Przejdź do zawartości

Syriô

Ze starnë Wikipedia
Arabskô Repùblika Syrëji (Syrëjô)
الجمهورية العربية السورية
al-Jumhūrīyah al-ʻArabīyah as-Sūrīyah
Fana Syrëji
Fana Syrëji
Herb Syrëji
Herb Syrëji
Himn: Humat ad-dijar
(Strażnicy Tatczëzny)
Arabskô Repùblika Syrëji (Syrëjô) na karce
Arabskô Repùblika Syrëji (Syrëjô) na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Òficjalny jãzëk arabsczi dial. syr.
Stolëca Damaszk
Fòrma państwa Prezidentowô Repùblika
Prezydeńt Ahmad asz-Szara
Wiéchrzëzna 185.180 km²
Lëdztwò (2011) 20.401.892
Dëtk syrëjsczi funt (SYP)
Czasowô cona UTC +2 do +3
Kòd ISO 3166 SY
Internet .sy
Aùtowi kòd SY
Telefón +963

Syrëjô je państwã w zôpadnej Azji nad pòrenkowim Strzódzemném Mòrzem, czej je tu tragedia: od 2011 wojna domoca diktatora Assada i midzënarodnô wojna od 2014 przecem ISIS, Tëreckô i jin. Syrëjô greńczë z państwama: Irak òd pòrënku, Tëreckô od nôrdu, Jordan i Jizrael od półniô, Liban i Strzódzemné Mòrze òd zôpadu i też w blëzë Cyper na mòrzu. Stolecznym gardã je Damaszk. Nôwikszim gardã beło Aleppo, le pre wojną od 2011 rokù. Jine wiksze gardë Syrëji to Latakia, Homs i Hama.

Miono Syrëjô pòchôdô òd luwijsczégò słowa, zapisónégò w VIII stolatë p.n.e. jakno „Sura/i" ë starożëtnégò grecczégò: Σύριοι, Sýrioi, abò Σύροι, Sýroi; òba pòchôdają òd jesz wiôższégò słowa Aššūrāyu z nordowi Mezopotamii.

Z historicznym perspetiwë miono „Syrëjô" òdnosi sã do regionów nordowégò Lewantu, zamëkając téż m.jin. dzysdniowi Liban, Aleksandrettã (ùrzãdni İskenderun) ë starożëtny gard Antiochijô (syryjską stolëcą z czasów przedmùzułmańsczich). W jesz wiôlgszim znaczënkù, jakno Wiôlgô Syrëjô abò Syrëjopalestina, miono Syrëjô zamëkô w kaszëbsczim jãzëkù téż zemie dzysdniowégò Izraela, Palestinë, Jordańskô, a téż Synaju, Cylicji ë jinëch zemiów, òd Taurusu (górów w Turecczi) pò Syrską Pùstynię ë òd Strzódzemnégò Môrza pò Eùfrat. W tim znaczënkù równak w arabsczim jãzëkù brëkòwóné je miono ‏الشام‎, trl. Aš-Šām, trb. Asz-Szam, co je téż pòtoczną mioną ùrzãdny stolëcë regionu ë państwa Syrëji, czëlë Damaszku.

Przëpisë

[edicëjô | edituj kòd]

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | edituj kòd]

Commons: Syriô – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Azji
Afganistan | Armeniô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japóńskô | Jemen | Indonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngòlskô | Mianma | Nepal | Nordowô Kòreja | Òman | Pakistan | Palestina | Pòrénczny Timór | Pôłniowô Kòreja | Ruskô | Saudijskô Arabiô | Sri Lanka | Syngapùr | Syriô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczé Emiratë
Zanôléżné teritoria: Makaù | Tibet
Nieùznôwóné teritoria: Kùrdistan | Nordowi Cyper
Teritoria państwów bùten Azje: Aùstraliô: Gòdowi Òstrów ë Kòkòsowé Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Spòradë, Chijos ë Lesbòs