Gladyatör (film)

Gladyatör
Gladiator
	Tiyatro yayım posteri
Yönetmen	Ridley Scott
Yazarlar	David Franzoni; John Logan; William Nicholson;
Yapımcılar	Douglas Wick; David Franzoni; Branko Lustig;
Başroller	Russell Crowe
Görüntü yönetmeni	John Mathieson
Besteciler	Hans Zimmer; Lisa Gerrard
Renk süreci	Renkli
Yapım şirketi	Scott Free Productions
Dağıtım şirketleri	DreamWorks Pictures (Kuzey Amerika); Universal Pictures (uluslararası)
Çıkış tarihi	5 Mayıs 2000 (ABD)
Süre	155 dakika (genişletilmiş hâli 171 dakika)
Dil	İngilizce
Bütçe	$103 milyon
Hasılat	$460,5 milyon

Gladyatör, yönetmenliğini Ridley Scott'ın, senaristliğini David Franzoni, John Logan ve William Nicholson'ın yaptığı 2000 tarihli epik ve tarihsel drama temalı filmdir.^[a] Oyuncu kadrosunda Russell Crowe, Joaquin Phoenix, Connie Nielsen, Oliver Reed, Djimon Hounsou, Derek Jacobi ve Richard Harris yer almaktadır. Filmde Russell Crowe, babası İmparator Marcus Aurelius'u boğarak öldüren Commodus'un düşmanlığını kazanan Romalı general Maximus Decimus Meridius'u canlandırmaktadır.

Franzoni'nin yazmaya başladığı filmin senaryosu, Daniel P. Mannix Those About to Die (1958) romanından esinlendi.^[6] Ana çekimler Ocak 1999'da başladı ve aynı yılın Mayıs ayında tamamlandı.^[7] Senaryonun defalarca yeniden yazılması ve Oliver Reed'in yapım tamamlanmadan önce ölmesi, filmin tamamlanmasını zorlaştırdı.^[b]

Gladyatör, dünya prömiyerini 1 Mayıs 2000'de Kaliforniya, Los Angeles'ta yaptı. Film, 5 Mayıs 2000'de Amerika Birleşik Devletleri'nde, 12 Mayıs 2000'de diğer ülkelerde gösterime girdi.^[11] Film, dünya çapında 466 milyon dolar hasılat elde ederek 2000 yılının en çok hasılat yapan ikinci filmi oldu ve En İyi Film ve Crowe için En İyi Erkek Oyuncu dahil olmak üzere beş Akademi Ödülü kazandı.^[12]^[13] Gladyatör II adlı devam filmi 2024'te gösterime girdi.^[14]

Konusu

İmparator Marcus Aurelius'un hüküm sürdüğü Roma'da bir general olan Maximus, imparatorluğun hiyerarşik basamaklarında gitgide yükselmiştir. Babasının kendisini kayırmak yerine Maximus adındaki bir generali el üstünde tutması da tahtın asıl varisi olan Commodus'u rahatsız etmektedir. İmparator Marcus Aurelius'u öldürerek tahta oturan Commodus, Maximus ve ailesinin öldürülmesi yönünde emrini çıkarmak için fazla beklemez. Ailesi katledilen İmparatorluğun en önemli generali Maximus, ölümden zor kurtularak köle ticaretinin ortasında kendini bulur. Kim olduğu anlaşılamayan ve yetenekleri hemen fark edilen general Maximus, artık bir gladyatör olarak dövüştürülmek üzere arenalara gönderilir. Maximus'un aklında tek bir istek vardır, arkasına halkın desteğini alarak İmparatorluğu Commodus'dan kurtarmak ve ailesinin intikamını almak.

Oyuncular ve karakterler

Russell Crowe: Maximus Decimus Meridius
Joaquin Phoenix: Commodus
Connie Nielsen: Lucilla
Richard Harris: Marcus Aurelius
David Hemmings: Cassius
Derek Jacobi: Gracchus
Djimon Hounsou: Juba
David Schofield: Falco
John Shrapnel: Gaius
Tomas Arana: Quintus
Ralf Moeller: Hagen
Oliver Reed: Proximo
Tommy Flanaga: Cicero
Sven-Ole Thorsen: Tigris
Spencer Treat Clark: Lucius

Ayrıca bakınız

Roma İmparatorluğu'nun Çöküşü - Anthony Mann'ın yönettiği 1964 yapımı bu ABD filminde aynı döneme başka bir açıdan bakılıyordu. Bu filmde Marcus Aurelius'u Sir Alec Guinness, Commodus'u ise Christopher Plummer candandırıyordu. General Maximus rolü Russel Crowe'dan önce Mel Gibson'a teklif edilmiş fakat Gibson bu rolü başka bir projede yer aldığı için geri çevirmiştir.

Kaynakça

↑ Çeşitli kaynaklar:^[2]^[3]^[4]^[5]
↑ Çeşitli kaynaklar:^[8]^[9]^[10]

1 2 "Gladiator (2000)". Box Office Mojo. 8 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2020.
↑ "Gladiator". AFI Catalog. 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ "Gladiator Plot, Cast, Awards, & Facts". Britannica (İngilizce). 22 Mart 2026. 6 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ "Gladiator". Rotten Tomatoes (İngilizce). 29 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ "Gladiator Reviews". Metacritic (İngilizce). 3 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ Falk, Ben (5 Mayıs 2020). "'Gladiator' at 20: Creator David Franzoni on the film's journey from 'Easy Rider' homage to Oscar hit (exclusive)". Yahoo (İngilizce). 5 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ "'Gladiator' at 20: Russell Crowe describes surprising 'seat of the pants' filming of Oscar-winning epic". Yahoo Entertainment (İngilizce). 5 Mayıs 2020. 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ "Gladiator". AFI Catalog. 22 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2024.
↑ Patterson, John (27 Mart 2015). "CGI Friday: a brief history of computer-generated actors". The Guardian. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ White, Adam (22 Mart 2026). "Ridley Scott says Oliver Reed 'dropped down dead' after challenging sailors to drinking match while filming Gladiator". The Independent. 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ Natale, Richard (8 Mayıs 2000). "'Gladiator' Has Roman Holiday at Box Office". Los Angeles Times (İngilizce). 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ "2000 Worldwide Box Office". Box Office Mojo. 5 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
↑ "The 73rd Academy Awards (2001) Nominees and Winners". oscars.org. 24 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2011.
↑ Huff, Lauren (11 Nisan 2024). "Everything we know about 'Gladiator II' so far". Entertainment Weekly (İngilizce). 11 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi22 Mart 2026.

Dış bağlantılar

Vikisöz'de Gladyatör ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.

IMDb'de Gladyatör
AllMovie'de Gladiator
Rotten Tomatoes'ta Gladyatör
Metacritic'te Gladiator
Box Office Mojo'da Gladiator
(Türkçe) Sinemalar.com profili ve fragman21 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
David Franzoni (4 Mart 1998). "GLADIATOR: FIRST DRAFT REVISED". 16 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2009.
David Franzoni and John Logan (22 Eylül 1998). "GLADIATOR: SECOND DRAFT REVISED". 12 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2007.

[6] Çeşitli kaynaklar:^[2]^[3]^[4]^[5]

[12] Çeşitli kaynaklar:^[8]^[9]^[10]

[Mojo-1] 1 2 "Gladiator (2000)". Box Office Mojo. 8 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2020.

[2] "Gladiator". AFI Catalog. 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[3] "Gladiator Plot, Cast, Awards, & Facts". Britannica (İngilizce). 22 Mart 2026. 6 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[4] "Gladiator". Rotten Tomatoes (İngilizce). 29 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[5] "Gladiator Reviews". Metacritic (İngilizce). 3 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[OH-7] Falk, Ben (5 Mayıs 2020). "'Gladiator' at 20: Creator David Franzoni on the film's journey from 'Easy Rider' homage to Oscar hit (exclusive)". Yahoo (İngilizce). 5 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[8] "'Gladiator' at 20: Russell Crowe describes surprising 'seat of the pants' filming of Oscar-winning epic". Yahoo Entertainment (İngilizce). 5 Mayıs 2020. 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[9] "Gladiator". AFI Catalog. 22 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2024.

[10] Patterson, John (27 Mart 2015). "CGI Friday: a brief history of computer-generated actors". The Guardian. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[11] White, Adam (22 Mart 2026). "Ridley Scott says Oliver Reed 'dropped down dead' after challenging sailors to drinking match while filming Gladiator". The Independent. 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[13] Natale, Richard (8 Mayıs 2000). "'Gladiator' Has Roman Holiday at Box Office". Los Angeles Times (İngilizce). 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[14] "2000 Worldwide Box Office". Box Office Mojo. 5 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.

[Oscars2001-15] "The 73rd Academy Awards (2001) Nominees and Winners". oscars.org. 24 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2011.

[16] Huff, Lauren (11 Nisan 2024). "Everything we know about 'Gladiator II' so far". Entertainment Weekly (İngilizce). 11 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi22 Mart 2026.

[1]

[a]

[6]

[7]

[b]

[11]

[12]

[13]

[14]

[2]

[3]

[4]

[5]

[8]

[9]

[10]

g t d Ridley Scott
Filmografi Ödüller ve adaylıklar Gerçekleşmemiş projeler
Filmleri	Düellocular (1977) Yaratık (1979) Bıçak Sırtı (1982) Efsane (1985) Biri Beni Gözetliyor (1987) Kara Yağmur (1989) Thelma ve Louise (1991) 1492: Cennetin Keşfi (1992) Fırtına (1996) Jane'in Zaferi (1997) Gladyatör (2000) Hannibal (2001) Kara Şahin Düştü (2001) Üçkağıtçılar (2003) Cennetin Krallığı (2005) İyi Bir Yıl (2006) Amerikan Gangsteri (2007) Yalanlar Üstüne (2008) Robin Hood (2010) Prometheus (2012) Danışman (2013) Exodus: Tanrılar ve Krallar (2014) Marslı (2015) Yaratık: Antlaşma (2017) Dünyanın Bütün Parası (2017) Son Düello (film) (2021) Gucci Ailesi (2021) Napolyon (2023) Gladyatör 2 (2024) The Dog Stars (2026)
Diğer projeleri	Boy and Bicycle (kısa film, 1965) "The Bike Ride" (reklam filmi, 1973) "1984" (reklam filmi, 1984) All the Invisible Children ("Jonathan" bölümü, 2005) "Raised by Wolves" (dizi bölümü, 2020) "Pentagram" (dizi bölümü, 2020)
Ailesi	Tony Scott (kardeşi) Giannina Facio (üçüncü karısı) Jake Scott (oğlu) Luke Scott (oğlu) Jordan Scott (kızı)
Diğer	Ridley (Metroid) Scott Free Productions

g t d John Logan
Olay örgüsü	Tornado! (1996) Bats (1999) RKO 281 (1999) Kazanma Hırsı (1999) Gladyatör (2000) Zaman Tüneli (2002) Star Trek: Nemesis (2002) Sinbad: Legend of the Seven Seas (2003) Son Samuray (2003) Göklerin Hakimi (2004) Sweeney Todd: Fleet Sokağı'nın Şeytani Berberi (2007) Rango (2011) Coriolanus (2011) Hugo (2011) Skyfall (2012) Spectre (2015) Genius (2016) Alien: Covenant (2017) They/Them (2022) Michael (2026)
Dizi	Penny Dreadful (2014-2016) Penny Dreadful: City of Angels (2020)
Tiyatro	Red (2009) Peter and Alice (2013) I'll Eat You Last: A Chat with Sue Mengers (2013) The Last Ship (2014) Moulin Rouge! (2018) Superhero (2019)

g t d William Nicholson yapıtları
Roman	Wind on Fire The Wind Singer Slaves of the Mastery Firesong Noble Warriors Seeker Jango Noman The Secret Intensity of Everyday Life
Tiyatro oyunu	Shadowlands The Retreat from Moscow
Yönetmen	Firelight Hope Gap
Olay örgüsü	Martin Luther, Heretic Shadowlands Nell First Knight Grey Owl Gladyatör Elizabeth: Altın Çağ Sefiller Mandela: Özgürlüğe Giden Uzun Yol Boyun Eğmez Everest Breathe

g t d En İyi Film Altın Küre Ödülü - Dram
1943–1975	The Song of Bernadette (1943) Going My Way (1944) The Lost Weekend (1945) The Best Years of Our Lives (1946) Gentleman's Agreement (1947) Johnny Belinda / The Treasure of the Sierra Madre (1948) All the King's Men (1949) Sunset Boulevard (1950) A Place in the Sun (1951) Harikalar Sirki (1952) Zincirli Köle (1953) Rıhtımlar Üzerinde (1954) Cennet Yolu (1955) 80 Günde Devri Alem (1956) Kwai Köprüsü (1957) The Defiant Ones (1958) Ben-Hur (1959) Spartacus (1960) The Guns of Navarone (1961) Arabistanlı Lawrence (1962) The Cardinal (1963) Becket (1964) Doktor Jivago (1965) Her Devrin Adamı (1966) Gecenin Sıcağında (1967) Kış Aslanı (1968) Anne of the Thousand Days (1969) Love Story (1970) Kanunun Kuvveti (1971) Baba (1972) The Exorcist (1973) Çin Mahallesi (1974) Guguk Kuşu (1975)
1976–2000	Rocky (1976) The Turning Point (1977) Geceyarısı Ekspresi (1978) Kramer Kramer'e Karşı (1979) Sıradan İnsanlar (1980) Altın Göl (1981) E.T. (1982) Sevgi Sözcükleri (1983) Amadeus (1984) Benim Afrikam (1985) Müfreze (1986) Son İmparator (1987) Yağmur Adam (1988) Doğum Günü Dört Temmuz (1989) Kurtlarla Dans (1990) Bugsy (1991) Kadın Kokusu (1992) Schindler'in Listesi (1993) Forrest Gump (1994) Aşk ve Yaşam (1995) İngiliz Hasta (1996) Titanic (1997) Er Ryan'ı Kurtarmak (1998) Amerikan Güzeli (1999) Gladiator (2000)
2001–günümüz	Akıl Oyunları (2001) Saatler (2002) Yüzüklerin Efendisi: Kralın Dönüşü (2003) Göklerin Hakimi (2004) Brokeback Dağı (2005) Babil (2006) Kefaret (2007) Milyoner (2008) Avatar (2009) Sosyal Ağ (2010) Senden Bana Kalan (2011) Operasyon: Argo (2012) 12 Yıllık Esaret (2013) Çocukluk (2014) Diriliş (2015) Ay Işığı (2016) Üç Billboard Ebbing Çıkışı, Missouri (2017) Bohemian Rhapsody (2018) 1917 (2019) Nomadland (2020) The Power of the Dog (2021) The Fabelmans (2022) Oppenheimer (2023) The Brutalist (2024) Hamnet (2025)