Edukira joan

Las Palmas Kanaria Handikoa

Wikipedia, Entziklopedia askea
(«Las Palmas» orritik birbideratua)
Las Palmas Kanaria Handikoa
Las Palmas de Gran Canaria
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Kanariak
ProbintziaLas Palmas
AlkateaCarolina Darias
Izen ofizialaPalmas de Gran Canaria, Las
Jatorrizko izenaLas Palmas de Gran Canaria
Posta kodea35001–35020
INEk ezarritako kodea35016
HerriburuaLas Palmas de Gran Canaria
Geografia
Koordenatuak28°07′38″N 15°25′53″W / 28.1272°N 15.4314°W / 28.1272; -15.4314
Mapa
Azalera100,55 km²
Altitudea8 m
MugakideakArucas, Santa Brígida, Telde eta Teror
Demografia
Biztanleria381.868 (2025)
alt_left 198.965 (%51,8) (%48,2) 185.058 alt_right
Dentsitatea3.798 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera1833
Telefono aurrizkia928
Hiri senidetuakRotterdam, San Antonio, Palma Mallorcakoa, Cádiz, Móstoles, Jerez de la Frontera, Chimbote, Salamanca, San Cristóbal de La Laguna, Garachico, Caracas, Altagracia de Orituco (en) Itzuli, Nuadhibu, Rabat, Praia eta Vigo
MatrikulaGC
laspalmasgc.es

Las Palmas Kanaria Handikoa[1] (gaztelaniaz: Las Palmas de Gran Canaria) Espainiako Las Palmasko probintziako hiriburua da. Santa Cruz Tenerifekoarekin batera, Kanarietako hiriburua ere bada.

Uharteetako hiri handiena da, eta Espainiako 9.a biztanleriari dagokionez. Azken erroldaren arabera 381.868 biztanle zituen 100,5 km²-ko azaleran.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1478an hiri sortu zuten espainiarrek, baina hauen eta guantxeen arteko borrokek hiriaren inguruan 5 urte iraun zuten. Behin konkistaturik, Las Palmasek garrantzi handia hartu zuen urte haietan, Inkisizioaren lehen auzitegia bertan kokatuz, besteak beste. Halaber, Kristobal Kolonek Amerikarako bidaien batean hiriko kaian gelditu izan zen.

XVI. eta XVII. mendeetan hiriak jasan behar izan zituen piraten erasoak, besteak John Hawkins eta Francis Drake ingelesenak.

XIX. mendean hiriak garrantzia hartu zuen portuen politika aldatu zenean. Mende horren amaieran lehenengo hotela eraiki zuten, Santa Catalina hotela 1890ean.

1936ko uztailaren 18an Francisco Franco militarrak estatu kolpea eman zuen hiri honetatik abiatuta. 1960ko hamarkadan hiriak bizi izan zuen turismo garairik hoberena, hurrengo hamarkadetan garrantzia uharteko hegoaldeko udalerriek hartu zutelarik.

Banaketa administratiboa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Las Palmasko barrutiak mapan kokatuak.

Las Palmas bost barruti nagusik osatzen dute batetik bostera zenbatuta. Barruti hauek aldi berean beste hainbat auzotan banaturik daude:

  • 1. Barrutia Vegueta, Cono Sur y Tafira: Campus Universitario, Casablanca I, Cuesta Ramón, El Batán, El Fondillo, El Lasso, El Secadero, Hoya de La Plata, Jinámar (Fase III), La Calzada, La Cantera, La Data, La Montañeta, Llano de Las Nieves, Llanos de La Barrera, Lomo Blanco, Lomo de Enmedio, Lomo El Sabinal, Lomo Verdejo, Los Hoyos, Marzagán, Mercalaspalmas, Monteluz, Montequemado, Pedro Hidalgo, Pico Viento, Salto del Negro, San Cristóbal, San Francisco de Paula, San Juan - San José, San Roque, Santa Margarita, Tafira Alta, Tafira Baja, Tres Palmas, Vega de San José, Vegueta, Zárate y Zurbarán.
  • 2. Barrutia Centro: Alcaravaneras, Canalejas, Casablanca III, Ciudad del Mar, Ciudad Jardín, Fincas Unidas, La Paterna, Lomo Apolinario, Los Tarahales, Lugo, Miller, Miller Industrial, San Francisco - San Nicolás eta Triana.
  • 3. Barrutia Puerto-Canteras: Guanarteme, La Isleta eta Santa Catalina - Canteras.
  • 4. Barrutia Ciudad Alta: Altavista, Chumberas, Cuevas Torres, Díaz Casanova, Don Zoilo, El Cardón, Escaleritas, La Feria, La Minilla, Las Rehoyas, Las Torres, Las Torres Industrial, Rehoyas Altas, San Antonio, San Lázaro (Urbanización Siete Palmas) eta Schamann.
  • 5. Barrutia Tamaraceite-San Lorenzo: Almatriche Alto, Almatriche Bajo, Cañada Honda, Casa Ayala, Ciudad del Campo, Costa Ayala, Cruz del Ovejero, Cuevas Blancas, Dragonal Alto, Dragonal Bajo, El Pintor, El Román, El Roque, El Toscón, El Zardo, Hoya Andrea, Isla Perdida, La Cazuela, La Cruz, La Galera, La Milagrosa, La Palma, La Suerte, Ladera Alta, Las Cuevas, Las Majadillas, Las Mesas, Las Perreras, Llanos de María Rivera, Lomo Corcobado, Lomo Los Frailes, Los Giles, Masapez, Piletas, Risco Negro, San José del Álamo, San Lorenzo, Siete Puertas, Tamaraceite eta Tenoya

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Arucas, Santa Brígida, Telde eta Teror.

Mapa
Las Palmas Kanaria Handikoa eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea363.000366.000369.000372.000375.000378.000381.000384.000200020052010201520202025Las Palmas Kanaria HandikoaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 185.058 gizon, 198.965 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.01
 
100+
 
0.04
0.11
 
95-99
 
0.29
0.54
 
90-94
 
1.16
1.25
 
85-89
 
2.05
2.46
 
80-84
 
3.28
3.67
 
75-79
 
4.59
4.55
 
70-74
 
5.32
5.79
 
65-69
 
6.08
7.54
 
60-64
 
7.69
8.23
 
55-59
 
8.18
8.90
 
50-54
 
8.45
8.19
 
45-49
 
7.89
7.38
 
40-44
 
7.12
6.58
 
35-39
 
6.30
6.20
 
30-34
 
5.77
6.07
 
25-29
 
5.88
6.12
 
20-24
 
5.63
5.57
 
15-19
 
4.71
4.41
 
10-14
 
3.90
3.66
 
5-9
 
3.23
2.76
 
0-4
 
2.44
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[2]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 62,6 udalerri berean jaioak ziren[3], probintziako batez bestekoaren (% 45,7) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 9,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 16,6 —probintzian % 21,6—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Las Palmasko mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 62,6Probintzia berean · % 10Erkidegoan · % 1,5Beste erkidegoa · % 9,2Estatutik kanpo · % 16,6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 63.551 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 58,9)[4]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Kuba, Venezuela dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 58,9Europa · % 16,7Afrika · % 16,7Asia · % 7,7Ozeania · % 0,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
3.833
Kolonbia
5.574
3.803
Kuba
4.313
3.227
Venezuela
3.977
2.868
Maroko
2.180
1.571
Argentina
1.511
1.630
Italia
1.307
1.109
Mauritania
849
868
Txina
1.010
505
Honduras
1.112
562
Ekuador
703
527
Alemania
666
496
Peru
663
463
Filipinak
659
649
Senegal
293
303
Paraguai
626
472
Erresuma Batua
454
331
Bolivia
540
307
Brasil
524
339
Frantzia
402
291
Uruguai
354
282
Txile
325
244
Ukraina
358
296
India
301
188
Ginea Ekuatoriala
329
185
Dominikar Errepublika
330
204
Errumania
295
154
Errusia
280
163
Polonia
247
163
Ameriketako Estatu Batuak
231
175
Portugal
163
127
Mexiko
183
282
Mali
22
123
Suedia
146
115
Nigeria
94
94
Suitza
102
148
Ghana
46
71
Finlandia
116
97
Herbehereak
82
100
Ginea
77
83
Belgika
84
70
Bulgaria
97
147
Gambia
14
101
Pakistan
38
67
Irlanda
51
56
Lituania
58
79
Aljeria
33
36
Kanada
47
36
Norvegia
46
20
Nikaragua
45
34
Danimarka
27
21
Bangladesh
9
6
Moldavia
11
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 175.181 etxebizitza zeuden: 143.195 (% 81,7) nagusiak eta 31.986 (% 18,3) ez-nagusiak.[5] Kontsumo elektrikoaren arabera, 10.609 (% 6,1) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 24.822 (% 14,2) hutsik zeuden.[6] Etxebizitza nagusien % 66,0 jabetzan zegoen eta % 22,1 alokairuan.[7]

175.181etxebizitza
143.217etxegune
24.822hutsik (% 14,2)

Etxebizitza multzoa Las Palmasko mapa

143.195
31.986
Etxebizitza nagusia (143.195)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (31.986)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Las Palmasko mapa

139.750
24.822
Okupatuak (139.750)Noizbehinkakoak (10.609)Hutsik (24.822)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

94.443
31.685
17.067
Jabetzan (94.443)Alokairuan (31.685)Beste erregimen bat (17.067)

Guztira 143.217 etxegune zeuden, eta horietatik 36.932 (% 25,8) pertsona bakarrekoak ziren.[8] Etxeguneen % 69,4 familia batek osatzen zuen eta % 4,1 familiarik gabeko etxegune anitzak ziren.[9]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 136.932
2 pertsona38.675
3 pertsona31.725
4 pertsona22.133
5 edo gehiago13.752

Etxeguneak motaren arabera

36.932
99.328
Pertsona bakarrekoa (36.932)Familia bakarrekoa (99.328)Familiarik gabeko etxegune anitza (5.942)Bi familia edo gehiago (1.015)

Etxebizitzen % 56,9 1980 baino lehen eraiki ziren, eta % 16,3 2001etik aurrera.[10] Etxebizitzen % 28,1 60 m²-tik beherako azalera zuten eta % 11,9 120 m²-tik gorakoa.[11]

Eraikuntza garaia

1900 aurretik536
1900-19202.422
1921-19405.360
1941-19504.824
1951-196011.281
1961-197038.229
1971-198036.964
1981-199016.875
1991-200021.583
2001-201027.146
2011-20201.432

Azalera erabilgarria

< 30 m²3.284
30-45 m²15.889
46-60 m²30.091
61-75 m²43.528
76-90 m²29.518
91-105 m²16.305
106-120 m²8.296
121-150 m²8.836
151-180 m²4.599
> 180 m²7.490

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 343.666 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 33,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 24,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 26,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,1.[12] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 31,5 zen 2021ean eta % 33,8 2024an; beraz, 2,3 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,8 izatetik % 15,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 35,2 ziren, eta gizonen artean % 32,3; 2,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 16,6 eta gizonen % 13,5 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

343.666biztanle 15 urte edo +, 2024
% 33,8goi-mailako ikasketak+2,3 puntu 2021etik mapa
% 15,1lehen hezkuntza edo gutxiago−1,7 puntu 2021etik mapa
% 11,0ikasten ari dira, 2024
% 15,1
% 26,9
% 24,2
% 33,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 15,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 26,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 24,2Goi-mailako ikasketak · % 33,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Las Palmasko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 73,2 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 26,8 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 4.436 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 63,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 37,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 3,8 ziren.[12]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 3,8
Lehen hezkuntza
% 11,4
DBH eta antzekoak
% 26,9
Batxilergoa
% 15,2
Erdi-mailako LH
% 8,9
Goi-mailako LH
% 9,1
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 10,7
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 9,0
Masterrak eta espezialitateak
% 3,7
Doktoretzak
% 1,3
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Palmas de Gran Canaria, Las, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak116.109% 33,853.073% 32,363.036% 35,2
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa83.125% 24,241.730% 25,441.395% 23,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)92.489% 26,947.470% 28,945.019% 25,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago51.943% 15,122.210% 13,529.733% 16,6
Guztira343.666% 100,0164.483% 100,0179.183% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Palmas de Gran Canaria, Las, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 31,5% 24,0% 27,7% 16,8337.027
2022% 32,4% 23,9% 27,6% 16,0339.036
2023% 33,1% 24,2% 27,2% 15,6340.202
2024% 33,8% 24,2% 26,9% 15,1343.666

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,0 ikasten ari zen (37.952 pertsona).[13] Ikasten ari zirenetatik, % 50,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 24,5 batxilergoan, % 17,1 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 5,4 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 51,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 47,9; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 17,2 eta emakumeen % 17,1. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 83,2 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 40,4 eta 25–29 urtekoen % 13,7; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 3,3 baino ez.[14] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 39,0 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 30,2.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 83,2
20–24 urte
% 40,4
25–29 urte
% 13,7
30–34 urte
% 8,5
35–39 urte
% 6,6
40–44 urte
% 5,4
45–49 urte
% 4,3
50–54 urte
% 3,4
55 urte edo +
% 1,2
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,7
Goi-mailako ikasketak
% 50,0
Erdi-mailako LH
% 17,1
Batxilergoa
% 24,5
DBH eta antzekoak
% 5,4
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 1,3
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 83,5 estatuan jaio zen, eta % 16,5 atzerrian.[12] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 33,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 27,4 eta % 24,2, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 30,1 eta % 24,5, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 33,2
Goi-mailakoak
% 27,4
% 24,5
Batx. / erdi LH
% 29,9
% 30,8
DBH
% 18,5
% 11,5
Lehen H. edo gutx.
% 24,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 36,2
Goi-mailakoak
% 30,1
% 21,5
Batx. / erdi LH
% 31,0
% 27,3
DBH
% 14,4
% 15,0
Lehen H. edo gutx.
% 24,5
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,7 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 7,7.[13] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 51,3 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 39,9 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.968 euro-koa zen[15], eta etxegune bakoitzeko 39.148 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.806 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.550 euro zen. Errenta gordina 18.331 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 58,6[16]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 19,6), beste diru-sarrerak (% 14,8), langabezia-prestazioak (% 1,9), beste prestazioak (% 5,1).

59%
20%
15%
Soldata · % 58,6Pentsioak · % 19,6Langabezia · % 1,9Beste prestazioak · % 5,1Beste sarrerak · % 14,8
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[17][oh 1]. Udalerrian indizea 34,2 da, probintziakoaren (31,3; Las Palmasko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,6; Las Palmasko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Palmas de Gran Canaria, Las udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 189.080 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,6; gainerako % 44,4 inaktibo zeuden (beste inaktiboak % 44,1, erretiratuak % 41,6 eta ikasleak % 14,3).[18] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 17,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,7 zen eta emakumezkoena % 53,7; langabezia-tasa, aldiz, % 14,8 eta % 19,6 zen, hurrenez hurren.[18]

Okupatuen kopurua 152.213 zen 2023ean, 2021eko 142.414etik gora.[19] Emakumeek okupatuen % 48,6 osatzen dute, eta gizonek % 51,4.

152.213okupatu, 2023+% 6,9 2021etik
% 48,6emakumeak okupatuen artean
% 55,6jarduera-tasa, 2024 mapa
% 17,2langabezia-tasa, 2024 mapa
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024) Las Palmasko mapa
% 46,0
% 9,6
% 18,5
% 19,6
Okupatuak · % 46,0Langabeak · % 9,6Ikasleak · % 6,3Erretiratuak · % 18,5Beste inaktiboak · % 19,6
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Palmas de Gran Canaria, Las, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak156.526% 46,079.969% 49,276.557% 43,2
Langabeak32.554% 9,613.866% 8,518.688% 10,5
Inaktiboak150.898% 44,468.744% 42,382.154% 46,3
Guztira339.978% 100,0162.579% 100,0177.399% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 89,5), eraikuntza (% 5,4), industria (% 4,4) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,7).[19] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 18,0), ondoren osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,3) eta administrazio publikoa (% 9,3) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Las Palmasko mapa
% 89,5
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,7Industria · % 4,4Eraikuntza · % 5,4Zerbitzuak · % 89,5
Jarduera-adar zehatzak
Merkataritza
% 18,0
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 11,3
Administrazio publikoa
% 9,3
Ostalaritza
% 8,9
Hezkuntza
% 8,7
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 7,7
Garraioa eta biltegiratzea
% 6,1
Jarduera profesionalak
% 6,0
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Eraikuntza
% 5,4
Manufaktura-industria
% 3,6
Beste zerbitzu batzuk
% 3,4
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,8
Informazioa eta komunikazioak
% 2,7
Etxeetako jarduerak
% 2,1
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,6
Higiezinen jarduerak
% 0,9
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,7
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,2
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0
Erauzketa-industriak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 48,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 36,7), eta oinarrizko okupazioak % 11,0.[20] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 50,6 eta emakumeen % 46,0).

% 36,7
% 48,4
% 11,0
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 36,7Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 48,4Oinarrizko okupazioak · % 11,0Ez dago jasota · % 3,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Palmas de Gran Canaria, Las, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak55.897% 36,727.663% 35,428.234% 38,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak73.659% 48,439.578% 50,634.081% 46,0
Oinarrizko okupazioak16.809% 11,07.681% 9,89.128% 12,3
Ez dago jasota5.848% 3,83.263% 4,22.585% 3,5
Guztira152.213% 100,078.185% 100,074.028% 100,0

Okupatuen % 86,2 besteren konturako langileak dira, eta % 13,8 norberaren konturakoak.[21]

% 10,9
% 72,6
% 13,5
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,9Norberaren kontura, langilerik gabe · % 10,9Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 72,6Besteren kontura, aldi baterakoa · % 13,5
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Palmas de Gran Canaria, Las, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura21.038% 13,813.118% 16,87.920% 10,7
Besteren kontura131.175% 86,265.067% 83,266.108% 89,3
Guztira152.213% 100,078.185% 100,074.028% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 84,3 estatuan jaio zen, eta % 15,7 atzerrian.[18] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,4 okupatuak dira, % 24,7 erretiratuak, % 9,6 bestelako inaktiboak, % 9,5 langabeak eta % 6,8 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,3 okupatuak dira, % 34,7 bestelako inaktiboak, % 9,0 erretiratuak, % 7,5 langabeak eta % 4,4 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 43,0 okupatuak dira, % 22,7 bestelako inaktiboak, % 16,0 erretiratuak, % 11,6 langabeak eta % 6,7 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 39,2 bestelako inaktiboak dira, % 37,9 okupatuak, % 11,6 langabeak, % 6,7 erretiratuak eta % 4,7 ikasleak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 49,4
Okupatuak
% 44,3
% 9,5
Langabeak
% 7,5
% 6,8
Ikasleak
% 4,4
% 24,7
Erretiratuak
% 9,0
% 9,6
Beste inakt.
% 34,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 43,0
Okupatuak
% 37,9
% 11,6
Langabeak
% 11,6
% 6,7
Ikasleak
% 4,7
% 16,0
Erretiratuak
% 6,7
% 22,7
Beste inakt.
% 39,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 85,8 estatuan jaio zen, eta % 14,2 atzerrian.[20] Okupazio-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 50,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 36,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 54,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 26,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 15,2 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 40,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,8 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 42,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 27,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 26,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 36,8
Goi eta erdi maila
% 26,5
% 50,1
Langile kualifikatuak
% 54,0
% 9,0
Oinarrizko okup.
% 15,2
% 4,2
Ez dago jasota
% 4,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 40,1
Goi eta erdi maila
% 26,4
% 46,6
Langile kualifikatuak
% 42,8
% 9,8
Oinarrizko okup.
% 27,0
% 3,4
Ez dago jasota
% 3,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egitura antzekoa da jatorri bien artean.[22] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 83,8 zerbitzuetan ari dira, % 8,8 eraikuntzan eta % 6,8 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 78,2 zerbitzuetan ari dira, % 13,1 eraikuntzan, % 5,7 industrian eta % 3,0 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 96,3 zerbitzuetan ari dira, % 2,2 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 96,8 zerbitzuetan ari dira.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 0,7
Nekazaritza
% 3,0
% 6,8
Industria
% 5,7
% 8,8
Eraikuntza
% 13,1
% 83,8
Zerbitzuak
% 78,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,2
Nekazaritza
% 0,4
% 2,2
Industria
% 1,9
% 1,2
Eraikuntza
% 1,0
% 96,3
Zerbitzuak
% 96,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 126 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 436 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[23][oh 2]. Udalerriaren azalera 100,6 km² denez, NAE lurraldearen % 4,3 da[24]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 46,7 lur goldagarria (204 ha, 49 ustiategitan), % 30,2 arbolak (132 ha, 65 ustiategitan), % 19,9 larre iraunkorrak (86,7 ha, 26 ustiategitan), % 3 berotegiak edo babes garai irisgarriak (13,3 ha, 10 ustiategitan) eta % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,71 ha, 23 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
96%
NAE · 436 ha (% 4,3)Gainerako azalera · 9.619 ha (% 95,7)
NAE, lur-erabileraren arabera
47%
20%
30%
Lur goldagarria · 204 ha (% 46,7)Larre iraunkorrak · 86,7 ha (% 19,9)Arbolak · 132 ha (% 30,2)Baratzeak · 0,71 ha (% 0,2)Berotegiak · 13,3 ha (% 3)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.086 behi (probintziako kopururik handiena), 2.052 ardi eta ahuntz eta 107.261 hegazti (probintziako 2. kopururik handiena) zeuden[25][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 202.245 gidari zeuden erroldatuta: 113.180 gizon (% 56) eta 89.065 emakume (% 44)[26]. Biztanleen % 52,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 281.827 ibilgailuk osatzen zuten: 184.218 turismo, 34.814 motozikleta, 26.056 kamioi, 19.893 furgoneta eta 7.881 ziklomotor[26]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 480 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (569) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 11,1 urtekoa zen; turismoen % 17,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 15k 25 urte baino gehiago[26]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 70,2 gasolinazko zen eta % 27,4 diesel; 5.246 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,9; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 8,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 22,5k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
50%
19%
22%
0 etiketa · 8.542 (% 3,1)ECO · 14.341 (% 5,1)C etiketa · 140.359 (% 50,3)B etiketa · 52.932 (% 19)Etiketarik gabe · 62.714 (% 22,5)
Turismoak, adinaren arabera
17%
16%
23%
29%
15%
< 4 urte · 31.596 (% 17,2)4–8 urte · 29.275 (% 15,9)8–15 urte · 42.225 (% 22,9)15–25 urte · 53.563 (% 29,1)≥ 25 urte · 27.559 (% 15)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Manuel Bermejo (Unión del Pueblo Canario): 1979-1980.
  • Francisco Zumaquero (PSOE): 1980.
  • Juan Rodríguez Doreste (PSOE): 1980-1982.
  • Diego Villegas (UCD): 1982-1983.
  • Juan Rodríguez Doreste (PSOE): 1983-1987.
  • Juan Vicente León (CDS): 1987-1990.
  • Emilio Mayoral (PSOE): 1990-1991.
  • Juan Vicente León (CDS): 1991-1992.
  • José Sintes (PP): 1992-1993.
  • Emilio Mayoral (PSOE): 1993-1995.
  • José Manuel Soria (PP): 1995-2003.
  • Josefa Luzardo (PP): 2003-2007.
  • Jerónimo Saavedra (PSOE): 2007-2011.
  • Juan José Cardona (PP): 2011-2015.
  • Augusto Hidalgo (PSOE): 2015-.

Pertsonaia ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kirol elkarteak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Unión Deportiva Las Palmas da hiriko futbol talde nagusia. Espainiako futbol ligako lehen mailan jokatzen du, baina historian zehar Lehen Mailan 35 denboralditan ibili da 2019-20 kontutan hartuta arte. Posturik hoberenak bigarrena 1968-69an eta hirugarrena 1967-68an izan ziren. 1978an bestela Futboleko Espainiako Errege Kopan finalista izan zen, FC Barcelonaren aurka galdu zuelarik.

Bestela, Club Baloncesto Gran Canaria saskibaloi taldea 30 aldiz jokatu izan du ACB Ligan 2019-20ko denboraldia arte. 2012-13an Liga eta Kopako finalerdietara iritsi zen, 2015-16an Espainiako Saskibaloi Errege Kopan txapeldunordea izan zen eta nazioartean Eurocupeko finalera heldu zen 2014-15ean. Espainiako Superkopako txapelduna izan zen 2016-17an.

Argazkiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
    Datu klimatikoak (Las Palmas)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 20.6 21.0 21.8 22.1 23.1 24.7 26.5 27.1 27.1 25.8 23.8 21.8 23.7
Batez besteko tenperatura (ºC) 17.6 17.9 18.6 18.9 20.0 21.7 23.4 24.1 24.1 22.7 20.8 18.7 20.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 14.7 14.9 15.4 15.7 17.0 18.7 20.4 21.2 21.2 19.7 17.9 15.7 17.7
Euria (mm) 18 24 14 7 2 0 0 0 10 13 18 27 133
Euri egunak (≥ 1 mm) 3 3 3 1 0 0 0 0 1 2 3 4 20
Eguzki orduak 191 192 218 224 265 281 304 294 238 218 191 189 2805
Iturria: World Meteorological Organization (UN),[27] Agencia Estatal de Meteorología[28]
    Datu klimatikoak (Las Palmas)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 21.1 21.7 21.7 21.7 22.8 23.9 25.0 26.1 26.1 26.1 24.4 22.8 23.6
Batez besteko tenperatura (ºC) 17.8 18.1 18.3 18.9 19.7 21.1 22.2 23.6 23.3 22.8 21.1 19.2 20.5
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 14.4 14.4 15.0 16.1 16.7 18.3 19.4 21.1 20.6 19.4 17.8 15.6 17.4
Euria (mm) 35.6 22.9 22.9 12.7 5.1 1.3 1.3 1.3 5.1 27.9 53.3 40.6 230
Iturria: Worldwide Bioclimatic Classification System[29]

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindia. (2006-10-27). Espainiako Erresumako Autonomia-Erkidegoen, Probintzien eta Probintzia-Hiriburuen izenak. .
  2. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  3. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Las Palmas.tab.
  4. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Las Palmas.tab.
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza nagusiak jabetza-erregimenaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak eraikuntza-urtearen arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak azaleraren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  12. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Las Palmas.tab.
  16. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Las Palmas.tab.
  17. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  18. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  20. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  21. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  22. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Las Palmas.tab (Wikimedia Commons).
  24. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q11974.
  25. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Las Palmas.tab (Wikimedia Commons).
  26. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Las Palmas.tab (Wikimedia Commons).
  27. ↑ Weather Information for Airport of Gran Canaria. .
  28. ↑ Valores Climatológicos Normales: Gran Canaria. .
  29. ↑ ESP LAS PALMAS - LAS PALMAS. .

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Las_Palmas_Kanaria_Handikoa&oldid=11786369"(e)tik eskuratuta