การถอดเป็นอักษรโรมัน
ในทางภาษาศาสตร์ การถอดเป็นอักษรโรมัน (อังกฤษ: romanisation หรือ romanization) คือการถอดถ้อยคำที่ใช้ระบบการเขียนต่าง ๆ เป็นอักษรโรมัน (ละติน) โดยสำหรับคำเขียนใช้การทับศัพท์ สำหรับคำพูดใช้การถอดเสียง ซึ่งสามารถแบ่งเป็นสองประเภทย่อยได้อีก คือการถอดเสียงตามหน่วยเสียง (phoneme) และ การถอดเสียงให้สอดคล้องกับการออกเสียง (phonetic)
วิธีการถอดเป็นอักษรโรมัน
[แก้]การทับศัพท์
[แก้]วิธีการนี้แทนอักษรตัวหนึ่งของภาษานั้น ๆ ด้วยอักษรโรมัน แต่ไม่คำนึงถึงว่าผลสุดท้ายการออกเสียงจะออกมาเป็นเช่นไรเท่าไหร่นัก เพราะขึ้นอยู่กับการตีความของผู้อ่านเป็นสำคัญ ตัวอย่างเช่นคำว่า Tsunami ทำให้ผู้อ่านทราบพยางค์ของคะนะได้อย่างแม่นยำ แต่ยังคงต้องมีความรู้เพิ่มเติมเพื่อที่จะออกเสียงได้อย่างถูกต้อง ในกรณีนี้คือการรู้ว่า Tsu ออกเสียงเช่นไร
การถอดเสียง
[แก้]ตามหน่วยเสียง (phonemic)
[แก้]วิธีการนี้ทำให้ผู้อ่านโดยทั่วไปที่ไม่คุ้นเคยกับอักษรนั้น ๆ สามารถออกเสียงภาษาดั้งเดิมได้แม่นยำพอสมควร โดยการถอดเสียงตามแต่ละหน่วยเสียง และพยายามทำให้ผู้อ่านสามารถออกเสียงแต่ละหน่วยเสียงให้ใกล้เคียงกับหน่วยเสียงดั้งเดิมมากที่สุด
สอดคล้องกับการออกเสียง (phonetic)
[แก้]วิธีการนี้พยายามแทนทุกเสียงพูด (phone) ในภาษาดั้งเดิม โดยใช้ตัวอักษรพิเศษเพื่อพยายามถอดเสียงอย่างแม่นยำ แต่ข้อเสียคือทำให้ผู้อ่านทั่วไปไม่เข้าใจ ตัวอย่างเช่น สัทอักษรสากล
โดยรวม
[แก้]ตารางด้านล่างแสดงการถอดอักษรที่นิยมใช้มากที่สุดเป็นอักษรโรมัน อย่างไรก็ดียังมีวิธีการอีกหลายอย่างในการถอดเสียง
| โรมัน | กรีก | ซีริลลิก | ฮีบรู | อาหรับ | เปอร์เซีย | คาตากานะ | ฮันกึล |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | A | А | ַ, ֲ, ָ | َ, ا | ا, آ | ア | ㅏ |
| AE | ㅐ | ||||||
| AI | י ַ | ||||||
| B | ΜΠ, Β | Б | בּ | ﺏ ﺑ ﺒ ﺐ | ﺏ ﺑ | ㅂ | |
| C | Ξ | ||||||
| CH | TΣ̈ | Ч | צ׳ | چ | ㅊ | ||
| CHI | チ | ||||||
| D | ΝΤ, Δ | Д | ד | ﺩ — ﺪ, ﺽ ﺿ ﻀ ﺾ | د | ㄷ | |
| DH | Δ | דֿ | ﺫ — ﺬ | ||||
| DZ | ΤΖ | Ѕ | |||||
| E | Ε, ΑΙ | Э | , ֱ, י ֵֶ, ֵ, י ֶ | エ, ヱ | ㅔ | ||
| EO | ㅓ | ||||||
| EU | ㅡ | ||||||
| F | Φ | Ф | פ (final ף ) | ﻑ ﻓ ﻔ ﻒ | ﻑ | ||
| FU | フ | ||||||
| G | ΓΓ, ΓΚ, Γ | Г | ג | گ | ㄱ | ||
| GH | Γ | Ғ | גֿ, עֿ | ﻍ ﻏ ﻐ ﻎ | ق غ | ||
| H | Η | Һ | ח, ה | ﻩ ﻫ ﻬ ﻪ, ﺡ ﺣ ﺤ ﺢ | ه ح ﻫ | ㅎ | |
| HA | ハ | ||||||
| HE | ヘ | ||||||
| HI | ヒ | ||||||
| HO | ホ | ||||||
| I | Η, Ι, Υ, ΕΙ, ΟΙ | И | ִ, י ִ | دِ | イ, ヰ | ㅣ | |
| IY | دِي | ||||||
| J | TZ̈ | ДЖ, Џ | ג׳ | ﺝ ﺟ ﺠ ﺞ | ج | ㅈ | |
| JJ | ㅉ | ||||||
| K | Κ | К | כּ (final ךּ ) | ﻙ ﻛ ﻜ ﻚ | ک | ㅋ | |
| KA | カ | ||||||
| KE | ケ | ||||||
| KH | X | Х | כ, חֿ (final ך ) | ﺥ ﺧ ﺨ ﺦ | خ | ||
| KI | キ | ||||||
| KK | ㄲ | ||||||
| KO | コ | ||||||
| KU | ク | ||||||
| L | Λ | Л | ל | ﻝ ﻟ ﻠ ﻞ | ل | ㄹ | |
| M | Μ | М | מ (final ם ) | ﻡ ﻣ ﻤ ﻢ | م | ㅁ | |
| MA | マ | ||||||
| ME | メ | ||||||
| MI | ミ | ||||||
| MO | モ | ||||||
| MU | ム | ||||||
| N | Ν | Н | נ (final ן ) | ﻥ ﻧ ﻨ ﻦ | ن | ン | ㄴ |
| NA | ナ | ||||||
| NE | ネ | ||||||
| NG | ㅇ | ||||||
| NI | ニ | ||||||
| NO | ノ | ||||||
| NU | ヌ | ||||||
| O | Ο, Ω | О | , ֳ, וֹֹ | ُا | オ | ㅗ | |
| OE | ㅚ | ||||||
| P | Π | П | פּ (final ףּ ) | پ | ㅍ | ||
| PP | ㅃ | ||||||
| PS | Ψ | ||||||
| Q | Θ | ק | ﻕ ﻗ ﻘ ﻖ | غ ق | |||
| R | Ρ | Р | ר | ﺭ — ﺮ | ر | ㄹ | |
| RA | ラ | ||||||
| RE | レ | ||||||
| RI | リ | ||||||
| RO | ロ | ||||||
| RU | ル | ||||||
| S | Σ | С | ס, שׂ | ﺱ ﺳ ﺴ ﺲ, ﺹ ﺻ ﺼ ﺺ | س ث ص | ㅅ | |
| SA | サ | ||||||
| SE | セ | ||||||
| SH | Σ̈ | Ш | שׁ | ﺵ ﺷ ﺸ ﺶ | ش | ||
| SHCH | Щ | ||||||
| SHI | シ | ||||||
| SO | ソ | ||||||
| SS | ㅆ | ||||||
| SU | ス | ||||||
| T | Τ | Т | ט, תּ, ת | ﺕ ﺗ ﺘ ﺖ, ﻁ ﻃ ﻄ ﻂ | ت ط | ㅌ | |
| TA | タ | ||||||
| TE | テ | ||||||
| TH | Θ | תֿ | ﺙ ﺛ ﺜ ﺚ | ||||
| TO | ト | ||||||
| TS | ΤΣ | Ц | צ (final ץ ) | ||||
| TSU | ツ | ||||||
| TT | ㄸ | ||||||
| U | ΟΥ, Υ | У | , וֻּ | دُ | ウ | ㅜ | |
| UI | ㅢ | ||||||
| UW | دُو | ||||||
| V | B | В | ב | و | |||
| W | Ω | ו, וו | ﻭ — ﻮ | ||||
| WA | ワ | ㅘ | |||||
| WAE | ㅙ | ||||||
| WE | ㅞ | ||||||
| WI | ㅟ | ||||||
| WO | ヲ | ㅝ | |||||
| X | Ξ, Χ | ||||||
| Y | Υ, Ι, ΓΙ | Й, Ы, Ј | י | ﻱ ﻳ ﻴ ﻲ | ی | ||
| YA | Я | ヤ | ㅑ | ||||
| YAE | ㅒ | ||||||
| YE | Е, Є | ㅖ | |||||
| YEO | ㅕ | ||||||
| YI | Ї | ||||||
| YO | Ё | ヨ | ㅛ | ||||
| YU | Ю | ユ | ㅠ | ||||
| Z | Ζ | З | ז | ﺯ — ﺰ, ﻅ ﻇ ﻈ ﻆ | ز ظ ذ ض | ||
| ZH | Ζ̈ | Ж | ז׳ | ژ |
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]- Unicode Transliteration Guidelines เก็บถาวร 2009-03-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
- UNGEGN Working Group on Romanization Systems
- ตารางการถอดเป็นอักษรโรมัน โดย หอสมุดสภาสหรัฐฯ
- Microsoft Transliteration Utility – A tool for creating, debugging and using transliteration modules from any script to any other script.
- eiktub เก็บถาวร 2019-10-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – ช่วยถอดอักษรอาหรับเป็นอักษรโรมัน
- Chinese Phonetic Conversion Tool – Converts between Pinyin and other formats
- Lingua::Translit เก็บถาวร 2012-07-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – Perl module and online service covering a variety of writing systems e.g. Cyrillic or Greek. Provides a lot of standards as well as common transliteration schemes.
 | บทความภาษานี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยการเพิ่มเติมข้อมูล |