หลักว่าจะก่ออันตราย
หลักว่าจะก่ออันตราย (อังกฤษ: harm principle) ถือว่า การกระทำของปัจเจกบุคคลควรถูกจำกัดเฉพาะเมื่อจำเป็นเพื่อป้องกันมิให้เกิดอันตรายแก่บุคคลอื่นเท่านั้น จอห์น สจ๊วต มิลล์ นักปรัชญาชาวอังกฤษ เป็นผู้เสนอหลักการดังกล่าวไว้ในความเรียง ว่าด้วยเสรีภาพ ซึ่งตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1859 โดยมีสาระสำคัญว่า วัตถุประสงค์เพียงหนึ่งเดียวที่ทำให้การใช้อำนาจเหนือสมาชิกคนใดของสังคมอันเจริญแล้ว โดยขัดต่อเจตจำนงของบุคคลนั้นเป็นสิ่งชอบธรรม คือการป้องกันมิให้เกิดอันตรายแก่ผู้อื่น[1][2]
แนวคิดที่มีสาระเทียบเคียงกันก็เคยปรากฏก่อนหน้านั้นในประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมืองของฝรั่งเศสเมื่อปี 1789 ซึ่งบัญญัติว่า "เสรีภาพประกอบด้วยความสามารถที่จะกระทำการใด ๆ ที่ไม่ก่อความเสียหายแก่ผู้อื่น ดังนั้นการใช้สิทธิตามธรรมชาติของมนุษย์แต่ละคนจึงไม่มีข้อจำกัดอื่นใด นอกจากข้อจำกัดที่ทำให้สมาชิกคนอื่นในสังคมสามารถใช้สิทธิเช่นเดียวกันนั้นได้ ข้อจำกัดดังกล่าวจะกำหนดขึ้นได้ก็แต่โดยกฎหมายเท่านั้น"
การบัญญัติของจอห์น สจ๊วต มิลล์
[แก้]"หลักว่าจะก่ออันตราย" ถูกอธิบายอย่างเป็นระบบเป็นครั้งแรกโดยจอห์น สจ๊วต มิลล์ ในบทแรกของ ว่าด้วยเสรีภาพ (1859)[1]
"จุดมุ่งหมายของความเรียงชิ้นนี้ คือการยืนยันหลักการอันเรียบง่ายประการหนึ่ง ซึ่งพึงใช้วางแนวอันสมบูรณ์ในการกำหนดความสัมพันธ์ระหว่างสังคมกับปัจเจกบุคคลในทางบีบบังคับและควบคุม ไม่ว่าวิธีการที่ใช้จะเป็นการใช้กำลังทางกายภาพในรูปของโทษตามกฎหมาย หรือเป็นการดัดศีลธรรมให้ตรงตามความเห็นของสาธารณชน
หลักการนั้นมีอยู่ว่า จุดหมายทั้งหมดที่ทำให้มนุษยชาติ ไม่ว่าปัจเจกชนหรือหมู่ชน มีความชอบธรรมที่จะแทรกแซงเสรีภาพในการกระทำของบุคคลหนึ่งบุคคลใดในหมู่พวกตน ก็คือการป้องกันตนเอง และวัตถุประสงค์เพียงหนึ่งเดียวที่ทำให้การใช้อำนาจเหนือสมาชิกคนใดของสังคมอันเจริญแล้ว โดยฝืนเจตจำนงของเขานั้นเป็นสิ่งชอบธรรม ก็คือการป้องกันมิให้เขาก่ออันตรายแก่ผู้อื่น การที่ใครจะอ้างว่าทำเพื่อประโยชน์ของบุคคลนั้นเอง ไม่ว่าในทางกายหรือทางศีลธรรม หาใช่เหตุผลอันเพียงพอที่จะให้อำนาจเช่นนั้นไม่ บุคคลย่อมไม่อาจถูกบังคับโดยชอบธรรมให้กระทำหรือละเว้นการกระทำ เพียงเพราะการทำเช่นนั้นจะเป็นผลดีแก่บุคคลนั้นเอง เพราะจะทำให้บุคคลนั้นมีความสุขยิ่งขึ้น หรือเพราะในสายตาของผู้อื่น การทำเช่นนั้นเป็นสิ่งที่ฉลาด หรือแม้กระทั่งเป็นสิ่งที่ถูกต้อง […]
การกระทำของบุคคลในส่วนที่เขาต้องรับผิดชอบต่อสังคมนั้น มีเพียงส่วนที่เกี่ยวข้องกับบุคคลอื่นเท่านั้น ส่วนการกระทำที่เกี่ยวข้องแต่เพียงตัวบุคคลนั้นเอง บุคคลย่อมมีความเป็นอิสระ" – จอห์น สจ๊วต มิลล์[3]
อ้างอิง
[แก้]- 1 2 "Freedom of Speech". Stanford Encyclopedia of Philosophy. 17 เมษายน 2008. สืบค้นเมื่อ 10 มิถุนายน 2013.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์) - ↑ Mill, John Stuart (1869). . On Liberty (พิมพ์ครั้งที่ 4). London. น. – โดยทาง Wikisource.
{{citation}}: CS1 maint: location missing publisher (ลิงก์) - ↑ Mill, John Stuart (1859). On Liberty. Oxford, England: Oxford University. น. 21–22. สืบค้นเมื่อ กุมภาพันธ์ 27, 2008.
{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)