Erfurt

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 106.140 gizon, 112.067 emakume
	Iturria: Datu hauek Alemaniako erroldatik hartu dira (Alemanez) Personen: Alter (11 Altersklassen) - Familienstand (ausführlich)/Familienstand - Geschlecht. Statistisches Bundesamt (Destatis) / Zensusdatenbank 2024-07-11 (kontsulta data: 2026-09-05)..

Erfurt; Erfurt
	hiri handia
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Alemania
Alemaniako estatua	Turingia
Alkatea	Andreas Horn
Izen ofiziala	Erfurt
Jatorrizko izena	Erfurt
Posta kodea	99084, 99085, 99086 eta 99087
Udalerri kodea	16051000
Geografia
Koordenatuak	50°58′41″N 11°01′44″E / 50.9781°N 11.0289°E
Azalera	269,91 km²
Altitudea	194 m
Mugakideak	Weimarer Land District (en) , Ilm-Kreis (en) , Gotha barrutia eta Sömmerda (en)
Demografia
Biztanleria	217.159 (2025eko abenduaren 31)
Dentsitatea	805 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera	742
Telefono aurrizkia	361, 36208, 36202, 36203, 36204
Hiri senidetuak	Vilnius, Győr, Kalisz, Mainz, Lille, Shawnee, San Miguel de Tucumán, Lovetx, Haifa, Xuzhou, Kati, Piacenza eta Lovech (en)
Matrikula	EF, L eta LF
	erfurt.de

Erfurt (alemanez ˈɛʁfʊʁt ahoskatua)^[1]Alemaniako hiria da, Turingia estatuko hiriburua. 196.500 biztanle ditu. Garrantzi handiko industria eta merkataritza hiria. Aipatzekoak dira bertako katedraleko beirategiak (XIV. mendea). San Agustin komentuan Lutero bizi izan zen.

Historia

Erfurt antzinatik populatua izan da. Paleolito eta Neolito garaiko aztarnak aurkitu izan dira. 480 urtearen inguruan Turingiarrak (antzinako germaniar leinua) bizi ziren bertan. hauek eman zioten izena ingurune guztiari, gerora Turingiako estatua izango zenari.

742. urtean San Bonifaziok Zakarias aita santuari Erphesfurt-en apezpikutegi bat sortzeko eskatu zion. Hau da hiriaren lehenengo aipamena. Gera ibaiaren bihurgune batean kokaturik egotean berehala merkatal herri garrantzitsua bihurtu zen eta Hansa Ligan sartu zen XV. mendean. Unibertsitatea ere sortu zen 1392an. Unibertsitateko ikasle famatuena Martin Luther izan zen.

1802an Prusiaren esku gelditu zen baina Napoleondar Gerretan frantziarrek hiria hartu zuten. 1808ko urrian Erfurten lorturiko akordioaren arabera, Errusiako tsarrak lagunduko zion Napoleon Bonaparteri Austria gerran hasten bazen eta, ordainez, Errusiako inperioak Finlandia, Moldavia eta Valakia eskuratuko zituen.

Bigarren Mundu Gerran bonbakatua izan zen baina kalte handirik ez zeukan 1945ean estatubatuarrek hiria berenganatu zutenean. Sobietar Batasunak kontrolaturiko Ekialdeko Alemanian sartuta gelditu zen, Turingia estatu osoarekin batera. 1970an Ekialdeko eta Mendebaldeko Alemaniako kantzilerrak ziren Willi Stoph eta Willy Brandt bertan elkartu ziren banaketaren ondoren lehenengo aldiz. 1990an Alemania bateratzean Turingiako hiriburu bihurtu zen.

2002an Erfurteko sarraskia gertatu zen. Ikasle ohi batek tiroz 17 pertsona hil zituen, 13 irakasle tartean.

Klima

Datu klimatikoak (Erfurt (1981–2010))
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	2.3	3.3	8.0	13.1	17.7	20.4	23.2	23.1	18.4	13.1	6.9	2.9	12.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	-3.1	-2.9	0.3	3.3	7.5	10.4	12.5	12.3	9.1	5.4	1.4	-2.0	4.5
Euria (mm)	24.1	25.5	39.1	42.1	63.9	57.1	72.8	54.4	46.8	34.7	43.4	35.1	539
Eguzki orduak	60.9	79.2	118.3	173.0	211.0	209.2	223.4	208.6	153.4	117.2	60.5	44.6	1659.3
Iturria: Météoclimat

Demografia

2022ko zentsuaren arabera 218.200 biztanle zituen: 106.131 gizonezko (% 48,6) eta 112.068 emakumezko (% 51,4); 100 emakumeko 94,7 gizonezko zeuden. Biztanleen % 16,0 18 urtetik beherakoak ziren eta % 23,0 65 urte edo gehiagokoak. Biztanleen % 10,2 atzerriko herritartasuna zuen. Biztanleen % 47,1 ezkongabeak ziren eta % 35,9 ezkonduta edo izatezko bikote erregistratuan.^[2]

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Jatorria

2022ko erroldaren arabera, udalerrian biztanleen % 85,2ek ez zuen inolako migrazio-jatorririk, ez berak ez gurasoek. % 14,1k migrazio-jatorri osoa zuten: beraiek etorkinak ziren edo bi gurasoak ziren etorkinak; eta % 0,7k gurasoetako bat bakarrik zuten etorkina. Migrazio-jatorri osoa zutenen artean, % 88,4 beraiek etorritakoak ziren eta % 11,6 bi guraso etorkinen ondorengoak ziren.^[3]

Migrazio-jatorria

185.882

30.701

Migrazio-jatorririk gabe (185.882)Migrazio-jatorri osoa (30.701)Migrazio-jatorri partziala (1.615)

Etxebizitza

2022ko erroldaren arabera, udalerrian 120.849 etxebizitza zeuden. Horietatik gehienak (89.951, % 74,4) alokairuan ziren. Etxebizitzen batez besteko azalera 74,28 m²-koa zen eta batez besteko alokairua 6,48 €/m²-koa. Hutsik zeuden etxebizitzen tasa % 4,3 zen, eta okupatutako etxebizitzen artean % 22,2 jabeak okupatzen zituzten.^[4]

120.849etxebizitza

74,28 m²batez besteko azalera

6,48 €/m²batez besteko errenta

Erabilera

25.183

89.951

Jabetzan (25.183)Alokairuan (89.951)Aisialdikoa (335)Hutsik (5.379)

% 4,3hutsik dauden tasa

% 22,2jabetza tasa

Gela kopuruari dagokionez, etxebizitza gehienek 3 gela zituzten (39.970). Etxebizitza gehienak 1919 aurretik artean eraiki ziren (25.788); eraikin guztien % 89,4 1980 baino lehen eraiki zen. Berogailuari dagokionez, berogailu zentrala (zentralheizung) zen nagusi (56.202 etxebizitza).^[4]

Gela kopurua

Gela bakarra8.536

2 gela24.973

3 gela39.970

4 gela26.184

5 gela11.933

6 gela5.382

7 gela edo gehiago3.868

Eraikuntza garaia

1919 aurretik25.788

1919-194918.491

1950-19594.631

1960-196910.498

1970-197917.608

1980-198917.473

1990-199913.563

2000-20095.449

2010-20153.076

2016 eta geroago4.261

Berogailu mota

49.146

10.941

56.202

Urrutiko berogailu-sarea (Fernheizung) (49.146)Solairuko berogailua (Etagenheizung) (10.941)Bloke-berogailua (Blockheizung) (2.828)Berogailu zentrala (Zentralheizung) (56.202)Labe indibiduala (1.221)Berogailurik gabe (503)

Guztira 31.283 bizitegi-eraikin zeuden. Eraikinen gehiengoa etxe bakartua zen (13.391, % 42,8). Eraikinen artean, gehienek etxebizitza bakarra zuten (18.263).^[4] Guztira 113.859 etxegune zeuden. Etxegune gehienak pertsona bakarrekoak ziren (53.949, % 47,4).^[5]

31.283bizitegi-eraikin

113.859etxegune

Eraikin mota

13.391

4.027

12.563

Etxe bakartua (13.391)Etxe atxikia (bikoitza) (4.027)Ilarako etxea (12.563)Bestelako eraikin mota (1.299)

Etxebizitza kopurua eraikineko

18.263

3.914

5.776

Etxebizitza bakarra (18.263)2 etxebizitza (2.341)3-6 etxebizitza (3.914)7-12 etxebizitza (5.776)13 etxebizitza edo gehiago (995)

Etxegunearen tamaina

53.949

35.860

12.580

Pertsona bakarra (53.949)2 pertsona (35.860)3 pertsona (12.580)4 pertsona (7.877)5 pertsona (2.268)6 pertsona (1.324)

Ondasun nabarmenak

Erfurteko katedrala (alemanez: Mariendom): Andre Mariaren ohorezko katedrala XIV mendean eraiki zen, VIII mendeko kapera zegoen tokian eraikia. Eliza gotikoa da.
Severikirche eliza: Katedralaren ondoan dagoen eliza hau 1280an eriki zen San Severoren hilobiaren inguruan.
Petersberg zitadela: Erfurteko gotorlekua da.
Krämerbrücke zubia: Gera ibaiaren gainean eraiki zen zubia 1325ean harriz berreraiki zuten. 8 metrotako zabalera eta 120 metrotako luzera dauka. Berezitasun nabarmenena gainean etxeak izatea da. Gaur egun Europako etxedun zubi luzeena da.
Agustindarren monasterioa (alemanez: Augustinerkloster): Martin Luther bertan bizi izan zen 1505 eta 1511 artean.
Sinagoga Zaharra, egun museoa dena.

Hiritar ezagunak

Eckhart Maisua (1260-1328), teologo mistikoa
Johann Jakob Bernhardi (1774-1850), mediku eta botanikaria
Max Weber (1864-1920), soziologo eta ekonomialaria

Iruditegia

Mariendom katedrala eta Severikirche eliza.
Hiriaren ikuspegia.
Udaletxea.
Antzokia.

Hiri senidetuak

Erfurt ondorengo hiriekin senidetuta dago:

Erreferentziak

Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

↑ (Alemanez) Mangold, Max. (2005). Das Aussprachewörterbuch. Mannheim, Leipzig, Viena, Zürich: Duden Verlag, 311 or. ISBN 978-3-411-04066-7..
↑ (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabellen. Statistisches Bundesamt (Destatis) (kontsulta data: 2026-09-05).
↑ (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Demografie. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.
1 2 3 (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Gebäude und Wohnungen. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.
↑ (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Haushalte und Familien. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.

Kanpo estekak

Erfurteko Udalaren webgune ofiziala (Alemanez) (Ingelesez)

Datuak: Q1729
Multimedia: Erfurt / Q1729

[1] (Alemanez) Mangold, Max. (2005). Das Aussprachewörterbuch. Mannheim, Leipzig, Viena, Zürich: Duden Verlag, 311 or. ISBN 978-3-411-04066-7..

[Zensus2022-2] (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabellen. Statistisches Bundesamt (Destatis) (kontsulta data: 2026-09-05).

[Zensus2022-Demografia-3] (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Demografie. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.

[Zensus2022-GebWohn-4] 1 2 3 (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Gebäude und Wohnungen. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.

[Zensus2022-Haushalte-5] (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Haushalte und Familien. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

	Turingia estatuko hiriak
Eisenach • Erfurt • Gera • Jena • Suhl • Weimar