İçeriğe atla

Galatasaray SK

Page yarı korumaya alındı
Vikipedi, özgür ansiklopedi

Galatasaray SK
Tam isimGalatasaray Spor Kulübü
Kuruluş1 Ekim 1905 (121 yıl önce) (1905-10-01)
StadyumAli Sami Yen Spor Kompleksi
(Kapasite: 53.978)
Renkler   Sarı-Kırmızı
BaşkanTürkiye Dursun Özbek
MaskotAslan
Resmî sitegalatasaray.org

Galatasaray Spor Kulübü, İstanbul'un Avrupa yakasında Beyoğlu ilçesinde kurulan, futbol, kadın futbol, erkek basketbol, kadın basketbol, tekerlekli sandalye basketbolu, kadın voleybol, erkek voleybol, su topu, hentbol, atletizm, yüzme, kürek, yelken, judo, briç, binicilik, espor ve satranç branşlarında faaliyet gösteren bir Türk spor kulübüdür.

1481 yılında, Fatih Sultan Mehmed'in oğlu ve Osmanlı İmparatorluğu'nun 8. padişahı II. Bayezid tarafından kurulan Galatasaray kurumunun tarihî mirasına dayanan kulüp, 1905 yılında Ali Sami Yen ve arkadaşları tarafından, öğrenim gördükleri Galatasaray Lisesi'nde kurulmuştur. Galatasaray Üniversitesi ve prestijli Galatasaray Lisesi ile birlikte Galatasaray Topluluğu'nun temel kurumlarından biri olan kulüp, bu tarihî mirasın günümüzdeki önemli temsilcilerinden biridir.

Futbol takımı; Süper Lig (26), Türkiye Kupası (19) ve Süper Kupa'da (17) en çok şampiyonluğa ulaşan takımdır.[1] 1999-2000 sezonunda UEFA Kupası şampiyonluğunu ve devamında UEFA Süper Kupası'nda da şampiyon olan takım[2], UEFA kulüp müsabakalarında kupa kazanan tek Türk takımıdır.

Galatasaray kadın basketbol takımı 2013-14 EuroLeague Women, 2009 ve 2018 yıllarında EuroCup Kadınlar şampiyonu olmuştur. 13 kez Kadınlar Basketbol Süper Ligi, 11 kez Kadınlar Türkiye Kupası, 8 kez Kadınlar Cumhurbaşkanlığı Kupasını müzesine götürmüştür. Galatasaray erkek basketbol takımı 2016 yılında Strasbourg'u mağlup ederek ilk EuroCup şampiyonluğunu elde etti. 5 kez Basketbol Süper Ligi, 3 kez Erkekler Türkiye Kupası, 2 kez Erkekler Cumhurbaşkanlığı Kupasını kazanmıştır.

Kulübün tekerlekli sandalye basketbol takımı 2008, 2009, 2011, 2013 ve 2014 yıllarında IWBF Şampiyonlar Ligi'ni kazanmıştır. Ayrıca 2008, 2009, 2011 ve 2012 yıllarında Kıtalararası Kitakyushu Kupasını kazanarak dünya şampiyonu olmuştur.[3][4] 2017, 2018 ve 2025 yıllarında IWBF Eurocup 1 kupasını kazanmıştır. Tekerlekli Sandalye Basketbol Süper Ligi'nde 11 kez şampiyonluk kazanan takım, bu alandaki rekorun sahibidir.

Erkek voleybol takımı 2016 yılında, kadın voleybol takımı ise 2023 ve 2024 yıllarında Balkan, 2026 yılında CEV Cup şampiyonu olmuştur. Erkek voleybol takımı 4 kez Efeler Ligi, 1 kez Şampiyonlar Kupasını kazanmıştır.

Galatasaray Sutopu Takımı, 2023-24 sezonunda LEN Challenger Kupası şampiyonu olmuştur.[5] Sutopu takımı ayrıca 30 kez Türkiye Sutopu Süper Ligi'nde şampiyon olarak bu alandaki rekoru elinde bulundurur.

2013-14 sezonunda Galatasaray Spor Kulübü, futbol (UEFA Şampiyonlar Ligi), erkek basketbol (Euroleague), kadın basketbol (Euroleague Women), tekerlekli basketbol (IWBF Şampiyonlar Ligi), erkek voleybol (CEV Şampiyonlar Ligi) ve kadın voleybol (CEV Kadınlar Şampiyonlar Ligi) olmak üzere toplam 6 şubesi en üst düzey Avrupa kupalarına katılmaya hak kazanarak Avrupa'da bunu başaran ilk ve tek spor kulüp oldu.

Tarihi

Galatasaray'ın Gayın ve Sin'li arması (1923). Galatasaray'ın Gayın ve Sin'li arması (1923).
Galatasaray'ın Gayın ve Sin'li arması (1923).
Galatasaray'ın G ve S'li arması.

Kuruluşu

Ali Sami Yen

Mekteb-i Sultanide öğrenim gördüğü sırada Ali Sami Yen, Moda'da İngilizlerden gördüğü futbolu okulda arkadaşlarıyla oynamaya başladı. 1936'daki bir röportajında Yen, futbol kuralı olarak yalnızca iki tarafın birer kalesi olduğunu ve topun karşı takımın kalesine sokulması gerektiğini bildiğini söylüyordu. Yen'in ifadesine göre bahçede toplanan 100 kadar kişi iki takıma ayrılmış ve herhangi bir kural olmadan, topu karşı takımın kalesine sokmaya çalışmıştı. Bir müddet bu şekilde oynamalarının ardından durum, hükûmete şikayet edildi. Bunun üzerine okul müdürü Abdurrahman Şeref, bu faaliyetlerde bulunulmaması için Ali Sami ile görüşmüş, ancak bu faaliyetler gizli bir şekilde sürdürülmüştü. Bu dönemde, millî bayrağın renkleri olan kırmızı-beyaz renkler kullanılıyordu.[6]

Zamanla futbol kuralları öğrenilerek bir futbol takımı kuruldu. Yen, halktan gelen protestolardan ötürü faaliyetlerini çeşitli yerlerde yaptıklarını ifade eder. Bir süre sonra takım, Union Club Sahası'ndaki bir merdiven altını, formalarını asma ve toplarını saklama amacıyla kullanmaya başladı. Kuşdili Çayırı'nın köşesindeki bir muhallebicide toplanan takım için Yen, "kulübün ilk merkezi" tanımını yapmıştı.[6]

Bu dönemde oyunculardan her hafta birer kuruş toplanır, başkan Ali Sami Yen de futbol topuyla ilgilenirdi. Hatta domuz yağı ile temizlenen futbol topu hasar görünce; Ali Sami Yen ayakkabısının bir parçasını keserek yama yapmıştır. Cevdet Kalpakçıoğlu da formaları yıkardı. Kulübün ilk isminin Gloria ya da Audace koyulması istenmiştir; ancak takımın oynadığı ilk maçında Rum rakibini 2-0 yenerken seyircilerin onlardan "Galata Sarayı Efendileri" diye söz etmesiyle bugünkü isim doğmuştur. Ali Sami Yen tarafından söylenen bir söz; Galatasaray Spor Kulübü'nün kuruluş ve varoluş amacını belirleyecektir:

Maksadımız İngilizler gibi toplu bir hâlde oynamak, bir renge ve bir isme mâlik olmak ve Türk olmayan takımları yenmek.

Kurucu listesi

Galatasaray kurucularının bir bölümü. Sol üstten başlayarak; Mazhar Arat, Asım Tevfik Sonumut, "Sütçü" Milo Bakiç, Refik Cevdet Kalpakçıoğlu, Boris Nikolof. Orta sıra, Abidin Daver, Ullah Tulyos, Bekir Sıtkı Bircan, Nuri, "Şehit" Celal İbrahim, Kamil Kulaksızoğlu. Oturanlar; Tahsin Nahit, Ali Sami Yen, Emin Bülend Serdaroğlu, Reşat Şirvanizade, Mehmet Ali Tamay.

Galatasaray Spor Kulübü kurucu listesi, resmiyet kazanma sürecinde değişikliğe uğramıştır. 1905'ten 1919'a kadar Galatasaray Spor Kulübü'ne başkanlık yapan, mektebin 889 numaralı öğrencisi Ali Sami Yen, el yazısıyla tuttuğu Galatasaray Terbiye-i Bedeniye Kulübü Ihsaiyet Defteri'nin (Sayım-İstatistik Defteri) 181 ve 182. sayfalarında kurucu 13 üyeyi şöyle sıralar:

1905'te Osmanlı İmparatorluğu'nda bir dernekler yasası bulunmadığından, Galatasaray Spor Kulübü yasal olarak tescil edilme olanağını bulamamıştır. 1912 yılında Cemiyetler Kanunu çıkarıldıktan sonra, kulüp yasal bir kimlik kazandı. Yetkili makamlara kulüplerin tüzükleriyle birlikte, kurucu üyelerin ad ve adreslerinin de bildirilmesi zorunlu tutulduğundan, istifa eden ya da eğitimlerini tamamlayarak ülkelerine dönen üyeler ilk listeden çıkarılmış ve 1 Eylül 1913'te kurucu liste yeniden düzenlenmiştir. Kurucu üyelerin yeni sıralaması şöyle gerçekleşmiştir: (Ali Sami Yen'in babası kuruluştan 2 gün sonra vefat etmiştir.)

Kulübün günümüzdeki tüzüğünün 5. maddesinde ise kurucular sırasıyla şu isimlerdir:

Galeri

Arma ve renkler

Galatasaray'ın ilk amblemi; ağzında futbol topu taşıyan kanatları gerili bir kartalı içeriyordu. Ancak Galatasaray Lisesi öğrencilerinden Şevki Ege tarafından çizilen bu kompozisyon benimsenmeyince kenara itildi. Bugünkü amblem ise 1923 yılında, yine lise öğrencilerinden Ayetullah Emin tarafından çizilmiştir. Yeni çizim, geometrik çizgilerin uyumlu kullanılmasıyla iç içe geçmiş sarı-kırmızı renklerde "GS" harflerini içermekteydi. İlk olarak Ayetullah Emin ve Şinasi Şahingiray tarafından çıkarılan haftalık bir mecmuada kullanılan bu kompozisyon çok beğenildi. Bunun üzerine resmî amblem olarak kabul edilmesi için teklif yapıldı. Teklif alkışlar arasında ittifakla kabul oldu. Eski harfler Gayın ve Sin, daha sonra Latin alfabesine geçilmesiyle yerini G ve S harflerine bıraktı.[7]

Kulübün ilk renkleri kırmızı-beyazdı.[8] Türk bayrağının renklerinden esinlenerek seçilen bu renkler, dönemin yönetimi tarafından kuşkuyla karşılanmış ve futbolcular sıkı bir takibe alınmışlardır. Bu nedenle sarı-siyah olarak kullanılan forma renkleri, sonrasında sarı-kırmızı olarak değiştirildi.[8] Bu renklerin öyküsünü Ali Sami Yen şu şekilde açıklar:[9]

Birçok yerleri dolaştıktan sonra, nihayet Bahçekapı'daki Şişman Yanko'nun dükkânına gidilerek orada zarif iki yünlü kumaşa tesadüf ettik. Biri, vişneye çalan koyuca tatlı bir kırmızı, öteki de, içinde turuncudan iz taşıyan tok bir sarı. Tezgahtar, mahirâne bir el hareketi ile kumaşların dalgalarını birleştirdi. Bir saka kuşunun başı ile kanadının yarattığı neş'eli iltimâya benzer bir parlaklık hâsıl oldu. Ateşin içindeki renk oyunlarını görür gibi olmuştuk. Sarı-kırmızı alevin takımımız üstünde parıldamasını tasavvur ediyor ve bizi derhal galibiyetten galibiyete götüreceğini tahayyül ediyorduk. Öyle de oldu.

Buna karşılık kuruculardan Bekir Sıtkı, söz konusu renklerin Gül Baba'nın II. Bayezid'e verdiği sarı ve kırmızı güllerden esinlenildiğini ileri sürer.[kaynak belirtilmeli]

Uluslararası yarışmalarda elde edilen başarılar

BranşTurnuvaDereceYıl
FutbolUEFA KupasıŞampiyon1999-2000
FutbolUEFA Süper KupasıŞampiyon2000
Tekerlekli Sandalye BasketboluIWBF Şampiyonlar LigiŞampiyon2007-2008
Tekerlekli Sandalye Basketbolu Kıtalararası Kitakyushu Kupası Şampiyon 2008
Kadın BasketbolEurocup KadınlarŞampiyon2008-2009
Tekerlekli Sandalye BasketboluIWBF Şampiyonlar LigiŞampiyon2008-2009
Kadın BasketbolSuperCup KadınlarFinalist2009
Tekerlekli Sandalye Basketbolu Kıtalararası Kitakyushu Kupası Şampiyon 2009
Tekerlekli Sandalye BasketboluIWBF Şampiyonlar LigiŞampiyon2010-2011
Tekerlekli Sandalye Basketbolu Kıtalararası Kitakyushu Kupası Şampiyon 2011
Kadın VoleybolCEV Kadınlar KupasıFinalist2011-2012
Tekerlekli Sandalye BasketboluIWBF Şampiyonlar LigiFinalist2011-2012
Tekerlekli Sandalye Basketbolu Kıtalararası Kitakyushu Kupası Şampiyon 2012
Tekerlekli Sandalye BasketboluIWBF Şampiyonlar LigiŞampiyon2012-2013
Kadın BasketbolEuroleague WomenŞampiyon2013-2014
Tekerlekli Sandalye BasketboluIWBF Şampiyonlar LigiŞampiyon2013-2014
Kadın JudoEuropean Judo Club Championships 2014 – Golden League Women [fr]Şampiyon2014
Kadın VoleybolCEV Kadınlar KupasıFinalist2015-2016
Erkek Voleybol Erkekler Voleybol Balkan Kupası Şampiyon 2016
Erkek BasketbolEuroCupŞampiyon2015-2016
Tekerlekli Sandalye BasketboluIWBF Eurocup 1Şampiyon2016-2017
Tekerlekli Sandalye BasketboluIWBF Eurocup 1Şampiyon2017-2018
Kadın BasketbolEurocup KadınlarŞampiyon2017-2018
Kadın BasketbolSuperCup KadınlarFinalist2018
Erkek VoleybolCEV KupasıFinalist2018-2019
Kadın VoleybolCEV Kadınlar KupasıFinalist2020-2021
Kadın Judo European Judo Club Championships 2021 – Golden League Women [fr] Şampiyon 2021
Kadın Basketbol Eurocup Kadınlar Finalist 2022-2023
Kadın Voleybol Kadınlar Voleybol Balkan Kupası Şampiyon 2023
Erkek Sutopu LEN Challenger Cup Şampiyon 2023-24
Kadın Voleybol Kadınlar Voleybol Balkan Kupası Şampiyon 2024
Kadın Sutopu LEN Kadınlar Challenger Kupası Finalist 2024-25
Erkek Basketbol Basketbol Şampiyonlar Ligi Finalist 2024-25
Tekerlekli Sandalye BasketboluIWBF Eurocup 1Şampiyon2024-25
Erkek Sutopu LEN Challenger Cup Şampiyon 2025-26
Kadın Voleybol CEV Kadınlar Kupası Şampiyon 2025-26
Kadın Basketbol Euroleague Women Finalist 2025-26
Tekerlekli Sandalye Basketbolu IWBF Eurocup 1 Finalist 2025-26

Yönetim Kurulu

Görev İsim
Başkan Dursun Aydın Özbek
İkinci Başkan Metin Öztürk
Başkan Yardımcısı Niyazi Yelkencioğlu
Başkan Yardımcısı Mehmet Saruhan Cibara
Genel Sekreter Eray Yazgan
Yönetim Kurulu Muhasip Üyesi İbrahim Hatipoğlu
Yönetim Kurulu Üyesi Bora İsmail Bahçetepe
Yönetim Kurulu Üyesi Rıza Tevfik Morova
Yönetim Kurulu Üyesi Sedat Artukoğlu
Yönetim Kurulu Üyesi Can Natan
Yönetim Kurulu Üyesi Fatih Süleyman Demircan
Yönetim Kurulu Üyesi Ozan Bingöl Yurtsever
Yönetim Kurulu Üyesi Timur Kuban
Yönetim Kurulu Üyesi Emir Aral
Yönetim Kurulu Üyesi Tanur Lara Yılmaz
Yönetim Kurulu Üyesi Ece Bora
Galatasaray Lisesi Müdürü Mustafa Reşat Dabak

Son güncelleme: 13 Kasım 2024
Kaynak: Yönetim Kurulu