Haltsu

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 301 gizon, 309 emakume
	Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Haltsu
	Lapurdi, Euskal Herria
	Haltsuko Herriko Etxea.
	; Armarria
	; Armarria
Kokapena
Herrialdea	Euskal Herria
Lurraldea	Lapurdi
Administrazioa
Estatua	Frantzia
Eskualdea	Akitania Berria
Departamendua	Pirinio Atlantikoak
Elkargoa	Euskal Hirigune Elkargoa
Barrutia	Baiona
Kantonamendua	Baigura eta Mondarrain
Izen ofiziala	Halsou
Auzapeza	Vincent Carpentier (2008-2014)
Posta kodea	64480
INSEE kodea	64255
Herritarra	haltsuar
Geografia
Koordenatuak	43°22′28″N 1°25′21″W / 43.3744°N 1.4225°W
Azalera	5,08 km²
Garaiera	4-156 metro
Demografia
Biztanleria	612 (2018: −16)
Dentsitatea	115,94 biztanle/km²
Euskara
Euskaldunak	% 15,31 (2010)
Erabilera	% 1,37 (2011)

Haltsu (Halsou ofizialki eta frantsesez) Lapurdiko erdialdeko eta barnealdeko udalerri bat da, Lapurdi Erdialdea eskualdekoa. 600 biztanle inguru ditu.

Geografia

Ingurune naturala

Errobi ibaia igarotzen da udalerritik.

Udalerri mugakideak

Jatsu iparraldean
Hazparne ekialdean
Kanbo hego-ekialdean
Larresoro hego-mendebaldean

Mapa — Haltsu eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Etxeak eta auzoak

Bazterretxea
Eliza
Chanoi
Elizaldea

2012an, Géoportail gunean ondoko lekuak aipatzen dira^[1]:

Arttoenia
Baratzarteko Borda
Berreberria
Chanoaren Borda
Chanoenea
Xuhurraenea
Kukuteia
Elizaldea
Etxegoina
Habantza
Harbidea
Harrieten Borda
Iguzkibegia
Joanestoenea
Kurutxaldea
Lakoa
Larraldea
Nitxetoenea
Olhagaraia
Xerrenda
Zabala
Zabaloa

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du^[2]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe^[3]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)^[4]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago^[5].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,1 °C-koa da, 12,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1475 mm-koa da, urtarrilean 13,7 euri-egun eta uztailean 8,7 egun izanik^[2]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Anglet udalerrian dago, 13,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1473,6 mm-koa delarik^[6]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,9 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12,7 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua^{[oh 1]}^[6].

Historia

Bertako kapera behin betiko eliza bihurtu zen 1510. urtean ^[7]

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 363 biztanleetatik 282 aktibo ziren (% 77,7), horietako 262 lanean (% 72,2) eta 20 langabezian (aktiboen % 7,1).

36315-64 urteko biztanle

% 77,7aktibo

% 72,2lanean

% 7,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 39,7

25-54 urte% 95,0

55-64 urte% 57,8

Gizonak% 80,1

Emakumeak% 75,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 12,5

BEPC, brebeta% 9,1

CAP-BEP% 5,1

Batxilergoa% 5,3

Goi-mailako +2% 12,1

Goi-mailako +3/4% 4,8

Goi-mailako +5% 5,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

81 ez-aktibotik 33 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 40,7), 30 erretiraturik zeuden (% 37,0) eta 18 bestelako ez-aktibo ziren (% 22,2).

Ez-aktiboak

% 41

% 37

% 22

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria^{[oh 2]}

% 12

% 10

% 20

% 29

% 22

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 63 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 262 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.^{[oh 3]}

63enplegu udalerrian

% 57,1soldatapeko

% 42,9ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.030 eurokoa zen.

29.030 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 17,6

18-29 urte% 17,6

30-39 urte% 12,5

40-49 urte% 13,4

50-64 urte% 12,4

65-74 urte% 9,0

75 urte eta gehiago% 9,3

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 6,5

Errentariak% 25,8

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 65,1

Pentsio/erretiroak% 32,3

Ondarea, bestelakoak% 13,8

Gizarte-prestazioak% 4,4

Zuzeneko zergak−% 15,7

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,3, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,3.

Udalerriaren ekonomiaren oinarria laborantza da. Ezpeletako piperra sor-markaren ekoizpen eremuaren barruan dago.

Demografia

Lapurdiko udalerri txikienetakoa izan da beti Haltsu. 300 biztanle ingurutan izan zen populazioa XIX. eta XX. mendeetan. Hala ere, 1970eko hamarkadatik goranzko joera izan zuen, eta XXI. mendearen hasieran 500 baino gehiago ziren bertakoak.

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	3	−1	2	6	4	0	6	1	1	2	1	9	−3	−1	6	0	6	1
Jaiotzak	4	4	4	10	7	4	9	8	5	4	5	11	3	2	9	5	8	3
Heriotzak	1	5	2	4	3	4	3	7	4	2	4	2	6	3	3	5	2	2

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu^[9] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Halsou udalerrian 589 biztanle zeuden eta 255 elkarbizitza unitate^{[oh 4]}, hau da, 2,31 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 31,4). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 27,5 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).^[10]

589biztanle

255elkarbizitza-unitate

2,31lagun elkarbizitza-unitateko

180familia

Udalerria

% 31

% 27

% 12

% 27

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 180 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (80). Guraso bakarreko 30 familietatik 20etan ama zen guraso bakarra. 90 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 35k seme-alaba bakarra zuten etxean, 45k bi, eta 10k hiru edo gehiago.^[10]

70

80

30

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean90

Seme-alaba bat35

Bi seme-alaba45

Hiru seme-alaba10

Lau edo gehiago0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 33,3), enplegatuak (% 15,7), eskulangileak (% 15,7), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 11,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 33,3) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,9).^[10]

Udalerria

% 12

% 16

% 33

Pirinio Atlantikoak

% 11

% 16

% 15

% 12

% 34

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	80	% 31,4
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	70	% 27,5
Guraso bakarrekoak	30	% 11,8
Kide bakarrekoak	70	% 27,5
Bestelakoak	5	% 2,0
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	70	% 38,9
Seme-alabadun bikoteak	80	% 44,4
Guraso bakarrekoak	30	% 16,7
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	90	% 50,0
Seme-alaba bat	35	% 19,4
Bi seme-alaba	45	% 25,0
Hiru seme-alaba	10	% 5,6
Lau seme-alaba edo gehiago	0	% 0,0
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	260	% 53,5
Izatezko bikotean	45	% 9,3
PACS bidez lotuta	28	% 5,8
Ezkongabea	102	% 21,0
Alarguna	29	% 6,0
Dibortziatuta	22	% 4,5
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	10	% 3,9
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	30	% 11,8
Goi-mailako langileak	15	% 5,9
Erdi-mailako lanbideak	20	% 7,8
Enplegatuak	40	% 15,7
Eskulangileak	40	% 15,7
Erretiratuak	85	% 33,3
Bestelakoak	15	% 5,9
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 301 etxebizitza zeuden. Horietatik 251 egoitza nagusi ziren, 26 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 24 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (237), eta apartamentuak gutxi ziren (64). Egoitza nagusietatik 190 beren jabearen bizilekuak ziren, 53 alokairuan zeuden, 9 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.^[11]

301etxebizitza

251egoitza nagusi

237etxe

64apartamentu

Etxebizitza multzoa

251

26

Egoitza nagusia (251)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (26)Hutsik (24)

Etxe mota

237

64

Etxea (237)Apartamentua (64)

Jabetza egoera

190

53

Jabeak (190)Alokairuan (53)HLM (9)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (83).^[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik28

1919-19457

1946-197027

1971-199083

1991-200546

2006-202053

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (146). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (118 etxebizitzatan). 221 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 105 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 141tan bi edo gehiago.^[11]

Gela kopurua

1 gela1

2 gela6

3 gela49

4 gela49

5 gela edo gehiago146

Berogailu mota

31

24

118

64

Gas sarea (31)Fuel-olioa (24)Elektrizitatea (118)Gas botila (14)Bestelakoak (64)

Aparkalekua eta ibilgailuak

221aparkalekua

105ibilgailu 1

141ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	251	% 83,4
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	26	% 8,6
Hutsik	24	% 8,0
Etxe mota
Etxeak	237	% 78,7
Apartamentuak	64	% 21,3
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	1	% 0,4
2 gela	6	% 2,4
3 gela	49	% 19,5
4 gela	49	% 19,5
5 gela edo gehiago	146	% 58,2
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	28	% 11,2
1919-1945	7	% 2,8
1946-1970	27	% 10,8
1971-1990	83	% 33,1
1991-2005	46	% 18,3
2006-2020	53	% 21,1
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	190	% 75,7
Alokairuan	53	% 21,1
HLM	9	% 3,6
Doan lagata	8	% 3,2
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	31	% 12,4
Fuel-olioa	24	% 9,6
Elektrizitatea	118	% 47,0
Gas botila	14	% 5,6
Bestelakoak	64	% 25,5
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	221	% 88,0
Ibilgailu bat	105	% 41,8
Bi ibilgailu edo gehiago	141	% 56,2
Iturria: INSEE, RP2023.

Politika

Alkateak

Alkatea	Agintaldia	Alderdia
Guy Doussau	1995-2001
Vincent Carpentier	2001-2008
Vincent Carpentier	2008-2014
Vincent Carpentier	2014-2020

Kultura

Haltsuko Therese Ibarra^[12] (Ahotsak^[13] proiekturako)

Euskara

Haltsun^[14] Uztaritze inguruko euskara^[15] mintzatzen da, nafar-lapurteraren aldaera.

Haltsuar ospetsuak

Maurice Harriet (1814 – 1904), euskaltzalea eta hiztegigilea.
Mikel Epalza (1946-), apaiza.

Galeria

Andre Mariaren eliza
Andre Mariaren eliza, aurrealdetik ikusia
Herriko Etxea
Eskola
Hilarri diskoidala
Haltsuko labrantza etxe bat

Oharrak

↑ Estazioko erregistroak 1956ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

Erreferentziak

↑ Géoportail
1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..
↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Biarritz-Pays-Basque », fiche climatologique. .
↑ Manex Goienetxe, Histoire générale du Pays basque 3. liburukia, 115. orrialdea, Elkarlanean 2001
↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
↑ «Ibarra, Therese - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-03).
↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-03).
↑ «Haltsu - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-15).
↑ «Uztaritze ingurukoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-15).

Kanpo estekak

Haltsu Lapurdi Erdialdea (bideoa).

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Lapurdi

Datuak: Q196980
Multimedia: Halsou / Q196980
Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Haltsu

[7] Estazioko erregistroak 1956ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.

[9] Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.

[10] Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

[13] INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

[1] Géoportail

[Joly-2] 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..

[Dubreuil2022-3] (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..

[MFTipologia-4] (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .

[RE2020-5] (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.

[FICHECLIM64024001-6] 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Biarritz-Pays-Basque », fiche climatologique. .

[8] Manex Goienetxe, Histoire générale du Pays basque 3. liburukia, 115. orrialdea, Elkarlanean 2001

[11] «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).

[12] (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).

[menages-14] 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[etxebizitzak-15] 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[16] «Ibarra, Therese - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-03).

[17] «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-03).

[18] «Haltsu - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-15).

[19] «Uztaritze ingurukoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-15).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[oh 1]

[7]

[oh 2]

[oh 3]

[8]

[9]

[oh 4]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]