เสียงข้างมากพิเศษ

เสียงข้างมากพิเศษ (อังกฤษ: supermajority) คือหลักเกณฑ์ที่กำหนดให้ข้อเสนอหนึ่งหรือญัตติหนึ่ง ต้องได้รับเสียงเห็นด้วยมากกว่าเกณฑ์เสียงข้างมากปรกติ ซึ่งโดยทั่วไป เกณฑ์เสียงข้างมากพิเศษมักต้องการเสียงเห็นด้วยอย่างน้อย "สองในสาม" จึงจะเป็นอันผ่านมติ

ในระบอบประชาธิปไตย การกำหนดให้บางเรื่องต้องใช้เสียงข้างมากพิเศษสามารถช่วยป้องกันไม่ให้ฝ่ายเสียงข้างมากใช้อำนาจลิดรอนสิทธิขั้นพื้นฐานของฝ่ายเสียงข้างน้อย อย่างไรก็ตาม กฎดังกล่าวก็อาจทำให้การแก้ไขปัญหาต่าง ๆ เป็นไปได้ยากขึ้น และในบางกรณีอาจนำไปสู่การต่อรองหรือประนีประนอมที่ไม่เหมาะสมเพื่อรวบรวมเสียงให้เพียงพอสำหรับการตัดสินใจ การแก้ไขรัฐธรรมนูญโดยเฉพาะบทบัญญัติที่ได้รับการคุ้มครองเป็นพิเศษ มักกำหนดให้ต้องได้รับเสียงข้างมากพิเศษจากฝ่ายนิติบัญญัติ เช่น สามในห้า (3/5) หรือสองในสาม (2/3) แทนที่จะใช้เสียงข้างมากปรกติ ทั้งนี้ สำหรับประชาธิปไตยแบบฉันทามติ การตัดสินใจในหลายเรื่องมักให้ความสำคัญกับการได้รับเสียงสนับสนุนในระดับสูงหรือการเห็นพ้องจากหลายฝ่าย มากกว่าการให้อำนาจตัดสินใจแก่ฝ่ายที่มีเสียงเกินครึ่งเพียงเล็กน้อย

ในภาคเอกชนก็มีการใช้เกณฑ์เสียงข้างมากพิเศษเช่นกัน โดยเฉพาะในการตัดสินใจเรื่องสำคัญของบริษัทหรือองค์กร เช่น การแก้ไขข้อบังคับบริษัท การควบรวมกิจการ การขายทรัพย์สินสำคัญ การเพิ่มหรือลดทุน หรือการเลิกบริษัท เนื่องจากเรื่องเหล่านี้อาจส่งผลใหญ่หลวงต่อสิทธิของผู้ถือหุ้นและอนาคตของบริษัท จึงไม่ควรให้ผู้ถือหุ้นที่มีเสียงเกินกึ่งหนึ่งเพียงเล็กน้อยสามารถตัดสินใจโดยลำพัง ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจกำหนดว่า การแก้ไขข้อบังคับต้องได้รับความเห็นชอบไม่น้อยกว่าสามในสี่ของผู้ถือหุ้นที่เข้าร่วมประชุมและมีสิทธิออกเสียง