Nhà ở riêng lẻ

Một ngôi nhà ở riêng lẻ điển hình ở Anh, không chung tường, không liên kế, có sân bao quanh nhà

Một ngôi nhà đơn lập riêng lẻ chỉ chứa duy nhất một đơn vị căn hộ cư trú và được phân tách hoàn toàn bởi không gian xanh mở ở tất cả các mặt xung quanh khỏi bất kỳ cấu trúc kiến trúc nào khác, ngoại trừ nhà để xe hoặc nhà kho của chính nó.

—Cơ quan Thống kê Canada

Nhà ở riêng lẻ (Single-family detached home) hay Nhà ở độc lập còn được gọi bằng các thuật ngữ tương đương là Nhà đơn lập, hay Nhà liền thổ hay nhà ở riêng biệt hay căn biệt thự đơn lập là một công trình nhà ở xây dựng biệt lập, đứng độc lập hoàn toàn trên một khuôn viên đất. Loại hình này được định nghĩa pháp lý và kiến trúc ở thế đối lập hoàn toàn với phân khúc căn hộ nhiều gia đình (multi-family residential dwelling). Phần lớn các ngôi nhà ở riêng lẻ đều được quy hoạch xây dựng trên các Lô đất sở hữu quy mô diện tích rộng lớn hơn chính bản thân công trình kiến trúc đó, từ đó tạo ra một dải không gian bao bọc xung quanh ngôi nhà. Phân khu không gian này thường được gọi là sân (yard) hoặc gọi là vườn (garden). Hệ thống các Nhà để xe cũng hiện diện phổ biến trên mặt bằng của nhiều lô đất. Xét dưới góc độ văn hóa, các ngôi nhà ở riêng lẻ độc lập gắn liền với tiến trình ngoại ô hóa tại nhiều khu vực lãnh thổ trên thế giới. Việc có được quyền sở hữu một ngôi nhà độc lập sở hữu khuôn viên sân riêng bao bọc bằng một "hàng rào cọc trắng" (white picket fence) từ lâu đã được xem là một cấu phần hạt nhân cốt lõi định hình nên triết lý của "Giấc mơ Mỹ".

Tại thị trường Canada, các số liệu thống kê từ cuộc tổng điều tra dân số năm 2006 chỉ ra rằng có tới 55,3% quy mô dân số sinh sống bên trong các ngôi nhà đơn lập riêng lẻ, tuy nhiên tỷ lệ này có sự phân hóa và dao động một cách sâu sắc tùy thuộc vào từng vùng địa lý hành chính cụ thể. Tại thành phố Montréal thuộc bang Québec — đô thị đứng vị trí Á quân về quy mô dân số của Canada — chỉ có vỏn vẹn 7,5% dân cư sinh sống trong các ngôi nhà riêng lẻ; trái ngược hoàn toàn, tại thành phố Calgary, đô thị đông dân thứ ba cả nước, tỷ lệ này lại đạt mức kinh ngạc lên tới 57,8%. Bước sang thế kỷ XXI, tình trạng khan hiếm và thiếu hụt trầm trọng của phân khúc nhà giá rẻ nhà ở phù hợp với khả năng chi trả, đan xen với các sức tác động khốc liệt của biến đổi khí hậu cấu thành từ hiện tượng đô thị hóa tràn lan và sự phụ thuộcvào phương tiện xe hơi cá nhân, kết hợp cùng những mối quan ngại sâu sắc của toàn xã hội về bài toán bất bình đẳng, đã và đang chèo lái chính quyền của nhiều thành phố lớn đi đến quyết định dũng cảm: từ bỏ mô hình nhà ở riêng lẻ và triệt tiêu các bộ quy chuẩn quy hoạch sử dụng đất phân khu đơn lập độc quyền (single-family zoning) để chuyển dịch mạnh mẽ sang phê duyệt áp dụng các phân khu chức năng có mật độ xây dựng cao hơn, hướng tới bảo vệ môi trường sinh thái.

Phân loại

Một ngôi nhà ở riêng lẻ tại Anh

Một ngôi nhà riêng lẻ tại Anh

Các quy định định nghĩa về loại hình nhà ở này có sự phân hóa và dao động nhất định giữa các cơ quan thống kê hoặc các cơ quan tài phán pháp lý trên thế giới. Tuy nhiên, một định nghĩa chuẩn mực mang tính mô phạm nhìn chung luôn bao hàm hai thành tố cốt lõi sau:

• Dành cho một gia đình (Single-family): Nghĩa là công trình kiến trúc này thông thường chỉ cư trú một hộ gia đình hoặc một gia đình duy nhất, và cấu thành từ duy nhất một đơn vị nhà ở (dwelling unit) hoặc một căn hộ khép kín. Tại một số cơ quan tài phán, các điều khoản điều tiết hành chính chấp nhận cho phép tích hợp các không gian tầng hầm căn hộ (basement suites) hoặc các đơn vị nhà ở phụ trợ (accessory dwelling units - ADUs) mà hoàn toàn không làm thay đổi định danh "dành cho một gia đình" của công trình. Tuy nhiên, khái niệm này loại trừ nghiêm ngặt các cơ sở lưu trú ngắn hạn (khách sạn, nhà khách, nhà nghỉ), các cơ sở cho thuê quy mô lớn (nhà trọ tập thể, phòng trọ bình dân), hoặc hệ thống các căn hộ chung cư thương mại (condominia).
• Biệt lập tách rời (Detached): Nghĩa là công trình xây dựng hoàn toàn không chung vách (không có tường chung), không chia sẻ bất kỳ bức tường bọc biên nào với các ngôi nhà kế cận. Đặc trưng kiến trúc này loại trừ hoàn toàn các loại hình Nhà song lập, Nhà chung khối (duplexes), nhà ba căn (triplexes), nhà tứ lập (fourplexes), hoặc mô hình nhà liên kết (linked houses), cũng như tất cả các phân khúc dãy nhà liền kề (terraced houses), Nhà phố liền kề (townhouse) và đặc biệt là hệ thống các tòa chung cư chọc trời (tower blocks) vốn là nơi tập trung cư trú của hàng trăm hộ gia đình trong một cấu trúc tòa nhà đơn lẻ.

Hình ảnh

• 
  Một ngôi nhà ba tầng ở Mỹ
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

Tham khảo

• "Australian Housing Types" (PDF). Your House teacher resource kit. Royal Australian Institute of Architects. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 26 tháng 6 năm 2006. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2006.