Słowacka Republika Rad
Słowacka Republika Rad (słow. Slovenská republika rád, Slovenská rádová republika) – efemeryczne państwo istniejące w południowej i wschodniej Słowacji w połowie 1919 roku.
| 1919 | |||||
| |||||
| Dewiza: Proletári všetkých krajín, spojte sa! (Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!) | |||||
| Ustrój polityczny | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Stolica | |||||
| Data powstania | |||||
| Data likwidacji | |||||
| Premier | |||||
| Język urzędowy | |||||
 | |||||
Geneza
edytujPo ogłoszeniu w październiku 1918 roku powstania Węgierskiej Republiki Ludowej, nowy rząd zaproponował Słowakom autonomię w zamian za pozostanie w ramach ich państwa. Słowacy odrzucili ofertę i wraz z Czechami utworzyli państwo czechosłowackie. W listopadzie 1918 roku teren Słowacji został zajęty przez wojska czeskie, z czym rząd Węgier nie mógł się pogodzić[1]. Sytuacja uległa dalszej zmianie, gdy Komunistyczna Partia Węgier, wespół z socjaldemokratami, w marcu 1919 roku przejęła władzę na Węgrzech, tworząc tam państwo o nazwie Węgierska Republika Rad. Rewolucjoniści węgierscy nie zaakceptowali utraty Słowacji (i innych obszarów które Węgry straciły po 1918 roku) i dokonały uderzenia na Czechosłowację[2].
Historia
edytujNa zajętych terenach południowej i wschodniej Słowacji, proklamowano 16 czerwca 1919 roku powstanie Słowackiej Republiki Rad ze stolicą w Preszowie[3], na czele której stanął czeski dziennikarz i działacz komunistyczny Antonín Janoušek. W skład rządu weszli głównie radykalni socjaldemokraci czescy i słowaccy[4]. Rewolucyjny rząd w trakcie krótkiego czasu działania znacjonalizował banki, wprowadził system emerytalny oraz zwolnił z podatków najbiedniejszych chłopów. Rząd rozpoczął również formowanie armii słowackiej[5].
Pod naciskiem państw Ententy i kontrofensywy czechosłowackiej, wojska węgierskie opuściły terytorium Słowacji. Pozbawiona wsparcia Słowacka Republika Rad została zlikwidowana 7 lipca 1919 roku przez wojska czechosłowackie wraz ze wspomagającą je 1 Brygadą Górską Armii Halickiej[6].
Przypisy
edytujBibliografia
edytuj- Tadeusz Dąbkowski, Ukraiński ruch narodowy 1912-1923, Warszawa 1985.
- Jelinek, Yeshayahu (1958). «Nationalism in Slovakia and the Communists, 1918-1929». Slavic Review 35 (1): 65–85.
- Toma, Peter A. (1958). «The Slovak Soviet Republic of 1919». American Slavic and East European Review 17 (2): 203–215.
- Vermes, Gabor (1973). «The Agony of Federalism in Hungary under the Karolyi Regime, 1918/1919». East European Quarterly 6 (4): 487–503.
- Völgyes, Iván (1971). Hungary in Revolution, 1918-19: Nine Essays. University of Nebraska Press. s. 219. ISBN 978-0-8032-0788-2.