1787.
- Ovo je članak o godini 1787.
| Milenijum: | 2. milenijum |
|---|---|
| Vjekovi: | 17. vijek – 18. vijek – 19. vijek |
| Decenija: | 1750-e 1760-e 1770-e – 1780-e – 1790-e 1800-e 1810-e |
| Godine: | 1784 1785 1786 – 1787 – 1788 1789 1790 |
| Gregorijanski | 1787.. (MDCCLXXXVII) |
| Ab urbe condita | 2540. |
| Islamski | 1201–1202. |
| Iranski | 1165–1166. |
| Hebrejski | 5547–5548. |
| Bizantski | 7295–7296. |
| Koptski | 1503–1504. |
| Hindu kalendari | |
| • Vikram Samvat | 1842–1843. |
| • Shaka Samvat | 1709–1710. |
| • Kali Yuga | 4888–4889. |
| Kineski | |
| • Kontinualno | 4423–4424. |
| • 60 godina | Yin Vatra Koza (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar | 11787. |
| Podrobnije: Kalendarska era | |
Godina 1787 (MDCCLXXXVII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.
- 1. 1. - Jozefinizam: uvodi se administrativna i sudska reforma s ciljem centralizacije u Austrijskoj Nizozemskoj - nepopularno.
- početkom god. - Jozefinizam: nastava njemačkog jezika uvedena i u drugi razred osnovnih škola.[1]
- 11. 1. - William Herschel otkriva prva dva Uranova mjeseca: Titaniju i Oberon.
- 13. 1. - Jozefinski kazneni zakonik je na snazi u habsburškim nasljednim zemljama (do 1803); ukinuta smrtna kazna (ali vraćena 1795).
- januar - La Pérouseova ekspedicija je prešla Pacifik i stigla u Makao (gde prodaju krzno sa Aljaske); veći deo godine su na obalama Azije (→ Laperuzov moreuz između Sahalina i Hokaida).
- 16. 1. - Lin Shuangwen započinje pobunu na Tajvanu: ubio je ćingovskog guvernera koji je prošle godine zabranio društvo Tiandihui i uhapsio Linove ujake; ustanak je ugušen sledeće godine.
- januar - jul - Putovanje carice Katarine Velike sa dvorom na Krim. Uz put joj se priključuje austrijski car Josif II (za ovo putovanje se vezuje legenda o Potemkinovim selima.
- 4. 2. - Shaysova pobuna: Milicija države Massachusetts kraj grada Petersham razbija pobunjenike koji su pokušali zauzeti Springfieldsku oružarnicu.
- 13. 2. - Umro je Charles Gravier de Vergennes, francuski glavni kraljev ministar
- 22. 2. - U Francuskoj se okupila Skupština uglednika, prva od 1626 - ne prihvata prošlogodišnji Calonnov plan finansijske reforme.
- 27. 2. - Shaysova pobuna: Milicija države Massachusetts u gradu Sheffield razbija posljednju organiziranu grupu pobunjenika.
- 3. 3. - Mletački dužd Pavle Rajnerije šalje dukal generalnom providuru u Zadru, Anđelu Memu, kojim se dozvoljava sklapanje mešovitih brakova između pravoslavnih i katolika.[2]
- 8. 4. - Luj XVI smenio ministra finansija Callonna.
- 15. 4. - Tokugawa Ienari je novi šogun Japana (do 1837).
- 21. 4. - Vreme patriota u Holandiji: Patrioti imaju prevlast u Amsterdamu.
- proleće - Ponovo je učestalo emigriranje iz Srbije u Austriju, među njima je i Koča Anđelković.[3]
- proleće? - Nagoveštaj Brabantske revolucije: izbija "mala revolucija" u Austrijskoj Nizozemskoj, niz pobuna i nereda koje suzbijaju građanske milicije. Guverneri samovoljno ukidaju carske reforme 20. maja.
- 7. 5. - U Engleskoj je osnovana Nova crkva (Swedenborgijska).
- 9. 5. - Vreme Patriota: Bitka kod Jutphaasa je patriotski uspeh blizu važne ustave na kanalu kod Utrechta.
- 13. 5. - Iz Engleske kreće Prva flota, oko 1.400 ljudi na 11 brodova - dva mornarička, šest osuđeničkih transportera i dva teretna - kreću prema Novom Južnom Velsu, gde stižu sledećeg januara i osnivaju kažnjeničku koloniju.
- 15. 5. - Osnivanje Freetowna: bivši crni robovi stižu na prostor kraljevstva Koya Temne, gde, uz pomoć Komiteta za pomoć crnim siromasima, osnivaju Granville Town (naselje uništeno 1789, Freetown osnovan 1792).
- maj - Étienne Charles de Loménie de Brienne je novi francuski ministar finansija, kao i prvi kraljev ministar, navodi parlement-e da prihvate neke mere (slobodna unutrašnja trgovina, provincijske skupštine, zamena kuluka).
- maj - U Nizozemskoj republikanski Patrioti, inspirirani Američkom revolucijom, zauzimaju nekoliko gradova u pokušaju da svrgnu stadtholdera Willema V Oranjskog.
- 20 - 22. 5. - Glad ere Tenmei u Japanu: narod pljačka skladišta pirinča i prodavnice u Edu i Osaki.
- 20. 5. - Na putu prema Krimu, Katarina postavlja kamen temeljac Preobraženske saborne crkve u Jekaterinoslavu/Dnjepru, tada sedištu namesništva (vicekraljevstva) kojim upravlja Potemkin.
- 22. 5. - U Londonu je osnovano Društvo za ishođenje ukidanja trgovine robovima (postignuto 1807, a ropstvo ukinuto u brtanskim kolonijama 1833).
- 25. 5. - U Filadelfiji počinje Ustavna konvencija - konfederalni sustav treba mijenjati, savezna vlast je slaba.
- 25. 5. - Francuska Skuptšina uglednika je raspuštena u neuspehu, koji pripisuju uticaju Marije Antoanete (smena Kalona, Brijen je njen prijatelj itd.).
- jun - Carica Katarina je na Krimu. Odnosi sa Osmanskim carstvom su od ranije pogoršani, osećanja su sada uzburkana.
- 27. 6. - Edward Gibbon dovršio pisanje "Opadanja i pada Rimskog carstva" - prva tri toma su već objavljena 1776-81, ostala tri 1788-89.
- 28. 6. - Nizozemski Patrioti nakratko zaustavili princezu Wilhelminu, suprugu stadtholdera Willema Oranjskog i sestru pruskog kralja, na njenom provokativnom putovanju iz Nijmegena prema Hagu.
- 13. 7. - Kongres konfederacije SAD daje ordinansu kojom je osnovana Sjeverozapadna teritorija, prva organizirana inkorporirana teritorija SAD.
- 26. 7. - Osmanski ultimatum Rusiji: povlačenje iz Gruzije, kao i konzula iz Bukurešta i Jaša - Rusija odbija.
- 6. 8. - Pariski parlement prinuđen (lit de justice) da registruje nove poreske zakone; nakon što on to proglasi nelegalnim, kralj ga raspusti i pošalje u Troyes.
- 10. 8. - Mozart je napisao serenadu "Mala noćna muzika" (objavljena tek 1827).
- kolovoz - Maksimilijan Vrhovac izabran za biskupa u Zagrebu (1788-1827).
- 18. 8. - Francuski parlamenatarci su proterani u Troyes, pošto nisu želeli potvrditi neke mere (markarina, nova opšta zemljarina) - vraćaju se u Pariz nakon što su usvojili direktne poreze na sve vidove prihoda.
- 22. 8. - John Fitch je prikazao parobrod Perseverance, sa veslima, na rijeci Delaware, pred delegatima Ustavne konvencije.
- 24. 8. - Rusko-turski rat: Osmansko Carstvo, nastojeći povratiti teritorije izgubljene Kučuk-kanardžijskim mirom, objavljuje rat Rusiji. Britanski i francuski ambasadori daju podršku Porti.
- Sljedeće godine se priključuje i Austrija. Na obaveštajnoj službi u Srbiji rade kapetan Mihailo Mihaljević, major Liederskorn, zastavnik Miteser i drugi oficiri.[4]
- 13. 9. - Pruske trupe ulaze u Nizozemsku kako bi intervenirale na strani stadtholdera Willema V; nakon nekoliko tjedana su Patrioti poraženi, a preko 40.000 bježi u Francusku (znamenita Brandenburška vrata podignuta su 1788-91 u spomen na ovu pobjedu).
- 17. 9. - Ustavna konvencija u Philadelphiji donosi Ustav SAD, koji mijenja Članke o konfederaciji i SAD od konfederacije mijenja u federaciju.
- Potrebno je da devet od 13 država ratificira ustav kako bi stupio na snagu, što je postignuto do juna.
- 20. 9. - Stadtholder se vratio u Hag.
- 20 - 25. 9. - Ruska kampanja na Anapu: odbili su ih kavkaski ratnici na čelu sa Šejh Mansurom (→ Pokret šejha Mansura).
- 30. 9. - Američki kapetani Robert Gray i John Kendrick su krenuli iz Bostona prema severozapadnoj obali Amerike, kako bi trgovali krznom sa Kinom (Gray će obaviti prvu američku cirkumnavigaciju 1790).
- 10. 10. - Amsterdam se predao Prusima.
- 12. 10. (1. 10. po j.k.) - Bitka kod Kinburna u delti Dnjepra je ruska pobeda nad Turcima. Ruski komandant Aleksandar Suvorov je ranjen i odlikovan ordenom sv. Andrije.
- oktobar - Janjičari pohvatali i pobili "priličan broj" Srba koji su pokušali da emigriraju iz Srbije u Austriju. Emigracija se nastavlja, spremali su se čak i kaluđeri Studenice, sa moštima sv. Simeona.[5]
- 27. 10. - U New Yorku objavljen prvi od Federalističkih spisa, znamenite serije anonimnih eseja (čiji su autori Alexander Hamilton, James Madison i John Jay), a čija je svrha uvjeriti javnost države New York da prihvati ratifikaciju novog Ustava.
- 29. 10. - Praizvedba Mozartove opere Don Giovanni u Pragu.
- 7. 11. - Luj XVI potpisuje Versajski edikt - daje građanska prava nekatolicima, ali ne i politička, niti javnu službu (registrovan u Pariskom "parlamentu" u januaru).
- 20. 11. - Vojvoda od Orleana privremeno proteran zbog glasne opozicije.
- 28. 11. - U Versaju je potpisan ugovor po kome lord Nguyễn Ánh (budući car Vijetnama Gia Long) daje koncesije i trgovačka prava Francuzima u zamenu za vojnu pomoć (ali guverner Pondišerija odbija pomoći, pa biskup Pierre Pigneau de Behaine sam organizira snage).
- 2/3. 12. - Pokušaj austrijskog zauzimanja Beograda, na čelu sa gen. Alvinczijem, uz pomoć Srba u gradu - oluja je razbila lađe. Od Srba koji su prebegli u Srem stvoren je pod zapovedništvom kap. Mihaila Mihaljevića prvi frajkor. Radič Petrović će dobiti čin kapetana. Još jedan pokušaj u januaru takođe nije uspeo[6][7] (Vuk Karadžić pominje da su Radič i dr. dogovorili sa Austrijancima da će otvoriti grad, ali ovi su zalutali u magli[8]).
- 3. 12. - James Rumsey demonstrira parobrod sa vodenim mlazom na Potomku kod Shepherdstowna.
- 6. 12. - La Pérouseova ekspedicija je na Samoi: u sukobu sa domorocima 11-tog stradalo je 12 ljudi, uključujući komandanta jednog od brodova.
- 7. 12. - Delaware je prva američka država koja ratificira Ustav SAD.
- 8. 12. - Franjevci su osnovali misiju La Purísima, jedanaestu u Gornjoj Kaliforniji, kod kasnijeg Lompoka.
- 12. 12. - Pennsylvania je druga američka država koja ratificira Ustav SAD.
- decembar, polovinom - Seljani Žarkova, Železnika i Ostružnice masovno prebegli preko Save - Turci pojačavaju teror, posekli su 65 ljudi, prete rođacima prebeglih.[9]
- 18. 12. - New Jersey je treća američka država koja ratificira Ustav SAD.
- 23. 12. - Britanski pomorac William Bligh isplovljava na znamenitu ekspediciju na Tahiti na mornaričkom brodu HMS Bounty - misija je da se hljebovac sa Tahitija prenese na Karibe, gdje bi služio kao jeftina hrana robovima.
- krajem godine - Pošto se Kara-Hasan vratio u Beograd, Deli-Ahmed je nadjačan i proteran iz grada, nakon što je dve godine bio nezvanični gospodar.[10]
- krajem godine - Pošto je Crnu Goru ove godine pogodila "strašna glad", guvernadur Radonjić piše austrijskom (vice-)kancelaru Kobenclu, moli za pomoć, osim gladi pominje i bojeve "svaki dan".[11]
- 1785-87 - Tzv. Jozefinski popis žiteljstva u Ugarskoj i Hrvatskoj, praćen nemirima i nasiljem - prvi put je popisano cjelokupno stanovništvo.
- U Vojnoj krajini uveden kantonski sistem, kako bi se uprava (kanton) odvojila od vojnih poslova (regimenta) - ukinut 1800. zbog sukoba kompetencija. Ukinut je veći broj vojnih komuniteta, jer mnogi su bili obična sela.[12]
- Prvi put je u dubrovačko Malo vijeće izabran pripadnik nove vlastele.[13]
- U mletačkom Zadru je osnovana Ekonomsko-poljoprivredna akademija.[14]
- Promet ljudi i robe između Beograda i Zemuna je veliki, skelarina se daje u zakup za 15.000 forinti godišnje.[15]
- Mahmud-paša Bušatlija uz pomoć Malisora porazio sultanovu vojsku kod Skadra.[16] Razbijena je i vojska iz Bosne, ali on je popularan u toj zemlji.[17]
- Prvo izdanje Palasovog ruskog Uporednog rečnika, srpski je predstavljen mešavinom sa ruskim, što je ispravljeno u drugom izdanju.[18]
- Emanuilo Janković: prevedena drama "Tergovci" Karla Goldonija i naučni rad "Fizičeskoe sočinenie...". Jovan Muškatirović: "Pričte iliti po prostomu poslovice". Avram Mrazović: "Poučitelni magazin za decu".
- c. Jacques Charles je došao do Charlesovog zakona.
- Engleski kapetan George Dixon istražuje 1786. i '87. obale dan. Britanske Kolumbije i jugoistočne Aljaske; ove godine je otkrio Otočje kraljice Šarlote, dan. Haida Gwaii.
- Antoine Lavoisier je pretpostavio da je kvarc, ili kremen, oksid nekog elementa, ali nije ga mogao redukovati (Berzelius izolirao silicij 1824).
- Andrianampoinimerina je zavladao Kraljevstvom Merina na Madagaskaru (do 1810).
- Ernst Florens Friedrich Chladni: Entdeckungen über die Theorie des Klanges, gdje opisuje figure dobivene vibracijom čvrstih tijela.
- 1. 1. - Manuel José Arce, centralnoamerički državnik († 1847)
- 6. 3. - Joseph von Fraunhofer, njemački fizičar i izumitelj († 1826)
- 10. 3. - Francisco Martinez de la Rosa, španski književnik, političar i prvi moderni premijer († 1862)
- 11. 5. - Alfred I. zu Windisch-Graetz, habsburški feldmaršal († 1862)
- 17. 7. - Friedrich Krupp, osnivač firme Krupp († 1826)
- 24. 8. - James Weddell, moreplovac, lovac na foke († 1834)
- 4. 10. - François Guizot, francuski državnik, historičar († 1874)
- 6. 11. - Vuk Stefanović Karadžić, srpski jezički i pravopisni reformator († 1864)
- 18. 11. - Louis Daguerre, francuski umjetnik i hemičar († 1851)
- 20. 11. - Johann Nicolaus von Dreyse, pronalazač i proizvođač oružja († 1867)
- 21. 11. - Samuel Cunard, brodarski magnat († 1865)
- Jakob Lovrenčić, kajkavski književnik († 1842)
- c. Shaka Zulu, kralj Zulua († 1828)
- 14. 1. - Joseph Friedrich von Sachsen-Hildburghausen, habsburški feldmaršal (* 1702)
- 13. 2. - Ruđer Bošković, matematičar i astronom (* 1711)
- 13. 2. - Charles Gravier de Vergennes, francuski glavni ministar (* 1719)
- 2. 4. - Thomas Gage, britanski general, bivši guverner Kvebeka i Masačusetsa (* 1718/19)
- 28. 5. - Leopold Mozart, njemačko-austrijski kompozitor (* 1719)
- 15. 11. - Christoph Willibald Gluck, njemački kompozitor i dirigent (* 1714)
- ↑ Historija n. J. II, 1101
- ↑ Istorija s. n. IV-2, 58
- ↑ Istorija s. n. IV-1, 361
- ↑ Historija n. J. II, 1375
- ↑ Istorija s. n. IV-1, 375-6
- ↑ Historija n. J. II, 1376
- ↑ Istorija s. n. IV-1, 363
- ↑ Животи најзнатнијих српских поглавица нашега времена. rastko.rs
- ↑ Istorija s. n. IV-1, 376
- ↑ Istorija s. n. IV-1, 360-1
- ↑ Istorija s. n. IV-1, 527
- ↑ Historija n. J. II, 1056-7
- ↑ Historija n. J. II, 1218
- ↑ Historija n. J. II, 1235
- ↑ Historija n. J. II, 1360
- ↑ Crna Gora - istorija - vremenska linija od 1784 - 1916 Arhivirano 2018-03-26 na Wayback Machine-u. vremenskalinija.me
- ↑ Istorija s. n. IV-1, 455
- ↑ Istorija s. n. IV-2, 88
- Literatura
- Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
- Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)
Wikimedijina ostava sadrži medije na temu: 1787..