیسهای امنیتی استودیوی نوتوریوس بی.آی.جی هستند. دو مرد مسلح او و دوستانش را مجبور کردند تا روی زمین دراز بکشند ولی توپاک که شوکه شده بود سر جایش خشکش زده و دراز نکشید، و در آن لحظه یکی از آنها شروع به شلیک ۵ گلوله به او کرد. به گفتهٔ او این اتفاق مشکوک به نظر میرسید زیرا معمولاً دزدان اول قویترین فرد در صحنه را هدف قرار میدهند اما همه سریع دراز کشیدند و آنها مستقیم به سمت توپاک آمدند و البته اینکه بیشتر افراد آنجا خونسرد بودند و عقب ایستاده بودند و از زنده ماندن او شوکه شده بودند. او از این سوءقصد جان سالم به در برد. علیرغم اصرار پزشکان برای مداوای بیشتر در بیمارستان، او پس از چند روز از بیمارستان ترخیص شد و تنها چند روز بعد با صندلی چرخ دار به دادگاه رفت تا اتهام خود را دربارهٔ موضوع تجاوز را در دادگاه و به صورت حضوری بشنود.[نیازمند منبع]
هنگامی که او در زندان به سر میبرد، آلبوم او به نام من در برابر دنیا (به انگلیسی:"Me Against The World") منتشر شد. او تنها خوانندهای بود که وقتی در زندان بود، آلبومش در لیست برترینها شمارهٔ ۱ بود. او در همین زمان با کیشا موریس برای مدتی ازدواج کرد. در اکتبر پس از ۸ ماه زندان، توپاک با کمک رئیس دث رو رکوردز شوگ نایت از زندان بیرون آمد. شوگ برای آزادی توپاک ۱٫۴ میلیون دلار پرداخت کرد و توپاک هم مجبور شد که سه آلبوم برای دث رو بسازد؛ بنابراین پس از آزادیش بلافاصله شروع به کار کردن کرد و در ۱۹۹۶، آلبوم "همه نگاهها به من" را پخش کرد که تنها در چند ماه اول به فروش طلائی دست یافت؛ او به این وسیله هزینهٔ جریمهٔ زندان که مدیر شرکت ضبط و پخش موسیقی به او قرض داده بود را به راحتی به او پس داد.
آخرین آلبومی که توپاک بیرون داد، دون کیلومیناتی: نظریه ۷ روز (به انگلیسی: "The Don Killuminati: The 7 Day Theory") نام دارد که تنها ۲ ماه پس از مرگ او منتشر شد. او در بسیاری از آهنگهای این آلبوم مرگ خود را پیشبینی کرده یا به گونهای به آن اشاره میکند. میگویند که ساخت این آلبوم ۷ روز طول کشید و مهمترین آهنگ آن "Hail Mary" در نیم ساعت ساخته شد. این آلبوم نیز بیش از ۳۰ میلیون نسخه فروش کرد. او رفته رفته تبدیل به یک هنرپیشهٔ حرفهای میشد، بهطوریکه از ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۶، در تعداد ۷ فیلم به ایفای نقش پرداخت.
مسائل حقوقی
توپاک در سال ۱۹۹۴ به اتهام آزار و اذیت جنسی به یک و نیم تا چهار سال زندان محکوم شد،[۲۵][۲۶] هرچند او صحت این اتهام را تکذیب میکرد و معتقد بود افرادی از قصد برای او دسیسه چیدهاند. پس از گذشت یازده ماه از دورهٔ محکومیت، به یاری دادگاه تجدید نظر مالی از جانب شوگ نایت، مدیر عامل شرکت نشر موسیقی دث رو رکوردز، از زندان آزاد شد. او قبول کرد تا در ازای کمک شوگ نایت در پرداخت جریمه و آزادی او، برای شرکت دث رو سه آلبوم منتشر کند.
قتل

شب ۷ سپتامبر ۱۹۹۶، پس از تماشای مسابقه بوکس مایک تایسون و بروس سلدون، توپاک شکور و همراهانش با اورلاندو اندرسون، عضو گروه کریپس، درگیر شدند؛[۲۷] ساعاتی بعد، هنگامی که شکور و شوگ نایت با خودرویی به سمت کلوپ شبانهشان میرفتند، یک مهاجم از داخل یک کادیلاک سفید به سوی آنها تیراندازی کرد و شکور چهار گلوله خورد.[۲۸] او پس از انتقال به بیمارستان، سرانجام در ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۶، در ۲۵سالگی، بر اثر جراحات و خونریزی داخلی درگذشت.[۲۹] سالها درباره عامل قتل گمانهزنیهای مختلفی مطرح شد و در سال ۲۰۰۲ گزارشی اورلاندو اندرسون را عامل تیراندازی معرفی کرد، هرچند این ادعا هیچگاه بهطور قطعی اثبات نشد.[۳۰] سرانجام در سال ۲۰۲۳، دواین «کیف دی» دیویس در ارتباط با قتل دستگیر و محاکمه او در اوت ۲۰۲۶ آغاز شد؛[۳۱][۳۲] در ۳۱ اوت ۲۰۲۶، هیئت منصفه او را به قتل درجهٔ یک توپاک شکور محکوم کرد.[۳۳][۳۴]
جوایز و افتخارات

در سال ۲۰۰۳، بینندگان تلویزیون MTV شکور را به عنوان بهترین نقش اول انتخاب کردند.[۳۵] در سال ۲۰۰۵، در تابلوهای پیام مجله Vibe، یک کاربر از دیگران «۱۰ برتر بهترین زمان» را درخواست کرد. که بعد از کار سنگین در آن، شکور اول شد.[۳۶]
ترانهشناسی
آلبومهای استودیویی
| سال | آلبوم | تهیهکننده اصلی |
|---|---|---|
| ۱۹۹۱ | اینک توپاک الزمان | آترون گرگوری |
| ۱۹۹۳ | اکیداً برای سیاهانم | آترون گرگوری |
| ۱۹۹۵ | من در برابر دنیا | تونی پیزارو |
| ۱۹۹۶ | همه نگاهها به من | شوگ نایت |
| ۱۹۹۶ | دون کیلومیناتی: نظریه ۷ روز | شوگ نایت |
آلبومهای پس از مرگ
| سال | آلبوم | تهیهکننده اصلی |
|---|---|---|
| ۱۹۹۷ | هنوز غمگین هستی؟ (مرا به خاطر بیار) | آفنی شکور، لیزا اسمیت |
| ۱۹۹۸ | بهترین ترکها | آفنی شکور |
| ۱۹۹۹ | هنوز اوج میگیرم | جانی جی |
| ۲۰۰۱ | تا آخر زمان | جانی جی |
| ۲۰۰۲ | روزهای بهتر | آفنی شکور، جانی جی |
| ۲۰۰۳ | توپاک: قیام(موسیقی فیلم) | امینم |
| ۲۰۰۴ | وفادار به بازی | امینم، آفنی شکور |
| ۲۰۰۶ | زندگی "پاک" | آفنی شکور، تام والی |
فیلمشناسی
- (۱۹۹۱) هیچچیز بهجز دردسر (فیلم ۱۹۹۱)، به کارگردانی دن اکروید
- (۱۹۹۲) عزت، به کارگردانی ارنست دیکرسون
- (۱۹۹۳) عدالت شاعرانه، به کارگردانی جان سینگلتون
- (۱۹۹۳) رنگهای زنده
- (۱۹۹۴) Above the Rim، به کارگردانی جف پولاک
- (۱۹۹۶) پخش زنده شنبه شب
- (۱۹۹۶) گلوله، به کارگردانی جولین تمپل
- (۱۹۹۷) بنبست، به کارگردانی واندی کرتیس-هال
- (۱۹۹۷) Gang Related، به کارگردانی جیم کوف
- (۲۰۰۱) پسربچه، به کارگردانی جان سینگلتون
- (۲۰۰۲) Biggie & Tupac، به کارگردانی Nick Broomfield
- (۲۰۰۳) Tupac: Resurrection، به کارگردانی Lauren Lazin
- (۲۰۱۵) مستقیم از کامپتن، به کارگردانی اف. گری گری
- (۲۰۱۷) همه نگاهها به من، به کارگردانی بنی بوم. این فیلم زندگی توپاک را روایت میکند.
- در سال ۲۰۱۹ فیلمی به نام شهر دروغها با بازی جانی دپ منتشر شد که به موضوع قتل رپرهای معروف پرداخت که توپاک جزو آنها بود.
جستارهای وابسته
یادداشتها
منابع
- ↑ Okwerekwu, Ike (May 5, 2019). "Tupac: The Greatest Inspirational Hip Hop Artist". Music For Inspiration. Retrieved March 9, 2022.
- ↑ "8 Ways Tupac Shakur Changed the World". Rolling Stone. September 13, 2016. Retrieved March 9, 2022.
- ↑ "Tupac blamed race in Madonna breakup letter". BBC News. July 6, 2017. Archived from the original on October 5, 2024. Retrieved September 8, 2024.
- ↑ "Why Tupac is an Iconic Figure of Hip Hop Culture". gradozerobeats.com (in American English). March 12, 2023. Archived from the original on March 30, 2024. Retrieved March 30, 2024.
- ↑ "Tupac Was Always Political". GQ (in American English). February 10, 2022. Archived from the original on March 7, 2024. Retrieved March 30, 2024.
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامTakedownوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ Tupac Shakur – Thug Angel (The Life of an Outlaw). 2002.
- ↑ Alexander, Leslie M.; Rucker, Walter C., eds. (February 28, 2010). Encyclopedia of African American History. Vol. 1. ABC-CLIO. pp. 254–257. ISBN 978-1-85109-769-2.
- ↑ Edwards, Paul (2009). How to Rap: The Art & Science of the Hip-Hop MC. Chicago Review Press. p. 330.
- ↑ Huey, Steve (n.d.). "2Pac – All Eyez on Me". AllMusic. Retrieved July 28, 2010.
- ↑ Golus, Carrie (August 1, 2010). Tupac Shakur: Hip-Hop Idol. Twenty-First Century Books. pp. 62, 92. ISBN 978-0-7613-5473-4.
- ↑ Jay-Z (2011). Bailey, Julius (ed.). Essays on Hip Hop's Philosopher King. McFarland & Company. p. 55. ISBN 978-0-7864-6329-9.
- ↑ "The Greatest Diss Tracks of All Time, Ranked". The Ringer (in English). 2024-05-07. Archived from the original on July 5, 2024. Retrieved 2024-08-28.
- ↑ "The 15 Most Scathing Hip-Hop Diss Songs of All Time". Billboard (in American English). 2024-05-23. Archived from the original on July 22, 2024. Retrieved 2024-08-28.
- ↑ "2Pac's 'Greatest Hits' album certified Diamond". HYPEBEAST. July 8, 2011. Archived from the original on December 7, 2021. Retrieved May 5, 2022.
- ↑ "No Blasphemy: Why 2Pac's "The Don Killuminati: The 7 Day Theory" Is Rap's Greatest Album". HipHopDX. November 5, 2018. Archived from the original on April 17, 2022. Retrieved May 5, 2022.
- ↑ "Notorious B.I.G. , Tupac Shakur To Be Inducted Into Hip-Hop Hall Of Fame". BET. December 30, 2006. Archived from the original on December 30, 2006. Retrieved January 7, 2012.
- ↑ "Rock and Roll Hall of Fame taps Tupac, Journey, Pearl Jam". USA Today. Archived from the original on December 20, 2016. Retrieved December 20, 2016.
- ↑ Simrin Singh (June 7, 2023). "Tupac Shakur posthumously receives star on Hollywood Walk of Fame". CBS News. Retrieved June 7, 2023.
- ↑ "KULH1111 – Tupac, hiphop og kulturhistorie" [KULH1111 – Tupac, hip hop and cultural history]. uio.no (in Norwegian). Archived from the original on May 18, 2024. Retrieved March 23, 2024.
- ↑ Price, Emmett G. III; Forman, M. (April 17, 2003). From Thug Life to Legend: Realization of a Black Folk Hero. All Eyez on Me: Tupac Shakur and the Search for the Modern Folk Hero. Cambridge, Massachusetts: Harvard University. Archived from the original on September 15, 2021. Retrieved September 15, 2021.
- ↑ مَکس ماتزا (۲۹ تیر ۱۴۰۲). «توپاک شکور؛ تحقیقات جدید پلیس آمریکا در مورد قتل حلنشده خواننده رپ ۲۷ سال پیش». بیبیسی فارسی. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۹-۳۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Ash, C. (2012-10-11). "Hit 'Em Quick, Hit 'Em Strong". Science. 338 (6104): 173–173. doi:10.1126/science.338.6104.173-b. ISSN 0036-8075.
- ↑ Stewart، Chelsea؛ Articles، More؛ June ۳۰، ۲۰۲۰ (۲۰۱۹-۱۱-۱۹). «Did Janet Jackson Really Refuse to Kiss Tupac In 'Poetic Justice'?». Showbiz Cheat Sheet (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۹-۰۴.
{{cite web}}:|نام۳=نام عددی دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:نامهای عددی:فهرست نویسندگان (رده) - ↑ «بیوگرافی». رولینگ استون. بایگانیشده از اصلی در ۳ مه ۲۰۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «مرا همانند یک گنگستر دفن کن». رولینگ استون. بایگانیشده از اصلی در ۱۴ آوریل ۲۰۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "September 1996 Shooting and Death". madeira.hccanet.org. Archived from the original on July 26, 2011. Retrieved July 28, 2010.
- ↑ "Detailed information on the fatal shooting". AllEyezOnMe. Archived from the original on May 14, 2008. Retrieved October 11, 2007.
- ↑ Koch, Ed (October 24, 1997). "Tupac Shakur's Death Certificate Details". numberonestars. Las Vegas Sun. Archived from the original on April 10, 2008. Retrieved December 31, 2016.
- ↑ "Notorious B.I.G.'s Family 'Outraged' By Tupac Article". Streetgangs.com. Archived from the original on February 11, 2003. Retrieved July 28, 2010.
- ↑ Hessedal, Kelly (August 10, 2026). "Former gang leader goes on trial in Tupac Shakur killing nearly 30 years later". CBS 8 Las Vegas. Retrieved August 10, 2026.
- ↑ Miller, Daniel; Richardson, Mark (August 10, 2026). "Tupac Shakur murder: Jury selection begins in Las Vegas trial for suspect Duane 'Keffe D' Davis". Fox News. Retrieved August 10, 2026.
- ↑ Clark, Nell; Rodriguez Feo-Vileira, Luena; McMurray, Jeff; Marie Pane, Lisa. "Jury convicts Duane 'Keffe D' Davis of first-degree murder in orchestrating killing of Tupac Shakur". CNN. Retrieved August 31, 2026.
- ↑ Fouda, Malek (September 1, 2026). "Duane 'Keffe D' Davis convicted of murder in 1996 killing of Tupac" (in American English). Euronews. Retrieved September 1, 2026.
- ↑ «Feel These Words: Writing in the Lives of Urban Youth».
- ↑ «VIBE.com: V Community: Greatest Rapper of All Time?». web.archive.org. ۲۰۰۵-۰۷-۲۵. بایگانیشده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۵ ژوئیه ۲۰۰۵. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۹-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده)
پیوند به بیرون
- مقالههای نیازمند تمیزکاری از سپتامبر ۲۰۲۶
- صفحههای برچسب تمیزکاری خورده که پارامتر دارند از سپتامبر ۲۰۲۶
- صفحههای نیازمند تمیزکاری ویکیپدیا از سپتامبر ۲۰۲۶
- توپاک شکور
- قتلها در ۱۹۹۶ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
- آمریکاییهای محکومشده به جرم تعرض جنسی
- آمریکاییهای محکومشده به جرم تعرض
- افراد تبرئهشده از جرم جنسی
- بازیگران مرد آفریقاییتبار اهل ایالات متحده آمریکا
- بازیگران مرد اهل منطقه خلیج سانفرانسیسکو
- بازیگران مرد اهل نیویورک
- بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایالات متحده آمریکا
- بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- بازیگران مرد فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
- خوانندگان رپ اهل بالتیمور
- خوانندگان رپ اهل منطقه خلیج سانفرانسیسکو
- خوانندگان رپ گنگستا
- خوانندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- خوانندگان مرد رپ آفریقاییتبار اهل ایالات متحده آمریکا
- خوانندگان مرد رپ اهل ایالات متحده آمریکا
- دانشآموختگان دبیرستان تامالپیس
- درگذشتگان ۱۹۹۶ (میلادی)
- درگذشتگان به علت نارسایی تنفسی
- رقصندگان مرد آفریقاییتبار اهل ایالات متحده آمریکا
- رقصندگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
- زادگان ۱۹۷۱ (میلادی)
- زندانیان ایالت نیویورک
- زندانیان و بازداشتشدگان اهل ایالات متحده آمریکا
- سوسیالیستهای اهل ایالات متحده آمریکا
- شاعران آفریقاییتبار اهل ایالات متحده آمریکا
- شاعران انگلیسیزبان
- شاعران اهل نیویورک (ایالت)
- شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- شاعران مرد اهل ایالات متحده آمریکا
- فعال سده ۲۰ (میلادی) آفریقاییتبار اهل ایالات متحده آمریکا
- فعالان اهل منطقه خلیج سانفرانسیسکو
- فعالان اهل نیویورک
- قتلهای ناشناخته در ایالات متحده آمریکا
- قربانیان قتل در آمریکا
- کشتگان در نوادا
- کشتهشدگان مرد
- کمونیستهای اهل ایالات متحده آمریکا
- کنشگران هیپ هاپ
- مجرمان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- مجرمان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
- مرگها به وسیله اسلحه گرم در نوادا
- موسیقیدانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نجاتیافتگان از تیراندازی اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان اهل منطقه خلیج سانفرانسیسکو
- نویسندگان اهل منهتن
- نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان غیرداستانی آمریکایی آفریقاییتبار
- نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان مرد غیرداستانی اهل ایالات متحده آمریکا
- هنرمندان آتلانتیک رکوردز
- هنرمندان اینترسکوپ رکوردز
- هنرمندان جی-فانک
- هنرمندان دث رو رکوردز