Jump to content

ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా

వికీపీడియా నుండి
Favicon of Wikipedia ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా
ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా చిహ్నం
Screenshot
ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా ప్రధాన పేజీ దృశ్యం
2011 జూలైలో ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా ప్రధాన పేజీ
Type of site
ఆన్‌లైన్ విజ్ఞానసర్వస్వం
Available inఎస్పెరాంటో
Ownerవికీమీడియా ఫౌండేషన్
Commercialలేదు
Registrationఐచ్ఛికం
Launched2001 మే 11; 25 సంవత్సరాల క్రితం (2001-05-11)
Content license
క్రియేటివ్ కామన్స్ అట్రిబ్యూషన్/
షేర్-అలైక్ 4.0 (చాలా పాఠ్యం GFDL కింద ద్వంద్వ లైసెన్సుతో కూడా లభిస్తుంది)
మీడియా లైసెన్సులు భిన్నంగా ఉంటాయి

ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా అనేది ఎస్పెరాంటో భాషలోని వికీపీడియా సంచిక. ఇది 2001 మే 11న ప్రారంభమైంది,[1][2] అదే సమయంలో బాస్క్ వికీపీడియా కూడా ప్రారంభించబడింది. నాటికి ఇందులో 3,89,754 వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వ్యాసాల సంఖ్య ఆధారంగా ఇది 38th అతిపెద్ద వికీపీడియాగా నిలిచింది,[3] అలాగే కృత్రిమ భాషలలో అతిపెద్ద వికీపీడియా ఇదే.[4]

ఆవిర్భావం, ప్రభావం

[మార్చు]

అమెరికన్ ఎస్పెరాంటిస్టు అయిన చక్ స్మిత్ (Chuck Smith) ను ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా స్థాపకుడిగా భావిస్తారు. స్టెఫానో కాల్బ్ రచించిన Enciklopedio Kalblanda లోని 139 వ్యాసాలను ఆయన దిగుమతి చేయడంతో ఈ విజ్ఞానసర్వస్వం ప్రారంభమైంది. ఈ ప్రక్రియను 2001 నవంబర్ 15 తర్వాత మూడు వారాల్లో పూర్తి చేశారు.[5] అనంతరం, యూరోపియన్ దేశాలలో ఎస్పెరాంటో మాట్లాడేవారిలో వికీపీడియాను ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావాలనే లక్ష్యంతో ఆయన యూరప్ పర్యటన చేపట్టారు.[6] ఉదాహరణకు, 2002 నవంబరులో చెక్ రిపబ్లిక్లోని డోబ్రిఖోవిస్ (Dobřichovice) లో జరిగిన 10వ శాస్త్ర, సాంకేతిక రంగాలలో ఎస్పెరాంటో వినియోగంపై సమావేశంలో వికీపీడియా గురించి ఆయన ఉపన్యాసం ఇచ్చారు.

ఎస్పెరాంటో మాట్లాడేవారు వికీపీడియా యొక్క మరికొన్ని భాషా సంచికల స్థాపనలో కూడా భాగస్వాములయ్యారు (చెక్ వికీపీడియా, స్లోవాక్ వికీపీడియా, ఒస్సెటియన్ వికీపీడియా, స్వాహిలీ వికీపీడియా). ఎస్పెరాంటో మాట్లాడే వ్యక్తి, తరువాత వికీమీడియా ఫౌండేషన్ తొలి ఉద్యోగిగా పనిచేసిన బ్రియాన్ విబ్బర్ (Brion Vibber) 2002 జనవరిలో ఎస్పెరాంటో వర్ణమాలకు మద్దతు అందించడంతో, ఆంగ్లం కాకుండా ఇతర భాషల వర్ణమాలలకు కూడా మార్గం సుగమమైంది. దీనివల్ల మొత్తం వికీపీడియా యూనికోడ్ వ్యవస్థకు మార్పు చెందడం ప్రారంభమైంది.[7][8]

సమాజంలో ప్రాముఖ్యత

[మార్చు]
కాలక్రమంలో దేశాల వారీగా ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా వీక్షకుల మూలాలు
2008లో ప్రపంచ ఎస్పెరాంటో మహాసభ సందర్భంగా రోటర్‌డామ్లో జరిగిన వికీపీడియా సమావేశాలలో ఒకటి

కనీసం ముగ్గురు సంపాదకులు ఎస్పెరాంటో అకాడమీ సభ్యులుగా ఉన్నారు: Gerrit Berveling, John C. Wells,, ప్రముఖ ఎస్పెరాంటో వ్యాకరణ శాస్త్రవేత్త[9], అకాడమీ యొక్క ఎస్పెరాంటో పదసంపద విభాగ దర్శకుడు Bertilo Wennergren.

Vikipedio లో, అనుమతితో, 1934లో ప్రచురితమైన Enciklopedio de Esperanto లోని విషయాలు, అలాగే పలు సూచిక గ్రంథాలు, నెలవారీ పత్రిక Monato లోని విషయాలను చేర్చారు. ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా అనేక ఎస్పెరాంటో వార్తా మాధ్యమాలలో ప్రస్తావించబడింది. వాటిలో Radio Polonia లో ప్రసారమైన రేడియో ఇంటర్వ్యూ,[10] అలాగే Esperanto, Kontakto, Libera Folio[11], Raporto.info[12] లో ప్రచురితమైన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. 2011లో విజ్ఞానసర్వస్వం 10వ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని నిర్వహించిన ఎస్పెరాంటో వికీమానియా సమావేశానికి చెక్ రిపబ్లిక్లోని స్విటావి నగరం, పార్డుబిస్ ప్రాంతం ఆర్థిక సహాయం అందించాయి. ఈ కార్యక్రమాన్ని చెక్ టెలివిజన్ కూడా ప్రసారం చేసింది.[13][14] సార్వత్రిక ఎస్పెరాంటో సంఘం వంటి ఎస్పెరాంటో సంస్థలు Vikipedio కు నేరుగా రచనలు చేయవు. అయితే, ఎస్పెరాంటో మహాసభలలో Vikipedio ప్రదర్శనలు, శిక్షణా కార్యక్రమాల కోసం గదులను అందించడం ద్వారా మద్దతు ఇస్తాయి. 2008 వేసవిలో రోటర్‌డామ్లో జరిగిన ప్రపంచ ఎస్పెరాంటో మహాసభలో రెండు వికీపీడియన్ సమావేశాలు, ఎస్పెరాంటాలజీ సదస్సులో ఒక ఉపన్యాసం నిర్వహించబడ్డాయి. 2013 ఏప్రిల్‌లో ELiSo (ఎస్పెరాంటో, స్వేచ్ఛా జ్ఞానం) వికీమీడియా యొక్క తొలి వినియోగదారుల సమూహాలలో ఒకటిగా స్థాపించబడింది.[15]

నాణ్యత

[మార్చు]
సవరణల మూలం (2014/12) Source[dead link][16]
జర్మనీ
  
 33.7%
క్యూబా
  
 10.5%
నెదర్లాండ్స్
  
 7.5%
తెలియదు
  
 5.2%
ఫ్రాన్స్
  
 5.2%
జపాన్
  
 4.5%
అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు
  
 3.7%
స్పెయిన్
  
 3.4%
పోలాండ్
  
 3.0%
స్విట్జర్లాండ్
  
 2.2%
రష్యా
  
 2.2%
జార్జియా
  
 2.2%
ఇటలీ
  
 1.9%
యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్
  
 1.9%
ఆస్ట్రేలియా
  
 1.5%
బంగ్లాదేశ్
  
 1.5%
అర్జెంటీనా
  
 1.5%
కెనడా
  
 1.5%
క్రొయేషియా
  
 1.1%
ఇతర దేశాలు
  
 6.6%

2022 జనవరి నాటికి ఎస్పెరాంటో వికీపీడియాలో విశిష్ట నాణ్యత కలిగిన 309 వ్యాసాలు ఉన్నాయి.[17] అదనంగా, చదవదగిన వ్యాసాలుగా పరిగణించబడిన మరో 279 వ్యాసాలు ఉన్నాయి.[18] సమాజం వారానికొకసారి నిర్వహించే ప్రాజెక్టులలో వారపు సహకార ప్రాజెక్టు [19] ఒకటి. దీని ద్వారా నిర్లక్ష్యానికి గురైన వ్యాసాలను మెరుగుపరుస్తారు. అలాగే, మంచి నాణ్యత గల వ్యాసాలను ముఖపుటలో ప్రదర్శించే వారపు వ్యాసం కార్యక్రమం కూడా నిర్వహించబడుతుంది. ఎస్పెరాంటో సమాజం మెటా ప్రాజెక్టులోని వారపు అనువాదం కార్యక్రమానికి తరచుగా సహకారం అందిస్తుంది.

మెటాలోని వ్యాసాల నమూనా ఆధారంగా వికీపీడియాల జాబితా ప్రకారం, ఇది ప్రతి వికీపీడియాలో ఉండవలసిన వ్యాసాల జాబితా ఆధారంగా రూపొందించబడింది. ఈ జాబితాలో ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా 36వ స్థానంలో ఉంది. అత్యవసరమైన వ్యాసాల జాబితాలో దాదాపు ఏ వ్యాసమూ లోటుగా లేకపోయినా, సాధారణంగా ఇందులోని వ్యాసాలు తక్కువ పరిమాణంలో ఉంటాయి.

2008 నవంబర్ 18న ఎస్పెరాంటో వికీపీడియాలో Flagged Revisions పొడిగింపును అమలు చేశారు. 2012 ఫిబ్రవరి నాటికి, 100,000 కంటే ఎక్కువ వ్యాసాలు కలిగిన వికీపీడియాలలో ప్రతి భాషాభిమానిపై లభ్యమయ్యే వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా 5వ స్థానంలో ఉండగా, మొత్తం మీద 11వ స్థానంలో నిలిచింది.[20] ఈ గణాంకాలు Ethnologue పేర్కొన్న 20,00,000 మంది ఎస్పెరాంటో మాట్లాడేవారి అంచనాపై ఆధారపడ్డాయి. సంపాదకులు భౌగోళికంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉండటం వల్ల (కుడివైపున ఉన్న పెట్టెను చూడండి), ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా సంపాదకుల మూల దేశాల జాబితా విభిన్నంగా ఉంటుంది.[16]

2014 ఆగస్టు 13న ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా 200,000 వ్యాసాల మైలురాయిని చేరుకుంది. 2021 ప్రారంభంలో ILEI సంస్థ, ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా ఇరవయ్యవ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా మిరేయ్ గ్రోజాన్ (Mireille Grosjean) రచించిన ఒక వ్యాసాన్ని ప్రచురించింది.[21] అనంతరం UEA కూడా ILEI మాదిరిగానే 300,000 వ్యాసాల లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి సహకరించమని పిలుపునిచ్చింది. ఆ లక్ష్యాన్ని 2021 జూలై 20న సాధించారు.[22]

ఎస్పెరాంటోలో వికీపీడియా హస్తపుస్తకం

[మార్చు]

ఎస్పెరాంటో వికీపీడియా సమాజం 40 పేజీలతో కూడిన Wikipedia: Practical Handbook (ఎస్పెరాంటో: Vikipedio: Praktika Manlibro) అనే గ్రంథాన్ని రూపొందించి ప్రచురించింది. ఇది ఆన్‌లైన్‌లో, మహాసభలలో విక్రయించబడుతుంది.[23] ఈ హస్తపుస్తకం కొత్త వికీపీడియన్లకు ఎస్పెరాంటోలో వికీపీడియాను ఎలా సవరించాలో సంబంధించిన సూచనలు, సమాచారాన్ని అందించడానికి ఉద్దేశించబడింది. ప్రస్తుతం ఇది రెండవ ముద్రణలో ఉంది.

చిత్రమాలిక

[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Richey, Jason (2001-05-11). "[Wikipedia-l] new language wikis". Retrieved 2025-12-29.
  2. ↑ "Wikipedia:Multilingual monthly statistics/2001", Wikipedia (in ఇంగ్లీష్), 2022-12-29, retrieved 2025-12-29
  3. ↑ "List of Wikipedias". Retrieved 29 August 2015.
  4. ↑ "List of Wikipedias by language group". Retrieved 29 August 2015.
  5. ↑ Smith, Chuck (2011-01-05). "Founding the Esperanto Wikipedia (Part 2 of 4)". Esperanto Language Blog. Retrieved 2025-08-12.
  6. ↑ "Promoting the Esperanto Wikipedia (Part 4 of 4) - Esperanto Language Blog". 15 January 2011. Retrieved 29 August 2015.
  7. ↑ "Unicoding the Esperanto Wikipedia (Part 3 of 4) - Esperanto Language Blog". 10 January 2011. Retrieved 29 August 2015.
  8. ↑ The Signpost: Interview with Brion Vibber, the WMF's first employee
  9. ↑ "PMEG kiel papera libro". bertilow.com. Retrieved 2025-12-29.
  10. ↑ Unua intervjuo kun Chuck Smith pri Vikipedio, retrieved 2025-12-29
  11. ↑ Redakcio. "Vikipedio kreskas kiam Antverpeno festas — Libera Folio". www.liberafolio.org (in ఎస్పెరాంటో). Archived from the original on 2018-04-06. Retrieved 2025-12-29.
  12. ↑ "Raporto.info » Vikipedio, la reta esperanta enciklopedio progresas". raporto.info. Archived from the original on 2007-05-10. Retrieved 2025-12-29.
  13. ↑ "Esperanto Wikimania in Svitavy". Esperanto Language Blog | Language and Culture of the Esperanto-Speaking World. November 7, 2011.
  14. ↑ 27. října 2011 - Události v regionech (Brno) | Česká televize (in చెక్). Retrieved 2025-12-29 – via www.ceskatelevize.cz.
  15. ↑ "Affiliations Committee/Resolutions/Esperanto kaj Libera Scio – March 2013 - Meta-Wiki". meta.wikimedia.org (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-12-29.
  16. 1 2 "Wikimedia Traffic Analysis Report - Page Edits Per Wikipedia Language - Breakdown". Archived from the original on 3 August 2011. Retrieved 29 August 2015.
  17. ↑ "Vikipedio:Elstaraj artikoloj". Retrieved 29 August 2015.
  18. ↑ "Vikipedio:Legindaj artikoloj". Retrieved 29 August 2015.
  19. ↑ "Vikipedio:Kunlaboraĵo de la semajno". May 3, 2022 – via Wikipedia.
  20. ↑ "List of Wikipedias by speakers per article".
  21. ↑ Vidu Internacian Pedagogian Revuon 2021/1
  22. ↑ "Vikipedio en #Esperanto atingis 300 000 artikolojn!". www.facebook.com (in ఎస్పెరాంటో). Retrieved 2024-05-16.
  23. ↑ Peeraerts, Paul. "Vikipedio: praktika manlibro". www.esperanto.be (in ఎస్పెరాంటో). Archived from the original on 6 March 2016. Retrieved 2025-12-29.

బాహ్య లంకెలు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఎస్పెరాంటో_వికీపీడియా&oldid=4931670" నుండి వెలికితీశారు