สถาปัตยกรรมมิปส์

มิปส์ (อังกฤษ: MIPS; ย่อมาจาก Microprocessor without Interlocked Pipelined Stages) เป็นตระกูลของสถาปัตยกรรมชุดคำสั่งแบบคอมพิวเตอร์ลดทอนคำสั่ง (ริสก์) ซึ่งพัฒนาโดยมิปส์คอมพิวเตอร์ซิสเต็มส์ ซึ่งปัจจุบันคือมิปส์เทคโนโลยีส์ โดยมีสำนักงานอยู่ในสหรัฐอเมริกา

มิปส์มีหลายเวอร์ชัน ได้แก่ มิปส์ I, II, III, IV และ V รวมถึงมิปส์32/64 ซึ่งมีทั้งหมด 5 รุ่นย่อย โดยมิปส์32 และมิปส์64 รองรับการประมวลผลแบบ 32 บิต และ 64 บิต ตามลำดับ สถาปัตยกรรมมิปส์รุ่นแรก ๆ เป็นแบบ 32 บิต ส่วนรุ่น 64 บิตได้รับการพัฒนาขึ้นในภายหลัง โดยเวอร์ชันปัจจุบันของมิปส์คือ มิปส์32/64 รีลีส 6 ซึ่งมิปส์32/64 แตกต่างจากมิปส์ I–V เป็นหลักตรงที่มีการกำหนดซิสเต็มคอนโทรลโคโพรเซสเซอร์ (System Control Coprocessor) ซึ่งทำหน้าที่รองรับโหมดใจกลางที่มีสิทธิพิเศษ (privileged kernel mode) เพิ่มเติมจากสถาปัตยกรรมในโหมดผู้ใช้ (user mode)

สถาปัตยกรรมมิปส์มีส่วนขยายที่เป็นตัวเลือกหลายรูปแบบ ได้แก่ มิปส์-3ดี (MIPS-3D) ซึ่งเป็นชุดคำสั่งซิมดีแบบจุดลอยตัวอย่างง่ายที่ออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับคอมพิวเตอร์กราฟิกส์สามมิติ เอ็มดีเอ็มเอกซ์ (MDMX) หรือแมดแมกซ์ (MaDMaX) ซึ่งเป็นชุดคำสั่งซิมดีแบบจำนวนเต็มที่มีความครอบคลุมมากขึ้น โดยใช้เรจิสเตอร์จุดลอยตัวขนาด 64 บิต มิปส์16อี (MIPS16e) ซึ่งเพิ่มการบีบอัดชุดคำสั่งเพื่อลดปริมาณหน่วยความจำที่โปรแกรมต้องใช้ และมิปส์ เอ็มที (MIPS MT) ซึ่งเพิ่มความสามารถด้านมัลติเธรด

หลักสูตรสถาปัตยกรรมคอมพิวเตอร์ในมหาวิทยาลัยและสถาบันการศึกษาด้านเทคนิค มักศึกษาเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมมิปส์ โดยสถาปัตยกรรมนี้มีอิทธิพลอย่างมากต่อสถาปัตยกรรมริสก์รุ่นต่อมา เช่น อัลฟา และในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2021 มิปส์ได้ประกาศยุติการพัฒนาสถาปัตยกรรมมิปส์เนื่องจากบริษัทกำลังเปลี่ยนไปใช้สถาปัตยกรรมริสก์-ไฟฟ์