1796.

1796.. po kalendarima
Gregorijanski	1796.. (MDCCXCVI)
Ab urbe condita	2549.
Islamski	1210–1211.
Iranski	1174–1175.
Hebrejski	5556–5557.
Bizantski	7304–7305.
Koptski	1512–1513.
	Hindu kalendari
• Vikram Samvat	1851–1852.
• Shaka Samvat	1718–1719.
• Kali Yuga	4897–4898.
	Kineski
• Kontinualno	4432–4433.
• 60 godina	Yang Vatra Zmaj; (od kineske Ng.)
Holocenski kalendar	11796.
	p • r • u
	Podrobnije: Kalendarska era

Milenijum:	2. milenijum
Vjekovi:	17. vijek – 18. vijek – 19. vijek
Decenija:	1760-e 1770-e 1780-e – 1790-e – 1800-e 1810-e 1820-e
Godine:	1793 1794 1795 – 1796 – 1797 1798 1799

Ovo je članak o godini 1796.

Godina 1796 (MDCCXCVI) bila je prijestupna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u utorak po julijanskom kalendaru.

1796:
1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12
Rođenja • Smrti

Događaji

Januar/Siječanj

16. 1. - U Batavijskoj Republici (Nizozemskoj) održani izbori za Nacionalnu skupštinu, prvi opći izbori u modernom smislu riječi i jedini takve vrste u 18. vijeku.
početkom godine - Sultan dao pogubiti rumelijskog beglerbega zbog neuspešnog pohoda protiv vidinskog odmetnika Pazvanoglua.

Februar/Veljača

5. 2. - Grupa patriotskih aristokrata, Društvo patriotskih prijatelja umetnosti, osnovala galeriju slika, današnju Nacionalnu galeriju u Pragu.
9. 2. - Kineski car Qianlong u dobi od 84 godine, nakon 60 godina na prijestolju, formalno abdicira u korist svog sina koji preuzima prijestolje kao car Jiaqing - ali Qianlong zadržava faktičku vlast do smrti 1799. kao počasni car (Taishang Huang).
16. 2. - Rat Prve koalicije – Invazija Cejlona: Britanci preuzimaju Colombo od Nizozemaca - Cejlon ostaje britanski do 1948. Britanci preuzimaju protektorat i nad Maldivima. Ove godine su Holanđanima uzeli i molučko ostrvo Ambon (do 1802).
29. 2. - Stupio na snagu Jayov ugovor o trgovini i prijateljstvu između SAD i UK.
29. 2. - Osnovana Kraljevska dvorska javna biblioteka, današnja Biblioteca Nacional de Portugal.
februar/mart - U Sremu se okončava Iriška kuga, koja je trajala od letos.
februar-mart - U Kini počinje Pobuna Belog lotosa (do 1804).

Mart/Ožujak

2. 3. - Gen. Napoleon Bonaparte dobio komandu za pohod u Italiju (kreće 11. 3.)
4. 3. - General Pavle Davidović (Paul Freiherr von Davidovich) unapređen u podmaršala, dobija korpus u Italiji pod Wurmserom.
9. 3. - Udova Joséphine de Beauharnais se udala za generala Napoleona Bonapartu.
18. 3. (28 Ventôse IV godine po revolucionarnom kalendaru) - Obezvređeni asignati u Francuskoj zamenjeni sa Promesses de mandats territoriaux.
26. 3. (6 Germinal) - Streljan vođa vandejskih ustanika François de Charette.
27. 3. (7 Germinal) - Napoleon Bonaparta preuzima u Nici Armiju Italije.

April/Travanj

12. 4. (23 Germinal) - Rat Prve koalicije – Italijanska kampanja: Bitka kod Montenottea u kojoj francuske trupe odnose pobjedu nad nadmoćnim austrijskim snagama u sjeverozapadnoj Italiji, a što predstavlja prvu službenu pobjedu mladog generala Napoleona Bonapartea.
april - Povlastice Selima III Srbima u Beogradskom pašaluku: resavski knez Petar postao vrhovni knez, prvi u novijoj istoriji, izabrani oborknezovi 12 nahija^[1] na koje se prenosi prikupljanje poreza^[2].
14. 4. - Počinje Drugi rusko-perzijski rat: nakon prošlogodišnjeg persijskog pustošenja u Gruziji, Rusija želi zbaciti antiruskog Muhamed-han Kadžara i postaviti njegovog brata Murtazu Koli-hana, pohod vodi Valerijan Zubov.
19. 4. - Carska odredba o ukidanju franjevačkog samostana u Velikoj (napušten 1. stud. 1797).
21. 4. (2 Floréal) - Bitka kod Mondovìja je francuska pobeda nad Sardincima koja im otvara pijemontsku ravnicu.
23. 4. - Britanci uzeli bez otpora Holanđanima Stabroek, današnji Georgetown u Gvajani.
26. 4. - Francuzi proglasili efemernu Republiku Albu u istoimenom gradu u Pijemontu.
27/28. 4. - Slučaj lyonske pošte: razbojnici u blizini Pariza opljačkali sedam miliona livri namenjenih Armiji Italije.
28. 4. (9 Floréal) - Primirje iz Cherasca: Pijemont-Sardinija napušta Prvu koaliciju.

Maj/Svibanj

7. 5. - Vojvoda Modene Ercole III d'Este beži u Veneciju.
7 - 9. 5. - Bitka kod Fombija: Francuzi prelaze na severnu obalu reke Po, Austrijanci se povlače prema reci Adda.
10. 5. (21 Floréal) - Bitka kod Lodija - Napoleon porazio austrijsku pozadinu (Vukasović), ali glavnina prešla reku Adda.
10. 5. - Ruska vojska uzima Persijancima Derbent u Dagestanu.
10. 5. - U Francuskoj uhapšen François-Noël Babeuf, koji je spremao Zaveru jednakih (Babeufa smatraju prakomunistom).

14. 5. - Ljekar Edward Jenner provodi prvu vakcinaciju protiv velikih boginja u Engleskoj.
15. 5. (26 Floréal) - Rat Prve koalicije: Francuske trupe pod Napoleonom Bonaparteom ulaze u Milano. Istog dana zaključen Pariski ugovor: pijemontski kralj priznao francuski posed Savoje i Nice, slobodan prolaz francuskoj vojsci.
maj - Prema pismu crnogorskog vladike Petra Beču, Bonaparta je poslao eskadru u albanske vode i nekoliko stručnih lica skadarskom Mahmud-paši Bušatliji, koji ga pomažu kao odmetnika od sultana, i u sukobima s Crnogorcima na leto^[3].
30. 5. (11 Prairial) - Bitka kod Borghetta: Francuzi prelaze Mincio, Austrijanci se povlače u Trento, ostavljaju jak garnizon u Mantovi.

Jun/Juni/Lipanj

1. 6. (13 Prairial) - Rat Prve koalicije: Nakon nekoliko mjeseci neslužbenog prekida vatre, francuske trupe prelaze Rajnu kako bi nanijele odlučujući udarac austrijskim trupama u Njemačkoj, čime počinje ovogodišnja Rajnska kampanja. Francuski komandanti su Jourdan (Armija Sambre i Meuse) i Moreau (Rhin-et-Moselle). Nadaju se prodreti do Beča, Napoleonov italijanski pohod ima sporednu ulogu u ovom planu.
1. 6. - Francuske trupe puštene u mletačku Veronu, nakon Napoleonovih pretnji.
1. 6. - Tennessee je 16. država SAD.
12. 6. (24 Prairial) - Francuzi ulaze u papinu Romagnu.
13. 6. - Rusi zauzimaju Kanat Baku.
23. 6. (5 Messidor) - Bolonjsko primirje između Francuske i Papinske države: Francuzi dobijaju novac, robu, umetnička dela, kao i Bolonju, Feraru i Ankonu.
24. 6. (6 Messidor) - Bitka kod Kehla: Francuzi osigurali mostobran preko Rajne, preko puta Strazbura.
jun - Dagobert Sigmund von Wurmser dobija habsburšku komandu u Italiji.
30. 6. (12 Messidor) - Pobuna protiv Francuza u Lugu kod Ravenne - Francuzi povratili grad 7. jula i opljačkali ga.

Jul/Juli/Srpanj

1. 7. (20. 6. po j.k.) - Skupština crnogorskih glavara na Cetinju, odlučeno da se pruži otpor Mahmud-paši ako napadne Crnu Goru i Brda^[4]. Takođe je doneta Stega, osnova zakonika i ujedinjenja crnogorskih plemena, potvrđena na Preobraženje 6/17. avgusta^[5].
4. 7. (16 Messidor) - Francuzi opseli Mantovu.
11. 7. - U skladu sa Jayovim ugovorom, Amerikanci preuzimaju od Britanaca Fort Detroit, Fort Lernoult i okolna naselja.
16. 7. (28 Messidor)- Francuzi zauzimaju Frankfurt na Majni.
21. 7. - Mungo Park je, nakon velikih teškoća, prvi zapadnjak koji je stigao do centralnog dela reke Niger. Područjem vlada Carstvo Bamana (Bambara).
22. 7. (11. 7. po j.k.) - Bitka na Martinićima, Crnogorci i Brđani potukli tursku vojsku skadarskog Mahmut-paše Bušatlije (vidi Govore Petra I Petrovića Njegoša pre bojeva na Martinićima i Krusima).
15. 7. (27 Messidor) - Direktorijum objavljuje da su "umirene nevolje na zapadu" (kraj Drugog Vandejskog rata).
29. 7. (11 Thermidor) - Wurmserove austrijske snage u trokrakom napadu sa Alpa u pravcu Mantove - Napoleon mora 1. 8. prekinuti opsadu kako bi se suočio s ovim.
30. 7. - Na skupštini pri crkvi Svetog Đorđa u Kninskom polju, arhimandrit Gerasim Zelić izabran za generalnog vikara; u ovo vreme arhimandrit Simeon Ivković iz Herceg Novog izabran za dalmatinskog episkopa pod mletačkom vlašću^[6].

Avgust/August/Kolovoz

3 - 4. 8. (17 Thermidor) - Bitka kod Lonata: Napoleon porazio Gvozdanovića.
5. 8. (18 Thermidor) - Bitka kod Castiglionea: Napoleon je porazio i Wurmsera, koji se mora povući - Napoleon može ponovo opsesti Mantovu.
avgust, početkom - Pazvanoglu poslao odred vojske protiv Hafis-age u Nišu (bez uspeha), obećava beogradskim janičarima da će ići i na Beograd, što je pretnja i Hadži Mustafa-paši i Srbima^[7].
9. 8. - U Sunderlandu otvoren Wearmouth Bridge, gvozdeni most raspona 72 m.
10. 8. - Pobunjeni seljaci upali u samostan sv. Petra u Bludenzu i ubili zvaničnika Ignaz Anton von Indermauera i još dvojicu.
17. 8. - Kapitulacija u zaljevu Saldanha: predala se batavijska flota poslata da od Britanaca povrati Koloniju Rta dobre nade.
18. 8. (1 Fructidor) - Rat Prve koalicije: Drugi sporazum u San Idelfonsu kojim Španija sklapa savez sa republikanskom Francuskom protiv Britanije.
24. 8. (7 Fructidor) - Bitka kod Amberga je francuski poraz i prekretnica kampanje.
25. 8. (8 Fructidor) - Francuska i Baden zaključili separatni mir - teritorije na levoj obali Rajne prepuštene Francuskoj, visoke reparacije.
28. 8. - 5. 9. - Newfoundlandska ekspedicija (Expédition à Terre-Neuve): franko-španska flota uznemirava Britance u današnjoj Kanadi.

Septembar/Rujan

2. 9. - Židovska emancipacija u Batavijskoj Republici.
2. 9. - Carski grad Nürnberg se stavlja pod prusku vlast.
3. 9. (17 Fructidor) - Rat Prve koalicije: Bitka kod Würzburga u kojoj austrijski nadvojvoda Karlo nanosi poraz francuskim trupama generala Jourdana i tjera ih na povlačenje iz južne Njemačke.
4. 9. (18 Fructidor) - Bitka kod Rovereta: Napoleon porazio Davidovića.
8. 9. (22 Fructidor) - Bitka kod Bassana: Francuzi porazili drugi austrijski pokušaj deblokade Mantove. Wurmser se sklanja sa svojim trupama u prenapučenu tvrđavu, što izaziva veliki broj mrtvih od bolesti.
11. 9. - U Sankt Peterburgu propadaju pregovori o zarukama švedskog kralja Gustava IV Adolfa i Aleksandre Pavlovne, jer Gustav ne odobrava da ona zadrži pravoslavnu veru.

septembar - Papa prekinuo sprovođenje uslova Bolonjskog primirja sa Francuskom.
16 - 19. 9. (2 - 3 Jour Complémentaire) - Bitka kod Limburga je francuski poraz - praktično kraj Rajnske kampanje u severnom delu. Poginuo je mladi general François Séverin Marceau.
17. 9. - Američki predsjednik George Washington, nekoliko mjeseci prije isteka drugog mandata, objavljuje svoju Oproštajnu poslanicu upozoravajući svoje nasljednike da se "klone strančarenja i uzdržavaju od uplitanja u vanjskopolitičke krize".

Oktobar/Listopad

3. 10. (22. 9. po j.k.) - Bitka na Krusima, važna crnogorska pobeda nad Turcima. Mahmud-paša Bušatlija poražen i ubijen. Pre ovoga Turci pobeđeni i na Lopatama kod Lijeve Rijeke. Ubrzan proces ujedinjavanja Crne Gore i Brda, vladika Petar I može postaviti temelje crnogorskoj državnosti^[8]. Petar II opevao događaje u "Ogledalu srpskom".
6. 10. - Španija objavljuje rat Velikoj Britaniji. Britanci se povlače s Korzike kako bi se koncentrisali kod Trafalgara.
oktobar - Jane Austen počinje pisanje prve verzije Pride and Prejudice.
16. 10. - Na Modenskom kongresu proglašena Cispadanska Republika, od Vojvodstva Modena i Reggio i papinih legacija Bologna i Ferrara (dogodine deo Cisalpinske Republike, → Sestrinske republike).
19. 10. (28 Vendémiaire An V) - Bitka kod Emmendingena je francuski poraz u Nemačkoj - preko Rajne se moraju povući na jednom mestu, u Hüningenu.
19. 10. - Francuzi se vratili na Korziku.
24. 10. (3 Brumaire an V) - Rat Prve koalicije: Bitka kod Schilengena u kojoj austrijski nadvojvoda Karlo nanosi poraz francuskom generalu Jeanu Moreauu tjerajući ga na povlačenje preko Rajne čime je okončana Rajnska kampanja.

Novembar/Studeni

1. 11. - Punoletstvo švedskog kralja Gustava IV Adolfa, nepopularni član Tajnog saveta Gustaf Adolf Reuterholm ubrzo proteran.
4. 11. - 7. 12. - Treći po redu izbori za predsjednika SAD, prvi na kome se biralo između dvojice suprostavljenih kandidata iz različitihs stranaka - potpredsjednik John Adams, federalist, pobjeđuje Thomasa Jeffersona iz Demokratsko-republikanske stranke, koji je istovremeno izabran za potpredsjednika.
4. 11. - Tripoliski ugovor o miru i prijateljstvu između SAD i bega Tripolija (kršenje ugovora će 1801. dovesti do Prvog berberskog rata).
6. 11. (16 Brumaire) - Druga bitka kod Bassana: u novoj ofanzivi, Alvinczijevi Austrijanci potisnuli Francuze.
6 - 7. 11. - Bitka kod Calliana: Davidović porazio Vauboisa.
12. 11. (22 Brumaire) - Bitka kod Caldiera je prvi Napoleonov neuspeh.

15. 11. - Bonaparta proglasio Transpadansku Republiku u bivšem Milanskom Vojvodstvu (dogodine deo Cisalpinske Republike).
17. 11. (27 Brumaire) - Rat Prve koalicije: Bitka kod Arcole - francuske snage Napoleona Bonapartea potukle Austrijance u Italiji, propao i treći pokušaj deblokade Mantove.
17. 11. - Umrla ruska carica Katarina Velika, nasljeđuje je sin Pavle I (do ubistva 1801). Mnogi politički zatvorenici su oslobođeni, obustavljen rat protiv Persije, vojne reforme po uzoru na Prusku.

Decembar/Prosinac

4. 12. - Opozvana ruska armija koja je ratovala protiv Persije.
13. 12. - Bivši ruski car Petar III prenesen u Petropavlovsku tvrđavu.
16. 12. (26 Frimaire) - Na polasku iz Bresta u Irsku potonuo francuski brod Séduisant sa preko 600 ljudi.
29. 12. (9 Nivôse) - Propast Irske ekspedicije, pokušaja pomoći pobunjenicima u Irskoj.

Kroz godinu

Pakrac proglašen trgovištem s pravom održavanja četiriju godišnjih sajmova.
Univerzitetska štamparija Peštanskog univerziteta dobila privilegiju za štampanje knjiga ćirilskim slovima - srpske knjige se narednih tridesetak godina štampaju samo tu^[9].
1795-96 - Obnovljen Manastir Sveti Roman kod Đunisa.
Tri dobre žetve u Francuskoj 1796-98 donose niže cene ali i niže poljoprivredne prihode.
Muhamed-han Kadžar osvaja Mašhad i Veliki Horasan, poslednji pripadnik Afšaridske dinastije Šahroh-šah je mučen da bi otkrio gde je blago, od čega je i umro.
Nauka i tehnika:
- Alois Senefelder izumeo litografiju.
- Pierre-Simon Laplace: Exposition du système du monde sa svojom verzijom nebularne teorije.
- Samuel Hahnemann objavio prvi članak o homeopatiji.
- Carl Friedrich Gauss ukazao koji su poligoni konstruktibilni (konkretno sedamnaesterokut), dokazao zakon kvadratne recipročnosti itd.

Rođenja

Glavni članak: :Kategorija:Rođeni 1796.

7. 1. - Charlotte Augusta od Walesa, britanska princeza († 1817)
24. 3. - Franjo Haller, hrvatski ban († 1875)
26. 5. - Alojz II., knez Lihtenštajna († 1858)
1. 6. - Nicolas Léonard Sadi Carnot, fizičar, pionir termodinamike († 1832)
10. 6. - Antun Mihanović, književnik, diplomat († 1861)
12. 6. - Ang Duong, kralj Kambodže († 1860)
6. 7. - Nikola I., ruski car († 1855)
15. 7. - Thomas Bulfinch, mitograf († 1867)
16. 7. - Jean-Baptiste-Camille Corot, slikar († 1875)
31. 7. - Ignac Kristijanović, svećenik, književnik († 1884)
3. 11. - Jovan Gavrilović, istoričar, predsednik Srpskog učenog društva († 1877)
Tomanija Obrenović, supruga Jevrema Obrenovića († 1881)
1796-97 - Manto Mavrogenus, heroina Grčkog rata za nezavisnost († 1848)

Smrti

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1796.

1. 1. - Alexandre-Théophile Vandermonde, matematičar, hemičar (* 1735)
25. 2. - Jean-Nicolas Stofflet, lider vandejskih pobunjenika (* 1751)
26. 3. - François de Charette, lider vandejskih pobunjenika (* 1763)
7. 6. - Papa Jovan XVIII od Aleksandrije, koptski papa
8. 6. - Jean-Marie Collot d'Herbois, učesnik Terora (* 1749)
9. 6. - José Álvarez de Toledo Osorio, vojvoda od Albe, Goyin pokrovitelj (* 1756)
21. 7. - Robert Burns, škotski nacionalni pesnik (* 1759)
7. 9. - Henri François Lambert, francuski general (* 1760)
21. 9. - François Séverin Marceau, francuski general (* 1769)
22. 9. - Mahmud-paša Bušatlija, skadarski paša
16. 10. - Viktor Amadeo III., kralj Sardinije (* 1726)
16. 10. - Antoine-Joseph Pernety, mističar, naturalista (* 1716)
8. 11. - Ang Eng, kralj Kambodže (* 1773)
17. 11. - Ekatarina Velika, ruska carica (* 1729)
2. 12. - Jean Charles Abbatucci, francuski general (* 1771)
15. 12. - Anthony Wayne, američki general (* 1745)
19. 12. - Pjotr Rumjancev, ruski general (* 1725)
31. 12. - Genadije (Dimović), vladika gornjokarlovački (ca. 1727)
Vuk Lopušina, hajduk, narodni junak (* 1759)

Reference

↑ Istorija s. n. IV-1, 336
↑ Istorija s. n. IV-1, 409-10
↑ Ćorović, Vladimir. Razmah Crnogoraca. rastko.rs
↑ Istorija s. n. IV-1, 529
↑ Povijest Crne Gore - Indeks. rastko.rs
↑ Istorija s. n. IV-2, 58
↑ Istorija s. n. IV-1, 411
↑ Istorija s. n. IV-1, 530
↑ Istvän Poth IZ KULTURNE I KNJIŽEVNE PROŠLOSTI SRBA U MAĐARSKOJ. rastko.rs

Literatura

Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I) i drugi tom (IV-2)

[1] Istorija s. n. IV-1, 336

[2] Istorija s. n. IV-1, 409-10

[3] Ćorović, Vladimir. Razmah Crnogoraca. rastko.rs

[4] Istorija s. n. IV-1, 529

[5] Povijest Crne Gore - Indeks. rastko.rs

[6] Istorija s. n. IV-2, 58

[7] Istorija s. n. IV-1, 411

[8] Istorija s. n. IV-1, 530

[9] Istvän Poth IZ KULTURNE I KNJIŽEVNE PROŠLOSTI SRBA U MAĐARSKOJ. rastko.rs

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]